O Oλυμπος του μύθου και της ιστορίας - Πηγή

wwk.kathimerini.gr

O Oλυμπος του μύθου και της ιστορίας - Πηγή

KYPIAKH 19 ΣEΠTEMBPIOY 1999

2-31 AΦIEPΩMA

O Oλυμπς τυ μύθυ

και της ιστρίας.

Mυθλγία, ευρήματα,

μνημεία.

Tης Eης Πυλάκη

Bτανικς παράδεισς.

H πλύσια και πικίλη

λωρίδα τυ Oλύμπυ.

Tυ Πέτρυ Mπρύσαλη

Kαταύγι και ώα

και πυλιά.

Tυ Bασίλη Xατηρασάνη

O Eθνικς Δρυμς

τυ Oλύμπυ.

Kαθεστώς πρστασίας.

Tυ Γιώργυ Σήκα

Παραδσιακά

επαγγέλματα.

Tυ Γιάννη Aδάμυ

Bασίλεις Iθακήσις.

O ωγράς

τυ Oλύμπυ.

Tυ Aπστλυ Tσακύμη

H κατάκτηση

τυ Oλύμπυ.

Iστρικ αναάσεων

και αναρριήσεων.

Tυ Nίκυ Nέη

Aνάαση στν Oλυμπ.

Mνπάτια και διαδρμές

για συς θέλυν να

απλαύσυν και να αναμετρηθύν

με τ υν.

Tης Πηνελπης Mατσύκα

Eώυλλ: Eντυπωσιακς πράλλει μέσα

απ τα σύννεα «θρνς τυ Δία», πως

είναι γνωστ τ Στεάνι, η πι απκρημνη

κρυή τυ Oλύμπυ. (ωτ.: Tάκης

Tλύπας)

Yπεύθυνη «Eπτά Hμερών»

EΛEYΘEPIA TPAΪOY

2 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 19 ΣEΠTEMBPIOY 1999

A ΦIEPΩMA

O Oλυμπς τυ μύθυ

Tης Eης Πυλάκη

Aραιλγυ

και της ιστρίας

ΠPΩTA απ’ λα και πάνω απ λα

Oλυμπς είναι μνημεί της ύσης,

γνωστ στυς ειδικύς επιστήμνες

άρη στις πλλές τυ ιδιαιτερτητες.

Για ένα ευαίσθητ άτμ αντιληπτή

γίνεται απλά η αίσθηση

μιας ασυγκράτητης και πανίσυρης

δύναμης (σπάνια ωστσ σκληρής)

και μιας απέραντης αισθητικής τελειτητας.

Kαταγωγή και ερμηνεία τυ ρεώνυμυ

είναι ασαείς, παρλες τις

πρσπάθειες πυ έγιναν ήδη απ

την αραιτητα, στην πρσπάθεια να

ετυμλγηθεί απ τη λέη «λλα-

Yψιστς θες και δεσπτης τυ Oλύμπυ Δίας ει στα λαμπρά παλάτια τυ

και απλαμάνει τις τιμές πυ τυ απδίδυν ι άλλι θεί. Eδώ κάθεται στ

θρν τυ με τη σύυγ τυ, Hρα, κρατώντας τα σύμλα της ευσίας τυ:

τ σκήπτρ με τν αετ και τν κεραυν. (Eρυθρμρς αμρέας, γύρω

στ 500 π.X. Mνα, Staatliche Antikensammlungen – πηγή: «Eλληνική μυθλγία.

Oι θεί», εκδ. Eκδτική Aθηνών).

μπής». Στη ιλσική γραμματεία

απέκτησε τη σημασία «υρανς».

Στ ρειν τυ συγκρτημα ανήκει

Kάτω Oλυμπς με τα αμηλά

υψμετρα, και τ ρς Tίταρς,

«συμυές τω Oλύμπω», ρει–δυτικτερα.

Περιανής πυρήνας είναι

τραύς και υπε-

ρπτικς (Aνω)

Oλυμπς, μέγας

και απκρημνς,

τ ρς με

τα αθύτατα άσματα και τις πλλές

αλπικές κρυές, «πλυδειράς»

και «πλύπτυς» τυ έπυς.

«Nιεις» ή «αγάννις» πυ παγιδεύει

τα σύννεα στις «πύλες» των

ρεινών τυ ασμάτων, «αιγλήεις»

πρς κάθε κατεύθυνση τις ωτει-

νές ειμωνιάτικες μέρες ή και σεδν

αρατς πίσω απ τ λεπτ ρεμα

της θερινής τυ υγρασίας, είναι

κύρις και κατεήν Oλυμπς.

T γεωγραικ τυ πλάτς και η

άμεση επαή των αλπικών κρυ-

ών με τη θάλασ-

Eπιμέλεια αιερώματς: σα τυ πρσδίδυν

την ελλαδι-

Δ·PA ANT·NIOY

κή εκείνη γλυκύτητα

πυ τν δια-

ρπιεί απ πλλά αλπικά τπία.

Oταν μάλιστα είναι ινισμένς, ι

ηλιλυστες μέρες τν κάνυν «αιγλήεντα»,

κυριλεκτικά δηλαδή απαστράπτντα.

Oι αλλεπάλληλες μως

σκτεινές αραδρώσεις, ι ρθπλαγιές

και πλύκρς αλπι-


κς πυρήνας δίπλα στ πάντα ανήσυ

Aιγαί δημιυργύν συνά τα

μετεωρλγικά εκείνα αινμενα

πυ συνθλίυν την ανθρώπινη υπερψία

και πρκαλύν τν τρμ

και τη αντασία πυ συνέαλαν στη

δημιυργία τυ μύθυ τυ.

Στ πλαίσι θεπίησης της ύσης

ύψιστς θες τυ έγινε Zευς,

εκραστής των υπερυσικών δυνάμεων

τυ υρανύ. Δεν είναι τυ-

αία σπίτι τυ Oλυμπς, ρς αγέρω

και πυρίπν στην παραρά

τυ, αλλά αμέσως μετά μειλίι,

ακμη και αριτωμέν. Aν άνθρωπι

πυ πίστεψαν σε έναν τέτι

θε έησαν κντά σε ένα τέτι

υν, ήταν μιραί να τ θεωρύν

κατικία τυ.

Eτσι Oλυμπς και μάλιστα μακεδνικς,

μεταμρώθηκε σε

σύμλ πυ η ακτινλία τυ

διαδθηκε με την πλιτιστική δημι-

υργία της αραιτητας, ιδιαίτερα

τν Oμηρ. Eει μάλιστα υπτεθεί

τι η μηρική περιγραή τυ Δωδεκάθευ

(5 παιδιά τυ Kρνυ, 7 τυ

Δία, λι απγνι τυ Oυρανύ) αντιγράει

δεδμένα της μυκηναϊκής

αριστκρατίας. O ευρωπαϊκς

πλιτισμς, πυ ι ρίες τυ τρένται

απ τν ελληνισμ, παρέλαε

τν Oλυμπ στα σύμλά τυ. Eγινε

λιπν μνημεί της ύσης και

τυ πλιτισμύ ταυτρνα.

Eίσυ σεδν σημαντικές με τν

Δία και την υράνια αυλή τυ είναι

για τν Oλυμπ ι Mύσες και ρ-

ικς τυ μύθς. «Oλυμπιάδες» και

«Oλύμπια δώματα έυσαι» στν

Oμηρ, ι Mύσες γεννήθηκαν απ

τν Δία και τη Mνημσύνη για να μη

λησμνύν ι άνθρωπι τη θεία δημιυργία

και τ αθάνατ μεγαλεί

της.

Hσίδε,

(λέει ίδις στη Θεγνία)

Tν ύμν ας αρίσυμε απ’ τις Mύσες,

Πυ τν γνι δάντας τν Δία

την δυνατή τυ την ψυή ευραίνυν

ασταμάτητα στυ Oλύμπυ τα παλάτια.

Aνιστρώντας τα τωρνά μα και τα

περασμένα.

Kαι λα τα μελλύμενα.

Στην Πιερία γεννήθηκαν απ τη

Mνημσύνη.

Kρες αυτές τυ έρωτα τυ Kρνγενημένυ.

Oπιν ι Mύσες αγαπύν τρισεύτυς

λγιέται.

Kαι απ τ στμα τυ λαλιά λγλυκη

αναλύει.

H έντνη σέση των Mυσών με

την περιή δήγησε στη γενεαλγική

τυς σύνδεση με τν τπικ

Mακεδνα γενάρη, τν Πίερ, πυ

θεωρήθηκε πατέρας των Mυσών

και παππύς τυ Oρέα. H αραία

έρευνα πρληματίστηκε με την

κινή νματλγία Oλύμπυ–Eλικώνα

σε θέσεις πυ σετίνται με

τις Mύσες, αινμεν πυ ερμηνεύθηκε

με τη μεταρά της λατρείας

των Mυσών στν Eλικώντα

απ κατίκυς τυ Oλύμπυ.

Eλάιστα γνωστί, αλλά για την ι-

Συνέεια στην 4η σελίδα

Δίν: λατρευτικ άγαλμα της Iσιδας – Tύης (ωτ.: Γ. Πύπης απ τ ιλί «Oλυμπς», εκδ. «Πιερική Aναπτυιακή A.E.»).

KYPIAKH 19 ΣEΠTEMBPIOY 1999 - H KAΘHMEPINH 3


Συνέεια απ την 3η σελίδα

στρία «σημαντικί» είναι ι μύθι

πυ αρύν τυς πρώιμυς κατίκυς

της περιής (Πρωτδωριείς,

Mακεδνες, Mάγνητες, Λαπίθες,

Kαδμείυς, Πίερες «θράκες», Περραιύς

κ.ά.) O αναερμενς

διωγμς των Πιέρων «θρακών» απ

την Πιερία στην παραλία τυ Παγγαίυ

υπμνηματίει εν μέρει την

παράλληλη ιστρία τυ Oρέα στις

δύ περιές.

Iστρικά ρνια

Aπ λυς τυς πτικύς άνες

και σε μεγάλη ακτίνα, Oλυμπς

σραγίει την Πιερία της Mακεδνίας

και την Περραιία της

Θεσσαλίας. Φυσικ υρ των συνρων

τυς, υπήρε μάρτυρας γεγντων

πυ επηρέασαν την ιστρία,

πως ήταν π.. η εισλή τυ

έρη τ 480 π.X. Aπ την ακτή

της Θεσσαλνίκης θαύμασε τν

Oλυμπ και την Oσσα και στη συνέεια

παρέμεινε στην περιή

αρκετές ημέρες, πρκειμένυ να

πρωθήσει δια τυ Oλύμπυ στη

Θεσσαλία τα πεά τυ στρατεύματα.

Δεν επέλεε την «Oλυμπιακή

εισλή» των Tεμπών

πυ υλάσσνταν

εύκλα,

αλλά μία δύσατη

ρεινή διαδρμή

πυ Hρδτς νμάει

«άνω δν».

Tρεις αιώνες αργτερα,

ι άνω δί

θα καθριαν

την τύη της Mακεδνίας.

Mετά τη

συμμαία Pώμης–Aιτωλίας,


ασιλιάς της αναγκάσθηκε

ύστερα

απ πλλά ρνια

να περιριστεί ρεια

των Tεμπών.

Πεθαίνντας άησε

στ γι τυ

Περσέα την πι

αριά κληρνμιά

της ιστρίας της:

τις ρωμαϊκές λεγεώνες

μπρστά στα

περάσματα τυ

Oλύμπυ.

T 171 π.X. νεαρς

ασιλιάς απέκλεισε(ανεπαρκώς

πως άνηκε

αργτερα) τα περάσματα και επέστρεψε

ρεια. Eπί δύ ρνια

Oλυμπς ήταν απαγρευτικς για

τυς Pωμαίυς.

T 169 π.X. ωστσ, απ δύσατ

ρειν μνπάτι, ι Pωμαίι κατρθωσαν

να κατεύν μεταύ

Λειήθρων–Hρακλείυ και να

στρατπεδεύσυν τελικά ντια απ

τ Λιτωρ. Παραπλανώντας

τν Περσέα, εισέαλαν τ 168 και

με άλλα στρατεύματα απ τα Στενά

της Πέτρας.

Περικυκλωμένς στ Δίν, ασιλιάς

υπώρησε πρς την Πύδνα

πυ μιραία συνετρίη απ τις

ρωμαϊκές λεγεώνες.

4 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 19 ΣEΠTEMBPIOY 1999

Oι πλεις τυ Oλύμπυ παρήκμασαν,

εκτς τυ Δίυ πυ έγινε

ρωμαϊκή απικία και έδρα επισκπής

απ τα πρώτα παλαιριστιανικά

ρνια. Λίγ αργτερα, και ύστερα

απ σεισμύς, πλημμύρες

και επιδρμές εγκαταλείθηκε.

Kυριτερες υαντινές πλεις έγιναν

Πλαταμών στ Hράκλει και

η Πέτρα.

Aπ τν 6 ώς τν 10 αιώνα ι

πληρρίες για την περιή είναι

λίγες. Πληθαίνυν αργτερα, ι

παλιτερες μάλιστα έυν σέση

με την εκκλησιαστική ιστρία. T

1204 η Kωνσταντινύπλη κατελήθη

απ τυς Φράγκυς και

ασιλιάς της Θεσσαλνίκης B.

Aργυρτετράδραμ

Περσέως Mακεδνίας,

π.

178–173 π.X. (Aθήνα,

Nμισματικ Mυσεί).

O Oλυμπς, απ τη ύση τυ καταύγι των ανυπτακτων, αγκάλιασε τις επαναστατημένες ψυές των Eλλήνων.

Yπήρε τ υν των Kλετών και αργτερα των Mακεδνμάων. Στη ωτγραία σώμα Mακεδνμάων.

Mμερρατικς παραώρησε την

περιή απ τ Λιτωρ ως τν

Πηνει στν R. Piscia.

T 1373–1374 άρισαν ι επιδρμές

των Tύρκων. Ως τ 1396 πυ

εισέαλαν στη Θεσσαλία, η περι-

ή θα είε πέσει στα έρια τυς.

Παλιτερς μάλιστα επίδς επισκέπτης

των υψηλών τυ τμημάτων

τα νεώτερα ρνια αναέρεται

συλτάνς Mεμέτ A [1611 –

1693]).

Aπ τη ύση τυ καταύγι των

ανυπτακτων Oλυμπς αγκάλιασε

τις επαναστατημένες ψυές

τυ ρωμαίικυ και έγινε τ άγι

υν των Kλετών.

Eγώ μ γέρ Oλυμπς στν κσμ

ακυσμένς, Eω σαράντα δυ κρ-

ές κ’ εήντα δυ ρυσύλες, Kάθε

κρή και λάμπυρ, κάθε κλαδί

και κλέτης

Kρανιά, Kαρυά, Nεερς, Λιάδι,

Pαψάνη, Λιτωρ και λα τα ωριά

τυ Oλύμπυ συναγωνίστηκαν

στη δημιυργία ηρώων της αντίστασης.

Eπιανέστερς είναι τ

μέλς της Φιλικής Eταιρείας Γεωργάκης

Oλύμπις απ τ Bλαλίαδ

Περραιίας, ένας απ τυς

μάρτυρες τυ κινύ απελευθερωτικύ

αγώνα των αλκανικών

λαών.

Eερευνήσεις,

απελευθέρωση

T 1855 περιηγήθηκε την περι-

ή πατέρας της μακεδνικής

αραιλγίας, Γάλλς L.

Heuzey. Aναγνώρισε τ Hράκλει

στη θέση τυ Πλαταμώνς, υπέθεσε

την περιή των Λειήθρων,

περιέγραψε τα ερείπια τυ Δίυ,

ταύτισε την Πέτρα, ανέηκε ώς τη

μνή τυ Aγίυ Δινυσίυ και επεείρησε

να ανέει ακμη ψηλτερα

πάνω απ τν Mαυρλγγ.

Tν Oκτώρι τυ

1862 ερευνητής

H. Barth ανέηκε

στην κρυή Π.

Hλίας (πυ τα νεώτερα

τυλάιστν

ρνια εθεωρείτ

ρίν τυ Oλύμπυ)

αναγκάστηκε μως

να μλγήσει τι

υπήραν κρυές

ακμη υψηλτερες.

T 1878 έγινε η

μεγάλη Eπανάσταση

τυ Oλύμπυ:

στις 3 Mαρτίυ υψώθηκε

στ Λιτ-

ωρ η σημαία της

ελευθερίας και έγινε

πρσωρινή κυ-

έρνηση της Mακεδνίας

με πρεδρ

τν γιατρ E. Kράγκ.

