Magdalena Jaworska

Prof. zw. Henryk Sandner
1915 ‐ 1985
Od 1957r pracował nieprzerwanie
w dziedzinie nematologii rozwijając
w Polsce pionierskie badania nad
nicieniami – pasożytami owadów.
W tym czasie kierował pracownią
w Zakładzie Ekologii PAN
Wraz z nim w badaniach z zakresu
entomonematologii uczestniczyli:
śtp dr Alicja Fedorko i
śtp mgr Stanisław Stanuszek.
W 1968r dołączyła do tego zespołu
mgr Marta Kamionek oraz wkrótce
mgr Hanna Seryczyńskań W 1975 roku dołączyła do zespołu
mgr Elżbieta Pezowicz,
Dr hab. Hanna Seryczyńska wyjechała
do USA.)

W 1979r do zespołu dołączył mgr A .Bednarek
(zmarł w 2003)

Badania pod kierunkiem
Prof. dr H. Sandnera
Realizowane w Instytucie Ekologii PAN
oraz Katedrze Zoologii, SGGW

• W początkowym okresie badań nad nicieniami owadobójczymi
poszukiwano ich w glebie w różnych ekosystemach.
Oprócz gatunków należących do Steinernematidae i
Heterorhabditidae w stonce ziemniaczanej znaleziono nowy dla
nauki gatunek
Pristionchus uniformis Fedorko i Stanuszek.
• Prof. Sandner kierował badaniami na przebiegiem reakcji
obronnych na inwazję nicieni ii iNeoaplectana carpocapsae Wi Weiser
do jamy ciała żywicieli, należących do motyli (Galleria mellonella
L.) i chrząszczy (Leptinotarsa decemlineata Say). (dwa doktoraty
MK i HS)
• Za badania te (zespół Prof. dr H.Sandner, mgr M. Kamionek i mgr.
HS H.Seryczyńska) ń w 1973r. nagrodę Sekretarza Naukowego PAN.

• Podjęto badania nad
• współdziałaniem dwóch odległych systematycznie
organizmów czyli grzybów owadobójczych Beauveria
bassiana (Balls/Vuil) i Paecilomyces farinosus Dick
(Brown et Smith) oraz nicieni Neoaplectana carpocapsae
p
Weiser
• opracowaniem metod dhodowli nicieni ii i„in vitro” na
różnych pożywkach, celem otrzymywania dużych ilości
larw inwazyjnych nicieni stanowiących bazę biopreparatu.
Grant: Kamionek M. ‐ 1994. Badania nad technologią
produkcji biopreparatu opartego na bazie nicieni
entomofilnych.
• oddziaływaniem nicieni z rodzin Steinernematidae i
y
Heterorhabditidae w stosunku do pszczół.

Rozpoczęto badania terenowe nad:
• możliwościami praktycznego wykorzystania
y
nicieni owadobójczych Steinernema faeltiae
Filipjev oraz Heterorhabditis bacteeriophora
Poinar. do zwalczania Cephalcia falleni Dalm w
Gorczańskim Parku Narodowym.
• Grant: A. Bednarek: Możliwości zastosowania
nicieni entomofilnych oraz bakterii i grzybów
entomopatogenicznych w integrowanej ochronie
szkółek i upraw leśnych przed pędrakami
chrabąszczowatych ą (Melolontinae).

Prace doktorskie pracowników Katedry Zoologii
(promotor Prof. dr H.Sandner)
Marta Kamionek –„Reakcje owadów na inwazję
nicieni oraz inwazje mieszane grzybów i nicieni
owadobójczych”.
Andrzej Bednarek – „Wpływ środowiska
wewnętrznego Neoaplectana carpocapsae Weiser
na kształtowanie się układu nicień gospodarz.
Elżbieta Pezowicz –”Zależności między nicieniami
entomofilnymi a ich gospodarzami w glebie”

