Uwarunkowania wykorzystania przejść dla zwierząt - S.Pierużek ...

pkd.org.pl

Uwarunkowania wykorzystania przejść dla zwierząt - S.Pierużek ...

Ekologiczne i techniczne uwarunkowania

wykorzystania przejść przez wybrane grupy

zwierząt

Sabina Pierużek-Nowak i Robert W. Mysłajek

Stowarzyszenie dla Natury „Wilk”

www.polskiwilk.org.pl

KONFERENCJA – 17 XII 2009, Poznań

KOSZTY I KORZYŚCI ROZWIĄZAŃ ŚRODOWISKOWYCH W FAZIE PRZYGOTOWANIA

INWESTYCJI INFRASTRUKTURALNYCH


Wpływ infrastruktury transportowej:

• śmiertelność zwierząt na drogach


Wpływ infrastruktury transportowej:

• fragmentacja siedlisk zwierząt


Wpływ infrastruktury transportowej:

• zagrożenia dla ciągłości korytarzy ekologicznych


Jakich zwierząt dotyczy problem bariery

ekologicznej tworzonej przez infrastrukturę

transportową?


Duże ssaki leśne o dalekich zasięgach migracji

wymagające korytarzy ekologicznych


Mniejsze zwierzęta, których siedliska przecinane

są przez drogi i koleje


Różnorodność środowisk przecinanych

przez drogi

Lasy, obszary podmokłe

Mozaika polno-leśna

Pola, pastwiska

Tereny zurbanizowane


Mozaika polno-leśna - gatunki


Pola, pastwiska - gatunki


Tereny zurbanizowane gatunki


Każde z tych środowisk jest siedliskiem

zwierząt – wymaga działań

minimalizujących wpływ dróg

Lasy, obszary podmokłe

Mozaika polno-leśna

Pola, pastwiska

Tereny zurbanizowane


Funkcje przejść dla zwierząt

1. Umożliwienie dalszego bytowania tych

zwierząt, których areały osobnicze

(terytoria) zostaną przecięte przez

drogę;

2. Umożliwienie przemieszczania się

osobników migrujących na dalekie

odległości.


Kryteria wyboru typów, parametrów

i zagęszczenia przejść dla zwierząt:

1. Kategoria obszaru przecinanego przez

drogę

2. Położenie względem korytarzy

migracyjnych

3. Gatunki zwierząt występujące na danym

obszarze i mogące migrować w przyszłości

4. Środowiska przecinane przez drogę

5. Topografia terenu


Wyznaczanie lokalizacji (zagęszczenia)

przejść dla zwierząt

1. Im wyższa ranga obszaru

przyrodniczego, tym wyższe

zagęszczenie i większe parametry

przejść;

2. Największe zagęszczenie przejść w

miejscach przecięcia korytarzy

ekologicznych


Zagęszczenie przejść w różnych siedliskach

Rodzaj obszaru

Ssaki o

dużych

areałach

Ssaki o

średnich

areałach

Ssaki średnie

i małe o

mniejszych

areałach

Korytarze ekologiczne 1 - 2 km 1 km 0,5 km

Ssaki

ziemnowodne

Tereny chronione

(parki narodowe,

rezerwaty, Natura 2000)

2 - 3 km 1 km 0,5 km

Duże lasy 3 km 1 km 0,5 km

Tereny bagienne,

zbiorniki wodne, cieki

3 km 1 km 0,5 km 1 km

Mozaika polno-leśna 4 - 6 km 2 - 3 km 0,5 km

Pola - 3 km 1 km

Obszary zabudowane - - 1 km

Źródło: Jędrzejewski i in. 2006


Projektowanie przejść dla zwierząt:

warunki kluczowe

• właściwa lokalizacja, odpowiednie

zagęszczenie i parametry

• dostosowanie konstrukcji do wymagań

poszczególnych grup zwierząt

• właściwe zagospodarowanie powierzchni

przejścia i jego otoczenia


Przejścia dla dużych zwierząt


Przejścia dla mniejszych zwierząt


Monitoring wykorzystania przejść dla

zwierząt:

• potwierdza (lub nie) ekologiczną rolę

przejścia

• umożliwia korektę zagospodarowania

przejścia

• wskazuje, jakie parametry/rozwiązania

konstrukcyjne należy korygować/wybierać przy

realizacji kolejnych przejść, celowość

wydatkowania środków finansowych na budowę


Przejścia górne - Uwagi

• konstrukcja zwykle prawidłowa (łagodne

najście, ogrodzenia i roślinność

naprowadzająca)

• zbyt wąskie, by spełniać dobrze swoje

funkcje

• zbyt często łączone z funkcja gospodarczą

• źle zagospodarowana powierzchnia

• zbyt małe zagęszczenie przejść


Przejścia zbyt wąskie: 10-13 m (część

połączona z drogami gminnymi lub leśnymi

utwardzonymi, zbędne konstrukcje )