O ρύραρςΠλαταμώνα

με τυς 15 άνδρες

της ρυράς,

τα πυρλα και

τις λίγες τυρκικές

ικγένειες παραδθηκαν

στυς επαναστάτες.

T κίνημα,

ωστσ, απέτυε. Στ Συνέδρι

τυ Bερλίνυ ρίσθηκε επιτρπή

για τν καθρισμ των συνρων

και έγιναν ι πρώτες ακρι-

είς αρτγραικές μετρήσεις

στν Oλυμπ. H απελευθέρωση

ήλθε τ 1912 με τν αλκανικ πλεμ.

Aμέσως μετά (1913) Λιτωρίτης

Xρ. Kάκαλς ανέασε πρώτη

ρά τυς αλπινιστές απ τη Γενεύη

F. Boissonnas και D.

Baud–Bovy στν ανώνυμ ττε

Mύτικα (Πάνθεν, 2918]. Tν νμασε

«Bενιέλ», νμα πυ γρήγρα

έσησε μες στις εμύλιες

διαμάες. T 1919, με εντλή τυ

υπυργείυ Γεωργίας σημειώθη-


Oι κρυές Στεάνι (θρνς τυ Δία) και Mύτικας (Πάνθεν) τυ Oλύμπυ, πυ ινισμένς αστράτει τις ηλιλυστες μέρες (ωτ.: T. Tλύπας).

καν 13 τριγωνμετρικά σημεία και

ανατέθηκε η αρτγράηση τυ

κρυαίυ ρεινύ γκυ στν

Eλετ μηανικ Marcel Kurz. H

πρώτη αυτή αρτγράηση έγινε

τ 1921 και δημσιεύτηκε τ 1923

[Le Mont Olympe, Paris –

Neuchatel 1923]. Eκεί αναέρεται

πρώτη ρά ως ρίν τυ Oλύμπυ

Mύτικας.

Aνασκαές

T 1928 άρισαν ι ανασκαές

στ Δίν απ τν καθ. Γ. Σωτηριάδη.

T 1948–49, έρς αραιτήτων

Kτιάς ανακίνωσε τν εντπισμ

των Λειήθρων και αρκετά

ρνια αργτερα, τ 1970,

άρισε η νέα περίδς ανασκα-

ών τυ Δίυ απ τυς καθηγητές

Γ. Mπακαλάκη και Δ. Παντερμαλή.

T 1985 ανακινώθηκε εντπισμς

των πρώτων «μυκηναϊκών»

νεκρταείων στις περιές Λει-

ήθρων, Πέτρας, Λιτώρυ και

τα εκτεταμένα πρωτγεωμετρικά

νεκρταεία σε λυς σεδν

τυς πρπδες τυ Oλύμπυ (E.

Πυλάκη Π.). T 1997 ανακαλύ-

θηκαν ι πρώτες ικδμικές

άσεις τυ αραίυ Hρακλείυ

στν Πλαταμώνα με αρμή (και

ρηματδτηση) την κατασκευή

της νέας σιδηρδρμικής γραμμής

απ τν EPΓOΣE.

Oλυμπς. Διακρίννται ι κρυές, ι πεπρικές διαδρμές, τα καταύγια, ι I.M. Aγ. Δινυσίυ και Kανάλων, κ.α.

(σέδι B. Xατηρασάνη).

KYPIAKH 19 ΣEΠTEMBPIOY 1999 - H KAΘHMEPINH 5


Tυ Πέτρυ Mπρύσαλη

Eλληνική Eταιρεία Πρστασίας της Φύσης

O OΛYMΠOΣ, γίγας

των Bαλκανίων, πως

συνά απκαλείται απ

τυς μελετητές

τυ, είναι ένας τεράστις

μεμνωμένς

ασεστλιθικς γκς

πυ υψώνεται απτμα

απ τις γύρω,

σετικά αμηλές, περιές

και απ τ Aιγαί.

Tα αρακτηριστικά

αυτά τυ δίνυν

μια ιδιαιτερτητα

πυ τυ αρίει

μια πλύσια, πικίλη

και ενδιαέρυσα

λωρίδα.

Tπθετημένς

στρατηγικά μεταύ

Kεντρικής Eυρώπης,

Aσίας και Mεσγείυ,

δέεται τις επιδράσεις

αυτών των ανμιγενών

περιών

μαί με αντιπρσώπυς

της ιδιαίτερής

τυς λωρίδας. Συναντύμε

εκεί υτά της

Eυρώπης, αλκανικά

και ασιατικά και πλλά

είδη της πλύσιας

μεσγειακής λωρίδας.

Aπτέλεσμα είναι

Oλυμπς να αντάει

σαν παράδεισς

για τυς τανικύς,

επαγγελματίες

και ερασιτένες, αλλά

και για λυς τυς

ίλυς των άγριων

λυλυδιών.

Tα δάση τυ Oλύμπυ, πυκνά και συμπαγή, ρίσκνται σε υψμετρ 500 με 1.800 μέτρα. Στη ωτγραία δάσς απ

Συνέεια στην 8η σελίδα δρύες (ωτ.: Π. Mατσύκα).

Bτανικς Bτανικς παράδεισς

παράδεισς

6 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 19 ΣEΠTEMBPIOY 1999


Mικτ δάσς

απ έλατα

και δρύες.

Tα πλύσια

δάση τυ Oλύμπυ,ρίσκνται

στην ανατλική

και

στη ρεια

πλευρά τυ.

H εικνα πυ

σηματίυν

ι αθιές ρεματιέςανάμεσα

στις κατά-

υτες υνπλαγιές

κει

την ανάσα

(ωτ.: Π.

Mατσύκα).

KYPIAKH 19 ΣEΠTEMBPIOY 1999 - H KAΘHMEPINH 7


8 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 19 ΣEΠTEMBPIOY 1999

Συνέεια απ την 6η σελίδα

Στν Oλυμπ έυν καταμετρηθεί

πάνω απ 1.600 είδη ανωτέρων υτών.

Eνα μεγάλ μέρς απ αυτά, πως

είναι υσικ, απτελείται απ

κινά είδη πυ συναντύμε λίγ–πλύ

σε λκληρη την Eλλάδα, αλλά ένα

σημαντικ πσστ είναι είδη πυ

παρυσιάυν έντν ενδιαέρν -

ι μν για τυς ειδικύς αλλά και

για κάθε ίλ των εωριστών δημι-

υργημάτων της ύσης.

εκινώντας απ τα αμηλά μέρη

στυς πρπδες τυ υνύ, συναντύμε

πρώτα τις υτικές κινωνίες

πυ έυν πάρει τ νμα «ρύγανα»

και πυ απτελύνται απ τυς

γνωστύς αμηλύς θάμνυς των

μεσγειακών λων και πλαγιών

(θυμάρι, κ.λπ.). Aμέσως μετά, ρίσκνται

εκτεταμένες συστάδες απ

την απκαλύμενη «μακία», πυ είναι

μια κινωνία απ ψηλτερυς

θάμνυς και αμηλά δέντρα. Σ’ αυτά

τα συστήματα υτρώνυν κυρίως

πυρνάρια, ιλίκια, κυμαριές, ατμυριές,

σπάρτα, κράταιγι, αριές,

ρείκια και διάρα μικρτερα υτά.

Aνάμεσά τυς επράλυν και πλλά

αγριλύλυδα πως ι ανεμώνες,

ι ίριδες, ι κρκι και μερικά

ρεειδή.

Δάση

Aνεαίνντας πι πάνω, νδρικά

απ τα 500 έως τα 1.800 μέτρα, επισκέπτης

συναντά πυκνά συμπαγή

δάση απ διάρα δέντρα. Eδώ πρέπει

να πύμε τι Oλυμπς, πως

και ρισμένα άλλα γεωγραικά σημεία

στην Eλλάδα, συγκεντρώνει τα

πλύσια δάση τυ στην ανατλική

και ρεια πλευρά ενώ η δυτική, με

ερτερ κλίμα, παρυσιάει πλύ

περιρισμένη δασική κάλυψη. Στα

αμηλά σετικά μέρη, κυριαρεί τ

υνίσι πεύκ γνωστ και ως μαύρ

ή άγρι πεύκ (Pinus nigra). Παλιτερα

ήταν γνωστ και με τ νμα

Pinus Laricio απ’ πυ πρέρεται

και τ νμα τυ ύλυ τυ «λάρτιν».

Mιάει κάπως με τη γνωστή

μας Xαλέπι Πεύκη των παραλιών,

αλλά είναι ψηλτερ και ευθυτενές

δέντρ με πλλύς αλλά μικρύς

κώνυς. T ύλ τυ απτελύσε

άλλτε την πρώτη ύλη για τα νερπρίνα

και για τις εδύρες, ερέλιες,

σκαίδες και άλλα ύλινα

σκεύη. Mέσα σε αυτά τα μεγάλα δάση,

πρσεκτικς παρατηρητής

μπρεί να εωρίσει, μεμνωμένα,

πλλά άλλα είδη δέντρων πως στριές,

γαύρυς, σενδάμνυς, πτελέες,

κρανιές, δρυς, κ.α. Συνά μέσα

στα πεύκα ρίσκνται συστάδες απ

έλατα πυ ανήκυν στ είδς Abies

borisii–regis, μια πικιλία πυ θεωρείται

διασταύρωση μεταύ τυ ευρωπαϊκύ

έλατυ και τυ δικύ μας

κεαλλνίτικυ. Στα κράσπεδα των

δασών, υτρώνυν εκατντάδες είδη

μικρτερων υτών πυ είναι υσικά

αδύνατν να περιγραύν σ’ ένα

μικρ άρθρ. O μη ειδικς, μπρεί

να εωρίσει εκείνα πυ έυν εντυπωσιακά

άνθη, πως τ Geranium

sanguineum, με τα έντνα κκκινα

λυλύδια, τ Lilium calchedo-

Mικτ δάσς απ δρύες, σενδάμυς και, κυρίως, ρεινά πεύκα. Tα τελευταία κυριαρύν στις αμηλές περιές τυ

Oλύμπυ (ωτ.: Π. Mατσύκα). Συνέεια στην 10η σελίδα


Lilium heldeichii. O κκκινς κρίνς των ελληνικών

υνών, γνωστς και ως τυρκπύλα.

Fragaria vesca. H μικρή άγρια ράυλα είναι

άθνη στν Oλυμπ, ιδιαίτερα στα κράσπεδα

των δρμων και των μνπατιών.

Dianthus haematocalyx. Eνα απ τα 60 είδη γαρίαλυ (dianthus =

άνθς τυ Δία) πυ ύνται στην Eλλάδα.

Aquilegia amaliae. Mια πικιλία άγριας κλμπίνας,

πυ πήρε τ νμά της απ τη ασίλισσα

Aμαλία.

Convallaria majalis. T γνωστ μας μιγκέ υτρώνει

σε δρσερά εδάη. Στα μέρη πυ συναντιέται

έει συμπαγείς πληθυσμύς.

Fritillaria messanensis. Oι ριτιλάριες είναι

συγγενικά υτά με τις τυλίπες, αλλά με μικρτερα

λυλύδια πυ γέρνυν πρς τα κάτω.

Campanula oreadum. Mικρή καμπανύλα με

μεγάλα λυλύδια πυ υτρώνει κντά στις

ψηλές κρυές τυ Oλύμπυ.

H μικρή Rosa pendulina εωρίει ανάμεσα στα 30 περίπυ είδη άγριας

τριανταυλλιάς τυ ελληνικύ ώρυ.

Φωτγραίες: Πέτρς Mπρύσαλης

KYPIAKH 19 ΣEΠTEMBPIOY 1999 - H KAΘHMEPINH 9


Tα ρμπλα, δέντρα εντυπωσιακά με εαιρετική αντή στ κρύ, αναπτύσσνται σε μεγάλ υψμετρ, επεκτείνντας τ δασρι τυ Oλύμπυ στα 2.200

μέτρα (ωτ.: Π. Mατσύκα).

Συνέεια απ την 8η σελίδα

nicum, ένα ψηλ κρίν με κατακκκινα

λυλύδια και άρωμα λεμνιάς

(γνωστ σε μερικά μέρη ως τυρκπύλα),

τη Salvia ringens, είδς ασκμηλυ

με μεγάλα κυανά λυλύδια,

τη Rosa pendulina, μια αγριτριανταυλλιά

με ρδκκκινα λυλύδια,

την Conavallaria majalis, τ

γνωστ μυγκέ των νενύμων και

στα υγρά μέρη σε μεγάλη αθνία

τ Geranium macrorhizum, ένα άγρι

γεράνι με αρωματικά ύλλα.

(Eδώ, πριν συνείσυμε, είναι ανάγκη

να διευκρινίσυμε τι είναι απαραίτητ

ν’ αναέρνται τα επιστημνικά

λατινικά νματα επειδή για

πλλά είδη δεν υπάρυν κινά νματα

και για άλλα τ κιν νμα

μπρεί να πρκαλέσει σύγυση, π..

τ νμα «αγριτριανταυλλιά» αναέρεται

σε τυλάιστν 30 διαρετικά

είδη τυ γένυς Rosa=ρδή

στην Eλλάδα). Σε αυτά τα μέρη, μπρύμε

ακμη να διακρίνυμε ρισμένα

ρεειδή με τα λυλύδια

πυ μιμύνται διάρα έντμα και λκληρη

σειρά απ άλλα μικρσκπικά

υτά πυ μν ειδικς μπρεί

να εωρίσει.

Σε μεγαλύτερ υψμετρ και σε

10 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 19 ΣEΠTEMBPIOY 1999

μέρη με πι υγρά και πι πλύσια εδάη,

τ μαύρ πεύκ δίνει τη θέση

τυ στην υά. Tα υλλλα αυτά

δέντρα, πριν ρίυν τ θινπωρ

τα ύλλα τυς, παίρνυν έντνες

κκκινωπές απρώσεις πυ αλλά-

υν τελείως την ψη τυ τπίυ.

Στ παύ στρώμα ερών ύλλων

αναπτύσσνται διάρα σαπρυτικά

υτά ωρίς λωρύλλη απ τα

πία τα πι ενδιαέρντα είναι ρισμένα

ρεειδή πως η Neottia

nidusavis με ρίωμα πυ θυμίει ωλιά

πυλιύ και η Coralliorhiza trifida

με ρία σε μρή κραλιύ. Oι υές

είναι ψυρια δέντρα πυ, στν τπ

μας, δεν μπρύν να ήσυν παρά

στα ψηλά μέρη των υνών. Για

τ λγ αυτ είναι άγνωστα στη ντι

Eλλάδα.

Σπάνια υτά

Πι ψηλά ακμα, σε πι πετρώδη

και ερά εδάη, εμανίεται τ

πραγματικ «ρμπλ» ή λευκδερμς

πεύκη (Pinus heldreichii), πυ γίνεται

συνά μεγαλπρεπές δέντρ.

Γύρω στα 2.000 μ., τ τπί αλλάει

ριικά. Tα δέντρα αραιώνυν και δίνυν

τη θέση τυς σε μια αμηλή και

αραιή λάστηση. T έδας είναι

ραώδες και τα νερά λιγστά ή ανύπαρκτα

παρ’ λες τις συνές ρ-

ές και μίλες. Σ’ ένα μεγάλ μέρς

τυ ρνυ, λα είναι σκεπασμένα

με πυκν ινι αλλά τ καλκαίρι τα

γυμνά ασεστλιθικά ράια λάμπυν

στν ήλι.

H εντύπωση απ μακριά είναι ενς

άγνυ και έρημυ τπίυ αλλά έ-

υν καταγραεί εκεί περισστερα

απ 100 είδη υτών. Eδώ ρίσκνται

πλλά απ τα σπάνια υτά πυ δίνυν

τσ ενδιαέρν στν Oλυμπ.

Oρισμένα είναι υπλείμματα απ τις

μεταναστεύσεις ειδών στις επές

των μεγάλων κλιματικών μεταλών

και η παρυσία τυς εκεί εηγείται

απ την απμνωση τυ ρεινύ γκυ

τυ Oλύμπυ.

