GENGU SAMAN TIL DÓMARA Baugsmálið er umfangsmesta ...

rafhladan.is

GENGU SAMAN TIL DÓMARA Baugsmálið er umfangsmesta ...

7. TBL. 2005 – VER‹ 899,- M/VSK – ISSN 1017-3544

GENGU SAMAN TIL DÓMARA


Við erum

saklaus “

Baugsmálið er umfangsmesta

dómsmál í sögu íslensks viðskiptalífs


E F N I S Y F I R L I T

30 – Dagbókin:

Dagbók

sumarsins

18 – Forsíðugrein:

BAUGSMÁLIÐ

64 – Vanmetin grein:

Gluggaútstillingar

38 – Samgöngur:

Flutningabílarnir

tæta upp vegina

60 – Fæðingarorlof forstjóra:

Þjó›félagi›

„fu›ra›i upp“

54 – Sendiherrar:

Pólitíkusar í

sendiherrastörf

6 Leiðari:

Bush og Baugsmálið.

8 Kynning:

Lex-Nestor lögmannsstofa.

10 Fréttir:

18 Forsíðugrein:

Baugsmálið.

30 Dagbókin:

Dagbók sumarsins.


E F N I S Y F I R L I T

18 – Fræknir endurskoðendur:

NESTORARNIR KVEÐJA FAGIÐ

Stofnu› 1939

Sérrit um vi›skipta-, efnahags- og atvinnumál – 67. ár

ÚTGEFANDI:

Heimur hf.

RITSTJÓRN, AUGL†SINGAR OG AFGREI‹SLA:

Borgartúni 23, 105 Reykjavík, sími: 512 7575, fax: 561 8646,

netfang: fv@heimur.is

ÁSKRIFTARVER‹:

kr 8.370 á ári, 10% afsláttur ef greitt er me› kreditkorti.

LAUSASÖLUVER‹:

899 kr.

DREIFING:

Heimur hf., sími 512 7575

PRENTVINNSLA:

Gutenberg hf.

LJÓSMYNDIR:

© Heimur hf. – Öll réttindi áskilin var›andi efni og myndir

RITSTJÓRI OG ÁBYRG‹ARMA‹UR: Jón G. Hauksson

AUGL†SINGASTJÓRI:

Sjöfn Sigurgeirsdóttir

68 – Nýr eigandi:

Kristinn

í Pennanum

LJÓSMYNDARI:

Geir Ólafsson

ÚTLITSHÖNNUN:

Magnús Valur Pálsson

ISSN 1017-3544

38 Samgöngur:

Vöruflutningabílarnir spæna upp

vegina.

48 Kynning:

Neytendastofa.

50 Endurskoðun:

Fjórir fræknir endurskoðendur

kveðja fagið.

54 Pólitíkusar í sendiherrastörf

58 Nýtt ráðgjafafyrirtæki:

Magnús Hreggviðsson og

Róbert Trausti Árnason með

nýtt fyrirtæki.

60 Fæðingarorlof forstjóra

64 Gluggaútstillingar:

Gluggaútstillingar í verslunum

eru vanmetin grein.

68 Eigendaskipti:

Nýr eigandi Pennans.

72 Tekjublaðið:

Könnun um það hvernig laun

forstjóra hafa hækkað umfram

aðra?

74 Kvikmyndir

Launamunur karla og kvenna.

76 Úr einu í annað:

80 Fólk

F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5 5


RITSTJÓRNARGREIN

AÐ TRÚA ÖLLU ILLU UPP Á VALDHAFA?

Bush og Baugsmálið

ÉG HEF VELT ÞVÍ fyrir mér síðustu daga hvers vegna vel

menntað, upplýst og þenkjandi fólk trúir öllu illu upp á stjórnmálaforingja.

Það virðist vera hægt að dengja hverju sem er á þá

- og þess vegna bera upp á þá glæpsamlegt athæfi - fólk kokgleypir

við því. Og það án þess að færð séu rök fyrir glæpnum heldur virðist

það eitt duga að vísa til þess að þeim sé trúandi til alls vegna þess að

þeir séu vondir, illgjarnir og hefnigjarnir. Tvö nýleg dæmi um þetta

eru ásakanir um að Davíð Oddsson utanríkisráðherra sé á bak við

Baugsmálið og að Georg W. Bush, forseti Bandaríkjanna, hafi sýnt

skeytingaleysi og lítinn vilja til að hjálpa svörtum samlöndum sínum

í neyð í New Orleans vegna hörundslitar þeirra.

EN HVERS VEGNA þessi trúgirni? Ástæðan

getur varla verið önnur en að fólki finnist fljótlegra

og auðveldara að vera með sleggjudóma og dæma

aðra út frá tilfinningum og stjórnmálaskoðunum

fremur en rökum. Þegar ég ræddi nýlega við ágætan

og mjög svo upplýstan vin minn, sem að vísu styður

Samfylkinguna og hefur fundist Davíð Oddsson

hrokafullur, spurði ég hvort hann tryði því virkilega

að Davíð væri á bak við Baugsmálið og hefði sigað

löggunni á Baugsmenn. Hann svaraði: „Já, ég trúi því

að hann hafi verið með puttana í þessu.“ Hvað með

rök? spurði ég: „Ég get ekki nefnt þau, hann hefur

bara verið svo augljóslega á móti Bónusfeðgum,

talað illa um þá í fjölmiðlum og kallað Jón Ásgeir

götustrák.“

ÉG ÆTLA AÐ VÍSA í annað samtal við annan góðan vin minn.

Eftir að fellibylurinn Katrín gekk yfir suðurríki Bandaríkjanna og allt

var á tjá og tundri í New Orleans, Mississippi og Louisiana barst í

tal að myndir frá New Orleans hefðu verið eins og í þriðjaheims ríki

og að frásagnir fólks af nauðgunum og barsmíðum hefðu verið með

ólíkindum. Við höfðum orð á því að hér heima á Íslandi hefði þetta

ekki getað gerst. Talið barst síðan að því hvers vegna ekki hefði

verið búið að styrkja flóðgarða í kringum New Orleans til að draga

úr hörmungunum, en fellibylir ganga yfir Flórída og suðurríkin á

hverju ári. Ennfremur ræddum við það hvers vegna svo mikill seinagangur

hefði verið á að hjálp bærist og að eitthvað væri að almannavörnum

Bandaríkjamanna.

ÞÁ SAGÐI MINN ágæti vinur allt í einu, að þarna hefðu Bush

og ríkir Bandaríkjamenn afhjúpað sig sem kynþáttahatara því þeim

stæði á sama um þessa svörtu, fátæku landa sína í New Orleans sem

þeir hefðu skilið eftir í dauðanum og hann bætti við: „Bush kom illa

upp um sig. Það hefði verið eitthvað annað ef þetta hefðu verið ríkir,

hvítir Bandaríkjamenn.“ Skömmu síðar sá ég að vinur minn var ekki

Fyrir þá sem trúa

öllu illu upp á

stjórnmálaforingja,

jafnvel glæpsamlegt

einelti,

þá er eins gott að

hér á landi sé til

dómsvald þannig

að maður þurfi

ekkert að óttast.

einn um þessa skoðun, bandarísk dagblöð voru byrjuð að leita að

sökudólg vegna afleiðinga fellibylsins. Hann fannst. Bush forseti.

Fljótlegt og auðvelt! Eitt stórt samsæri.

ÞAÐ SAMA Á VIÐ um Baugsmálið. Eitt stórt samsæri! Sú

skoðun er ótrúlega útbreidd. Enda hefur verið keyrt á henni mjög

markvisst í vörn þeirra feðga, Jóhannesar Jónssonar og Jóns Ásgeirs

Jóhannessonar. Ég hef góðar taugar til þeirra feðga, eins og annarra

duglegra athafnamanna. Mér finnst þeir harðir, duglegir, snjallir

og klókir bisnessmenn sem taka áhættu í fjárfestingum. Þeir hafa

unnið þrekvirki fyrir íslenska neytendur með lágu matvöruverði og

Bónus mælist vinsælasta fyrirtæki landsins í könnun

Frjálsrar verslunar ár eftir ár.

ÉG ER HINS VEGAR algerlega á öndverðum

meiði við þá feðga - og næ ekki þeirri vörn þeirra - að

þetta sé allt runnið undan rifjum Davíðs Oddssonar

og að háttsettir embættismenn dansi eftir hans höfði.

Er þetta ekki einum of bíómyndalegt? Hvernig er

hægt að fá það út að hatur Davíðs á Jóni Ásgeiri sé

svo mikið að embætti lögreglustjóra og tugir sérfræðinga

þar séu með samráð um að knésetja hann og

aðra tengda Baugi. Mér hefur satt best að segja ver

brugðið hvað bæði Jón Ásgeir og Jóhannes hafa sett

þetta fram af mikilli einlægni og sannfæringu.

EN GOTT OG VEL, látum það nú vera þótt

þeir Jón Ásgeir og Jóhannes trúi öllu misjöfnu upp

á Davíð. Einhver kynni að segja sem svo að þetta væri hluti af einhverri

„paranoju“ og þeir „fyndu heldur betur fyrir stöðu sinni“ fyrst

þeir trúa því svo einlæglega að forsætisráðherra sé að eltast við þá

prívat og persónulega. Hins vegar er lyginni líkast hvað margt fólk

trúir því að þetta sé samsæri Davíðs. Ef til vill eru það þó fyrst og

fremst pólitískir andstæðingar hans. Davíð hefur að vísu gert sig

sekan um að tala óvarlega í garð Jóns Ásgeirs, kallað hann „götustrák“

og haft á orði að þeir feðgar séu of valdamiklir í viðskiptalífinu.

En fyrr má nú vera trúgirni fólks.

SANNLEIKURINN ER SÁ að enginn maður hefur átt meira

undir því en einmitt stjórnmálaforinginn Davíð Oddsson að Íslendingar

hefðu það gott, að viðskiptalífið dafnaði af miklum krafti, að

kaupmáttur Íslendinga ykist stöðugt, og að Íslendingar byggju við

hið lága matvöruverð sem þeir feðgar hafa innleitt hér á landi með

Bónusverslunum sínum. Hvað græðir hann á að hjóla í þá?

FYRIR ÞÁ SEM TRÚA öllu illu upp á stjórnmálaforingja, jafnvel

glæpsamlegt einelti, þá er eins gott að hér á landi sé til dómsvald

þannig að maður þurfi ekkert að óttast.

Jón G. Hauksson

6 F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5


LEX-NESTOR LÖGMANNSSTOFA:

ÓHÁÐ OG FAGLEG RÁÐGJÖF

ER NAUÐSYNLEG Í VIÐSKIPTALÍFINU

LEX-NESTOR EHF. er ein stærsta lögmannsstofa landsins, með 20

lögmenn í sinni þjónustu og yfir 30 starfsmenn alls. Lex-Nestor hefur

um árabil sinnt þjónustu við fyrirtæki af öllum stærðum og náð að

fylgja nýjum straumum og mæta auknum kröfum viðskiptalífsins.

