Import energii Połączenia transgraniczne Market Coupling - Procesy ...

proinwestycje.pl

Import energii Połączenia transgraniczne Market Coupling - Procesy ...

Import energii, połączenia

transgraniczne, Market Coupling

Grzegorz Onichimowski

Prezes TGE S.A.


Import energii, połączenia transgraniczne, Market Coupling Konferencja „Power Ring”, Grudzień_2008 2

Połączenia międzysystemowe KSE

(możliwości techniczne)

W ramach UCTE (Niemcy,

Czechy, Słowacja):

– Eksport – 1800 MW

Import – 0 MW

Granica wschodnia (IPS/UPS):

– Eksport – 0 MW

Import: 140 MW (Białoruś),

220 MW (Ukraina)

Kabel DC (Szwecja – Nordel):

– Eksport / Import – 600 MW


Import energii, połączenia transgraniczne, Market Coupling Konferencja „Power Ring”, Grudzień_2008 3

Import energii

Połączenia transgraniczne

Market Coupling

Teoretycznie połączenia transgraniczne polskiego KSE z nawiązką

spełniają postawione przez UE wymaganie przepustowości na

poziomie 10% krajowej produkcji energii elektrycznej.

Jeszcze w 2006 roku eksport energii wynosił 10 632 690 MWh –

4 miejsce w Europie! Podczas gdy import tylko 229 047 MWh

(wymiana handlowa).

Jak jest obecnie?

Po dziesięciu miesiącach 2008 roku eksport przekraczał import

już tylko o około 10%. Sam eksport był ponad dwa razy mniejszy

niż w 2007 roku.


Import energii, połączenia transgraniczne, Market Coupling Konferencja „Power Ring”, Grudzień_2008 4

Import energii

Połączenia transgraniczne

Market Coupling

Grozi nam, że w najbliższym czasie utracimy samowystarczalność

w produkcji energii.

W ostatnich latach polski KSE zmienił charakter ze znaczącego

eksportera na system wewnętrznie zbilansowany.

„W najbliższych latach, o ile nie nastąpi spadek

zapotrzebowania na energię, nasz system będzie potrzebował

coraz więcej energii importowanej.”

Stefania Kasprzyk, Prezes PSE-Operator SA


Podstawową przyczyną takiej sytuacji są występujące w

regionie Europy Środkowej przepływy karuzelowe, których

wielkość rośnie z roku na rok proporcjonalnie do przyrostu

mocy elektrowni wiatrowych, instalowanych w północnej

części UCTE.

Import energii, połączenia transgraniczne, Market Coupling Konferencja „Power Ring”, Grudzień_2008 5

Import energii

Połączenia transgraniczne

Market Coupling

A jak wygląda ze zdolnościami importowymi (1)?

Zdolności przesyłowe, udostępniane uczestnikom rynku w

kierunku importu, od lat kształtują się na poziomie bliskim zera dla

przekroju synchronicznego.


Możliwości importu szybko nie wzrosną. Linie łączące Polskę z Białorusią i

Ukrainą, które PSE-O przejął od PGE, stoją nieczynne od 2004 i 1993 roku.

Według oceny PSE-O ich uruchomienie nastąpi nie wcześniej niż za 3-5 lat.

Import energii, połączenia transgraniczne, Market Coupling Konferencja „Power Ring”, Grudzień_2008 6

Import energii

Połączenia transgraniczne

Market Coupling

A jak wygląda ze zdolnościami importowymi (2)?

Import energii jest możliwy tylko przez kabel łączący Polskę ze

Szwecją (który należy do SwePol Link Sp. z o.o. – 33% udziałów

ma PGE S.A.). Ale z powodów technicznych pozwala on na

sprowadzenie bardzo niewielkich ilości - mniejszych niż 25 %

produkcji jednej tylko elektrowni Kozienice.