Prace habilitacyjne:
Hanna Seryczyńska –„ Reakcje obronne stonki
ziemniaczanej a ejLeptinotarsa decemlineata eata Say na
inwazje nicieni entomofilnych.”
Andrzej Bednarek – „Ekologiczne uwarunkowania
aktywności biologicznejnicieni entomofilnych w
środowisku glebowym agrocenoz”
Marta Kamionek ‐„Wpływem pestycydów na
S. feltiae Filipjev i inne nicienie entomofilne”

PATOLOGIA OWADÓW
w Uniwersytecie Rolniczym w Krakowie
1970‐2011
Prof. zw. dr hab. inż. Magdalena Jaworska
Kierownik Katedry Ochrony Środowiska Rolniczego w latach 1995-2009r.
Akademia Rolnicza- Uniwersytet Rolniczy w Krakowie
Ekspert Polskiej Izby Ekologicznej (nr cert. 67) w dziedzinie postępowania w sprawie
ocen oddziaływania na środowisko
Ekspert UE COST w dziale Biotechnology in Agriculture, członek Zarządu w latach 1993
– 2006r.

Tematyka badawcza (1970‐1995r.)
dot. owadobójczych nicieni ii i
KOR Wydz. Ogrodniczy
1. Wk Wykorzystanie owadobójczych nicieni ii ido biologicznej i ochrony przeciw
szkodnikom:
‐ drzew (owocnica jabłkowa, osnuja), j),
‐ warzyw (śmietki, połyśnica marchwianka, oprzędziki, chowacze,
poskrzypka cebulowa, wije, krocionogi, pomrowy),
‐ pieczarek.
2. Wpływ rośliny żywicielskiej na porażanie owadów przez nicienie
owadobójcze.
3. Interakcje grzybów i nicieni w patologii owadów.
4. Wpływ owadobójczych nicieni na biegaczowate (Col. Carabidae).
5. Występowanie owadobójczych nicieni w glebach wybranych upraw.
6. Wpływ czynników abiotycznych na patogeniczność nicieni.

1995‐2011r.
dot. owadobójczych nicieni
KATEDRA OCHRONY ŚRODOWISKA WYDZ. ROLNICZEGO
1995‐2009r. –utworzenie i kierowanie
Katedrą Ochrony Środowiska‐ prof. Magdalena Jaworska oraz
1995‐2006r. –praca w COST EU‐ Biotechnology in Agriculture oraz
1996‐2009r. – zorganizowanie 14 konferencji naukowych
(ogólnopolskich i międzynarodowych) pod kierownictwem prof. M.
Jaworskiej. „ Jony metali i inne czynniki abiotyczne w środowisku
rolniczym oddziałujące na mikroorganizmy my (w tym owadobójcze nicienie i
grzyby) rośliny i zwierzęta”‐ prace publ. w Chem. Inż. Ekol. (pol./ang.)

1995‐2011r.
dot. owadobójczych nicieni
KATEDRA OCHRONY ŚRODOWISKA WYDZ.
ROLNICZEGO
Badania nad nicieniami owadobójczymi
pod kierunkiem prof. M. Jaworskiej prowadzą
dr hab. D. Ropek, dr A. Gorczyca
Badano oddziaływanie na nicienie owadobójcze czynników takich jak:
‐ nawozy mineralne i organiczne
‐ pestycydy
‐ jony metali ciężkich
‐ jony magnezu, manganu i litu
‐ interakcje kilku jonów metali
‐ nanorurki węgla i srebra, miedzi i złota
‐ substancje ropopochodne

2012r.
dot. owadobójczych nicieni
KATEDRA OCHRONY ŚRODOWISKA WYDZ. ROLNICZEGO
prof. zw. dr hab. inż. M. Jaworska, dr hab. D. Ropek, ,prof. UR
oraz doktoranci mgr inż. A. Krysa, mgr inż. T. Kuźniar
1. Występowanie nicieni owadobójczych w agrocenozach i
środowiskach naturalnych.
2 Badania nad możliwością zastosowania nicieni owadobójczych w
2. Badania nad możliwością zastosowania nicieni owadobójczych w
monitorowaniu stopnia zanieczyszczenia substancjami
ropopochodnymi.

Dziękujemy za uwagę!