Kröfur viðskiptamanna félagsins hafa þannig leitt til þess að Lex-

Nestor er í fararbroddi á sínu sviði.

Aukin áhersla á skattamál félaga hjá Lex-Nestor Undanfarið

hefur Lex-Nestor unnið að skiptingu í svokölluð þjónustusvið og

leitast þannig við að tryggja frekar aðgang viðskiptavina sinna að

sérfræðiþjónustu. Skipting í svið ræðst annars vegar af eðli mála,

Ragnheiður M. Ólafsdóttir hdl. og Ólafur Haraldsson hrl. starfa bæði

á félagaréttar- og fjármagnsmarkaðssviði Lex-Nestor.

svo sem í eignarrétt, samkeppnisrétt og hugverka- og auðkennarétt,

en hins vegar af eðli viðskiptavina, t.d. fyrirtæki, sveitarfélög,

bankar, o.s.frv. Sérstöku skattasviði var hleypt af stokkunum í

tengslum við félagaréttarsvið í því skyni að efla þjónustu við fyrirtæki

og er Halldór Jónsson hrl. í forsvari fyrir þeirri þjónustu.

„Við höfum fundið það undanfarin ár að þörfin fyrir

þjónustu á sviði skattaréttar eykst stöðugt, ekki aðeins í ágreiningsmálum

heldur ekki síður í ráðgjöf vegna samninga aðila eða breytinga

á félögum, t.d. í samrunum. Hvers kyns fjárfestingar eða sala og

fjármögnun þeirra hafa í för með sér skattaleg áhrif og viðskiptavinir

vilja vita um þau í stað þess að láta þau koma á óvart síðar.“ Að

sögn Halldórs hefur þessi þjónusta verið veitt hjá félaginu en frekari

áhersla sé lögð á hana nú. Í því skyni hafi Garðar Gíslason hdl. ver

ráðinn til félagsins en hann starfaði áður sem forstöðumaður lögfræðiskrifstofu

og staðgengill skattrannsóknastjóra ríkisins. Saman

búi þeir yfir áratuga reynslu á sviði skattamála bæði gagnvart stjórnvöldum

og dómstólum. „Af stærri lögmannsstofum er Lex-Nestor sú

eina sem sinnir þessum málaflokki markvisst,“ segir Halldór.

Ólafur Haraldsson hrl. starfar ásamt fleirum á félagaréttarsviði

Lex-Nestor og fer fyrir fjármagnsmarkaðssviði stofunnar. Hann

tekur fram að samningar sem tengist fjármögnun félaga verði sífellt

flóknari og að algengara sé að þeir krefjist sérfræðiþekkingar á fleiri

en einu sviði. „Við fjármögnun félags þarf auðvitað að vera til staðar

þekking á lánasamningum og tryggingaskjölum, auk þess þarf að

taka tillit til reglna félagaréttar og skattaréttar, reglna fjármagnsmarkaðarins

o.s.frv. Nauðsynlegt er að horfa á alla þessa þætti í

samhengi. Félaga- og skattasvið vinni því náið með fjármagnsmarkaðssviði

í viðameiri málum þar sem hagsmunir eru oft miklir. Hér

er því um verkaskiptingu að ræða en sviðin tvinnast saman og úr

verður skemmtileg hópvinna lögmanna hér á Lex-Nestor sem skilar

sér í bættri þjónustu til viðskiptavina okkar.“

Lögmenn veita sjálfstæða og óháða þjónustu Mikil umræða hefur

átt sér stað um eðli lögmannsstarfsins og þá hvort starfsmenn, t.d. á

endurskoðendaskrifstofum, geti veitt slíka þjónustu. „Víða erlendis

gilda strangar reglur um hlutleysi endurskoðenda gagnvart viðskiptavinum

sínum þannig að endurskoðandi má ekki endurskoða

félag sem hefur þegið ráðgjöf hans eða samstarfsmanna áður. Hér

er framkvæmdin ekki eins ströng. Dæmi eru um að fyrirtæki njóti

8 F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5

KYNNING


Halldór Jónsson hrl.

(t.h.) fer fyrir skattasviði

Lex-Nestor.

Nýlega var Garðar

Gíslason hdl. (t.v.)

ráðinn til stofunnar.

Fyrirtækið hefur eflst

mikið og verður haldið

áfram á sömu braut og

hagur viðskiptavinarins

hafður að leiðarljósi

í rekstrinum.

aðstoðar endurskoðunarfyrirtækis við samningagerð,

sama fyrirtæki endurskoði ársreikning og

telji fram til skatts og sinni síðan hagsmunagæslu

í hugsanlegu ágreiningsmáli við skattyfirvöld, ef

því er að heilsa.“

Halldór bendir á að í þessum tilvikum sé enginn

óháður aðili sem líti eftir því, hvort ráðgjöf

hafi verið rétt eða rétt talið fram miðað við gefnar

forsendur. „Hafi mistök verið gerð í slíkri ráðgjöf

eða við framtalsgerð er endurskoðandinn líklega

síðasti maðurinn sem á að annast um meðferð ágreiningsmáls við

skattyfirvöld.“ Halldór sér þó breytingar á þessu síðustu misserin

og að fyrirtæki leita í auknum mæli til óháðra aðila til að skoða rétt

sinn. Margir endurskoðendur séu líka vakandi yfir þessu og vilji

tryggja óháða og sjálfstæða þjónustu við sína viðskiptamenn.

Sama á að sínu leyti við um lögfræðinga sem vinna hjá bönkunum.

Bankar sem taka að sér fjármögnun verkefna eru oft komnir

í stöðu ráðgjafa um félagaréttarleg mál, t.d. um hlutafjáraukningu,

samruna o.þ.h. þar sem þessi atriði geta verið nátengd þeim tryggingum

sem bankinn krefst vegna útlána. „Í þessum

tilvikum er nauðsynlegt að sjálfstæður lögmaður

vinni að slíku með lántaka, ekki aðeins vegna

hagsmuna lántakans sjálfs heldur krefjast hagsmunir

bankans þess einnig að lántakinn hafi tekið

sínar ákvarðanir um innri mál sjálfur,“ segir Ólafur

Haraldsson.

Samstarf við Háskóla Íslands Lex-Nestor er

stuðningsaðili rannsóknarstofu í skattarétti við

Lagastofnun Háskóla Íslands. Lögmannsstofan leggur metnað sinn í

að vera í góðu og nánu sambandi við háskólana hér á landi og telur

að allir aðilar hafi hag af slíku samstarfi.

Meginverkefni skattasviðs Lex-Nestor:

• Ráðgjöf

• Ágreiningsmál

• Málflutningur

• Refsimál

• Lögfræðiálit

• Innheimta opinberra gjalda

• Rannsóknir og kennsla

Lex-Nestor er með aðsetur í glæsilegu húsnæði að Sundagörðum 2.

Sundagörðum 2 • 104 Reykjavík

Sími: 5902600 • Netfang: lex@lex.is

F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5 9


FRÉTTIR

PÉTUR

BJÖRNSSON

FIMMTUGUR

Fjöldi góðra gesta samfagnaði Pétri

Björnssyni, stjórnarformanni Ísfells, sem

hélt upp á fimmtugsafmæli sitt á dögunum.

Meðal gesta voru margir úr vinahópi

Péturs, einnig ýmsir úr sjávarútveginum, en

afmælisbarnið hefur starfað á þeim vettvangi

alla sína tíð. Þá voru sumir gestanna einnig

tengdir Margréti Þorvaldsdóttur, eiginkonu

Péturs, sem einnig varð fimmtug í ár.

Komdu sæll og blessaður! Hjónin

Steinþór Skúlason, forstjóri SS, og

Hanna Pétursdóttir fótasérfræðingur

mæta í veisluna.

Veislustjórinn. Benedikt Sveinsson,

fyrrum forstjóri ÍS, stýrði afmælisveislunni

og hér sést hann ásamt

Sif Haraldsdóttur eiginkonu sinni.

Til vinstri er Árni M. Mathiesen

sjávarútvegsráðherra.

Pétur og Sigríður Snævarr sendiherra, en þau eru nágrannar í

Vesturbænum í Reykjavík.

Finnbogi Jónsson, fyrrverandi stjórnarformaður Samherja, á

skrafi við hjónin Steingrím J. Sigfússon alþingismann og Bergnýju

Marvinsdóttur konu hans. Steingrímur, sem flutti ræðu í afmælinu,

er gamall vinur Péturs og saman leika þeir blak reglulega.

10 F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5


FRÉTTIR

Þyrping reisir stórhýsi á Bílanaustslóðinni við Borgartún:

ÁTTA HÆÐA HÚS Á BÍLANAUSTSLÓÐINNI

Í

þessu verkefni eins og

öðrum er markmið okkar og

metnaður að byggja vandað

mannvirki á góðum stað og geta

boðið viðskiptavinum okkar samkeppnishæft

verð, hvort sem

þeir leigja húsnæðið eða kaupa,“

segir Oddur Víðisson, framkvæmdastjóri

Þyrpingar hf. Nú í

september hefjast framkvæmdir

við smíði átta hæða verslunarog

skrifstofuhúss í svonefndum

Bílanaustsreit í Borgartúni í

Reykjavík. Þyrping stendur að

þessu verkefni, en til stendur að

reisa alls tólf þúsund fermetra

byggingu á átta hæðum með

þriggja hæða bílakjallara sem

rúma mun um 200 ökutæki.

Þetta er enn einn áfanginn í

þeirri endurreisn Borgartúnsins í

Reykjavík sem átt hefur sér stað

á undanförnum árum, en óhætt

er að segja að starfsemi við götuna

hafi gengið í endurnýjun lífdaganna.

Gamlar byggingar hafa

vikið fyrir nýjum, sem margar

hverjar hýsa framsæknustu fyrirtæki

landsins og þá ekki síst í

fjármálageiranum.

Undirtektir eru góðar

Þyrping keypti lóðina að

Borgartúni 26 í Reykjavík fyrir

nokkrum misserum. Á hluta

lóðarinnar mun ÍAV reisa um

200 íbúðir, en á þeim hluta sem

snýr út að Borgartúni mun áðurnefnt

stórhýsi rísa. Á neðstu hæð

hennar verður um 1.200m² verslunarrými

en á efri hæðum hússins

er gert ráð fyrir ýmiss konar

skrifstofu- og þjónustustarfsemi.