Import energii, połączenia transgraniczne, Market Coupling Konferencja „Power Ring”, Grudzień_2008 7

Import energii

Połączenia transgraniczne

Market Coupling

A jak wygląda ze zdolnościami importowymi (3)?

Co z kablem szwedzkim (1)?

Zarządza nim SwePol Link (należący w 33% do PGE). Od 2006

roku firma nie udostępnia innym podmiotom zdolności

przesyłowych (600 MW). Jedynym beneficjentem połączenia jest

PGE.

Kabel szwedzki jest jedynym połączeniem transgranicznym,

które nie zostało przekazane przez PGE do polskiego OSP.


Import energii, połączenia transgraniczne, Market Coupling Konferencja „Power Ring”, Grudzień_2008 8

Co z kablem szwedzkim (2)?

Energia elektryczna przepływa wg zasad:

Decyzje handlowe na każdą godzinę dnia n +1.

Energia płynie do kraju o wyższej cenie rynku RDN

(różnica pomiędzy cenami na Nord Pool Spot i TGE).

Moc wymiany ograniczana decyzjami operatorów

(ograniczenia w eksporcie ogłaszane przez operatorów w

obydwu kierunkach).


Możliwość wymiany technicznej między operatorami.


Import energii, połączenia transgraniczne, Market Coupling Konferencja „Power Ring”, Grudzień_2008 9

Co z kablem szwedzkim (3)?

Energia płynie do kraju o wyższej cenie rynku RDN (różnica pomiędzy cenami

na Nord Pool Spot i TGE).

Przepływy energii na kablu szwedzkim opierają się na mechanizmie podobnym

do Market Coupling (przepływy oparte na cenie energii na giełdach energii).

Jedyną różnicą jest to, że nie odbywa się to na giełdzie i nie mogą z niego

korzystać pozostałe podmioty w Polsce. Jedynym beneficjentem jest PGE.


Import energii, połączenia transgraniczne, Market Coupling Konferencja „Power Ring”, Grudzień_2008 10

Podsumowując:

Import energii

Połączenia transgraniczne

Market Coupling

Wynika to z wieloletniego podejścia do wymiany transgranicznej.

Żyliśmy w złudnym przekonaniu, że nasz KSE charakteryzuje się

wysoką nadpodażą energii z dużymi rezerwami, a rozbudowa

połączeń będzie oznaczała nieuchronny wzrost cen - zbliżenie

się, może nawet wyrównanie, do cen obowiązujących na rynku

niemieckim. Okazało się, że w wyniku koncentracji wytwarzania i

obrotu, przy braku możliwości importu energii z zagranicy ceny na

rynku polskim znacznie skoczyły, przekraczając w niektórych

godzinach ceny w Niemczech.


Import energii, połączenia transgraniczne, Market Coupling Konferencja „Power Ring”, Grudzień_2008 11

Konieczność budowy nowych połączeń (1)

Już ponad 40 % bloków energetycznych przekroczyło 30 lat, ich

awaryjność rośnie. PKEE przewiduje, że do 2030 roku trzeba

wymienić prawie 1/3 elektrowni działających w Polsce; a w

dalszym ciągu prawie wcale nie buduje się nowych.

"Prognozy bilansów miesięcznych energii wskazują, że od marca

2009 r. planowana nadwyżka dostępnych mocy wytwórczych

będzie niższa od wymaganej. Z kolei prognozy dla najbliższych

miesięcy zimowych są obarczone ryzykiem związanym z niskimi

zapasami węgla kamiennego w elektrowniach i trudnościami,

jakie wytwórcy napotykają w ich uzupełnieniu przed zimowym

szczytem."