Mέσα σ’ αυτά, εωριστή θέση έ-

υν τα ενδημικά είδη, δηλαδή αυτά

πυ υπάρυν μν στν Oλυμπ

και σε κανένα άλλ μέρς τυ

κσμυ. Eυν καταμετρηθεί 22

τέτια είδη απ τα πία θ’ αναέρυμε

μερικά. Πρώτα απ’ λα είναι

η διάσημη Jankaea jeldreichii, ένα

υτ πυ μιάει και συγγενεύει

με τη λεγμενη αρικανική ιλέτα

των ανθπωλείων (καμία σέση

με τις ιλέτες ή μενεέδες), η

Campanula oreadum (απ τις νύμ-

ες Oρειάδες) μια ωραία καμπανύλα

στις σισμές των ράων,

και η κλμπίνα της Aμαλίας

(Aquilegia amaliae). Θ’ αναέρυμε

ακμη απ τα σπάνια είδη την

Viola delphinantha, ένα είδς μενε-

έ με υλώδη άση και ύλλα πυ

μιάυν σαν τυ θυμαριύ, την

Gentiana verna, μια μικρή γεντιανή

με έντνα μπλε λυλύδια και τ

Omphalodes luciliae, ένα υτ των

ράων με γαλανά πέταλα.

O Oλυμπς είναι ένας απέραντς

τανικς κήπς αλλά, πως αίνεται

απ τα παραπάνω, τ ενδια-

έρν τυ συγκεντρώνεται κυρίως

στα ψηλά μέρη. Aυτά είναι σκεπασμένα

με πυκν ινι ακμη και τ

Mάι, και γι’ αυτ η ανάαση στ

υν πρέπει να γίνεται τν Iύνι

ή ακμη καλύτερα τν Iύλι, πτε

εμανίεται εκεί η άνιη.

Bιλιγραία Tutin T.G.& al. «Flora

Europaea», 1964–1980

Strid A., «Φυτά τυ Oλύμπυ», Mυσεί

Γυλανδρή Φυσικής Iστρίας, 1980

Strid. A., «Tα ενδημικά υτά τυ Oλύμπυ»,

H Φύση, Aρ. 19–20, 1979,

Eλληνική Eταιρεία Πρστασίας της Φύσης


K·Ù·Ê‡ÁÈÔ

ÁÈ· ˙Ò· Î·È appleÔ˘ÏÈ¿

Tα αγριγιδα είναι απ τυς λίγυς μνιμυς κατίκυς των αλπικών κρυών τυ Oλύμπυ. Oι πεπρι τα συναντύν συνά να σκυν σε μικρές μάδες

(ωτ.: Π. Mατσύκα).

Tυ Bασίλη Xατηρασάνη

Δασλγυ

O ENOI επισκέπτες τν γνωρίυν

μέσα απ τυς μύθυς πυ τν περιάλλυν.

Oι ρειάτες, απ τις

συνές μίλες πυ σκεπάυν τις

κρυές τυ. Oμως, Oλυμπς είναι

κάτι παραπάνω απ ένα μνημεί

και μια κρυή για κατάκτηση. Eίναι

ένα ωνταν υν, πυ κρατάει τη

ωή τυ κρυμμένη απ τυς περαστικύς.

Mέρι τ 1985, είαν αναγνωριστεί

σε αυτ 104 είδη πυλιών,

18 είδη αμιίων και ερπετών,

και 32 είδη θηλαστικών 1 , αλλά

Oλυμπς κρύει ακμα πλλές εκπλήεις.

Παρά τυς νέυς δρμυς, η πε-

πρία εακλυθεί να είναι καλύτερς

τρπς γνωριμίας με τν

Oλυμπ. Στυς σκεπασμένυς απ

πυρνάρια και δρυδάση πρπδες

αθνύν τα ερπετά. Eδώ, ιδαετς

μπρεί να ρει 7 διαρετικά

είδη ιδιών. O ρυσαετς κατεαίνει

ώς εδώ για να κυνηγήσει την

κρασπεδωτή ελώνα, πυ υπάρει

μν στην Eλλάδα 2 , απ τν Oλυμπ

ώς τ Tαίναρ. O κλειδωνάς και

τ σαΐνι, ένα σπάνι γεράκι, υπάρ-

υν μν στα Bαλκάνια απ λη

την Eυρώπη.

Στα ρυάκια της ανατλικής πλευράς,

πυ κυλύν λ τ ρν, ι

παράενι νερκτσυες ψάνυν

για έντμα κλυμπώντας κάτω απ

την επιάνεια τυ ρμητικύ νερύ.

Ωστσ, τα ρρα σύννε-

α, πυ έρνται απ τη θάλασσα

και αδειάυν τ ρτί τυς στις

πρσήνεμες ανατλικές πλαγιές, α-

ήνυν κατάερη τη δυτική πλευρά

τυ Oλύμπυ. Σε αυτήν δεν υπάρ-

υν δάση, μν σκτπια πυ

Συνέεια στην 12η σελίδα Λύκς στ δρυμ τυ Oλύμπυ (ωτ.: T. Aδαμακπυλς).

KYPIAKH 19 ΣEΠTEMBPIOY 1999 - H KAΘHMEPINH 11


O ρυσαετς,

ένα απ

τα σπάνια

είδη πυλιών

πυ επιιώνυν

στν Oλυμπ,

ρίσκει

καταύγι

στυς άθνυςγκρεμύς

τυ υνύ

(ωτ.: T. Aδαμακπυλς).

εκαλκαιριάυν ιλιάδες γιδπρατα

και αγελάδες. Yπαθμισμένη

ύση; Nαι, αλλά και ένας πλύτιμς

κυνηγτπς για τυς πτωματάγυς

γύπες και τν ευάλωτ

λύκ. Mέρι πρσατα, Oλυμπς

ήταν μία απ τις μλις δύ περιές

στην Eυρώπη3 Συνέεια απ την 11η σελίδα

με τέσσερα

είδη γυπών.

Στα δάση

Tα δάση αρίυν απ τα 800 μέτρα,

περίπυ. Tα ρεινά πεύκα κυριαρύν

στν Oλυμπ, με τις ιές

και τα έλατα να περιρίνται στις υγρές

και σκιερές γωνιές. Aπ τα τυπικά

δασια είδη, η λπαπαδίτσα

ει μν σε ώριμα δάση ρεινών πεύκων,

ενώ σταυραετς, η ελατπαπαδίτσα,

τ αγριγύρυν και τ

αρκάδι δεν δείνυν πρτίμηση στ

είδς τυ δάσυς. Kαι τα 10 είδη

δρυκλαπτών της Eυρώπης έυν

ρεθεί στν Oλυμπ, ανερ δείγμα

της ψηλής πιτητας των δασών

τυ.

Για τυς μελετητές, τα ρεινά

πευκδάση της Eλλάδας διαέρυν

κάπως απ αυτά της υπλιπης Eυρώπης,

γι’ αυτ και έυν πρτεραι-

τητα στην πρστασία. Για τα ώα, μως,

ι μιτητες είναι περισστερες

απ τις διαρές, γι’ αυτ στα

δάση τυ Oλύμπυ εμανίνται αρακτηριστικά

ώα της κεντρικής Eυρώπης,

πως καρυδσπάστης και

ρύνς με την κκκινη κιλιά 4 .

Στις αλπικές κρυές

Aκμα και τα πι ανθεκτικά δέντρα

δεν αναπτύσσνται πάνω απ

τα 1.800 μέτρα, στα περισστερα

ελληνικά υνά. Στν Oλυμπ,

12 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 19 ΣEΠTEMBPIOY 1999

O ινψάλτης

ανήκει

στα λεγμενα

πυλιά

της αλπικής

ώνης, πυ

δεν μεταναστεύυν

τ ειμώνα,

αλλά κατε-

αίνυν σε

αμηλτερ

υψμετρ,

ταν τ ινι

σκεπάει

κάθε διαθέσιμη

τρή

(ωτ.: Π.

Mατσύκα).

τ δασρι ρίσκεται στα 2.200

μέτρα, γιατί τ ρμπλ είναι ένα

πεύκ με εαιρετική αντή στ

κρύ. Ψηλτερα υπάρυν μν

αραιά δεντράκια, τσαλακωμένα απ

τις ινστιάδες και καμένα

απ τυς κεραυνύς.

Oι αλπικές κρυές έυν λιγστύς

μνιμυς κατίκυς. Πι ικεί

στυς πεπρυς είναι τ αγριγιδ,

πυ συνά τ λέπυν

να σκει κατά μικρές ικγενειακές

μάδες. Δεν έει συγγένεια

με τις ήμερες γίδες ή τα αγρικάτσικα

των νησιών, και η μιτητά

τυς είναι απτέλεσμα της ανάλγης

ωής τυς στις απκρημνες

περιές. Eνα άλλ υτάγ

ώ, ινπντικας, αναγκάεται

να σκει στη διάρκεια της μέρας

και συνά λιάεται πάνω στις

πέτρες, σε μια πρσπάθεια να αντιμετωπίσει

τ κρύ τυ υνύ.

Oταν τάνει ειμώνας, συνεί-

ει τη ωή τυ σε ένα δίκτυ απ

στές πυ ανίγει κάτω απ τ

ινι. H ιά, ένα απ τα λίγα είδη

ώων πυ ρίσκνται απ τυς

πρπδες ώς τις κρυές τυ

Oλύμπυ, περνάει τ ειμώνα σε

ειμερία νάρκη.

Tα περισστερα πυλιά της αλπικής

ώνης, πως ινψάλτης

και η ινάδα, δεν μεταναστεύυν

αλλά κατεαίνυν σε μικρτερ

υψμετρ τ ειμώνα, ταν τ

ινι σκεπάει κάθε διαθέσιμη

τρή. Tα δύ είδη καλιακύδας,

πυ υπάρυν στν Oλυμπ, δεν

διστάυν να ανεύν ανά στις

ινισμένες κρυές για να πλησιάσυν

μάδες ρειατών ανα-

ητώντας υπλείμματα τρής.

Oι άθνι γκρεμί αρακτηρί-

Σταυρμύτης

σε μαυρπευκ

τυ Oλύμπυ

πυ,

σύμωνα

με στιεία

τυ 1985,

έυν αναγνωριστεί

104 είδη

πυλιών

(ωτ.: T.

Aδαμακπυλς).

υν τν Oλυμπ. εωριστί,

γιατί ανήκυν στ μναδικ τεκτνικ

παράθυρ τυ Oλύμπυ

και γιατί ιλενύν ενδημικά

ραιλα υτά, πρσέρυν καταύγι

σε σπάνια πυλιά, πως

ρυσαετς, πετρίτης, η σαρνίστρα.

Διασκρπισμένι σε λες

τις πλαγιές, συνά κρυμμένι κάτω

απ πυκνή λάστηση, δημιυργύν

άπειρα περάσματα και αδιέ-

δα, και κάνυν την περιπλάνηση

στν Oλυμπ μία ριψκίνδυνη

περιπέτεια. Για τ κυνηγημέν αγριγιδ

και για τα πυλιά των

ράων, λαύρινθς των γκρεμών

είναι ένα ασαλές σπίτι πυ

πρσέρει σα ρειάνται και

κρατάει μακριά τυς επικίνδυνυς

επισκέπτες. Aν κάπις θέλει

να νιώσει κάτι απ τν ιδιαίτερ

αρακτήρα τυ Oλύμπυ, θα έπρεπε

να καθήσει ακίνητς δίπλα

σε ένα γκρεμ και να αυγκραστεί.

Iσως έτσι ακύσει τ μακριν

σύριγμα τυ αγριγιδυ και δει

τ ευγαλέ κκκιν πετάρισμα

της μικρής σαρνίστρας.

Zώα και πυλιά

πυ άθηκαν

Συνηθίυμε γρήγρα σε ,τι

γνωρίυμε, και τ θεωρύμε αναλλίωτ

και πανττιν. O Oλυμπς

μιάει ανέγγιτς απ τ

πέρασμα τυ ρνυ. Eίναι, μως;

H αδιάκπη διάρωση, πυ ακλύθησε

τ σηματισμ τυ υνύ

πριν απ εκατμμύρια ρνια,

έσκαψε αθιές αράδρες. Oι παγετώνες,

πυ σκέπααν τις κρυ-

ές τυ, έλιωσαν πριν απ 10.000

ρνια επιτρέπντας στα δάση να

Συνέεια στην 14η σελίδα


Mαυρπευκα στν Oλυμπ. Tα δάση,

ι γκρεμί και ι αλπικές κρυ-

ές τυ υνύ απτελύν κατα-

ύγι για 104 είδη πυλιών, 18 είδη

αμιίων και ερπετών και 32 είδη

θηλαστικών (ωτ.: Π. Mατσύκα).

KYPIAKH 19 ΣEΠTEMBPIOY 1999 - H KAΘHMEPINH 13


Συνέεια απ την 12η σελίδα

ανεύν στ ύψς πυ ρίσκνται

σήμερα. Λίγ αργτερα, ι άνθρωπι

έεραν τα γιδπρατα και ε-

αάνισαν τα δάση απ τις πρσήλιες

πλαγιές. Eκέρσωσαν τα

δρυδάση και τα υσικά λιάδια

τυ κάμπυ, για να καλύψυν την

ανάγκη τυς για καλλιεργήσιμη

γη. Oι γερνττερι αναέρυν

μια μεγάλη πυρκαγιά πυ, στις αρ-

ές τυ αιώνα, αάνισε τα δάση

τυ Λιτωρυ τάνντας ώς την

αλπική ώνη.

Tα ώα ακλυθύν τις αλλαγές

αυτές. T αυτθν ελάι 5 και η

αρκύδα άθηκαν απ τν Oλυμπ

κατά τυς ιστρικύς ρνυς.

O λύγκας έπαψε να υπάρει

στα ρεινά δάση της Eλλάδας, μλις

τις τελευταίες δεκαετίες. Oι

καλλιεργητικές αλλαγές τυ 20ύ

αιώνα εαάνισαν την ψευδστέπα

γύρω απ τν Oλυμπ, και μαί

τα δύ μεγάλα πυλιά της στέπας,

τη αμωτίδα και τν αγριγαλ. T

τσακάλι, άλλτε κιν στη μακία

και στυς ερστπυς των εκλών,

μειώθηκε σαρά τα τελευταία

30 ρνια και διασώεται στην

εκλή τυ Πηνειύ.

Oι γύπες στν Oλυμπ δείνυν

με αρακτηριστικ τρπ την επίδραση

τυ ανθρώπυ στ υσικ

περιάλλν. Oι άνθρωπι της νελιθικής

επής, εκερσώνντας

τα δάση και επεκτείνντας την

κτηντρία, ευνησαν τυς γύπες,

νεκράγα πυλιά πυ υν

σε πλύ αραιύς πληθυσμύς.

Aιλγ ειμαδι για εκατντάδες

ιλιάδες γιδπρατα, η περιή

γύρω απ τν Oλυμπ, συγκέντρωνε

και τα 4 είδη γυπών και

ήταν -ώς πριν 10 ρνια- μία απ

τις σημαντικτερες περιές για

τυς γύπες στην Eυρώπη.

Oι συνθήκες άλλααν μετά τν

τελευταί πλεμ. Tα ψίμια λιγστεψαν

άρη στα νέα άρμακα,

η σκηση απαγρεύτηκε στν

νεϊδρυμέν Eθνικ Δρυμ Oλύμπυ,

τα δηλητηριασμένα δλώματα

για τυς λύκυς απδείτηκαν

μιραία για τυς γύπες. Aπ

τυς 7 μαυργυπες πυ ώλιααν

στν Oλυμπ, 5 εαανίστηκαν

ωρίς να αήσυν ίνη και ένας ακμα

έυγε μακριά ακλυθώντας

ένα περαστικ κπάδι ρνίων.

O τελευταίς γυπαετς τυ

Oλύμπυ, μνς για μια λκληρη

δεκαετία, δεν έει παρατηρηθεί

πρσατα. Oι δύ αυτί γύπες έ-

υν πιθαντατα αθεί απ τν

Oλυμπ. Kανένα μέτρ πρστασίας

δεν μπρεί να τυς αναέρει,

αν δεν υπάρυν και πάλι ι

συνθήκες πυ επέτρεπαν την επι-

ίωσή τυς.

Σημειώσεις: 1. Mυρσίνη Mαλακύ, «Mελέτη

της πανίδας τυ Eθνικύ Δρυμύ Oλύμπυ».

2. Kαι στη Σαρδηνία, πυ μάλλν έει εισα-

θεί απ τν άνθρωπ.

3. Mαί με τυς λυς τυ Eρυ.

4. Kκκινγάστρας ρύνς.

5. Tα ελάια πυ υπάρυν σήμερα σε διά-

ρες περιές της ώρας έυν εισαθεί

απ τν άνθρωπ και πρέρνται απ

πικιλίες της κεντρικής Eυρώπης.

14 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 19 ΣEΠTEMBPIOY 1999

Aγριγύρυν, ένας

απ τυς πι μεγαλσωμυς

κατίκυς

τυ Oλύμπυ (ωτ.:

T. Aδαμακπυλς).

O αρύς

ειμώνας και

τ ινι αναγκάυν

συνά

τις αλεπύδες

να κατέυν

αμηλτερα,

σε αναήτηση

τρής

(ωτ.: «Eυρωκίνηση»).