Oddur segir að framkvæmdir

ættu að vera komnar á fullt skrið

undir lok ársins og fyrri hluta árs

2007 eigi húsið að vera tilbúið

til innréttinga. Starfsemi í húsinu

ætti því að vera komin í fullan

gang eftir um tvö ár.

„Við erum að byrja markaðssetningu

og kynningu á húsinu

þessa daga og það litla sem við

höfum þreifað fyrir okkur þá eru

undirtektir góðar,“ segir Oddur.

Hann telur stjórnendur leggja höfuðáherslu

á þrjá þætti þegar þeir

velja húsnæði fyrir starfsemi fyrirtækja

sinna. Í fyrsta lagi staðsetningu,

í annan stað sýnileika

og í þriðja lagi aðgengi viðskiptavina

og starfsmanna. „Ef þú ert

með vel þekkt vörumerki skiptir

miklu að velja starfseminni

Skrifstofu- og

verslunarhúsið verður

alls tólf þúsund fermetra

bygging á átta hæðum

með þriggja hæða

bílakjallara sem rúma

mun um 200 ökutæki.

Oddur Víðisson, framkvæmdastjóri Þyrpingar hf.

áberandi stað. Að því leyti til er

Borgartún sterkur valkostur enda

í alfaraleið og í nágrenninu eru

einmitt mörg fyrirtæki með kunn

vörumerki sem eiga sér sterka

vitund í huga þjóðarinnar.“

Mörg verkefni framundan

Þegar stórhýsið við Borgartún

er risið er ætlun Þyrpingar

að koma því í útleigu eða

sölu og í framhaldinu verður

Suðurhlið skrifsofu- og verslunarhúsnæðis sem rísa mun á Bílanaustslóðinni á næstunni.

það selt til fjárfesta. Þyrping,

sem er í eigu Baugs Group

og Fasteignafélagsins Stoða,

stendur auk byggingarinnar við

Borgartún, að fjölmörgum öðrum

verkefnum um þessa mundir.

Þar má nefna verslunarhús á

Völlum í Hafnarfirði sem verður

opnað í desember á þessu ári og

framhald á uppbyggingu í 101

Skuggahverfi í Reykjavík. Nú er

á prjónunum að fara í uppbyggingu

á 2. og 3. áfanga hverfisins

með 180 íbúðum sem koma á

markaðinn á næstu misserum.

Jafnframt er sala hafin á einbýlishúsalóðum

í landi Akralands

ehf., það er sunnan megin við

Arnarnesveg í Garðabæ. Sala

þar á lóðum hefur gengið vonum

framar og byrjað verður að selja

lóðir í næsta áfanga hverfisins

um áramót.

F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5 11


FRÉTTIR

Eldur við Íslandsbanka.

Spúandi eldgleypar léku

listir sínar fyrir þátttakendur

í Reykjavíkurmaraþoni, en

þátttaka í því var góð.

FV-mynd: Geir Ólafsson.

Reykjavík var í sínum rétta

ham og iðaði öll af lífi á

menningarnótt sem haldin

er í áliðnum ágúst. Dagskráin

hófst í morgunsárið þegar ræst

var í Reykjavíkurmaraþon.

Hlaupararnir, sem lengst fóru,

voru langt fram á dag að tínast

í mark eftir sitt 42ja kílómetra

maraþonhlaup. Þá var löngu hafin

menningardagskrá sem fólst

í myndlist, listasmiðjum, tónleikahaldi,

sýningum, upplestri

skálda og þannig mætti áfram

halda. Gleðin stóð langt fram á

kvöld, en ætla má að hápunkturinn

hafi verið stórtónleikar

Rásar 2 á Miðbakkanum við

Reykjavíkurhöfn þar sem margar

af vinsælustu rokksveitum landsins

léku. Amen var svo sett á

eftir efninu með flugeldasýningu

sem Orkuveita Reykjavíkur stóð

fyrir, venju samkvæmt.

MENNINGARNÓTT

12 F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5


FRÉTTIR

Spreyjað á vegginn. Á menningarnótt gafst ungum listamönnum

tækifæri til að spreyja á veggi og færa þar með í listrænan búning

það sem alla jafna er harðbannað og þykir ljótt.

Draugaborg. Í höfuðstöðvar TM

mættu mórar, skottur og draugar

austan frá Stokkseyri og þegar

húma tók í höfuðborg varð

Austurstrætið ofurlítið draugalegt.

Hlaupið í Reykjavíkurmaraþoni.

AUGLÝSENDUR ATHUGIÐ:

300 STÆRSTU Á LOKASPRETTI

Sjöfn Sigurgeirsdóttir.

Vinnsla á bók Frjálsar verslunar,

300 stærstu, er núna

á lokaspretti. Bókin kemur

út í byrjun október. Ritstjórn

Frjálsrar verslunar bi›ur þau

fyrirtæki, sem enn eiga eftir

a› senda inn uppl‡singar, a›

breg›ast vel vi› og hafa samband

vi› Elfi Logadóttur sem

hefur annast söfnun uppl‡singa

frá fyrirtækjum. Þa› sama er

a› segja um þá sem ætla a›

augl‡sa og eiga eftir a› panta.

Síminn hjá Sjöfn Sigurgeirsdóttur

augl‡singastjóra og Elfi

Logadóttur er 512-7575.

Elfur Logadóttir.

F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5 13


FRÉTTIR

SAMSKIP OG DANÓL

FÁ VERÐLAUN

Fal legt um hverfi fyr ir tækja,

jafnt inn an dyra sem utan,

hef ur góð á hrif á starfsandann

og greini legt er að fyr ir tæki

leggja æ meira upp úr því að

skapa starfs mönn um sín um sem

best vinnu um hverfi. Í sum ar

hlutu tvö fyr ir tæki, Danól og

Sam skip, Fegr un ar við ur kenn ingu

Reykja vík ur borg ar fyr ir lóð ir sín ar.

Bæði eru þau í Vog um, Danól við

Skútu vog 3 en Sam skip við Kjalar

vog 7-15.

Hús næði Danól ehf. teyg ir sig

milli tveggja gatna. Við Skútu vog

3 eru bíla stæði en fal leg gróð urbeð

eru þeim meg in bygg ing anna

sem snýr að Bark ar vogi.

Að sögn Ein ars F. Krist insson

ar fram kvæmda stjóra eru

þetta eig in lega tvö hús. Fyr irtæk

ið flutti inn í eldra hús ið

1991-92 en í það nýrra fyr ir

fjór um árum. Fyr ir fram an þenn an

nýrri hluta eru gróð ur beð og

að kom an að hús inu mjög fal leg.

Rún ar Gunn ars son, arki tekt

húss ins, hef ur skipu lagt lóð ina

að veru legu leyti en Guð mund ur

Thorodd sen garð yrkju mað ur sér

um við hald henn ar.

Danól er við Skútuvog 3.

Á vegg húss ins við inn ganginn,

sem er klædd ur rauð leitu

grjóti aust an af fjörð um, á bak

við fal legt blóma beð, er Danólmerk

ið úr stáli sem Rún ar hannaði

líka.

Danól hef ur áður hlot ið við urkenn

ingu Þetta er ekki í fyrsta

skipti sem Danól fær við ur kenningu

sem þessa því fyr ir mörg um

árum byggði fyr ir tæk ið tvö hús í

Vatna görð um og hlaut fyr ir þau

verð laun. Starfs menn taka ekki

þátt í gróð ur setn ingu eða við haldi

lóð ar inn ar, „ég og kon an mín,

Ólöf Okt ós dótt ir, leggj um lín urn ar

í sam ráði við Rún ar arki tekt en

Guð mund ur garð yrkju mað ur sér

svo um út færslu og við hald,“

seg ir Ein ar.

Og skyldi um hverf ið ekki hafa

góð á hrif á starfsand ann? „Við

skul um vona það,“ seg ir Ein ar og

hlær við.

Samskip er við Kjalarvog 7-15.

Starfs menn fjöl menntu til gróður

setn ing ar Í vor var efnt til

sér staks gróð ur setn ing ar dags hjá

Sam skip um með mik illi þátt töku

starfs manna. Hulda Krist ín Magnús

dótt ir, að stoð ar mað ur starf andi

stjórn ar for manns fyr ir tæk is ins,

seg ir að þátt tak an hafi ver ið ó trúleg

og það þótt ver ið hafi míg andi

rign ing. Menn létu slíkt ekki á sig

fá og til starfa á gróð ur setn ing ardag

inn mættu milli 150 og 200

starfs menn og fjöl skyld ur þeirra.

Lands lags arki tekt ar hjá Landmót

un, Ingi björg Krist jáns dótt ir

og Ás laug Trausta dótt ir, hönnuðu

lóð Sam skipa sem er mjög

at hygl is verð. Mik ið ber á lá börðu

grjóti sem minn ir á sjáv ar strönd.

Ryðg að stál er not að í stað

kant steina í hellu lögn og háir

stál vegg ir líta út eins og stál þil

í höfn um lands ins og leiða hugann

einnig að stál inu í skip un um

sem sigla með vör ur til og frá

land inu. Hulda Krist ín seg ir að

í fram tíð inni muni mik ið bera á

mel gresi á lóð inni, en það gróður

settu starfs menn nú í vor. Sáð

var fyr ir mel gres inu í vet ur og

ung plönt un um plant að út í reiti

sem starfs menn fengu út hlut að

á gróð ur setn ing ar dag inn. Eng in

Um sagn ir

Þórólf ur Jóns son, deildar

stjóri garð yrkju deild ar

Reykja vík ur borg ar, og

Björn Ax els son hjá skipulags

full trúa borg ar inn ar

skip uðu vinnu hóp sem

valdi lóð ir sem hlutu

fegr un ar við ur kenn ing una.

Í um sögn um Danól,

Skútu vogi 3, seg ir: Lóð in

Skútu vog ur 3 fær við urkenn

ingu fyr ir fal leg an

frá gang á beð um og bílastæð

um á at hafna svæði.

Í um sögn um Sam skip

seg ir: Lóð Sam skipa við

Kjal ar vog 7-15 fær við urkenn

ingu fyr ir snyrti lega

og stíl hreina lóð á stóru

at hafna svæði.

sum ar blóm eru á lóð inni en tré á

stöku stað í stein beð um.

Á gróð ur setn ing ar dag inn

gerðu menn sér glað an dag,

fóru í leiki, borð uðu pyls ur og

sæl gæti og tóku við verð laun um

milli þess sem mel gres ið var

gróð ur sett. Ekki hef ur ver ið tek in

á kvörð un um garð yrkju störf

starfs manna Sam skipa næsta

sum ar en mik il og virk starfsmanna

stefna er rek in hjá fyr ir tækinu

og aldrei að vita hvað bíð ur

manna að ári.