Stefania Kasprzyk - Prezes PSE - Operator


Import energii, połączenia transgraniczne, Market Coupling Konferencja „Power Ring”, Grudzień_2008 12

Konieczność budowy nowych połączeń (2)

Malejące wydobycie węgla energetycznego (i konieczność jego

importu), pakiet energetyczny 3 x 20 i prawdopodobieństwo, że od

2013 roku energetyka będzie musiała zakupić 100% uprawnień do

emisji CO2 na aukcjach, stwarza presję na budowę nowych źródeł

opartych o inne technologie wytwarzania – odejście od węgla.

Jeżeli powyższe czynniki pchną nas w stronę energetyki

nuklearnej, to do czasu powstania źródeł nuklearnych w

Polsce konieczne będzie importowanie dużych ilości energii z

zagranicy (powyższe dotyczy również budowy konwencjonalnych

źródeł). Pytanie brzmi: jak, skoro nasze połączenia nie pozwalają

na import energii z zagranicy?


Import energii, połączenia transgraniczne, Market Coupling Konferencja „Power Ring”, Grudzień_2008 13

Konieczność budowy nowych połączeń (3)

Znacznie szybciej można zwiększyć zdolności importowe KSE.

Optymalnym rozwiązaniem będzie dojście do przepustowości:

W ramach UCTE (Niemcy, Czechy, Słowacja):

Eksport / Import – > 3000 MW

Granica wschodnia (IPS/UPS):

Litwa – Eksport / Import – 1000 MW

Białoruś – Eksport / Import – 600 MW

Ukraina – Eksport – 1200 MW, Import – 1400 MW

Kabel DC (Szwecja – Nordel):

– Eksport / Import – 600 MW

Źródło: EPC SA


Import energii, połączenia transgraniczne, Market Coupling Konferencja „Power Ring”, Grudzień_2008 14

Konieczność budowy nowych połączeń (4)

Rozbudowa sieci transgranicznych wymaga również inwestycji w sieć

krajową. Zwiększa to znacząco nakłady inwestycyjne. Mimo

przeznaczenia sporej ilości środków UE w programach operacyjnych

PSE – Operator może nie udźwignąć tak dużych inwestycji. Dlatego

powinien być bardziej otwarty na inwestycje oparte na partnerstwie

publiczno – prywatnym.

Jeżeli inwestycje w infrastrukturę przesyłową podlegać będą

zasadom rynkowym i będą przedsięwzięciami komercyjnymi,

przynoszącymi zysk inwestorom, wtedy łatwiej „przyciągną”

kapitał prywatny.

Komercyjny charakter połączeń powinien dominować na wschodzie.

Wszędzie tam, gdzie istnieją giełdy energii połączenia powinny być

udostępniane wszystkim podmiotom na niedyskryminujących warunkach

– takie warunki stwarza Market Coupling.


Import energii, połączenia transgraniczne, Market Coupling Konferencja „Power Ring”, Grudzień_2008 15

Konieczność budowy nowych połączeń (5)

Obecne zasady alokacji transgranicznych zdolności przesyłowych

(i ich znaczna redukcja w porównaniu do oczekiwań uczestników

rynku) umacniają pozycję PSE - Operator na rynku energii, który

na sprzedaży transgranicznych mocy przesyłowych od lipca 2007

do czerwca 2008 r. zarobił około 165 mln zł.

Zdaniem uczestników rynku bezpośrednie korzyści z

niewielkich mocy transgranicznych odnosi głównie PSE -

Operator. Jeśli udostępnia moce, to dostaje pieniądze, a jak

nie, to znaczy, że sam korzysta z zagranicznych tańszych ofert

sprzedaży energii, nie dając takich możliwości spółkom

obrotu energią.


Import energii, połączenia transgraniczne, Market Coupling Konferencja „Power Ring”, Grudzień_2008 16

Market Coupling (1)

Market Coupling jest nowoczesną metodą

międzynarodowego handlu energią elektryczną.

W systemie tym zdolności przesyłowe pomiędzy krajami

nie są przedmiotem aukcji, lecz są udostępniane poprzez

transakcje na współpracujących ze sobą giełdach energii,

działających po obu stronach granicy.