Γενική άπψη τυ Oλύμπυ απ την Kαλλιπεύκη. Tα υνά Oλυμπς και Παρνασσς είναι τα πρώτα πυ ανακηρύθηκαν στη ώρα μας σε Eθνικύς Δρυμύς,

τ 1938, γεγνς πυ είλεται σν αρά τν Oλυμπ, και στη σύνδεσή τυ με τη μυθλγία και την ιστρία (ωτ.: T. Tλύπας).

O Eθνικς Δρυμς

Tυ Γιώργυ Σήκα

Πρέδρυ της Eλληνικής Eταιρείας

Πρστασίας της Φύσης

ΛIΓA υνά τυ κσμυ έυν τη

ήμη πυ έει απκτήσει Oλυμπς

στ πέρασμα των αιώνων

και αυτή η ήμη είλεται στη

σύνδεσή τυ με την ελληνική μυθλγία.

Στις κρυές τυ ι αρ-

αίι Eλληνες, ι Mακεδνες, ι

Θεσσαλί, αλλά και ι κάτικι

της Nτιας Eλλάδας, τπθετύσαν

την κατικία των θεών τυς.

Φαίνεται πως είαν κάθε λγ να

τίυν με τη αντασία τυς τ

παλάτι τυ Δία σε αυτ τ υν

τυ Oλύμπυ

και ι σε πιδήπτε άλλ.

Πραγματικά, κανένα άλλ υν

της Eλλάδας, ύτε ακμα κι

αυτς Oλυμπς της Πρύσας

(τ σημεριν Oυλύ Nταγ) δεν έ-

ει τη μεγαλπρέπεια και τα αρακτηριστικά

πυ δίνυν ιδιαίτερη

υσιγνωμία στν «Mέγα Oλυμπ».

Oι τρεις μεγάλες κρυές τυ

υνύ, Mύτικας, τ Στεάνι

και τ Σκλει, με τν τρμερ

γκρεμ των Kαανιών πυ άσκει

απ κάτω, σε άθς 450 μ., είναι

κάτι τ μναδικ στν ελληνικ

ώρ. Aκύγνται διάρες παράενες

ιστρίες γι’ αυτές τις

τρεις κρυές, για τν ηλεκτρισμ

πυ εκπέμπυν, για τυς κεραυνύς

πυ πέτυν σαν μ-

ρντίες ταν τις σκεπάσυν τα

σύννεα, για τις συνές καταιγίδες

και τα άλλα σπάνια υσικά

αινμενα πυ συμαίνυν εκεί.

Γύρω απ τις τρεις μεγάλες κρυές

υπάρυν άλλες, πλύ πι

μαλές, πυ σηματίυν έναν

συμπαγή γκ και σκεπάνται απ

τν Δεκέμρι ώς τν επμεν

Iύνι με πλλά ινια.

Oταν καιρς είναι καλς κι

ήλις τυπάει πάνω στις ινισμένες

κρυές, λ τ υν

λάμπει μέσα στ απέραντ γαλά-

ι τυ υρανύ. Eκεί πρέπει να

είλεται και η νμασία Oλυμπς

ή Oύλυμπς, πυ σύμωνα

με τυς ειδικύς πρέπει να σημαίνει

λωτς – λλαμπρς, στη

γλώσσα των πανάραιων Πελασγών

ή των πρώτων Mακεδνων,

πυ κι αυτί απ τυς Πελασγύς

αίνεται να κατάγνταν κι είαν

κατέει απ την Πίνδ, σύμωνα

με τις παραδσεις.

Iστρικ τυ Δρυμύ

H σέση με τη μυθλγία και

την ιστρία ήταν η αιτία πυ

Συνέεια στην 16η σελίδα

KYPIAKH 19 ΣEΠTEMBPIOY 1999 - H KAΘHMEPINH 15


O καταρράκτης στα Πρινια. Aετηρία μιας απ τις κλασικές διαδρμές πρς τις κρυές τυ Oλύμπυ. (ωτ.: Π. Mατσύκα).

16 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 19 ΣEΠTEMBPIOY 1999

Συνέεια απ την 15η σελίδα

Oλυμπς ανακηρύθηκε σε Eθνικ

Δρυμ. Oταν τ 1938, κάπια

ευαισθητπιημένα μέλη τυ

Oρειατικύ Συνδέσμυ, θέλησαν

να πρτείνυν στην ττε κυ-

έρνηση Mεταά την ίδρυση των

δύ πρώτων Eθνικών Δρυμών της

ώρας μας, πρτίμησαν τν Oλυμπ

και τν Παρνασσ, επειδή ήταν

τα πι συνά αναερμενα

υνά της αραίας Eλλάδας.

Tην επή εκείνη επικεαλής

της Δασικής Yπηρεσίας ήταν Nικλας

Kντς, ένας απ τυς

καλύτερυς Eλληνες δασλγυς,

σπυδασμένς στη Γερμανία

και με πρηγμένες αντιλή-


ψεις, γύρω απ την πρστασία

των δασών και της ύσης. Oι πρτάσεις

τυ Oρειατικύ ρήκαν,

λιπν, πρσρ έδας και έτσι

ιδρύθηκαν ι δύ πρώτι

Eθνικί Δρυμί της Eλλάδας.

Δυστυώς μως, ι Eθνικί

Δρυμί Oλύμπυ και Παρνασσύ

και συγκεκριμένα ι πυρήνες

τυς, περιέλααν σετικά μικρά

τμήματα αυτών των υνών και

ι λν τν γκ τυς. Συγκεκριμένα,

στν Oλυμπ κηρύθηκαν

σε Eθνικ Δρυμ περίπυ τα

δύ πέμπτα τυ υνύ, πρς τη

μακεδνική πλευρά, σε έκταση

44.500 στρεμμάτων ή 4.450 εκταρίων.

Aπ ττε μέρι σήμερα, ι

Eθνικί Δρυμί Oλύμπυ και Παρνασσύ,

ύτε επεκτάθηκαν, ύτε

απκτησαν περιερειακή ώνη

πρστασίας, πως ρίει νμς.

Παρ’ λα αυτά, η ίδρυση τυ

Eθνικύ Δρυμύ επέδρασε θετικά

στη ύση τυ Oλύμπυ. Tα δάση

τυ, πυ είαν πάθει μεγάλη

καταστρή απ πυρκαγιά στις

αρές τυ 20ύ αιώνα, άρισαν

να αναγεννώνται στην περιή

τυ πυρήνα, η σπάνια λωρίδα

σώθηκε και η πανίδα, παρά τη λαθρθηρία,

κατρθωσε να επιιώσει

ώς τις μέρες μας. Oσ μως κι

αν αίνεται απίστευτ, η ύση

τυ Oλύμπυ, η σπάνια και μναδική

λωρίδα, η πανίδα και ι ι-

κτπι ήταν πλύ λίγ γνωστά

πριν τ 1975. Mν στις τελευταίες

δυμισι δεκαετίες ασλήθηκαν

κάπιι συστηματικά με την

καταγραή τυς και μελέτησαν

τα υτά, τη λάστηση και την πανίδα.

Oι πρηγύμενι ερευνητές,

τανικί και ωλγι, πυ

απ τ 1836 ακμη, είαν αρίσει

να επισκέπτνται τν Oλυμπ,

κατέγρααν μν απσπασματικά

και περιστασιακά τα υτά και

τα ώα πυ ανακάλυπταν.

Σήμερα γνωρίυμε λεπτμερή

στιεία για τη ύση τυ Oλύμπυ,

πυ είλνται στις πρσατες

μελέτες και έτσι είμαστε

σε θέση να έρυμε τ συνλικ

T Στεάνι (2.909 μ.), η πι απκρημνη

κρυή τυ Oλύμπυ,

γνωστή ως «Θρνς τυ Δία»

(ωτ.: T. Tλύπας).

αριθμ των υτών, των θηλαστικών

και των πυλιών τυ υνύ

και κατά πρσέγγιση τα είδη των

εντμων, των αμιίων και των

ερπετών. Eπίσης έρυμε τυς

τύπυς των ικτπων τυ, ι περισστερι

απ τυς πίυς θεωρύνται

σπάνιι και πρστατεύ-

νται απ την ευρωπαϊκή και ελληνική

νμθεσία (Oδηγία 43/92

EE). Παράδειγμα τα μναδικά δά-

Συνέεια στην 18η σελίδα

KYPIAKH 19 ΣEΠTEMBPIOY 1999 - H KAΘHMEPINH 17


Συνέεια απ την 17η σελίδα

ση απ Pμπλα (Pinus

heldreichii) πυ σκεπάυν

τις πλαγιές ώς τα 2.300 μ.

Oι σημαντικτερες

περιές

Tώρα πλέν είμαστε σε θέση

να έρυμε πιες περι-

ές τυ υνύ είναι ι πι

σημαντικές, πυ συγκεντρώννται

τα περισστερα

απ τα σπάνια είδη λωρίδας

και πανίδας, ι σημαντικτερι

ικτπι και τα ωραιτερα

υσικά τπία.

Mε άση τα παραπάνω

στιεία ι σημαντικτερες

απ ικλγική άπψη περιές

τυ Oλύμπυ είναι ι

εής: α) O σημερινς πυρήνας

τυ Eθνικύ Δρυμύ,

πυ περιλαμάνει τις ψηλές

κρυές, τη αράδρα τυ

Mαυρλγγυ, την κιλάδα

τυ πταμύ Eνιππέα και λη

τη λεκάνη απρρής τυ,

) T άραθρ Kαάνια και ι

αράδρες ερλάκκι και Παπά

ρέμα με λα τα υψώματα

πυ τις περιάλλυν.

Oι δύ αυτές περιές ρίσκνται

πρς τη μακεδνική

πλευρά τυ υνύ και καλύπτυν

περίπυ τ μισ

τυ συνλικύ γκυ τυ.

T συμπέρασμα αυτ γήκε

μέσα απ τα πργράμματα

CORINE και NATURA 2000,

για την καταγραή των σημαντικών

ιτπων στις ώρες

της Eυρωπαϊκής Eνωσης.

Mε άση τα παραπάνω

στιεία η Eλληνική Eταιρεία

Πρστασίας της Φύσης,

άρισε απ τ 1980 να ασκεί

πιέσεις πρς την πλιτεία,

ώστε αυτή να λάει μέτρα

για την καλύτερη πρστασία

τυ Oλύμπυ και την επέκταση

τυ πυρήνα τυ Eθνικύ

Δρυμύ, πρς τις αράδρες

ερλάκκι και Παπά ρέμα.

Aκλύθησαν πιέσεις και

απ άλλες ικλγικές ργανώσεις

ή ρείς.

Tελικά η Γεν. Γραμματεία Δασών,

σε συνεργασία με τη Διεύθυνση

Δασών Πιερίας, κατέστρωσε

μελέτη, για την επέκταση των

ρίων τυ πυρήνα πρς τη ρεια

πλευρά τυ υνύ (ερλάκκι

και Παπά ρέμα) και τη δημιυργία

περιερειακής ώνης πρστασίας.

H μελέτη αυτή είναι έτιμη απ

καιρ, πως και ανάλγες μελέτες

για επέκταση και άλλων Eθνικών

Δρυμών. Πριν απ την έκδση

τυ σετικύ Πρεδρικύ Διατάγματς,

για την επέκταση τυ

Δρυμύ, απαιτείται μια υπυργική

απαση πυ θα την υπγρά-

υν υπυργς Γεωργίας και υπυργς

Περιάλλντς Xωρτα-

ίας και Δημσίων Eργων. Aπ

,τι γνωρίυμε υπυργς Γεωργίας

έει ήδη υπγράψει και

μένει η υπγραή τυ υπυργύ

18 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 19 ΣEΠTEMBPIOY 1999

Λίγ πριν απ την κρυή τυ Mύτικα. H κατάκτησή της απτελεί νειρ για εκατντάδες

ρειάτες λων των εθνικτήτων κατ’ έτς (ωτ.: Γ. Σήκας).

ΠEXΩΔE για να πρωρήσει η

διαδικασία. Eλπίυμε τι σύντμα

θα γίνει κι αυτ, θα εκδθεί τ

Πρεδρικ Διάταγμα και θα επεκταθεί

Eθνικς Δρυμς Oλύμπυ.

Πλήθς επισκεπτών

O Eθνικς Δρυμς Oλύμπυ είναι

απ τις υσικές περιές της

ώρας μας πυ δένται πλήθς

επισκεπτών κάθε ρν. Oι περισστερι

απ αυτύς ακλυθύν

με αυτκίνητ τ δρμλγι

Λιτωρ – Σταυρς – Πρινια

και σταματύν εκεί ή κατευθύννται

πρς την παλιά Mνή Δινυσίυ,

μέσα στη αράδρα τυ Eνιππέα,

πυ τώρα αναστηλώνεται.

Aπ τη Mνή Δινυσίυ υπάρ-

ει μνπάτι πυ κινείται κατά

μήκς τυ Eνιππέα, μέσα απ υπέρα

τπία και κατεαίνει πρς

τ Λιτωρ. Aυτά για συς δεν

αντέυν και πλύ στ περπάτη-

μα και στν ανήρ. Yπάρυν

μως και ιλιάδες άλλι επισκέπτες

πυ πρτιμύν να ανηρίσυν

πρς τα πάνω και να θάσυν

στις ψηλές κρυές τυ

υνύ.

Στα μνπάτια πυ ανεαίνυν

πρς τις κρυές θα δει κανείς

Γερμανύς, Aγγλυς, Eλετύς,

Kαναδύς, Iάπωνες, Aυστραλύς,

ανθρώπυς κάθε υλής και εθνικτητας,

να ανεαίνυν για πρσκύνημα

στ θρν τυ Δία.

Tα πέντε ρειατικά καταύγια

ευπηρετύν, σ καλύτερα γίνεται,

λν αυτν τν κσμ. Oλ

τ καλκαίρι, απ τα μέσα Mαΐυ

ώς τις αρές Oκτωρίυ περίπυ,

τα μυλάρια ανεκατεαίνυν

κυαλώντας τριμα και άλλα ε-

δια.

Oι κλασικές διαδρμές για τις

κρυές είναι ι εής: 1) Aπ τν

καταρράκτη Πρινια πρς τ καταύγι

Σπήλις Aγαπητς, στα

2.100 μ. (ώρες 4) και απ κει

για την κρυή Σκλεί, στα

2.911 μ. (1.30 ώρα). Aπ τ

Σκλεί για τ Mύτικα (2.917

μ.) απαιτείται μια ώρα δύσκλης

και κάπως επικίνδυνης

διαδρμής. 2) Aπ τη

θέση Διακλάδωση, πριν απ

τα Πρινια, πρς Πετρστρυγκα,

Σκύρτα, Oρπέδι

Mυσών (2.650 – 2.700 μ.

και ώρες περίπυ 6). Eκεί υπάρυν

δύ ρειατικά καταύγια:

T ένα έρει τ νμα

Γισς Aπστλίδης

και τ άλλ Xρήστς Kάκαλς.

Aπ τ ρπέδι εκινάει

μνπάτι πυ διέρεται

κάτω απ τις κρυές Mύτικας

και Στεάνι (2.909 μ.)

και σε περίπυ 2 ώρες συναντάει

τ μνπάτι Σπήλιυ

Aγαπητύ Σκάλας. Aπ τ

μνπάτι αυτ εκινύν δύ

«κυλυάρ» (λύκια) πυ

γάυν αντίστια στις κρυές

Mύτικας και Στεάνι.

Aλλα δύ καταύγια υπάρυν

στη θέση Σταυρς

στα 1.000 μ. πάνω απ τ Λιτωρ

και στη θέση Bρυσπύλες,

απ τη θεσσαλική

πλευρά, στα 1.900 μ.

T πρώτ έει μεταληθεί

σε τυριστικ περίπτερ,

λγω τυ αυτκινητδρμυ

πυ θάνει ώς εκεί, ενώ

τ δεύτερ ρησιμπιείται

κυρίως απ ρειατικές μάδες

τ καλκαίρι και τ

ειμώνα, σε συνεργασία με

τη μνάδα των καταδρμέων

πυ στρατπεδεύει εκεί.

Oλ τ καλκαίρι, την άνιη

και τ θινπωρ,

Oλυμπς πρσέρεται για

γνωριμία σε κάθε υσιλάτρη,

ρειάτη ή περιπατητή.

T ειμώνα μως γίνεται

υν επικίνδυν, μν για

λίγυς εκλεκτύς, πυ έ-

υν τη δυναττητα και τα

μέσα να τν ανεύν.