14 F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5


FRÉTTIR

FORSTJÓRI KALL Í HEIMSÓKN

Askham Bjarnason, forstjóri

fjarskiptafélagsins

Kall í Færeyjum, sem Og

Vodafone eiga núna um 82%

eignarhlut í var hér á ferð

nýlega. Og Vodafone bættu við

sig 68% hlut í Kall í júlí en fyrir

átti félagið um 14%. Kall er með

um 15% hlut á færeyska fjarskiptamakaðnum

og með um

25% hlut í GSM-markaðnum.

Átján manns starfa hjá félaginu

sem veltir um 650 milljónum.

Þegar Askham var hér á ferð

var Eiríkur S. Jóhannsson, forstjóri

Og Vodafone, en Árni

Pétur Jónsson hefur tekið við af

honum. Eiríkur er núna forstjóri

Dagsbrúnar en það rekur dótturfélögin

Og Vodafone og 365

miðla.

Gestur G. Gestsson, framkvæmdastjóri sölu- og markaðssviðs Og Vodafone, Viðar Þorkelsson, aðstoðarforstjóri

Og Vodafone, Anna Huld Óskarsdóttir, framkvæmdastjóri þjónustusviðs Og Vodafone, Martin

Pauli Jacobsen, frá Kall í Færeyjum, Askham Bjarnason, forstjóri fjarskiptafélagsins Kall í Færeyjum og

Eiríkur S. Jóhannsson, forstjóri Dagsbrúnar, móðurfélags Og Vodafone. FV-mynd: Geir Ólafsson.

er nýtt fyrirtæki Símans

Já heitir nýtt fyrirtæki sem

stofnað hefur verið um nokkra

þjónustuþætti sem heyrt hafa

undir Símann. Hið nýja félag

mun reka upplýsingaþjónustuna

118, annast ritstjórn og útgáfu

Símaskrárinnar og rekstur vefsvæðisins

Símaskra.is.

Simaskra.is er jafnframt vefsvæði

félagsins en farið er inn á

það með því að slá inn slóðina

www.simaskra.is eða www.ja.is.

Markmið Já er að veita viðskiptavinum

aðgang að áreiðanlegum

upplýsingum sem nýtast í dagsins

önn, hvenær og hvar sem

þeir þarfnast þeirra.

er dótturfélag Símans.

Starfsmenn eru um 140

en flestir starfa við 118.

Starfsstöðvar Já eru í Reykjavík,

á Ísafirði, Akureyri og

Egilsstöðum.

Kirstján Þór Júlíusson, bæjarstjóri á Akureyri, tekur nýja vefsíðu

Símaskra.is í notkun á blaðamannafundi sem haldinn var í

húsnæði Já á Akureyri á dögunum. Með á myndinni eru Katrín

Olga Jóhannesdóttir, stjórnarformaður Já, og Sigríður Margrét

Oddsdóttir, framkvæmdastjóri Já.

Lei›réttingar

vegna Tekjubla›s

Tvær meinlegar villur voru

í Tekjubla›i Frjálsrar verslunar.

Þar var sagt a›

Steingrímur Leifsson, framkvæmdastjóri

Frostfisks

í Þorlákshöfn, hefði

veri› me› 243 þús. kr.

á mánu›i á sí›asta ári.

Hi› rétta er a› hann var

me› yfir 600 þús. kr. á

mánu›i. Þá var sagt a›

Víglundur Þorsteinsson,

stjórnarforma›ur BM

Vallár, væri me› 150 þús.

kr. á mánu›i á sí›asta

ári, en hi› rétta er a›

hann var me› um 1.065

þús. kr. á mánu›i. Frjáls

verslun bi›ur þá Steingrím

og Víglund afsökunar á

þessum mistökum.

-Ritstj.

16 F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5


Mynd ársins! Hin ákærðu

ganga saman fylktu liði í

Austurstræti í átt að

Héraðsdómi Reykjavíkur

við Lækjartorg.

BAUGSMÁLIÐ DÓMTEKIÐ:

„VIÐ

ERUM

SAK-

LAUS“

TEXTI: JÓN G. HAUKSSON

MYNDIR: GEIR ÓLAFSSON

Baugsmálið er eitt umfangsmesta

dómsmál í sögu íslensks viðskiptalífs.

Eftir um þriggja ára rannsókn

lögreglunnar var Baugsmálið loks

dómtekið 17. ágúst í Héraðsdómi

Reykjavíkur. Sakborningarnir sex

lýstu allir yfir sakleysi og sögðu

ákærurnar rangar.

18 F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5


B A U G S M Á L I Ð

Þau gengu saman sem ein liðsheild

í Austurstrætinu á leið í Héraðsdóm

Reykjavíkur við Lækjartorg. Þau voru

vel klædd, afslöppuð, vel útlítandi,

brosandi og geisluðu af sjálfstrausti.

F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5 19


BAUGSMÁLIÐ DÓMTEKIÐ

Í dómsal. Jón Ásgeir Jóhannesson,

forstjóri Baugs, ásamt verjanda sínu,

Gesti Jónssyni (til vinstri) og Einari

Þór Sverrissyni, verjanda Jóhannesar

Jónssonar.

Fulltrúar ákæruvaldsins mæta við þingfestingu Baugsmálsins. Fremstur í flokki fer Jón H. B. Snorrason,

saksóknari og yfirmaður efnahagsbrotadeildar lögreglunnar.

20 F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5


B A U G S M Á L I Ð

Jóhannes Jónsson

ásamt verjanda

sínum, Einari Þór

Sverrissyni. „98%

þjóðarinnar eru

sammála okkur um

sakleysi okkar.“

F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5 21


B A U G S M Á L I Ð D Ó M T E K I Ð

SEK EÐA

SAKLAUS?

TEXTI: JÓN G. HAUKSSON

MYNDIR: GEIR ÓLAFSSON

Dómsdagur, sá fyrsti í þessu mikla máli. Þau gengu

saman sem ein liðsheild í Austurstrætinu á leið í Héraðsdóm

Reykjavíkur við Lækjartorg. Þau voru vel

klædd, afslöppuð, vel útlítandi, brosandi og geisluðu af

sjálfstrausti.

Þannig komu sakborningarnir sex í Baugsmálinu mönnum fyrir

sjónir þegar þeir gengu ásamt verjendum sínum inn í Héraðsdóm

Reykjavíkur hinn 17. ágúst þegar Baugsmálið var dómtekið.

Fréttamenn, innlendir sem útlendir, voru á útopnu í kringum þau.

Sennilega hafa sakborningar aldrei áður komið jafn sameinaðir fyrir

dómara Héraðsdóms Reykjavíkur. Þetta var eins og vel útfært atriði

í kvikmynd.

ÁKÆRAN ER RÖNG

„Ákæran er röng og ég er algjörlega saklaus,“ sagði Jón Ásgeir

Jóhannesson, forstjóri Baugs, þegar Pétur Guðgeirsson dómsforseti

spurði hann hvort ákæran á hendur þeim væri rétt eða röng. Þessi

setning telst mjög líklega setning ársins í íslensku viðskiptalífi, líkt og

myndin af sakborningum saman í Austurstrætinu á leið í Héraðsdóm

telst mynd ársins.

Aðrir sakborningar svöruðu á sömu leið og Jón Ásgeir. „Ákæran

er röng, ég er saklaus,“ hljómaði þegar Pétur Guðgeirsson dómsforseti

spurði ákærðu, einn af öðrum, hvort ákæran á hendur þeim væri

rétt eða röng.

HIN ÁKÆRÐU

Hin ákærðu eru: Jón Ásgeir Jóhannesson, forstjóri Baugs, Tryggvi

Jónsson, fyrrverandi forstjóri Baugs, Jóhannes Jónsson, stjórnarmaður

í Baugi, Kristín Jóhannesdóttir, framkvæmdastjóri Gaums,

Stefán Hilmarsson endurskoðandi og Anna Þórðardóttir endurskoðandi.

Lögmenn sakborninganna eru: Gestur Jónsson, verjandi Jóns

Ásgeirs Jóhannessonar, Einar Þór Sverrisson, verjandi Jóhannesar

Jónssonar, Jakob R. Möller, verjandi Tryggva Jónssonar,

Kristín Edwald, verjandi Kristínar Jóhannesdóttur, og Þórunn

Guðmundsdóttir, verjandi Stefáns Hilmarssonar og Önnur Þórðardóttur.

Þinghaldið í Héraðsdómi stóð aðeins yfir í 20 mínútur en

þá frestaði Pétur því til 20. október. Fyrirsjáanleg eru mikil og

ströng réttarhöld sem setja munu svip sinn á fréttir vetrarins - svo

umfangsmikið er það.

Fari málið fyrir Hæstarétt er búist við að dómur hans liggi fyrir

næsta haust. Ákæruatriðin í málinu eru 40 talsins og málsskjöl yfir

20 þúsund blaðsíður. Þau verða ekki afhent fjölmiðlum.

Eðlilega varð ekki þverfótað fyrir fréttamönnum og ljósmyndurum

í Héraðsdómi þegar sexmenningarnir mættu ásamt lögmönnum

sínum. Þinghaldið hófst kl. 13.30 þennan dag og hófst á

því að Jón H. B. Snorrason, saksóknari og yfirmaður efnahagsbrotadeildar

ríkislögreglustjóra, fór yfir ákæruatriðin.

FJÖLSKIPAÐUR DÓMUR

Dómurinn er fjölskipaður. Meðdómendur Péturs eru þeir Arngrímur

Ísberg héraðsdómari og Garðar Valdimarsson, hæstaréttarlögmaður

Jón Gerald Sullenberger, fyrrverandi viðskiptafélagi Bónusfeðga, og

sá sem kærði málið til lögreglunnar, mætti við þingfestingu málsins.

22 F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5


B A U G S M Á L I Ð D Ó M T E K I Ð

og löggiltur endurskoðandi. Þeir Arngrímur og Garðar voru ekki á

staðnum.

Baugsmálið er eitt af viðamestu dómsmálum á Íslandi og örugglega

annað af tveimur umfangsmestu dómsmálum í íslenskri viðskiptasögu.

Hitt var Hafskipsmálið. Bæði málin

eiga það sameiginlegt að stjórnmálamenn blandast

inn í umræðuna um þau.

Davíð Oddsson utanríkisráðherra blandast inn

í vörn sakborninganna sem segja að ákærurnar á

hendur þeim sé runnar undan rifjum hans. Í Hafskipsmálinu

blönduðust nafntogaðar menn í Sjálfstæðisflokknum

inn í umræðuna. Þess má geta að

Ólafur Jóhannesson, þá dómsmálaráðherra, var

dreginn inn í umræður um Geirfinnsmálið fyrir

þrjátíu árum.