Import energii, połączenia transgraniczne, Market Coupling Konferencja „Power Ring”, Grudzień_2008 17

Market Coupling (2)

Odpowiednia ilość połączeń transgranicznych jest warunkiem

koniecznym dla prawidłowego funkcjonowania wewnętrznego

rynku energii. Nowe inwestycje warunkują handel energią. Jednak

przy ograniczonych inwestycjach, alokacja zdolności poprzez

procedurę Market Coupling zwiększa rozmiary wymiany poprzez

poprawę przepustowości istniejących połączeń transgranicznych.

Wprowadzenie Market Coupling przyczynia się do wzrostu

handlu (zarówno na obszarze integracyjnym, jak i z państwami

trzecimi), umożliwia zwiększenie konkurencji i ograniczenie

działań monopolistycznych, jakie można zaobserwować

obecnie na polskim rynku energii.


Import energii, połączenia transgraniczne, Market Coupling Konferencja „Power Ring”, Grudzień_2008 18

Market Coupling (3)

Integracja rynków skandynawskich i trwająca integracja rynków

europejskich sprawiła, że mimo dużej koncentracji podmiotów na

rynkach krajowych, ich wpływ na kształtowanie się cen jest

znikomy.

W Europie Market Coupling staje się główną metodą alokacji

zdolności transgranicznych.




Market Coupling pomiędzy Holandią, Francją i Belgią – funkcjonuje

od listopada 2006 r.,

Market Coupling pomiędzy Czechami i Słowacją – od 2009 r.,

Planowane połączenie rynków Niemiec, Francji, Austrii i Szwajcarii w

jedną platformę obrotu – od 2009 r.


Import energii, połączenia transgraniczne, Market Coupling Konferencja „Power Ring”, Grudzień_2008 19

Market Coupling (3)

Wprowadzenie modelu Market Coupling daje niezliczone korzyści

– przykładem może być TMC pomiędzy Francją, Holandią i Belgią.

Jednak należy pamiętać, że wprowadzenie tego mechanizmu

wymaga od wszystkich uczestniczących stron (operatorzy

systemów przesyłowych i giełdy energii) doświadczenia i

dogłębnych analiz procesów opartych o wcześniejsze symulacje –

dotyczy to zwłaszcza metody Flow Based Market Coupling.

Market Coupling (Flow base) pomiędzy Niemcami i Danią zapoczątkowany 29

września 2008 roku, został szybko zawieszony, ponieważ nie spełniał

założonego celu – przepływy nie pokrywały się z kierunkiem, jaki powinny

wytyczyć kształtujące się ceny na giełdach EEX i Nord Pool Spot. Obecnie

analizowane i poprawiane są algorytmy, a ponowne uruchomienie ma nastąpić

w pierwszym kwartale 2008 r.


Import energii, połączenia transgraniczne, Market Coupling Konferencja „Power Ring”, Grudzień_2008 20

Kabel Szwedzki – tylko kabel czy również rynek?

Upublicznienia kabla szwedzkiego poprzez udostępnienie jego

zdolności przesyłowych w oparciu o Market Coupling z udziałem

TGE i Nord Pool leży w interesie polskiego konsumenta, rynku

energii i KSE.

Obecnie ceny energii na Nord Pool i TGE kształtują się:

Base Peak

Nord Pool Spot 44,74 47,81

TGE 57 67,14

RÓŻNICA (NP.-TGE) -12,26 -19,33

(base, peak – średnie ceny z IRDN i cen systemowych w okresie od 1.01 – 30.11.2008)

Kształtowanie się cen na Nord Pool Spot poniżej cen osiąganych na TGE

sprawi, że polski ree będzie miał dostęp do taniej energii. Może to mieć wpływ

na obniżenie cen energii na polskim ree.


Dziękuję za uwagę

www.tge.pl

More magazines by this user
Similar magazines