O ειμώνας στν Oλυμπ

αρίει υσιαστικά τ Δεκέμρι

και τελειώνει τ

Mάι. Mια ανάαση τ Πάσα στ

υν τυ Δία θεωρείται «ειμερινή»,

αύ αυτήν την επή, γύρω

στα μέσα Aπριλίυ, συσσωρεύνται

στ υν πάρα πλλά

ινια, απ τις συνές ινπτώσεις

τυ ειμώνα.

O Oλυμπς είναι ένα υν μναδικ

πυ, ι μν συνδέεται

με την ιστρία τυ λαύ μας, αλλά

επιπλέν είναι ένας σημαντικς

ιτπς και ένα μναδικής

μριάς τπί πυ ρειάεται

πρστασία.

Tα σέδια πυ ακύγνται απ

διάρες κατευθύνσεις για «α-

ιπίησή» τυ, με ινδρμικά

κέντρα, τελεερίκ κ.λπ., εμάς

τυς λεγμενυς «ικλγυς»

μας ρίσκυν εντελώς αντίθετυς.

Aς αήσυμε τν Oλυμπ

στην ησυία τυ και πις έει

τα κτσια ας τν επισκέπτεται με

τα πδια, πως γινταν μέρι τώρα.


Aγωγιάτης στν Oλυμπ. Oι κυρατήδες, πως τυς έλεγαν, ταίδευαν σε καραάνια για λγυς ασαλείας, μεταέρντας ι μν πραμάτειες και ανθρώπυς

αλλά επίσης μηνύματα και νέα στυς απμνωμένυς άλλτε κατίκυς των ωριών. T επάγγελμα επιιώνει έως σήμερα στην περιή (ωτ.: Π. Mατσύκα).

Tυ Γιάννη Aδάμυ

Λαγράυ–συγγραέα

O OΛYMΠOΣ ή Eλυμπς, κατά τα

δημτικά άσματα και τυς περίικυς

της περιής, δεν απτέλεσε

μν την κατικία των δώδεκα

θεών, αλλά απ τυς αραίυς

ρνυς θεωρείται τ σπυδαιτερ

σημεί της Eλλάδας. Σε αυτ

συντελύν η θέση, η διαμρ-

ωση και τ ύψς τυ επιλητικύ

αυτύ ρεινύ γκυ, πυ είναι

τ υψηλτερ υν των

Bαλκανίων. O άνω Oλυμπς με τις

ψηλές και ινσκεπείς κρυές

τυ πως τ Πάνθε ή Mύτικας,

τ Σλει, Aγις Aντώνις, τα

Aλώνια, Πρήτης Hλίας και

Πύργς, είναι ακατίκητς. Aντίθετα,

στν κάτω Oλυμπ, εκεί πυ

αθνύν τα δάση και τα νερά,

έγιναν πλείστι ικισμί, πυ

διατηρύνται μέρι σήμερα. Mερικί

απ αυτύς είναι Πλαταμώνας,

τ Λιτωρ, η Bρντύ,

Aγις Δημήτρις, τ Πύθι, η

Kρυρυση, η Σκαμνιά, η Kαρυά

και Aγις Παντελεήμνας. Στν

Oλυμπ ήκμασαν επίσης ημι-

Παραδσιακά

Παραδσιακά

επαγγέλματα

σμένα μναστήρια πως της Πέτρας,

της Aγίας Tριάδας Σπαρμύ,

Aγις Δινύσις Λιτώρυ

και η μνή Kανάλων Kαρυάς,

λα τισμένα τν 13 αιώνα. Eπιπλέν,

στν κάτω Oλυμπ δημι-

υργήθηκαν πάμπλλι ικισμί,

με πι γνωστύς και ακμαίυς

τυς Γννυς, τη Pαψάνη, τν

Πυργετ, τα Tέμπη, τη Λεπτκαρυά,

τη Σκτίνα και την Kαλλιπεύκη.

Aπ την πλευρά της Eλασσνας

έυμε δύ ικισμύς με

λαων γλωσσικ ιδίωμα, τ

Λιάδι και τν Kκκινπλ.

Στην περιή τυ Oλύμπυ αναπτύθηκαν

λαγραικά ήθη και

έθιμα, πυ με τν καιρ ατνησαν

και εάστηκαν. Eπιπλέν, τ δύ-

σατ της περιής και η απμνωση

των απμακρυσμένων κιντήτων

συνέαλαν στην ανάπτυη

παραδσιακών επαγγελμάτων,

πυ διατηρύνται μέρι τις

μέρες μας, κυρίως στα ρεινά σημεία

τυ υνύ.

Oι κυρατήδες

Eνα απ αυτά είναι τ επάγγελμα

τυ κυρατή. Για τη μεταρά

ρισμένων δασικών πρϊντων

και κυρίως της υλείας, ρησιμπιύνται

ώα. Παλαιτερα, πριν

η ρδα τυ αυτκινήτυ θάσει

στα απμακρυσμένα σημεία τυ

υνύ, η μεταρά λων των αγαθών

αλλά και των ανθρώπων γι-

νταν πάντα με τυς κυρατήδες.

Aυτί ι αγωγιάτες–δηγί καρα-

ανιών είαν πρστάτη τυς τν

Aγι Xριστρ. Aπ αυτν ητύσαν

ήθεια για να αντιμετωπίσυν

την κακκαιρία, τις απτμες

μεταλές τυ καιρύ, τις

μεγάλες νερπντές και τ αλά-

ι, αλλά και πρστασία απ τις αρρώστιες.

Πλλά ήταν τα τραγύδια τυς,

πυ τραγυδύσαν στ δρμ. Oι

άνθρωπι πυ τυς άκυγαν

στυς λγγυς, συγκινύνταν απ

τα τραγύδια πυ υμνύσαν ηρωισμύς

και κατρθώματα και

με αυτά συρηλατύνταν η εθνική

συνείδηση και τ πλεμικ

πνεύμα για πάλη ενάντια στυς

Tύρκυς. Oι κυρατήδες τραγυδύσαν

τη λευτεριά και τις

παλληκαριές των επαναστατημένων,

πυ γύριαν στα υνά της

υπδυλης πατρίδας με ένα και

μν σύνθημα: «Λευτεριά ή θάνατς».

Eτσι, εκτς απ τυς επαγγελματίες,

πυ περίμεναν με αγωνία

τυς κυρατήδες, γιατί

τυς έερναν πραμάτειες, με α-

Συνέεια στην 20η σελίδα

KYPIAKH 19 ΣEΠTEMBPIOY 1999 - H KAΘHMEPINH 19


Συνέεια απ την 19η σελίδα

γωνία τυς περίμεναν λι ι κάτικι

των ωριών, για να μάθυν

τα νέα, να πάρυν μηνύματα, να

στείλυν ρειώδη στυς δικύς

τυς. Oι συητήσεις ήταν ατέρμνες

και η περιέργεια μεγάλη.

Iδιαίτερ ενδιαέρν παρυσιάυν

και ι καννες πυ εάρμαν

ι κυρατήδες, πρκειμένυ

να διαυλά-

υν τα συμέρντά

τυς. Eτσι, τα

έδα διαμνής

τυς στα άνια ή σε

σπίτια των ωριών

τυ Oλύμπυ επι-

άρυναν τν εργδτη,

πως επίσης

και η διατρή των

ώων, πυ συνήθως

ήταν μυλάρια.

Oταν πάλι μετέεραν

ικγένειες απ

τ ένα μέρς

στ άλλ, τα τραπε-

ώματα ήταν εις

άρς της μεταερμενηςικγένειας.

Σε αυτές τις περιπτώσεις

ι απαιτήσεις

των κυρατήδων

ήταν υπερ-

λικές, καθώς ητύσαν

ψητ, πίτα,

τυριά και τ απαραίτητ

κρασί.

Για λγυς ασαλείας

και αλληλεγγύηςμετακινύνταν

πλλί μαί

και σημάτιαν καραάνια.

T γενικ

πρσταγμα έει πάντα

αρικυρατής.

Aυτς καννι-

ε τη στάση και την

αναώρηση, αυτς

έλεγε τ ρτί.

Eπαγγελματίες κυρατήδες

υπάρ-

υν σήμερα στ

Λιάδι, τν Kκκινπλ,

τ Λιτωρ,

τη Pαψάνη, τη

Bρντύ, την Kαρυά

και τ Πύθι.

Aλλα

επαγγέλματα

Πλύ συνά, τα

σαμάρια των ώων

ρειάνταν διρθώσεις

ή αντικατάσταση.

Oι σαμαράδες

αναλάμαναν

αυτ τ έργ. Για

να γίνει κανείς σαμαράς

περνά απ

ειδική εκπαίδευση

και εκμάθηση της

τένης, καθώς τα

σαμάρια θέλυν εαρμγή και

στερετητα. Aπ την εμάνιση

τυ σαμαριύ και την εαρμγή

τυ διακρίνεται και καλς σαμαράς.

Σε λα τα μεγάλα ωριά τυ

Oλύμπυ υπάρυν σαμαράδες

και θα συνείσυν να υπάρυν

σ ι άνθρωπι ρησιμπιύν

20 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 19 ΣEΠTEMBPIOY 1999

ώα. Oι μερακλήδες στ επάγγελμα

άυν πάντα πάνω στα σαμάρια

διάρα στλίδια ή σύμλα,

στα πία δίνυν μεγάλη σημασία

ι ιδικτήτες των ώων, καθώς πιστεύυν

τι τυς πρυλάσσυν,

αυτύς και τα ώα τυς, απ τ

κακ μάτι και τα κακά πνεύματα.

Eνα άλλ επάγγελμα πυ άνθησε

και εακλυθεί να υπάρει μέρι

τις ημέρες μας είναι αυτ τυ πεταλωτή,

πυ ρντιε με τα πέταλα

να αδίυν ελεύθερα τα ώα

στα δύσατα μνπάτια.

Oι καρπιί είναι αυτί πυ μέ-

ρι σήμερα κατασκευάυν μρ-

α κάρα, πυ συναντάμε στυς

δρμυς τυ Oλύμπυ. Tα κάρα

αυτά είναι και δίτρα αλλά και

τετράτρα. Eπειδή διασίυν

δύσατυς δρμυς και λιθστρωτα

μνπάτια, τα κάρα τιά-

ννται δυνατά και γερά. Oι καρπιί

τα τιάνυν ε λκλήρυ,

αρίντας απ τυς τρ-

ύς και τελειώνντας με την καρτσα,

στην πία ωγραίυν

παραστάσεις εμπνευσμένες απ

Tυρκμς άλλων επών. Oι τσμπάνηδες πυ παλαιτερα πλημμύριαν τις πλαγιές τυ Oλύμπυ σκντας

τα κπάδια τυς, σιγά σιγά εαανίνται απ τ υν (ωτ.: Σάτσι, απ τ ιλί «Oλυμπς,

κατικία των θεών», εκδ. «Πιερική Aναπτυιακή A.E.».).

τ δωδεκάθε. Tα κάρα σέρννται

απ άλγα, μυλάρια ή ακμη

και γαϊδύρια. Σιγά–σιγά αριθμς

τυς μειώνεται, καθώς, πυ

γίνεται δρμς, θάνυν τα

αυτκίνητα.

Iδιαίτερα σημαντική στ παρελθν

ήταν η δυλειά της υά-

ντρας. Oι γυναίκες των ωριών αναλάμαναν

να υάνυν τα σκυτιά,

απ τα πία γίννταν τα

ρύα των πιμένων. Eπαιρναν

τα μαλλιά των ώων και με τη ρκα

τα μετέτρεπαν σε νήμα. Στη

συνέεια τ ύαιναν στν αργαλει.

Tη μετατρπή αυτών των

σκληρών, για να αντεπεέρνται

στις δύσκλες καιρικές συνθήκες,

υασμάτων σε

ρύα, αναλάμαναν

ι ραγκρα-

τάδες. Aπ τα έρια

τυς γίννταν

ι κάπες, τα κντκάπια,

τα σκτίσια

ρύα, τα τσιπύνια,

τα νδρά εσώρυα.

Oι κάπες γίννταν

απ γίδιν

μαλλί με πυκνή ύ-

ανση, πυ τ κάνει

αδιαπέραστ

στη ρή και εστ

για τ κρύ

τυ ειμώνα. Oι

ραγκρατάδες

δύλευαν σε συντριές

μέρι αργά

τη νύτα, συητώντας

τα νέα και

τα κυτσμπλιά

της περιής και -

ι μν.

Για τα σκεύη τυ

σπιτιύ ρντιαν

ι αγγειπλάστες,

πυ έτιαναν λα

τα κεραμικά πρς

ικιακή ρήση, απ

πιάτα μέρι τεράστια

πιθάρια για

την απθήκευση

των αγαθών. Tα σιδερένιαεαρτήματα

των σπιτιών ήταν

δυλειά των

σιδεράδων.

Oι τσμπάνηδες,

πυ παλιτερα

πλημμύριαν τις

πλαγιές τυ Oλύμπυ

σκντας τα

κπάδια τυς, σιγά–σιγάεαανίνται.

O αριθμς

τυς συνεώς μειώνεται.

Eνα άλλ

επάγγελμα πυ έ-

ει εκλείψει είναι

αυτ τυ μυλωνά.

Oι νερμυλι τυ

υνύ έυν πάψει

να λειτυργύν.

Περιδικά δυλεύυν

ένας ή δύ

για λγυς επίδει-

ης τυ τρπυ

λειτυργίας ή για

άλεσμα μικρών πστήτων

ωτρών. Tέλς, έ-

υν εαανιστεί απ τα ωριά ι

πλανδιι έμπρι, πυ εμανί-

νταν τις επές της συγκμιδής

των πρϊντων, ταν υπήρ-

αν δηλαδή ρήματα στα σπίτια,

και διαλαλύσαν την πραμάτεια

τυς.


Bσκς στν Oλυμπ. Yπλητική

ωτγραία τυ Σπύρυ Mελετή,

τυ μεγάλυ Eλληνα ωτγράυ

πυ έει τραήει αναρίθμητες ωτγραίες

κάθε γωνιάς τυ αγαπημένυ

τυ υνύ, στις 16 αναάσεις

πυ πραγματπίησε απ τ 1948 μέ-

ρι τ 1993 (σε ηλικία 87 ετών).

KYPIAKH 19 ΣEΠTEMBPIOY 1999 - H KAΘHMEPINH 21


BAΣIΛEIOΣ IΘAKHΣIOΣ

22 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 19 ΣEΠTEMBPIOY 1999

O ωγράς

τυ Oλύμπυ

Bασίλεις Iθακήσις

(1879–1977)

στ «Aσυλ

των Mυσών».

Eτσι νμασε

τη σπηλιά

τυ Oλύμπυ

(υψ. 1.680 μ.)

στην πία

έησε τα καλκαίρια

απ

τ 1928 έως

τ 1940, ωγραίντας

πάνω απ 500

πίνακες με

διαρετικές

ψεις

τυ αγαπημένυ

τυ υνύ.

Σήμερα

είναι γνωστή

ως «Σπηλιά

Iθακήσιυ»,

πως

την νμασαν

ι ρειάτες

μεταπλεμικά.

O ωγράς τυ Oλύμπυ

Tυ Aπστλυ Tσακύμη

Mαθηματικύ, συγγραέα,

διευθυντή Γυμνασίυ Λιτώρυ

O ZΩΓPAΦOΣ τυ Oλύμπυ Bασίλεις

Iθακήσις, γεννήθηκε στ

ωρι Aκρωτήρι της Mυτιλήνης

στις 11 Mαρτίυ τυ 1879, απ

πατέρα πυ καταγταν απ την

Iθάκη, τν Δημήτρι Γεωργανά

και μητέρα απ τη Mυτιλήνη, την

Mαρία Kαραντώνη. Hταν τ έκτ

παιδί και μναδικ αγρι απ τα

ετά παιδιά της ικγένειας. O

πατέρας τυ ήταν καραμαραγκς

και η ωή της ικγένειας ήταν

δύσκλη. Γι’ αυτ ταν ακμη

ήταν μικρς πήγαν λι στην πλη

της Mυτιλήνης.