BEINA KASTLJÓSINU AÐ DAVÍÐ

Fjölmiðlar í Danmörku og Bretlandi hafa fjallað

mikið um Baugsmálið og ákærurnar - enda Jón

Ásgeir Jóhannesson þekktur maður í viðskiptalífi þessara landa

vegna umsvifa Baugs þar. Allir erlendu fjölmiðlarnir segja frá þeirri

vörn Baugsmanna að Davíð Oddsson utanríkisráðherra eigi upptökin

í málinu.

Rannsókn lögreglunnar í Baugsmálinu hefur tekið þrjú ár og

þögnin um rannsóknina verið svo yfirþyrmandi að alls kyns sögur

hafa gengið manna á milli um málið. Rannsóknin hófst með flugeldasýningu,

fjölmennri húsleit lögreglunnar á skrifstofum Baugs hinn

Hagnaður Baugs Group á

fyrstu sex mánuðum þessa

árs nam 10,6 milljörðum

eftir skatta. Heildareignir

Baugs Group voru bókfærðar

á 101 milljarð í lok

júní 2005. Eigið fé félagsins

nemur 46 milljörðum

króna og eiginfjárhlutfall

er 45%.

28. ágúst 2002. Ekki verður annað séð en að málið hafi undið upp á

sig jafnt og þétt meðan á rannsókn hefur staðið.

Upphaf málsins er að fyrrum viðskiptafélagi Bónusfeðga, Jón

Gerald Sullenberger, sem búsettur hefur verið í Bandaríkjunum um

árabil, lagði fram kæru til lögreglunnar vegna

viðskipta Baugs við fyrirtæki hans, Nordica Inc.

í Bandaríkjunum. Þáverandi lögfræðingur Jóns

Geralds var Jón Steinar Gunnlaugsson, nú hæstaréttardómari.

JÓN GERALD VAR MÆTTUR

Jón Gerald var mættur í Héraðsdómi Reykjavíkur

við þingfestinguna og var á meðal áhorfenda í

dómsal. Hann sat á fremsta bekk í salnum. Aðeins

nokkur ákæruatriði í þessu umfangsmikla máli

snúast um viðskiptin við Jón Gerald og meintar

greiðslur Baugs á snekkjunni „Thee Viking“ - sem

Jón Gerald segist hafa átt með Gaumi.

Húsleit lögreglunnar á skrifstofum Baugs hinn

28. ágúst 2002 var gerð í miðjum samningaviðræðum þeirra Baugsmanna

við breska auðkýfinginn Philip Green. Húsleitin varð til þess

að hann hætti við að yfirtaka Arcadia í samvinnu við þá Baugsmenn

- sem höfðu hins vegar áttu hugmyndina að yfirtökunni og leitað til

hans um samvinnu.

Þegar ákærurnar voru birtar sakborningum 1. júlí sl. voru Baugsmenn

í viðkvæmum samningaviðræðum við erlenda fjárfesta um

kaup á bresku verslanasamsteypunni Somerfield. Baugsmenn urðu

Fréttamenn elta Jón H. B. Snorrason, saksóknara og yfirmann efnahagsbrotadeildar ríkislögreglustjóra, þegar hann yfirgefur Héraðsdóm.

F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5 23


B A U G S M Á L I Ð D Ó M T E K I Ð

Deidre Lo, lögfræðingur breska

lögfræðifyrirtækisins Capcon-

Argen Ltd., á fundi með fréttamönnum:

„Eðlilegar skýrar eru

á öllum atriðum í ákærunni sem

snúa að sakborningum.“

að daga sig út úr þeim samningaviðræðum eftir margra mánaða

vinnu.

Baugsmálið er flókið. Baugur er tjónþoli og hinir ákærðu, þ.e. forsvarsmenn

og endurskoðendur Baugs og Gaums, eru sakaðir um að

hafa valdið Baugi fjárhagslegu tjóni. Á sama tíma benda Baugsmenn

á að staða Baugs Group hafi aldri verið sterkari.

Í yfirlýsingu sem stjórn Baugs Group sendi frá

sér segir m.a.: „Staða Baugs Group er sterkari en

nokkru sinni fyrr. Hjá félaginu og tengdum fyrirtækjum

starfa 51 þúsund starfsmenn í nokkrum

löndum, hreinar eignir þess nema 480 milljörðum

króna hinn 31. desember 2004 og heildarvelta 866

milljörðum króna.“

Þá segir ennfremur í yfirlýsingunni: „Baugur

Group, í samstarfi við aðra, hefur tekið yfir rekstur

samtals 13 fyrirtækja erlendis frá því að lögregluyfirvöld

hófu rannsókn sína í ágúst 2002. Nemur heildarverðmæti þeirra

viðskipta 25,9 milljörðum króna. Þar að auki hefur félagið fjárfest

fyrir 50,4 milljarða króna í Bretlandi, Íslandi og Danmörku.“

ENGIR „HLUTLAUSIR SÉRFRÆÐINGAR“

Engir „hlutlausir sérfræðingar“ í reikningshaldi og skattalögum hafa

fengist til að tjá sig um einstök ákæruatriði í Baugsmálinu við fjölmiðla.

Það bendir til þess hve erfitt og flókið þetta mál er.

Lögfræðiálit, sem forráðamenn Baugs hafa óskað eftir, hafa hins

vegar verið birt í fjölmiðlum. Lögmannsstofa Hreins Loftssonar,

stjórnarformanns Baugs, fékk Jónatan Þórmundsson, prófessor í

refsirétti við Háskóla Ísland, til að taka saman álitsgerð um málið.

Álit Jónatans var birt í fjölmiðlum 2. júlí, eða daginn eftir að

ákærurnar voru gefnar út. Jónatan kemst að þeirri niðurstöðu að

málatilbúnaður ákæruvaldsins á hendur sexmenningunum byggðist

á veikum forsendum og að varnir þeirra væru vænlegar.

Baugsmálið er eitt af

viðamestu dómsmálum á

Íslandi og örugglega annað

af tveimur umfangsmestu

dómsmálum í

íslenskri viðskiptasögu.

Jónatan segir m.a. í álitsgerð sinni: „Lögreglurannsókn efnahagsbrotadeildar

ríkislögreglustjóra hefur nú staðið stanslaust,

eftir því sem látið er í veðri vaka, allt frá 28. ágúst 2002 án þess að

sakborningum hafi verið gerð formleg grein fyrir gangi málsins og

hugsanlegum rannsóknarlokum.

Þótt margt sé óljóst um umfang og eðli þessarar lögreglurannsóknar,

gagnsemi hennar og líklegan

árangur, má þó fullyrða að hún tekur sífellt á

sig nýjar myndir með nýjum sakarefnum, jafnóðum

og eldri sakarefni eru skýrð eða hrakin

af hálfu Baugs Group hf., stjórnenda félagsins,

lögfræðinga og endurskoðenda,“ segir í

áliti Jónatans.

CAPCON-ARGEN LTD.

Í kjölfar birtingar ákærunnar í sumar fékk

Baugur breska lögfræðifyrirtækið Capcon-Argen Ltd. til að fara

ofan í ákæruatriðin og sagði aðalhöfundur hennar, Deidre Lo, á

fundi með fréttamönnum nokkrum klukkustundum áður en málið

var dómtekið hinn 17. ágúst, að eðlilegar skýringar væru á öllum

atriðum í ákærunum sem snúa að sakborningunum.

Í skýrslunni er ekki tekin afstaða til sektar eða sýknu þeirra.

Fram kom á fundinum að Deidre Lo hefði aldrei kynnst viðlíka

máli í rannsóknum sínum. Capcon-Argen Ltd. vann skýrsluna fyrir

Baug á fimm vikum og fékk aðgang að öllum málsskjölum.

Það hefur vakið athygli allra hvað Baugsmenn hafa rekið mikinn

áróður fyrir því að málið sé sprottið undan rifjum Davíðs

Oddssonar. Þannig svaraði Jóhannes Jónsson fréttamönnum eftir

þingfestingu málsins að hann væri sannfærður um sakleysi sakborninga:

„98% þjóðarinnar eru okkur sammála í því.“

Hann bætti síðan við: „Ég veit hvað þarna býr að baki,“ og vísaði

þar enn og aftur til aðdraganda kærunnar.

24 F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5


B A U G S M Á L I Ð D Ó M T E K I Ð

ÁKÆRURNAR Í

BAUGSMÁLINU

TEXTI: JÓN G. HAUKSSON

MYND: GEIR ÓLAFSSON

Ákært er m.a. fyrir fjárdrátt og umboðssvik vegna meintra

ólögmætra lánveitinga að upphæð 1,3 milljarðar króna og

fyrir rangfærslur í bókhaldi, auk fleiri brota.

Ríkislögreglustjóri gaf ákærurnar út á hendur sexmenningunum,

þeim Jóni Ásgeiri Jóhannessyni, Jóhannesi Jónssyni,

Kristínu Jóhannesdóttur, Tryggva Jónssyni, Stefáni

Hilmarssyni og Önnu Þórðardóttur, hinn 1. júlí sl. Málið

var hins vegar þingfest einum og hálfum mánuði síðar, hinn 17.

ágúst, í Héraðsdómi Reykjavíkur.

Ákærurnar flokkast í ellefu kafla eftir tegund brota og eru í fjörutíu

liðum. Málsskjöl eru mikil að vexti eða 20 þúsund síður.

Ákært er fyrir fjárdrátt og umboðssvik vegna ólögmætra lánveitinga

að upphæð 1,3 miljarðar króna og fyrir rangfærslur í bókhaldi

sem hljóða upp á hátt í 1,4 miljarða, auk fleiri brota sem snúa að

lögum um hlutafélög, bókhald, tolla og skatta. Sannist sekt varða

meint brot fangelsisvist og sektum.

Flestar ákærurnar snúa að Jóni Ásgeiri Jóhannessyni, forstjóra

Baugs, og Tryggva Jónssyni, fyrrverandi forstjóra Baugs.

Ákærurnar eru margs konar. Hér verður ekki farið nákvæmlega

ofan í þær þar sem aðrir fjölmiðlar eru búnir að því. En ákærunar

snáust til dæmis um: Að fjárfestingar Gaums og Fjárfars hafi ver

fjármagnaðar af Baugi; Að forsvarsmenn Baugs hafi lánað um 847

milljónir af fé Baugs til sjálfra sín og fjölskyldufyrirtækja, m.a. til

Gaums og Fjárfars, oft án skuldarviðurkenninga, trygginga eða

samninga um endurgreiðslur; Að Baugur hafi greitt 34 reikninga

vegna skemmtibáts í annarra eigu; Að Baugur hafi greitt persónulegar

úttektir óviðkomandi félaginu. Alls fjalla 11 af 40 liðum

ákærunnar um lán Baugs til þessara tveggja félaga. Í ákærunum

kemur fram að lánin hafi verið veitt á tímabilinu frá október 1998

til maí 2001 þegar Baugur var skráður á Verðbréfaþingi Íslands og

í eigu margra hluthafa.