Są już górne przejścia szersze, od 30 m do 43 m

min. szerokość przejść górnych dla dużych

zwierząt to 50 m


Przejście górne dla zwierząt w Chorwacji

szer. 200 m


Zagospodarowanie przejść

Etap wstępny - zadarnienie

Naturalna sukcesja roślinności –

dobre rozwiązanie


Zagospodarowanie przejść

Obsadzanie rodzimymi gatunkami drzew


Błędy w zagospodarowaniu przejść

Dziwaczne nasadzenia


Błędy w zagospodarowaniu przejść

Zbyt jaskrawe ekrany przeciwolśnieniowe


Przejście górne w Kanadzie

Nasadzenia lokalnych gatunków drzew i krzewów


Przejście górne dla zwierząt w Chorwacji

wał ziemny zamiast ekranu


Poprawa zagospodarowania przejścia

Powtórne obsadzenie

rodzimymi gatunkami drzew


Antropopresja –

Nielegalne przejazdy przez przejścia


Antropopresja - blokowanie i zaśmiecanie


Przejścia dolne - uwagi

• zbyt często pełnią także funkcje gospodarcze (strefa dla

zwierząt powinna mieć co najmniej 8 m)

• brak strefy oddzielającej funkcje (ciągi krzewów lub karp

korzeniowych)

• nieodpowiednie podłoże na przejściu

• obecność podłużnych i poprzecznych rowów betonowych,

odstojników, dróg technicznych


Dobry przykład:

przejście dolne dla zwierząt na S-69

(szer. 200 m)


Przedłużone mosty

• regulacja brzegów cieków forsowana przez

RZGW (gabiony!!!)


Autostrada A18, most na Bobrze,

gabiony zasypane ziemią


Dobry przykład: Przedłużony most na S-1


Przejścia dla małych zwierząt

przepusty okrągłe

Wady przepustów

okrągłych:

• brak płaskiego dna

• zalewanie wodą

• zbyt małe wymiary


Przejścia dla małych zwierząt

przepusty z blach falistych z półkami

Wady:

• przepusty są zbyt

małe

• półki są mało

stabilne

• zwierzęta nie mają

dostępu do półek


Przejścia dla małych zwierząt

optymalne są przepusty prostokątne

minimalne wymiary: szer. 2 m, wys. 1,5 m


Przepust prostokątny na S-1


Przejścia dla płazów i gadów

- poważny problem


Miejsca lokalizacji i zagęszczenie

przejść dla płazów

1. W miejscach masowych migracji

sezonowych (tereny bagienne, podmokłe

łąki, pobliże zbiorników i cieków wodnych)

co 50-100 m

2. Na wszystkich ciekach wodnych

(pozostawienie strefy brzegowej,

umożliwiającej wędrówkę wzdłuż cieku)


Konstrukcja przejść dla płazów –

klucz do sukcesu


Konstrukcja przejść dla płazów –

klucz do sukcesu

• Przepust o przekroju prostokątnym, nie

zalewany wodą

• Wysoko umieszczone lub podwieszone półki

są wykluczone

• Wymiary minimalne: szer. 1,5 m, wys. 1 m

• Konieczne są murki, płotki naprowadzające


Prawidłowa konstrukcja przejścia dla

płazów i gadów

Żródło: S. Jackson Proposed design for use of amphibian and reptile tunnels. 2003


Prawidłowa konstrukcja przejścia dla

płazów i gadów

Źródło: S. Jackson Proposed design for use of amphibian and reptile tunnels. 2003


Prawidłowa konstrukcja przejścia dla

płazów i gadów

Źródło: S. Jackson Proposed design for use of amphibian and reptile tunnels. 2003


Przejścia dla płazów – dobre przykłady

Jeleniów, droga E 67 – Park

Narodowy Gór Stołowych

Projektant: Zbigniew Kowik


Przejścia dla płazów – poważny problem

Niestety w Polsce powszechnie stosuje się

przepusty okrągłe jako „przejścia dla płazów”


Zastosowanie przepustów okrągłych jako

przejścia dla płazów

Wady:

• zalewanie wodą

przepustu – płazy nie

płyną przez przepust

lecz idą

• blokowanie się płazów

idących w różnych

kierunkach


Przejścia dla małych ssaków nadrzewnych

Źródło: P. Bright i inni. The dormouse

conservation book


Przejścia dla nietoperzy


Przejścia dla nietoperzy

Ukształtowanie zieleni ułatwiające przelot

nad drogą


Dziękuję za

uwagę

Dziękuje za uwagę

More magazines by this user
Similar magazines