Eκεί είε την πρώτη τυ επαή

με τη ωγραική, ταν ωγρά-

ς Παναγιώτης Πλυρνης πήγε

να ωγραίσει τν «Mυστικ

Δείπν» στην εκκλησία τυ Aγίυ

Συμεών της γειτνιάς τυ. Oσ έμεινε

εκεί ωγράς, η ικγένεια

Γεωργανά έασε κυριλεκτικά

τν μικρ Bασίλη πυ έγινε

–με τη συγκατάθεση των γνιών

τυ– ηθς τυ καλλιτένη κι έμαθε

τα πρώτα μυστικά της τέ-

νης. Tτε είδε τ δρμ τυ…

Θα τυ ήταν αδύνατ να ήσει

ωρίς να ωγραίει! Tν ίδι και-

ρ, παρά τ τι ήταν άριστς μαθητής,

ι δάσκαλί τυ συνά τν

τιμωρύσαν, γιατί είε την «κακιά

συνήθεια» να τυς ωγραίει

την ώρα τυ μαθήματς.

Σπυδές και ταίδια

Oι ανάγκες της ωής υπρέωσαν

την ικγένεια Γεωργανά να

μεταερθεί τ 1901 στη Σμύρνη,

πυ απτελύσε ττε τ πι ωνταν

κύτταρ τυ ελληνισμύ

στη Mικρά Aσία. O Bασίλης, νές,

ωραίς και καλλιεργημένς, έγινε

αμέσως περιήτητς στις νεανικές

παρέες της μεγαλύπλης.

Oμως ύστερα απ μια συνάντηση

με τν παλι τυ δάσκαλ Παναγιώτη

Πλυρνη απασίει και

πηγαίνει στη Σλή Kαλών Tε-

νών τυ Πλυτενείυ της Aθήνας,

πυ την τελείωσε με «άριστα»,

έντας για καθηγητές τν

Nικηρ Λύτρα και τν Γεώργι

Pϊλ.

Eπέστρεψε στη Mυτιλήνη πυ

ωγράισε ρισμένα αρντικά

σπίτια και στη συνέεια στη Σμύρνη.

T 1906 πήγε στην Aμέρσα

τυ Bελγίυ καλεσμένς απ τν

Eλληνα πρεν της πλης αυτής

και γνώρισε απ κντά τη λαμανδική

τεντρπία και πλλά

ευρωπαϊκά ρεύματα. Eπέστρεψε

στη Σμύρνη, πυ ασλήθηκε με

λα τα είδη της τένης τυ: πρσωπγραία,

τπιγραία, θαλασσγραία,

ηθγραικές σκηνές,

γυμνά, νεκρή ύση και ελεύθερα

θέματα με λυρικές πρεκτάσεις.

Παρά την πικιλία των θεμάτων

τυ, έδειε μια ιδιαίτερη ρπή

πρς την τπιγραία, πυ πήγα-

ε απ τη μεγάλη τυ αγάπη για

τη ύση. Πλλές ρές ταίδευε

στ εσωτερικ της Mικράς Aσίας

και γύριε με θαυμάσιυς πίνακες.

Eκανε περισστερες απ 12

εκθέσεις στ ατελιέ τυ στη

Σμύρνη και πάνω απ 3.000 πίνακες

μέρι τη μεγάλη καταστρή.

Aνάμεσά τυς και πρτρέτα πρσωπικτήτων

της πλης, πως

τυ εθνμάρτυρα Mητρπλίτη

Xρυσστμυ

Mετά

τη μικρασιατική

καταστρή

Mετά τ 1922 ήρθε στην Aθήνα

τως πρσυγας κι αυτς και

στη συνέεια, απασισμένς να

ασληθεί μν με τη ωγραική

της ύσης, πήγε στην Kεαλνιά.

Zωγράισε τ υν της, τν Aίν,

και έκανε δύ εκθέσεις στ

δημαρεί, τ 1923 και 1924, με

μεγάλη απήηση στν τπικ

πληθυσμ.

T 1925 εέθεσε τα έργα τυ

στ εργαστήρι τυ στην Aθήνα,

αλλά τν επμεν ρν ρειάστηκε

μεγαλύτερ και καλύτερ

ώρ και εέθεσε τα έργα τυ

στην αίθυσα τυ ιστρικύ Φιλλγικύ

Συλλγυ τυ «Παρνασσύ»,

πυ τν επισκέθηκαν και

ι πρωτπρι Eλληνες ρειάτες.

Mετά την έκθεση αυτή ταίδεψε

για δεύτερη ρά στην

Eλετία. Στη Γενεύη γνωρίστηκε

με τν διάσημ ωτγρά, αλπινιστή

και ιλέλληνα Φρεντερίκ

Mπυασνά, έναν απ τυς πρώτυς

κατακτητές της ψηλτερης

κρυής τυ Oλύμπυ, πυ τν

κάλεσε να πάρει μέρς την επμενη

ρνιά σε μια μαδική ανά-

αση στ μυθικ υν της Eλλάδς,

τν Oλυμπ.

O Bασίλεις Iθακήσις στάθηκε

πάλι άτυς στη ωή τυ. Mια

πυρκαγιά κατέστρεψε τ εργαστήρι

τυ λίγες μέρες πριν την

ανάαση αυτή και έτσι, πάλι γυμνς,

πάλι τως, παίρνει τ

δρμ πρς τα υνά, Παρνασσ,


H I.M. Aγίυ Δινυσίυ πριν καταστραεί σε πίνακα τυ B. Iθακήσιυ (ωτ.:

«Oλυμπς, τ υν – Λιτωρ η πλη των θεών», εκδ. Δήμυ Λιτώρυ).

Πήλι, Aθω, Bέρμι, για να τάσει

στ Λιτωρ τ ειμώνα τυ

1927. Eκεί γνωρίστηκε με τν ήδη

διάσημ «Oδηγ τυ Oλύμπυ»

Xρήστ Kάκαλ, πυ μαί με τν

Φρεντερίκ Mπυασνά και τν

Nτανιέλ Mπ-Mπί πάτησαν για

πρώτη ρά στις 2 Aυγύστυ

1913 στην ψηλτερη κρυή Mύτικας

(2.917 μ.) τυ Oλύμπυ.

Στ «Aσυλ

των Mυσών»

O Oλυμπς είε τν Oμηρ για

πιητή τυ, δεν είε μως μέρι

ττε τ ωγρά τυ, πως ήδη

είαν ι Aλπεις τν Φερδινάνδ

Xλντερ. Kι Iθακήσις απάσισε

να γίνει «ωγράς τυ Oλύμπυ»

μαγεμένς απ τ μυθικ

υν.

Eμεινε 20 ρνια στ Λιτωρ,

ανεαίνντας απ τ Mάι μέρι

τν Oκτώρι στν Oλυμπ. Zύσε

σε μια υσική σπηλιά σε υψμετρ

1.680 μέτρων, πυ τη διαμρωσε

σε κατικία και την νμασε

«Aσυλ των Mυσών» ενώ

ι ρειάτες την νμασαν

μεταπλεμικά «Σπηλιά Iθακήσι-

υ».

Στη σπηλιά αυτή ιλένησε

περισστερυς απ 700 ρειάτες

Eλληνες και ένυς και ωγράισε

πάνω απ 500 πίνακες με

διάρες ψεις τυ Oλύμπυ,

πυ τυς παρυσίασε σε 6 εκθέσεις

τυ στην Aθήνα, στην αίθυσα

τυ «Παρνασσύ». Πλλί απ

αυτύς τυς πίνακες αγράνταν

επιτπυ απ τυς ρειάτες

και σήμερα ρίσκνται σε δημσιες

και ιδιωτικές πινακθήκες

και συλλγές σε λ τν κσμ,

Eυρώπη, Kίνα, Iαπωνία, Aργεντινή,

HΠA, ακμη και στα Bρετανικά

Aνάκτρα και στ Λευκ Oίκ.

Στη διάρκεια της μακράς τυ

παραμνής στ Λιτωρ Iθακήσις

ρντισε να γίνει ακυστς

Oλυμπς σε λ τν κσμ

και για τ ρειατικ τυ ενδιαέρν,

έκανε με πρσωπικά

τυ έδα δενδρυτεύσεις σε

καμένες περιές, πρστάτεψε

τα σπάνια ενδημικά υτά τυ και

ι ικλγικές τυ πρτάσεις αναμασσύνται

και σήμερα ακμη,

Oλυμπς – Πάνθεν. Πίνακας τυ B. Iθακήσιυ (ωτ.: απ τ ιλί τυ Aπ. Γ.

Tσακύμη «B. Iθακήσις, ωγράς τυ Oλύμπυ», εκδ. Δήμυ Λιτώρυ).

ελτιωμένες μν ως πρς τα τε-

νλγικά μέσα της σύγρνης επής.

Παράλληλα Iθακήσις συμπαραστάθηκε

σε διάσημυς ρειάτες

και αναρριητές, πως τν

Emilio Comici, την Anna Esher,

τν Marijan Lipovsek, τυς αδελ-

ύς Demleitner κ.ά. Oλη τυ αυτή

η δραστηριτητα έει απτυπωθεί

σε πλλά ρειατικά περιδικά

της Eλλάδς και τυ εωτε-

H ωή και τ έργ ενς δημιυργύ

πυ αιερώθηκε λψυα στ μυθικ υν

ρικύ και καταγράηκε στ «ι-

λί επισκεπτών» πυ κρατύσε

στη σπηλιά τυ. Kαι είναι δυστύ-

ημα πυ τ ιλί αυτ καταστράηκε

στη διάρκεια της Kατ-

ής απ τυς Γερμανύς κατακτητές.

Στ Γηρκμεί

T 1947 Iθακήσις εγκατέλειψε

τν Oλυμπ για να περάσει

την υπλιπη ωή τυ στ Γηρκμεί

Aθηνών, πυ άησε τα

τελευταία 24 έργα πυ τυ έμει-

ναν και μεταύ αυτών τ πρτρέτ

της μητέρας τυ πυ δεν τ απωρίστηκε

πτέ, δύ απ τυς

πρώτυς και πι εντυπωσιακύς

πίνακες των ψηλών κρυών τυ

Oλύμπυ πυ τυς νμάει

«Πάνθεν» και τν τελευταί πίνακα

πυ ωγράισε με τίτλ

«Tυ τωύ τ πργευμα».

Eησε 30 ακμη ρνια στ Γηρκμεί

και πέθανε στις 24

Mαΐυ 1977 σε ηλικία 99 ετών, ύστερα

απ σαρ τραυματισμ

τυ, ταν σε μια στιγμή γερντικύ

παρυσμύ ντύθηκε τα ρειατικά

τυ και πρσπάθησε να

δρασκελίσει τ παράθυρ τυ για

να ύγει στν αγαπημέν τυ

Oλυμπ. Tν Iύλι τυ 1989, κ.

Aλέκς Λαλύμης, μέλς τυ

Συλλγυ Eλλήνων Oρειατών

Θεσσαλνίκης και παλις ίλς

τυ Iθακήσιυ, εναπθεσε τα στά

τυ σε καλλιμάρμαρ μνημεί

δίπλα στη Σπηλιά, με την επιγραή:

«Eδώ έησε 20 ρνια

Bασίλης Iθακήσις».

Σημείωση «Eπτά Hμερών» O κ. Aπστλς

Γ. Tσακύμης είε εκδσει (1994) μνγραία

με τίτλ «O ωγράς τυ Oλύμπυ

Bασίλεις Iθακήσις», πυ περιλαμ-

άνει 64 πίνακες τυ ωγράυ. T ιλί

έει εαντληθεί.

KYPIAKH 19 ΣEΠTEMBPIOY 1999 - H KAΘHMEPINH 23


Tυ Nίκυ Nέη

Γενικύ Γραμματέα της Eλληνικής Oμσπνδίας

Oρειασίας–Aναρρίησης

H IΣTOPIA των εερευνήσεων τυ

Oλύμπυ, καθώς και η πρσπάθεια

για την κατάκτηση της ψηλτερης

κρυής τυ, αρίει απ τη στιγμή

πυ ρισμένες αναάσεις δεν

έγιναν υπρεωτικά, δηλαδή για

την ικανπίηση ιτικών αναγκών

των κατίκων της περιής,

ή εαιτίας πλεμικών γεγντων,

αλλά έγιναν για λγυς επιστημνικύς,

ή απ ευαρίστηση. Iστρικά

εακριωμέν είναι τι ι ρωμαϊκές

λεγεώνες είαν εγκαταστήσει,

κατά τ 2 π.X. αιώνα, σε

αρκετές κρυές παρατηρητήρια

(έυν ρεθεί δάπεδα επής σε

κρυές 2.500 μ.), ενώ στις κρυ-

ές Σκλι (2.911 μ.) και Aγ. Aντώνις

(2.817 μ.) ρέθηκαν υπλείμματα

αραίων κτισμάτων (πιθανώς

ωμών ή ρυκτωριών), καθώς και

14 λίθινες και μαρμάρινες πλάκες,

νμίσματα, θραύσματα αγγείων, επιγραές

κ.ά. τυ 4υ μ.X. αιώνα.

Πρώτς σύγρνς εερευνητής

και διπρς τυ Oλύμπυ

θεωρείται Oσις Δινύσις, πίς

στις αρές τυ 16υ αιώνα

περιπλανήθηκε αρκετά στν Oλυμπ

για να ρει κατάλληλη τπθεσία

για την ίδρυση τυ μναστηριύ

τυ και μάλιστα έθασε μέρι

την κρυή Πρ. Hλίας (2.803 μ.) πυ

έκτισε και τ μώνυμ εκκλησάκι.

Tν Iύλι τυ 1780 Γάλλς α-

ιωματικς Ch. Sonnini έθασε

μέρι τη Xνδρμεσράη (2.200

μ.), ενώ τν Iύλι τυ 1806

Aγγλς αιωματικς W. Leake έ-

θασε μν μέρι τη Mνή τυ Aγ.

Δινυσίυ και τα Πρινια (1.000

μ.). Στα τέλη Iυλίυ τυ 1810

Γάλλς περιηγητής Fr.

Pouqueville επισκέθηκε τη Mνή

Aγ. Δινυσίυ. Στ ιλί τυ περιγράει

την περιπλάνησή τυ στα

ράια της κρυής «Στεάνια»

και αναέρει τι είδε τη δυτική

ερσνησ της Xαλκιδικής (ή ανέ-

ηκε στην κρυή Πρ. Hλίας ή έγραψε

τα σετικά απ τις διηγήσεις

των μναών).

Tν Iύλι τυ 1830 Aγγλς διπλωμάτης

D. Urquhart μετά την

περιδεία τυ στν Kάτω Oλυμπ

απάσισε να ανέει και στν κυρίως

Oλυμπ. Eθασε μέρι την

κρυή Σκλι (2.911 μ.) πυ

ρήκε υπλείμματα κατασκευής

με τύλα και είδε την τεράστια ά-

24 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 19 ΣEΠTEMBPIOY 1999

O Xρήστς Kάκαλς, κυνηγς αγρικάτσικων, σε ωτγραία τυ Φρεντερίκ

Mπυασσνά. Hταν πρώτς Eλληνας πυ κατέκτησε τν Mύτικα (2.917 μ.),

την ψηλτερη κρυή της Eλλάδας, μαί με τυς Eλετύς Φρεντερίκ Mπυασσνάκαι

Nτανιέλ Mπω-Mπύ, τυς πίυς συνδευε ως δηγς. H ιστρική

αυτή ανάαση πραγματπιήθηκε στις 2 Aυγύστυ 1913.

H κατάκτηση

τυ Oλύμπυ

υσσ να τν ωρίει απ την ψηλτερη

κρυή (εννεί τα Mεγάλια

Kαάνια). T 1836 επισκέπτεται

τν Oλυμπ Γάλλς τανλγς

P. Aucher–Eloy, τ 1840 Γερμανς

γεωγράς C. Eckenbrecher

(πυ έθασε μέρι τ

Σκλι), τν Iύλι τυ 1851

Γερμανς τανλγς Th. Heldreich,

επιμελητής τυ Bτανικύ

Kήπυ Aθηνών και τ 1855 Δανς

καθηγητής J. Ussing πυ κατρθωσε

να ανέει λίγ ψηλτερα

απ τ μναστήρι.

T 1855 περιπλανήθηκε στν

Oλυμπ Γάλλς αραιλγς L.

Heuzey, μέλς της Γαλλικής Σλής

Aθηνών, πυ ανέηκε πρώτα

στη Mεταμρωση (2.699 μ.) και

μετά εκινώντας απ τ Λιτωρ,

Mνή Aγ. Δινυσίυ, «Πρινιστήρια»,

έθασε μέρι τη Xνδρμεσράη.

Στ άρτη πυ σεδίασε

εμάνισε τν Πρ. Hλία ως υψηλτερη

κρυή τυ Oλύμπυ, στηρι-

μενς ή στις παρατηρήσεις τυ

(απ τα σημεία πυ έθασε δεν

μπρύσε να διακρίνει πια ήταν η

ψηλτερη κρυή) ή στη γνώμη

των μναών πυ δεν αναγνώρι-

αν υψηλτερη κρυή απ αυτήν

τυ Πρ. Hλία. T 1857 και τ 1862

καθηγητής Πανεπιστημίυ Aθη-

νών Θ. Oρανίδης επισκέθηκε

για μελέτη της λωρίδας τυ τν

Oλυμπ, ενώ τ 1859 Pώσς P.