Í mjög fróðlegri og skýrri úttekt Morgunblaðsins hinn 17. ágúst

á Baugsmálinu kemur fram að um helmingurinn af fyrrgreindum

847 milljóna króna lánum hafi verið gerður upp á árunum 1998 og

1999.

Enn er hins vegar deilt um 95 milljónir sem færðar voru til Kaupþings

og síðar til félags í eigu Gaums en sakborningar segja fjárhæðina

hafa verið þóknun í tengslum við kaup í Arcadia.

Önnur lán voru gerð upp á árinu 2002, fyrir og eftir húsleit lögreglunnar.

Þar af voru 210 milljónir gerðar upp með víxlum sem gefnir

voru út 20. maí 2002 og greiddir 5. september 2002, eða nokkrum

dögum eftir húsleitina. Um 150 milljónir króna voru gerðar upp eftir

húsleit lögreglunnar.

Jón Ásgeir Jóhannesson, forstjóri Baugs Group, hefur sagt í

fjölmiðlum í útskýringum sínum að öll viðskipti milli Gaums, eignarhaldsfélags

fjölskyldunnar, og Baugs hafi verið þannig að Baugur

hafi alltaf hagnast. Engu hafi verið stolið og enginn orðið fyrir tjóni

af hans völdum. Þá hefur hann margoft sagt að ekkert hafi ver

hlustað á eða tekið tillit til skýringa sakborninga í málinu.

Bréf dómenda til ákæruvalds og verjenda í Baugsmálinu

Þegar Frjáls verslun var komin í

prentun bárust fréttir um a› Pétur

Gu›geirsson hér›asdómari og

dómsforseti í Baugsmálinu, hef›i

sent saksóknara og verjendum

í Baugsmálinu bréf um að annmarkar

væru á ákærunum. Ger›ar

eru athugasemdir vi› 18 af 40

ákæruli›um og a› annmarkarnir

séu þeir a› verkna›i ákær›a

sé ekki nægilega vel l‡st. Me›

ö›rum a› sk‡ra þurfi betur og l‡sa

meintum brotum fjögurra hinna

ákær›u. Lögmenn voru á því a›

þetta teldist áfall fyrir ákæruvaldi›.

Bo›a› var til sérstaks þinghalds þar

sem sækjandi og verjendur gætu

komi› sjónarmi›um sínum a›.

26 F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5


B A U G S M Á L I Ð

F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5 27


B A U G S M Á L I Ð D Ó M T E K I Ð

PR-FYRIRTÆKIÐ

Hvað eiga Baugur Group, American Express og Morgan Stanley

sameiginlegt? Þekktasta almannatengslafyrirtæki Breta,

Gavin Anderson, vinnur fyrir þau öll.

TEXTI: SIGRÚN DAVÍÐSDÓTTIR

MYND: GEIR ÓLAFSSON

Breska almannatengslafyrirtækið Gavin Anderson vinnur

fyrir Baug Group. Þetta er þekktast fyrirtækið í Bretlandi í

almannatengslum, „public relation“. Fyrirtækið starfar m.a.

fyrir Morgan Stanley og American Express.

Meðan allt gengur vel sjá PR-fyrirtækin, sem sérhæfa sig í viðskiptaheiminum,

um að breiða út velgengnisfréttir. Þegar illa viðrar,

óhöppin dynja yfir og vondu fréttirnar ógna afkomu fyrirtækis, mannorði

stjórnenda eða hvoru tveggja láta PR-fyrirtækin hendur standa

fram úr ermum í björgunaraðgerðum, sem miða að því að gera sem

minnst úr því neikvæða - og gera sitt til að allt sýnist betra en það

er, auðvitað ekki með lygum - því það lítur hrikalega illa út ef upp

kemst - heldur með því að segja kannski ekki alla söguna, því oft má

satt kyrrt liggja.

Gavin Anderson Vettvangur PR-fyrirtækjanna er

auðvitað fjölmiðlarnir þar sem skoðanir og afstaða

mótast. Gavin Anderson var stofnað 1981, er með

skrifstofur í þrettán löndum og hjá fyrirtækinu starfa

150 manns. Hér í London starfa 43. Í þeim karlaheimi

sem viðskiptaheimurinn hér er vekur athygli að þar

af eru 30 konur. Þetta er reyndar almennt einkenni

á PR-fyrirtækjum - margar konur vinna þar. Sumir

segja að það sé vegna þess að konur séu almennt

snjallar í mannlegum samskiptum, eigi bæði auðvelt með að eiga

saman að sælda við viðskiptavini og við þá sem þarf að hafa áhrif á.

Yfirlýst markmið Gavin Anderson eru: „Upplýsa. Breyta. Leysa:

Áhrifamikil samskiptaáætlun getur breytt almannaskoðun, skapað

bægslagang með nýjum tiltækjum eða haldið niðri stormi í aðsigi.“

Til að ná þessum markmiðum felst starfið mjög í því að vera í

góðu sambandi við fyrirtækið sem unnið er fyrir til að átta sig á því

sem gæti orðið fréttaefni og eins að rækta sambandið við fjölmiðla

og fréttamenn. Hvern einasta virkan dag í hádeginu eru mýmörg

veitingahús í London þéttsetin af fjölmiðlafólki sem þiggur veitingar

í boði PR-fólks og er um leið fóðrað á upplýsingum.

Ekkert athugavert við það. Frétta- og blaðamenn eru ekki svo

einfaldir að halda að þeim sé boðið í mat af því þeir séu svona

skemmtilegir eða merkilegir. Það er óneitanlega gagnkvæmni í

gangi: PR-fólkið er að bera út góðar sögur af viðskiptavinum sínum

og fjölmiðlafólkið er spennt fyrir sambandinu því það getur tryggt

þeim þau forréttindi að verða fyrstir með áhugaverðir fréttir - svo

allir fá eitthvað fyrir sinn snúð.

Það er líka hárfínt jafnvægi sem fyrirtæki eins og Gavin Anderson

verður að hafa í huga: Sá, sem reynir einu sinni að villa um fyrir

blaðamönnum með röngum upplýsingum, verður varla spurður aftur

- og blaðamenn tala saman svo fiskisagan flýgur fljótt. Blaðamenn

eru reyndar misjafnlega ginnkeyptir fyrir upplýsingum PR-fyrirtækja.

Þeir sem stunda rannsóknarblaðamennsku leggja yfirleitt lykkju á

leið sína framhjá þessum fyrirtækjum því þeir hafa nógan tíma til að

afla sér upplýsinga sjálfir. Þeir sem eru í því að skila af sér stuttum

fréttum í löngum bunum geta frekar freistast

til að gleypa upplýsingar hráar.

Það er athyglisvert að

þegar íslenskir fjölmiðlar

fengu ákærurnar frá Baugi

fylgdu þeim ekki yfirlitin

yfir kortaúttektirnar. Þær

hafði Griffiths hins vegar

undir höndum.

Umfjöllunin um Baug Umfjöllunin um Baug

hefur verið fyrirferðarmikil í breskum fjölmiðlum

undanfarin misseri. Það er þó varla

eingöngu ötulu starfi Gavin Andersons að

þakka heldur fyrst og fremst vegna þess

að Baugur hefur verið að kaupa svo þekkt

fyrirtæki. Leikfangabúðin Hamleys er smáfyrirtæki

á enskan mælikvarða,en nafnið er

ofurþekkt. Sama er með aðrar búðir sem Baugur hefur keypt: nöfn

þeirra skreyta allar verslunargötur í London og víðar (þó sumir

haldi því fram að þessar og ámóta keðjur hafi drepið fjölbreytnina,

geri allar verslunargötur eins, af því þær útrými litlum sjálfstæðum

búðum en það er önnur saga). Þess vegna er Baugur orðið svo

þekkt nafn í Bretlandi meðan aðeins þeir innvígðu hafa heyrt Bakkavör

nefnda.

Innan um jakkafatagengið sker Jón Ásgeir Jóhannesson sig úr.

Sítt, dökkt hárið og allt að því kæruleysislegt útlitið dregur að sér

athygli. Menn sem eru öðruvísi, jafnvel þó þeir séu fáorðir, laða að

sér athygli fjölmiðlanna - og þekktu búðarnöfnin gera sumsé sitt.

Ákærurnar í bresku fjölmiðlunum Þegar kom að ákærunum hefur

línan í bresku fjölmiðlunum verið sú að þær snúist mest um ofurnotkun

greiðslukorta með óvissri heimild á skyndibitastöðum. „Big

Mac fraud“ er hugtakið sem hefur gengið í gegnum blaðafréttirnar.

Spurningin er hvort hér er bara hver að éta upp eftir Ian Griffiths,

blaðamanninum sem skrifaði fyrst um kærurnar í Guardian, áður en

28 F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5


B A U G S M Á L I Ð D Ó M T E K I Ð

GAVIN ANDERSON

kærurnar voru birtar á Íslandi, eða hvort þetta sé línan sem PR-fólkið

hafi lagt.

Í PR-fræðunum gildir almennt að það sé skynsamlegast að hugsa

til langs tíma, ekki tjalda til einnar nætur. Enskur fréttamaður fræddi

mig á að hann hefði snúið sér til starfsmanna Gavin Andersons eftir

upplýsingum um Baugsákæruna og fékk að vita að hún snerist um

slappt bókhald af því fyrirtækið hefði vaxið hraðar en bókum varð

yfir komið en enginn hefði hvorki hagnast né tapað á því. Ef Héraðsdómur

Reykjavíkur kemst að þeirri niðurstöðu að málið snúist um

annað og meira en þetta og kortagleði og skyndibita kemur talið um

„Big Mac Fraud“ og seinvirkt bókhald ekki vel út.

Griffiths fræddi mig á því að hann hefði í raun engan sérstakan

áhuga á Baugi heldur á íslensku fjárfestingunum í Englandi. Hann

sagðist hafa útvegað sér ákæruna sjálfur, frá íslenskum aðilum, en

ekki hafa fengið hana í gegnum Baug eða Gavin Anderson, sem hann

áliti hið mesta óþurftarfyrirtæki eins og PR-fyrirtæki almennt. Sjálfur

hefði hann það fyrir reglu að notast ekki við upplýsingar þeirra

heldur afla þeirra sjálfur.

Skýringarnar sem Griffiths lætur fylgja ákærunum líkjast

mjög þeim skýringum sem hinir ákærðu birtu í málgagni

sínu, Fréttablaðinu, daginn eftir að Guardian birti

tvær greinar Griffiths. Það er líka athyglisvert að þegar

íslenskir fjölmiðlar fengu ákærurnar frá Baugi fylgdu þeim

ekki yfirlitin yfir kortaúttektirnar. Þær hafði Griffiths hins

vegar undir höndum - en eins og kunnugt er var það ekki

fyrr en saksóknari birti sjálfur ákæruna að Íslendingar gátu

farið að skemmta sér við að rýna í sálarlíf korthafanna út

frá neysluvenjum þeirra.