Uspenskij επισκέπτεται τα μναστήρια

τυ Oλύμπυ.

Tν Oκτώρι τυ 1862 Γερμανς

γεωγράς H. Barth ανέηκε

απ τν Kκκινπλ στ Σκλι

(2.911 μ.) και απ εκεί μέσω Σταυρϊτιάς

και Zωναριών έθασε στην

κρυή τυ Πρ. Hλία, πυ και

διαπίστωσε τ λάθς τυ Heuzey.

Eπιστρέντας πάλι απ τα Zωνάρια,

ανέηκε στν Aγ. Aντώνι

(2.817 μ.) και μέσω Mπάρας και

Mαυρλγγυ έθασε στ «Πρινι»

και στη Mνή Aγ. Δινυσίυ και

μετά στ Λιτωρ. O Barth είναι

πρώτς πυ αναέρει τσα πλλά

τπωνύμια τυ Oλύμπυ και

σημειώνει ακριώς πια είναι η

ψηλτερη κρυή τυ υνύ.

T 1869 Γάλλς H. Gorceix, μέλς

της Γαλλικής Σλής Aθηνών,

ανέηκε στν Kαλγερ (2.701 μ.).

Tν Aύγυστ τυ 1875 Aυστριακς

λαγς Gerstner έθασε

(πως αναέρεται σε έγγραα

τυ Στρατιωτικύ Γεωγραικύ

Iνστιτύτυ της Bιέννης) στ ακρτατ

σημεί τυ Oλύμπυ, μετά

απ μια δύσκλη αναρρίηση

πάνω σε ράινες πλάκες, σωρύς

θραυσμάτων και αθιές ρωγμές.

Oπως διευκρινίστηκε τ 1917 στην

εημερίδα Reichsport της Bιέννης,

Gerstner ανέηκε στν Πρ.

Hλία (2.803 μ.).

Για πλλά ρνια αρκετί επισκέπτνται

τν Oλυμπ, είτε για

μελέτες είτε για ανάαση, πως ι

γεωλγι M. Neumayr και D.

Burgerstein τ 1875, ι τανλγι

P. Sintenis τ 1889 και j.

Bornmuler τ 1891, Σκωτσές j.

Glennie τ 1892, αρνς

Colmar τ 1894 και Γερμανς α-

ιωματικς J. Baumann τ 1899.

T 1904 διάσημς Σέρς γεωλγς

j. Cvijic περιηγήθηκε αρκετά

τν Oλυμπ για τις μελέτες τυ

στις πίες ανέερε και αρκετά

τπωνύμια τυ Oλύμπυ, ενώ τ

1905 επισκέπτεται τν Oλυμπ και

Σέρς τανλγς L.

Adamovitsch. O Γερμανς Ed.

Richter τ Mάι τυ 1909 ανέηκε

στν Aγ. Aντώνι (2.817 μ.), αλλά

τ ινι τν εμπδισε να πρωρήσει

και έτσι τ Mάι τυ 1910 επιειρεί

και δεύτερη απστλή

πυ και αυτή δεν πέτυε τυ σκπύ

της (έθασε μέρι τη Σκάλα

2.882 μ.). O Richter δεν απγητεύεται

και στις 27 Mαΐυ 1911 ε-

κινά την τρίτη απστλή τυ απ

τν Kκκινπλ. Δυστυώς δέ-

θηκε επίθεση ληστών και αιμαλωτίστηκε

μέρι την 22 Aυγύστυ

πυ απελευθερώθηκε μετά

απ διαπραγματεύσεις.

Oπως απδείθηκε αργτερα η

σύλληψη και αιμαλωσία τυ είαν

πλιτικά αίτια. Aίει να σημειωθεί

τι γις τυ Richter, Γερμανς

αερπρς, ανέηκε στν Oλυμπ

τν Iύνι τυ 1914, αλλά σκτώθηκε

αργτερα ταν έπεσε τ αερπλάν

τυ στ σημεί πυ είε

αιμαλωτιστεί πατέρας τυ τ

1911 (τ επιεαίωσε ίδις

Richter ταν ήρθε να αναητήσει

τ πτώμα τυ γιυ τυ).

Iσως σήμερα να μην αίννται

σπυδαίες ι πρσπάθειες πυ έκαναν

ττε ι διάρι περιηγητές

και επιστήμνες για να ανέ-

υν στν Oλυμπ, τη στιγμή πυ

ι ντπιι (σκί, κυνηγί, μνα-

ί, Kλέτες και Aρματλί) ργωναν

κυριλεκτικά τν Oλυμπ.

Για τη σωστή αιλγηση των ανα-

άσεων αυτών πρέπει να ληθύν

υπψη η μεγάλη περίδς της

τύρκικης κατής, η ύπαρη

στν Oλυμπ των ελληντυρκικών

συνρων (1881–1912), ι σε-

Συνέεια στην 26η σελίδα


O Γιώργς

Mιαηλίδης,

σε ηλικία 65

ετών, στην τελευταία

τυ

αναρρίηση

στν Oλυμπ,

τν Σεπτέμρι

τυ 1980.

Hταν ένας απ

τυς τέσσερις

Eλληνες (μαί

δηλαδή με τυς

Στ. Σταυρίδυ, I.

Aπστλίδη και

K. Aρυμανιάν),

ι πίι

πραγματπίησαν

στις 19-1-

1959 την πρώτη

ειμερινή ανά-

αση στ Στε-

άνι (2.909 μ.),

την πι απκρημνη

κρυή τυ

Oλύμπυ, πυ

κατακτήθηκε

για πρώτη ρά

στις 12 Aυγύστυ

1921 απ

τν Eλετ

Marcel Kurz και

τν Xρήστ

Kάκαλ.

KYPIAKH 19 ΣEΠTEMBPIOY 1999 - H KAΘHMEPINH 25


Mέλη τυ Eλληνικύ Oρειατικύ Συλλγυ Λιτώρυ (ιδρύθηκε τ 1954) ωτγραίνται στ Mύτικα, τυ πίυ

η κατάκτηση απτελεί πρκληση και νειρ κάθε αναρριητή (ωτ.: αρεί EOΣ Λιτώρυ, 1957).

Συνέεια απ την 24η σελίδα

τικές άδειες πυ ρειάνταν, τα

συνά πλεμικά επεισδια, η παρυσία

πλλών ληστών (μέρι τ

1926), η έλλειψη πληρρησης

και αρτών κ.ά.

H κατάκτηση

της κρυής

Tν Iύλι τυ 1913 ι Eλετί

Frederic Boissonnas, ωτγρά-

ς–εκδτης και Daniel Boud–Bovy,

συγγραέας – τενκρίτης, μετά

την περιήγησή τυς στην απελευθερωμένη

Hπειρ, θάνυν στη Θεσσαλνίκη

για να παρακλυθήσυν

τις πλεμικές επιειρήσεις, πρσκαλεσμένι

της ελληνικής κυέρνησης.

Για να αιπιήσυν τις 8 ημέρες

πυ μεσλαύσαν μεταύ των

δύ εμλιασμών τυς για λέρα,

απάσισαν να εερευνήσυν τν

Oλυμπ, εκπληρώνντας ένα παλι

τυς νειρ.

Στις 28 Iυλίυ θάνυν στ Λιτωρ

και παίρνντας ως δηγ

τν κυνηγ αγρικάτσικων Xρήστ

Kάκαλ, εκινύν την ανάαση.

Περνύν απ τη Mνή Aγ. Δινυσί-

υ, ανηρίυν στην Πετρστρυγκα,

θάνυν στ ρπέδι τυ Πρ.

Hλία, πυ νμάυν «λιάδι των

θεών» και εερευνύν τη άση της

κρυής Στεάνι πυ νμάυν

«θρν Δις». Aπ την άκρη της

Γύρνας τυ Στεανιύ κατηρί-

υν τις απτμες σάρες και θάνυν

στην «καλύα», πυ συνειδητπιύν

πις είναι «δρμς»

για την ψηλτερη κρυή. Aπ εκεί

κατηρίυν πάλι στ μναστήρι

και παίρνυν τ μνπάτι για τ Λι-

26 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 19 ΣEΠTEMBPIOY 1999

τωρ. Λίγ μετά μως απασί-

υν να επιστρέψυν και να πρσπαθήσυν

να κατακτήσυν την απάτητη

κρυή.

Tην 1η Aυγύστυ ανηρίυν

για τ Mαυρλγγ και κατασκηνώνυν

στην καλύα πυ δκιμάνται

απ ερή ινθύελλα. Tην

άλλη μέρα εκινάνε με μίλη και

αλάι και μέσα απ αραδρώσεις,

σάρες και απτμυς γλιστερύς

ράυς θάνυν σε μια στενή κρυγραμμή.

Σκαραλώνντας συνέεια

μέσα σε μίλη, μπρστά

Xρ. Kάκαλς υπλυτς και πίσω ι

δύ Eλετί δεμένι με σινί, ανε-

αίνυν σε μια «κατααγωμένη» κρυή

πυ νμίντας τι είναι η ψη-

λτερη την νμάυν «κρυή της

Nίκης» (πρς τιμή της νίκης των ελληνικών

στρατευμάτων στ Σαραντάπρ).

O D. Baud – Bovy γράει

λίγα λγια σε μια κάρτα για την ανά-

αση, τη άει σε ένα μπυκάλι και

τ τπθετεί κάτω απ ένα σωρ

πέτρες (ρέθηκε απ Eλετύς ύστερα

απ 14 ρνια και σήμερα ρίσκεται

στα γραεία της Oμσπνδίας

Oρειασίας).

Σε ένα άνιγμα μως τυ καιρύ

λέπυν μια άλλη ερτερη κρυή

ψηλτερα απ αυτύς. Aπγητευμένι

και αμίλητι αρίυν

να κατεαίνυν την απτμη κψη,

αλλά πως γράει αργτερα

Boissonnas, στην καρδιά κάθε θνη-

τύ ρίσκεται ένα κμματάκι απ τη

ωτιά τυ Πρμηθέα. O Xρήστς

Kάκαλς σταματάει. Mπρστά τυ

«κατακρυς διάδρμς» πυ δηγεί

στην ψηλτερη κρυή.

«Aπάνω;» ρωτάει. Oι Eλετί τυ

γνέυν ναι. Eίναι η μυστική απαση

πυ είαν πάρει πρηγύμενα

και ι τρεις τυς, καθένας για τν

εαυτ τυ, ωρίς ν’ ανταλλάυν λέ-

η. Oλι τυς μία σκέψη, μία καρδιά.

Xωρίς άλλ λγ Kάκαλς αήνει

τα ωτγραικά σύνεργα πυ κυ-

αλύσε και ρίνεται μπρστά,

σκαραλώνει με πείσμα στυς λεί-

υς και επικίνδυνυς ράυς, ακλυθύμενς

απ τυς Eλετύς

και να σε λίγ είναι στ τέρμα, δεν

Xρνικ των πρώτων αναάσεων

και αναρριήσεων στ μυθικ υν

πάει παραπάνω, είναι στην κρυή.

Eτσι στις 2 Aυγύστυ 1913 κατακτιέται

η ψηλτερη και απάτητη μέ-

ρι ττε κρυή της Eλλάδς,

«Mύτικας» (2.917μ.). Nικητές της ι

Xρήστς Kάκαλς, Fred. Boissonnas

και Daniel Baud – Bovy.

H ανάαση έγινε επίσημα γνωστή

τ 1919 με την έκδση τυ ιλίυ

«La Grece Immortelle» πυ πραγματπιήθηκε

μετά τη ωταγράιση

τυ Oλύμπυ πυ έκαναν στη δεύτερη

ανάασή τυς ι Fr.

Boissonnas με τ γι τυ Henry και

τν D. Bad – Bovy. H πρώτη μως

ειμερινή ανάαση της κρυής έγινε

την 20–3–1931 απ τυς G.

Dorier, Hρακλή Iωαννίδη και Kώστα

Nάτση. H πι απκρημνη μως κρυ-

ή τυ Oλύμπυ, τ Στεάνι (2.909

μ.) εακλυθύσε να παραμένει απάτητη.

Kατακτήθηκε για πρώτη ρά

στις 12 Aυγύστυ 1921 απ τν

Eλετ τπγρά και αλπινιστή

Marcel Kurz και τν κατακτητή τυ

Mύτικα Xρήστ Kάκαλ. H πρώτη μως

ειμερινή ανάαση της κρυ-

ής αυτής άργησε πλύ να πραγματπιηθεί.

Tελικά έγινε στις 19-1-

1959 απ τυς Γιώργ Mιαηλίδη,

Στ. Σταυρίδυ, I. Aπστλίδη και K.

Aρυμανιάν.

Oι αναρριήσεις

Aντίθετα με τις απλές ρειατικές

αναάσεις τυ Oλύμπυ, η ιστρία

των αναρριήσεων στις κρυές

τυ ρνλγείται απ τ

1934. Aν και είαν ρησιμπιηθεί

στιεία αναρριητικής τενικής

στις διάρες αναάσεις των κρυ-

ών Mύτικας και Στεάνι, εν τύτις

ι πραγματικές αναρριήσεις,

δηλαδή αναρριήσεις σινσυντριάς

με ρησιμπίηση καρ-

ιών, αρίυν με την επίσκεψη τν

Iύνι 1934 τυ Iταλύ αναρριητή

Emilio Comici και της Eλετίδας

αλπινίστριας Anna Escher, πυ άνιαν

τις πρώτες αναρριητικές

διαδρμές στν Oλυμπ, αλλά και

στην Eλλάδα, δύ στ Στεάνι (ρεια

κψη και A-BA ρθπλαγιά) και

μία στ Mύτικα (B-BΔ ρθπλαγιά).

Tν Iύλι 1934 ι Γιυγκσλάι

αναρριητές M. Lipovsec και Λ.

Pipan πραγματπι΄ν αναρρίηση

στ Σκλι (B-BA ρθπλαγιά).

Tν Iύλι 1936 ι Γερμανί αναρριητές

H. και S. Demleitner κατρθώνυν

να αναρριηθύν σε δύ

μέρες στη δυτική ρθπλαγιά τυ

Στεανιύ (είναι η πρώτη αναρρίηση

στην Eλλάδα VI αθμύ δυσκλίας,

καθώς και η πρώτη διανυκτέρευση

σε ρθπλαγιά). Tν Aύγυστ

1936 ι Aυστριακί R. Knappe

και W. Schwackhoefer ανίγυν μια

νέα διαδρμή στην A-BA ρθπλαγιά

τυ Στεανιύ. T 1938 5 Iταλί

αναρριητές ι M. Botteri, C.

Avanzo, G. Mussafia, G. Trevisini, S.

Pirnetti μαί με τν Kώστα Nάτση

(είναι πρώτς Eλληνας πυ αναρριήθηκε

σε ρθπλαγιές τυ Oλύμπυ)

ανίγυν 3 νέες διαδρμές

στη Σκάλα BΔ ρθπλαγιά), Mύτικα

(B-BΔ ρθπλαγιά) και Στεάνι (A-

BA ρθπλαγιά). T 1939 έγινε μν

μια νέα αναρρίηση στ Στεάνι (A-

BA ρθπλαγιά) απ τ Γερμαν G.

Schwab και τν Iταλ N. Agliardi.

Λγω τυ πλέμυ και των μετέπειτα

γεγντων στην περιή δεν

έγιναν αναρριήσεις στν Oλυμπ.

Πέρασαν 15 ρνια απ την τελευταία

αναρρίηση και 20 ρνια απ

την πρώτη για να ανιθεί μια νέα

αναρριητική διαδρμή σε ρθπλαγιά

τυ Oλύμπυ και μάλιστα απ

Eλληνες αναρριητές, πυ στη

συνέεια έαια άνιαν δεκάδες

αναρριητικές διαδρμές. Συνλικά

στα πρώτα 50 ρνια (1934-1983)

έυν ανιθεί στν Oλυμπ 64 αναρριητικές

διαδρμές εκ των πίων

ι 37 στ συγκρτημα των

ψηλών κρυών.


Mεγαλπρεπής, σ κανένα άλλ υν της Eλλάδας, είναι μυθικς Oλυμπς, πυ λάμπει τις ηλιλυστες μέρες τυ ειμώνα, καθώς ήλις τυπάει πάνω

στις ινισμένες κρυές τυ (ωτ.:T. Tλύπας).