Í Guardians-greininni er bent á að saksóknara þyki

samkrull Gaums og Baugs undarlegt: í Englandi sé slíkt

samkrull harðbannað og saknæmt en sé ekki óalgengt á

Íslandi. Þegar ég benti Griffiths á að svona samkrull án

vitundar stjórnar, eins og ákærurnar byggja á, sé líka saknæmt

á Íslandi virtist honum það nýnæmi og varð ekki

síður undrandi þegar ég benti honum á að í íslenskum

fréttaflutningi af ákærunum vektu þessi atriði ákærunnar

meiri athygli heldur en glaðbeitt kortanotkun á skyndibitastöðum

og í glæsifatabúðum.

Íslendingurinn Halldór Lárusson Í teymi Gavin Andersons,

sem sér um málefni Baugs, er einn Íslendingur,

Halldór Lárusson. Hann benti á að Baugur væri viðskiptavinur Gavin

Andersons, ekki hinir ákærðu. Almennt sagði Halldór að það gilti

að starfsmenn fyrirtækis eins og Gavin Andersons svöruðu því sem

spurt væri um en reyndu ekki að hagræða sannleikanum, enda kæmi

slíkt bæði fyrirtækinu sjálfu og viðskiptavinum í koll síðar. Það eina

sem gengi í upplýsingamiðlun

væri heiðarleiki.

Almennt kveður svo rammt

að starfsemi PR-fyrirtækja að

þegar slæmar stórfréttir til

dæmis um stjórnmálamenn eða

einstök fyrirtæki ríða yfir þá er

það yfirleitt sérstakt umfjöllunarefni

fjölmiðla hvernig viðkomandi

hafi tekist með almannatengslum og upplýsingamiðlun að gera

sjónarmið sín gildandi. Áhrif PR eru auðvitað aðeins sýnileg þegar

illa tekst til og sjónhverfingar og blekkingarmyndir koma í ljós.

Gott PR er ósýnilegt - en fær sem flesta til að sjá hlutina frá sjónarhóli

þeirra sem beita því. Þess vegna er það svo ógnarlega lúmskt

og erfitt að sporna við því.

Til marks um hvað starfsemi PR-fyrirtækja er mikið í sviðsljósinu

þá gengur um þessar mundir grínþáttur á BBC2 sem heitir „Absolute

Power“ þar sem leikarinn Stephen Fry fer með hlutverk eiganda

Í teymi Gavin Andersons,

sem sér um

málefni Baugs, er einn

Íslendingur, Halldór

Lárusson. Hann bendir á

að Baugur sé viðskiptavinur

Gavin Andersons,

ekki hin ákærðu.

Hjá Gavin Anderson í

London starfa 43, þar af

eru 30 konur. Þetta er

reyndar almennt einkenni

á PR-fyrirtækjum

- margar konur vinna þar.

PR-fyrirtækis. Hann hefur algjör völd og

hikar ekki við að beita bolabrögðum til að

þjóna hagsmunum viðskiptavina og þó mest

sjálfs sín.

Frúin í Hamborg Hluti af gjörgæslu PR-fyrirtækja

er að veita viðskiptavinum þjálfun í

að vera spurðir spjörunum úr í fjölmiðlum.

Þá eru þeir þjálfaðir í að koma vel fyrir, ekki

vera með augun hvimandi út um allar trissur

heldur hafa þau föst á viðmælandanum og

gjarnan halla sér aftur til að virðast afslappaður

og öruggur. Aðalkúnstin er svo að víkja

sér undan óþægilegum spurningum með því

að svara öðru en spurt er um - umfram allt

aldrei að verða svars vant og missa aldrei

sjónar á því sem þeim hentar að koma til

skila, hvort sem þeir eru spurðir um það

eða ekki.

Þessi þjálfun gerir að verkum að sjónvarps-

og útvarpsviðtöl snúast svo oft upp í

útgáfu af „frúin í Hamborg“ þar sem spyrillinn

reynir að fá viðmælandann til að segja

ákveðna hluti, jafnvel ákveðin orð en viðmælandinn beitir öllum PRbrögðunum

til að verjast. Sumir ganga svo langt að kenna PR-brögðunum

um að hafa drepið andann í stjórnmálum - af því þau snúist

ekki lengur um hvað sagt sé, um skoðanir og hugmyndir, heldur um

hvernig hlutirnir séu sagðir: Um áferð en ekki innihald.

Halldór Lárusson starfar hjá

Gavin Anderson í London.

F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5 29


D A G B Ó K I N

TEXTI: JÓN G. HAUKSSON • MYNDIR: GEIR ÓLAFSSON o.fl.

16. júní

Bogi Þór kaupir

Sindra-Stál

Bogi Þór Siguroddsson, eigandi

Johan Rönning og fyrrum forstjóri

Húsasmiðjunnar, keypti

allt hlutafé í Sindra-Stáli um

miðjan júní, skömmu fyrir þjóðhátíðardaginn.

Sindra-Stál er

fornfrægt fyrirtæki, stofnað árið

1949, og flytur inn stál, málma,

byggingavörur, festingavörur,

vélar og verkfæri. Bogi eignaðist

Johan Rönning fyrir rúmu einu

og hálfu ári. Hann var forstjóri

Húsasmiðjunnar frá árinu 2000

til 2002 og skrifaði fræga bók

um brotthvarf sitt þaðan. Hún

var um viðskiptasiðferði og hét

Fjandsamleg yfirtaka.

Bogi Þór Siguroddsson.

27. júní

Allt saman

ein blekking

Talsvert fjaðrafok varð í endaðan

júní vegna þeirra ummæla

Vilhjálms Bjarnasonar, aðjúnkts

við viðskipta- og hagfræðideild

Háskóla Íslands, að þýski bankinn

Hauck & Aufhäuser hefði

aldrei átt hlut í Búnaðarbankanum

heldur hefði S-hópurinn

einungis fengið lán hjá þýska

bankanum til að fjármagna

kaupin á bankanum og veðsett

um leið hlutabréf í Búnaðarbankanum.

Sagði Vilhjálmur að

málið hefði verið ein blekking.

Framkvæmdastjóri Hauck &

Aufhäuser svaraði Vilhjálmi að

bragði og kvað ekkert vera hæft

Vilhjálmur Bjarnason.

í ummælum hans og sagði m.a. í

yfirlýsingu: „Hauck & Aufhäuser

gerðist hluthafi í Eglu hf. hinn

15. janúar 2003, ásamt Keri hf.

og Vátryggingafélagi Íslands hf.,

og var eigandi helmings hlutafjár

félagsins þegar það keypti kjölfestuhlut

af íslenska ríkinu í Búnaðarbanka

Íslands hf. hinn 16.

janúar 2003.“

29. júní og 4. ágúst

KARL, JÓN OG HANNES STYRKJA SIG

Þrátt fyrir þrenn stórviðskipti

með hlutabréf í Íslandsbanka í

sumar hafa valdahlutföll innan

bankans lítið breyst. Karl Wernersson

og systkini hafa sem

fyrr tögl og hagldir í bankanum

og meirihlutinn í bankanum er

traustur.

Það var í byrjun júní sem

Steinunn Jónsdóttir seldi Burðarási

4,11% hlut sinn

í bankanum fyrir

um 7,4 milljarða.

Nokkrum dögum

áður hafði faðir

hennar,

Karl Wernersson.

Hannes Smárason

og Jón Ásgeir

Jóhannesson.

Jón Helgi Guðmundsson í Byko,

selt helming hlutar síns, eða

1,78%, til Bjarna Ármannssonar,

forstjóra Íslandsbanka, Einars

Sveinssonar, formanns bankastjórnar

Íslandsbanka, og nokkurra

framkvæmdastjóra bankans.

Næst dró til tíðinda í endaðan

júní. Þá voru þeir Jón Ásgeir

Jóhannesson og Hannes Smárason

á bak við kaup á 5,3% eignarhlut

í bankanum fyrir um 9,5

milljarða.

Þriðju stóru viðskiptin urðu

þegar Milestone, fjárfestingafélag

Karls og systkina, keyptu

hinn 4. ágúst sl. 4,14% hlut

Jóns Snorrasonar fyrir 7,8 milljarða.

Eftir þau kaup eiga Karl og

systkini hans um 16,4% hlut í

bankanum. Þessi viðskipti hafa

ekki breytt valdahlutföllunum

innan bankans. Karl Wernersson,

Jón Ásgeir Jóhannesson,

forstjóri Baugs Group, og Hannes

Smárason, stjórnarformaður FL

Group, hafa styrkt sig í sessi.

Fram hefur komið að þeir ætla

að stofna eignarhaldsfélag sem

verður kjölfestufjárfestirinn í

bankanum. Hugmynd Karls er

að setja 67% hlut sinn í Sjóvá-

Almennum inn í þetta eignarhaldsfélag

og eiga meirihlutann í

því, eða 51%

Stofnun eignarhaldsfélagsins

var mál málanna í byrjun júní, en

það vantar greinilega eitthvað

upp á að allir endar séu hnýttir

- því komið er fram í september

og ekkert bólar á félaginu.

Eftir sumarið hafa tveir af

fjórum stóru hluthöfunum, sem

mynduðu frægt bandalag um

meirihluta í bankanum í fyrra,

selt sína hluti; Þau Steinunn

Jónsdóttir og Jón Snorrason.

Ætla má að félög á vegum

Karls og systkina, Jóns Ásgeirs

og Hannesar eigi núna um 26%

hlut í Íslandsbanka, Straumur-

Burðarás á um 27%, Einar

Sveinsson, stjórnarformaður og

hluthafar honum tengdir, eiga

um 10% og helstu stjórnendur

og lykilstarfsmenn um 10%.

Núverandi meirihluti heldur

því örugglega. En fróðlegt verður

að sjá hvað hið nýja eignarhaldsfélag

Karls, Jóns Ásgeirs og

Hannesar verður með stóran hlut

þegar þar að kemur. Ætla verður

að frekari kaup þeirra séu líkleg

þar sem völd þeirra eru ekki

tryggð nema með aðstoð Einars

Sveinssonar og lykilstjórnenda

bankans.

30 F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5


D A G B Ó K I N

1. júlí

Yfirtökunefndin

og FL Group

Yfirtökunefnd tók til starfa

þennan ágæta dag. Henni er

ætlað að fjalla um yfirtökuskyldu

á hlutabréfamarkaði. Formaður

nefndarinnar er Viðar Már Matthíasson

lagaprófessor, Þór Sigfússon,

framkvæmdastjóri Viðskiptaráðs,

er varaformaður. Þriðji

nefndarmaðurinn er Magnús

Gunnarsson, stjórnarformaður

Capital hf.