Aνάαση Aνάαση στν στν Oλυμπ Oλυμπ

Tης Πηνελπης Mατσύκα

Bιλγυ

XIΛIAΔEΣ άνθρωπι απ κάθε γωνιά

τυ πλανήτη έρνται κάθε

ρν στν Oλυμπ με σκπ να επιειρήσυν

την ανάαση στην κρυή

τυ. Aν και δεν έει την διάσταση

ρειατικύ επιτεύγματς,

πως μια απστλή στις μεγάλες

κρές των Iμαλαΐων ή των Aνδεων,

η ανάαση στν Oλυμπ είναι

κάτι περισστερ απ μιά απλή πε-

πρία.

Γιατί ανεάρτητα απ τ υψμετρ

ή τις τενικές δυσκλίες και

παρλ πυ η αντίληψή μας γιά

τν κσμ είναι πια απαλλαγμένη

απ μυθικές ερμηνείες, Oλυμπς

εακλυθεί να περιάλλεται με

τ μανδύα τυ θεϊκύ.

Mνπάτια για τις ψηλές κρυ-

ές εκινύν απ λες τις πλευρές

τυ υνύ, ωστσ ι αναάσεις

πυ έυν καθιερωθεί ως

κλασικές, έυν ως αετηρία τ

Λιτωρ. H επιλγή δεν είναι τυ-

αία. Στην πλευρά αυτή Oλυμπς

παρυσιάει την πι εντυπωσιακή

ψη τυ και κλιμακώνεται απ τ

ύψς της θάλασσας μέρι τ μέγιστ

ελληνικ υψμετρ των

2.918,8 μέτρων. Eάλλυ, τ Λιτ-

ωρ, είναι εύκλα πρσπελάσιμ,

δικά και σιδηρδρμικά, αύ

ρίσκεται 5 μλις ιλιμετρα απ

τν άνα Aθήνας– Θεσ/νίκης.

T κείμεν πυ ακλυθεί εστιά-

ει στην πλευρά αυτή και, στ αθμ

πυ τα μνπάτια απ τ Λιτ-

ωρ είναι πλύ ανερά, καλά ση-

μαδεμένα και συντηρύνται συστηματικά,

άρτης πυ τ συνδεύει

δεν ιλδεί να είναι παρά

ένα ήθημα πρσανατλισμύ

για αυτύς πυ θα θελήσυν να επιειρήσυν

την ανάαση. Aπ κει

και πέρα αρίει η πρσωπική αναμέτρηση

με τ υν και, πως η

μυρωδιά τυ μανιταριύ στ δάσς

της ιάς ή η γεύση της αγρι-

ράυλας στις δρσερές ρεματιές,

έτσι και ιδρώτας πυ μυσκεύει

την πλάτη ανήκυν απ-

κλειστικά σε εκείνν πυ ιώνει

την ανάαση.

Πριν μιλήσυμε μως για τις αναάσεις

αίει να δύμε ένα αδρ

περίγραμμα της μρλγίας τυ

υνύ πυ θα μας ηθήσει στην

κατανηση τυ αναγλύυ τυ. O

Oλυμπς ρθώνεται πάνω απ τ

Θεσσαλικ κάμπ και τις ακτές τυ

Θερμαϊκύ, και λγω τυ ύψυς

και της κμικής τυ θέσης είναι

Mνπάτια και διαδρμές για συς θέλυν να

απλαύσυν και να αναμετρηθύν με τν Oλυμπ

ρατς απ τις κρές της ρειας

Πίνδυ μέρι και τν Παρνασσ

και απ τις ερσνήσυς της Xαλκιδικής

μέρι τα νησιά τυ ρείυ

Aιγαίυ. T συγκρτημα έει μιά

πλύ εκτεταμένη περιή σε υψμετρ

πάνω απ 2.500 μέτρα, πυ

καλύπτεται κυρίως απ μεγάλα ρπέδια

και μαλές πλαγιές. Ωστσ,

η ψηλτερη κρυή τυ, Mύτικας,

πως και τ γειτνικ Στε-

άνι, πράλλυν γκρεμύς απ

λες τις μεριές τυς με ελάιστες

ατές διδυς. Aλλά και ι άλλες

ψηλές κρυές, πως η Σκάλα, τ

Σκλι και Πρήτης Hλίας, πυ

έυν μια μαλή πλευρά, στην άλλη

παρυσιάυν τεράστιες ρθπλαγιές.

Mια σειρά απ αράδρες

αυλακώνυν τν γκ τυ υνύ,

με πι γνωστές και μεγάλες τη αράδρα

τυ ερλακίυ στη ρεια

πλευρά τυ και αυτή τυ Mαυρλγγυ

– Eνιπέα στην ανατλική.

O άνας της αράδρας Mαυρλγγυ

– Eνιπέα έει πάμπλλες

διακλαδώσεις, τσες σες και ι

πτυές τυ πετάλυ πυ την περι-

άλλει. Στην κρυή τυ πετάλυ

δεσπυν ι κρυές Στεάνι,

Mύτικας, Σκάλα, Σταυραϊτιές, ενώ

στις δύ άκρες τυ πετάλυ και αντικριστά

στ Λιτωρ ρθώννται

σαν υρά ι ρθπλαγιές της

Zηλνιάς και Γκλνας.

Aπ τα Πρινια

Aνάαση απ τα Πρινια: H συντμτερη

ανάαση στις ψηλές

κρυές, με άση τ Λιτωρ, έ-

ει ως αετηρία τη θέση Πρινια,

Συνέεια στην 28η σελίδα

KYPIAKH 19 ΣEΠTEMBPIOY 1999 - H KAΘHMEPINH 27


28 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 19 ΣEΠTEMBPIOY 1999

T καταύγι τυ ΣEO «Γισς Aπστλίδης» (υψμ. 2.760 μ.). Στ άθς η

κρυή Πρήτης Hλίας (ωτ.: Π. Mατσύκα).

Συνέεια απ την 27η σελίδα

πυ δηγεί αμαητς δρμς απ

τ Λιτωρ, (12 ιλιμετρα άσαλτς

και 6 ωματδρμς). Στα

Πρινια, πυ ρίσκνται μέσα στη

αράδρα σε υψμετρ 1.100 μέτρων,

αναλύει μεγάλη πστητα

νερύ –πυ μέρι εδώ κυλάει υπγεια–

σηματίντας καταρράτη

και λιμνύλα και στη συνέεια τ

ρυ τυ Eνιπέα πταμύ. Στη θέση

αυτή, μέρι τις πρώτες δεκαετίες

τυ 20ύ αιώνα, λειτυργύσαν

μεγάλα υδρπρίνα και υπήρε

καταυλισμς υλτμων. Σήμερα,

λίγες μν καρυδιές πυ υτρώνυν

μέσα στ δάσς σηματδτύν

την παλιτερη ανθρώπινη παρυσία.

T πρώτ τμήμα της ανά-

ασης, πυ διαρκεί δυμισι με

τρεις ώρες (ωρίς τις στάσεις), δηγεί

στ καταύγι «Σπήλις

Aγαπητς» στα 2.100 μέτρα. T μνπάτι

ανηρίει καλαραγμέν

μέσα σε μικτ δάσς μαυρπευκων

και ιάς. Mετά μιας ώρας περίπυ

πρεία, περνάει απ πυκν

δάσς ιάς. Ψηλτερα γαίνει σε

πι ηρές πλαγιές με μαυρπευκα

πυ σταδιακά θα δώσυν τη θέση

τυς στα ρμπλα πυ είναι και τα

μνα δέντρα πυ υτρώνυν στα

2.100 μέτρα τυ καταυγίυ. Mε

δυναττητα ιλενίας άνω των

100 ατμων, πλήρη ευπηρέτηση

αγητύ και μεγάλη δεαμενή πσιμυ

νερύ, τ καταύγι έδωσε

την ευκαιρία σε πλλές δεκάδες

ιλιάδες ανθρώπυς απ λ τν

κσμ να επιειρήσυν την ανάαση

στ Mύτικα ωρίς κατ’ ανάγκη

να διαθέτυν ρειατική εμπειρία

και επλισμ για αυτνμη κίνηση

στ υν. T πρκεωρημέν

αυτ υλάκι θαλπωρής και ανέσεων,

λειτυργεί εδώ και σαράντα

ρνια ως ρμητήρι γιά την ανά-

αση στ Mύτικα, με τη ρντίδα

τυ λιτωρινύ δηγύ τυ Oλύμπυ

Kώστα Zλώτα και της ικγένειάς

τυ.

Πρς τ Mύτικα

Aπ τ καταύγι υπάρυν

τρεις εναλλακτικί δρμι για τ

Mύτικα. Oι δύ πι πλυσύναστι

ανεαίνυν μαί τη Xνδρμεσράη,

πυ σταδιακά μας δηγεί

πάνω απ τ ρι τυ δάσυς. Mία

με μιάμιση ώρα πρείας απ τ καταύγι,

τ μνπάτι διάεται. O

ένας τυ κλάδς ανηρίει σε

γυμνές πετρπλαγιές πρς την

κρυή Σκάλα, απ΄ πυ εκινά τ

δυσκλτερ τμήμα της ανάασης

πρς τ Mύτικα, η Kακσκαλα.

Συνέεια στην 30η σελίδα


H αράδρα τυ πταμύ Eνιπέα είναι απ τις μεγαλύτερες πυ αυλακώνυν τν ρειν γκ τυ Oλύμπυ. Στη ωτγραία ειδυλλιακή εικνα με καταρράκτη

και μικρή λίμνη στ αράγγι τυ Eνιπέα (ωτ.: Π. Mατσύκα).

KYPIAKH 19 ΣEΠTEMBPIOY 1999 - H KAΘHMEPINH 29


T παλαι μναστήρι τυ Γενεσίυ της Θετκυ των Kανάλλων, κντά στ ωρι Kαρυά (ωτ.: T. Tλύπας).

Συνέεια απ την 28η σελίδα

Στην Kακσκαλα, η διαδρμή δεν

κινείται σε πραγματικ μνπάτι,

αλλά ακλυθεί ένα συνδυασμ απ

ατά περάσματα ανάμεσα σε απτμες

πλαγιές και ράια, πυ

είναι μως καλά σημαδεμένα και

δηγύν σε μισή περίπυ ώρα στ

Mύτικα. Xωρίς να έει αναρριητικές

δυσκλίες (σε λίγα σημεία ά-

ει κανείς τα έρια τυ στ ρά-

), η Kακσκαλα απαιτεί πρσή

και συγκέντρωση.

O άλλς κλάδς διατρέει τις απτμες

πλαγιές πυ άριν της

εμανύς στρωμάτωσής τυς νμάστηκαν

Zωνάρια και θάνει

σε μισή περίπυ ώρα κάτω απ τ

Λύκι τυ Mύτικα. Στ Λύκι, η ανάαση

μπρεί να αρακτηριστεί

σαν μια πλύ εύκλη αναρρίηση,

αύ σε αρκετά σημεία ρησιμπιύμε

και τα έρια μας για να

πρωθηθύμε. Kαι σε αυτ τ

κμμάτι, η σήμανση είναι πυκνή

και καθδηγεί τν ρειάτη να ακλυθήσει

τν καλύτερ συνδυασμ

ημάτων. H Kακσκαλα

και τ Λύκι τυ Mύτικα απαιτύν

κάπια δειτητα στην κίνηση σε

σαθρά πετρώματα και εκτεθειμένες

πλαγιές και πωσδήπτε έναν

στιειώδη επλισμ (ρειατικ

30 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 19 ΣEΠTEMBPIOY 1999

αρυλάκι, σακίδι με αδιάρ,

νερ και λίγα τριμα). Συνά τν

Iύνι και Iύλι, στα Zωνάρια θα

συναντήσετε απτμες ινύρες,

πυ ένα μπαστύνι τυ σκι

είναι ανακυιστικ. Xρειάεται επίσης

μεγάλη πρσή, ιδιαίτερα

στ Λύκι, για να μην ρίυμε πέτρες

πυ μπρεί να τυπήσυν κάπιν

πυ ρίσκεται αμηλτερα.

O τρίτς και λιγτερ γνωστς

δρμς ακλυθεί τις πλαγιές πάνω

απ τ καταύγι και μπαίνντας

στ μεγάλ Xωνί τυ Στεανιύ,

τάνει στ ρπέδι των

Mυσών, πυ και συνδέεται με

τη διαδρμή της ανάασης απ τη

Διασταύρωση.

Aπ τη Διασταύρωση

Aνάαση απ τη Διασταύρωση:

Mια εναλλακτική διαδρμή πρσπέλασης

των κρυών, λιγτερ

πλυσύναστη και κάπως πι απαιτητική

σε αντή, ακλυθεί

τ δει (ρει) σκέλς τυ πετάλυ

πυ περιάλλει τη αράδρα.

H εκκίνηση γίνεται σε παρμι

υψμετρ με αυτ των Πρινιών

αλλά απ πι εωτερικ σημεί

τυ υνύ (στ 14 ιλιμετρ

τυ δρμυ πυ δηγεί στα

Πρινια), στη θέση Διασταύρωση.

T μνπάτι κινείται πτε πάνω

και πτε στ πλάι της ράης, μέσα

σε δάσς πυ τα μαυρπευκα και

ι ιές εναλλάσσνται καθώς

περνάμε διαδικά απ πι ηρές

ή πι δρσερές τπθεσίες. Yστερα

απ δύ περίπυ ώρες πρείας,

θάνυμε στη θέση Στράγγς.

Aπ εδώ μικρ παρακλάδι στα αριστερά,

μας δηγεί στη σπηλιά (ακριέστερα,

ένα μεγάλ κίλωμα

ράυ), πυ έμενε τα καλκαίρια

ωγράς τυ Oλύμπυ Bασίλης

Iθακήσις. O μαυρισμένς

απ τ «τάκι» τυ τίς της

σπηλιάς και τα θερατα μαυρπευκα

πυ στέκυν στην άκρη τυ

γκρεμύ με ντ τ Kαλγερ

–έτσι πως τα απτύπωσε σε έναν

απ τυς πίνακες τυ– συντρ-

εύυν τ πνεύμα τυ ρειάτη–καλλιτένη

πυ ρισε σκπ

της ωής τυ να υμνήσει με την

τένη τυ τν Oλυμπ. T μνπάτι

συνείει πρς την Πετρστρυγκα,

αλλτινή εγκατάσταση

τσπαναραίων, πυ διατηρύνται

ακμα ι πετρτιστες

στρύγκες. Aπ εδώ μια συνεής

ανηρική πλαγιά πυ εύστα νμάεται

Aνάθεμα, μας γάει

στη Σκύρτα. Aπ τ σημεί αυτ,

η μακριά κψη τυ Λαιμύ καθδηγεί

τ λέμμα πρς τ Πάνθεν

και τ Θρν τυ Δία, (λγιες νμασίες

των κρυών Mύτικα και

Στεανιύ), σε μία απ τις πι εντυπωσιακές

πτικές τυς γωνίες.

Aύ δρασκελίσυμε τ Λαιμ

και τ Πέρασμα τυ Γισυ,

θάνυμε στ ρπέδι των

Mυσών, πυ δύ απκλίνυσες

σειρές μεταλλικών πυλώνων (έ-

υν τπθετηθεί για την καθδήγηση

των ρειατών σε περίπτωση

πυκνής μίλης) καταλήγυν

στα καταύγια τυ ρπεδί-

υ (περίπυ έι ώρες απ τη Διασταύρωση).

Aπ τ καταύγι τυ

ΣEO «Γισς Aπστλίδης» ακλυθώντας

τ μνπάτι πυ διατρέει

τα Zωνάρια τυ Στεανιύ,

θάνυμε σε μισή ώρα κάτω απ

τ λύκι τυ Mύτικα.

Λιτωρ – Πρινια απ τη αράδρα

τυ Eνιπέα. Για εκείνυς

πυ επιθυμύν να εκινήσυν τ

περπάτημα απ τ Λιτωρ υπάρει

σημαδεμέν μνπάτι τ

πί εκινά απ την άκρη της πλης,

στη θέση Mύλι, διατρέει τη

αράδρα τυ Eνιπέα και καταλήγει

στα Πρινια, πυ θα θάσυν

μετά πέντε με έι ώρες πρείας.

Kαλές αναάσεις.


Πεπρι σε δάσς υάς τυ Oλύμπυ, πίς δέεται κάθε ρν ιλιάδες επισκέπτες απ λ τν κσμ (ωτ.: Π. Mατσύκα).

KYPIAKH 19 ΣEΠTEMBPIOY 1999 - H KAΘHMEPINH 31

More magazines by this user
Similar magazines