Yfirtökuskylda skapast við

40% eignarhlut, þ.e. að einn

hluthafi, eða hann í samráði við

aðra hluthafa, hafi náð yfirráðum

í félagi.

Fyrsta stóra verkefni nefndarinnar

kom strax í fyrstu vikunni

og fólst í að athuga hvort yfirtökuskylda

hefði myndast í FL

Group vegna viðskiptatengsla

eignarhaldsfélaganna Oddaflugs/Primusar

(Hannesar Smárasonar),

Baugs Group og Kötlu

Investment eftir að Katla Investment

og Baugur keyptu hlut Saxbyggs

í FL Group. Félögin fjögur

voru þar með komin með rúm

65% í félaginu. Viðskiptatengsl

eru á milli félaganna annars

staðar, t.d. í Húsasmiðjunni, Og

Vodafone og Mosaic Fashion.

Yfirtökunefndin komst hins vegar

að þeirri niðurstöðu að ekki hefði

myndast yfirtökuskylda þrátt

fyrir viðskiptatengsl stærstu

hluthafanna í FL Group í öðrum

félögum.

1. júlí

Stjórn FL Group

sagði af sér - engin

áhrif á gengið

Það var ekki bara að yfirtökunefndin

fengi FL Group inn á sitt

borð sem sitt fyrsta stóra verkefni.

Fyrstu vikuna í júlí var ekki

rætt um annað í viðskiptalífinu

en duttlungafullan hlutabréfamarkað

og hvers vegna ekki

hefði orðið verðhrun á bréfum í

FL Group í kjölfar sviptinganna

innan stjórnar félagsins. Þær

höfðu engin áhrifa á gengi bréfanna.

Sex af sjö stjórnarmönnum

sögðu af sér - allir nema Hannes

Smárason stjórnarformaður - í

kringum stjórnarfundinn 30. júní

sl. enda þá ljóst að til tíðinda

væri að draga og Saxbygg að

selja 26,56% hlut sinn í félaginu

til Kötlu Investment SA og

Baugs Group. Gengi bréfanna

var 15,0 þegar viðskiptin voru

gerð og hækkuðu meira að

segja upp í 15,10 daginn eftir.

Umræðuefnið var einfaldlega

þetta: Svona lagað gæti ekki

gerst nema á íslenska markaðnum

sem væri með „sín eigin“

lögmál.

Gunnlaugur Sigmundsson,

forstjóri Kögunar.

2. júlí

Sérstakt félag

um Opin kerfi

Kögun seldi þennan dag allan

hlut sinn í Opnum kerfum Group

til félags með svipað nafn, þ.e.

Opin kerfi Group Holding ehf. Í

raun var Kögun að setja Opin

kerfi undir sérstakt félag með

þessum gjörningi þar sem eigendur

Opinna kerfa Group Holding

er Kögun og Iða fjárfestingarfélag

sem er í eigu Kaupfélags

Eyfirðinga og Straums-Burðaráss.

Kögun yfirtók Opin kerfi Group í

október sl.

4. júlí

Hverjir eiga Kötlu

Investment?

Katla Investments SA, sem

keypti ásamt Baugi Group,

hlutinn í FL Group af Saxbyggi,

er í eigu Magnúsar Ármanns,

Sigurðar Bollasonar og Kevin

Sanford. Þess má geta að félag

þeirra keypti tæp 9% í Baugi

Group í desember á síðasta ári af

Kaupþingi banka. Þá á Kevin Sanford

12,8% í Mosaic Fashions

ásamt eiginkonu sinni, en þar er

Baugur Group stærsti hluthafinn,

á 36,8% hlut.

Þess má geta að Sigurður

Bollason er sonur hins kunna

kaupmanns Bolla Kristinssonar í

Sautján. Sigurður settist í stjórn

FL Group eftir viðskiptin. Leiðir

Hannesar Smárasonar og þeirra

Magnúsar Ármanns og Sigurðar

Bollasonar liggja líka saman

hjá Og Vodafone. Næststærsti

hluthafinn þar, Runnur ehf., er í

eigu Primus (Hannesar) og Mogs

ehf. sem er í eigu Magnúsar og

Sigurðar.

6. júlí

Finnur lykt af

ilmvatnsfyrirtæki

Það er óhætt að segja að Karl

Wernersson sé einn öflugasti fjárfestir

þessa árs. Hann hefur látið

til sín taka innan Íslandsbanka.

En í byrjun júlí var sagt frá því

að hann ásamt nokkrum öðrum

íslenskum fjárfestum hefðu keypt

meirihluta í breska ilmvatnsfyrirtækinu

Per-Scent. Um var að

ræða 70% hlut og var verðmæti

hans um 4,9 milljarðar króna.

12. júlí

Birgir Már

til Samson

Birgir Már

Ragnarsson.

Þennan dag

var tilkynnt

að Birgir Már

Ragnarsson

lögfræðingur

hefði ver

ráðinn framkvæmdastjóri

Samson

eignarhaldsfélags ehf. Félagið

á 45% eignarhlut í Landsbankanum.

Birgir Már er 31 árs og

lauk embættisprófi í lögum frá

Háskóla Íslands 1999. Hann

útskrifaðist með meistaragráðu

í lögum, LL.M, á sviði alþjóðlegs

fjármagnsréttar frá Harvard Law

School árið 2003.

21. júlí

Baugur Group

kaupir í dönsku

fasteignafélagi

Þó helstu eignir Baugs Group

séu í Bretlandi er ljóst að félagið

hefur mikinn áhuga á Danmörku

um þessar mundir. Um miðjan

júlí var sagt frá því að Baugur

Group hefði fest kaup á 30%

hlut í danska fasteignafélaginu

Keops. Kaupverðið var 564 milljónir

danskra króna eða tæpir 6

milljarðar króna. Þegar Baugur

Group tók þátt í að kaupa

Magasin du Nord á síðasta ári

voru glæsilegar fasteignir inni

í kaupunum og ljóst að félagið

hefur lengi haft áhuga á fasteignum

- og það ekki bara hér

á landi.

F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5 31


D A G B Ó K I N

23. júlí

Burðarás

setti glæsilegt

Íslandsmet

í hagnaði

Hvílíkur hagnaður; mönnum var

allt að því brugðið yfir tölunni.

Burðarás skilaði 24,5 milljarða

króna hagnaði á fyrstu sex mánuðum

ársins og var það talsvert

meiri hagnaður en bankarnir

höfðu spáð. Þetta er glæsilegt

Íslandsmet yfir hálfsárs rekstur.

Stærsti hluti hagnaðarins varð til

á öðrum ársfjórðungi af sölunni

á Eimskip, alls 12,2 milljarðar.

Hagnaður Burðaráss í fyrra var

9,3 milljarðar og rúmir 2 milljarðar

árið 2003.

Fleiri stórtíðindi af Burðarási

áttu eftir að sjá dagsins ljós áður

en sumarið var á enda; um verslunarmannahelgina

var félaginu

skipt upp á milli Landsbankans

og Straums.

29. júlí

Páll Magnússon

útvarpsstjóri RÚV

Það sáu það örugglega sárafáir

fyrir í upphafi sumars, þegar

umræðan var sem mest um að

Markús Örn Antonsson væri á

Páll Magnússon.

leiðinni til útlanda sem sendiherra,

að „erkióvinurinn“ Páll

Magnússon, sjónvarpsstjóri

Stöðvar 2, ætti eftir að verða

skipaður útvarpsstjóri RÚV af

Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur

menntamálaráðherra til næstu

fimm ára. Páll var á meðal 23

umsækjenda um stöðuna. Hann

verður seint sakaður um að vera

reynslulítill eftir að hafa ver

viðloðandi Stöð 2 sem fréttastjóri

og framkvæmdastjóri frá

haustdögum 1986, eða í bráðum

nítján ár. Eftir svo langan tíma

á einkarekinni sjónvarpsstöð er

hann líklegur til að koma með

ferskan blæ inn í stofnunina, blæ

hins frjálsa útvarps og sjónvarps.

28. júlí

SÍMINN SELDUR Á 66,7 MILLJARÐA

Þetta var sögulegur dagur í íslenskri viðskiptasögu.

Opnuð voru tilboð í Símann í mestri

einkavæðingu Íslandssögunnar. Jón Sveinsson,

formaður einkavæðingarnefndar, dró þá

upp úr umslagi nöfn þriggja bjóðenda í Símann.

Nafn hæstbjóðanda var Skipti ehf.

Fjárfestingafélagið Skipti ehf., sem er í

eigu Exista og Kaupþings banka, auk fjögurra

lífeyrissjóða og fjárfesta, bauð hæst

66,7 milljarða. Rætt var um það í spjallþáttum

um kvöldið að þetta væri mikill sigur

fyrir Brynjólf Bjarnason, forstjóra Símans,

sem hefur unnið náið með bræðrunum í

Bakkavör sem eru aðaleigendur Exista

og Kaupþings banka. Er gert ráð fyrir að

Brynjólfur verði „stóra nafnið“ við stjórnun

Símans á næstu árum sem forstjóri eða

„starfandi stjórnarformaður“.

Símstöðin ehf. átti næsthæsta tilboðið,

upp á 60 milljarða. Að baki þess félags stóðu

Burðarás, KEA, Ein stutt, Talsímafélagið, og

Tryggingamiðstöðin. Tilboðið var 6,7 milljörðum

lægra en Skiptis, hæstbjóðanda.

Það kom mörgum á óvart að Burðarás

skyldi ekki bjóða hærra og tryggja sér Símann.

Ekki hefur farið fram hjá neinum að

Björgólfur Thor Björgólfsson hefur mikinn

áhuga á fjarskiptamarkaðnum og hefur látið

til sín taka í nokkrum þekktum evrópskum

símafélögum, eins og í Búlgaríu, Tékklandi og

Finnlandi. Menn sögðu þess vegna sem svo,

að hann væri eflaust sá sem gæti gert sér

mestan mat úr Símanum og samnýtt hann

við þau evrópsku símafélög sem hann kemur

að.

Þriðja tilboðið var frá Nýja símafélaginu.

Að baki þess félags voru Atorka Group,

Mósa, Straumborg og F. Bergsson eignarhaldsfélag.

Tilboðið var um 54,7 milljarðar og

um 12 milljörðum lægra en tilboð Skiptis.

YFIR TIL ÞÍN, SKIPTI

Þau voru skemmtileg nöfnin á nokkrum félögunum

sem stóðu að tilboðunum þremur í Símann.

Þetta eru nöfn eins og Skipti, Ein stutt,

Talsímafélagið og Símstöðin.

En hverjir standa að hæstbjóðandanum

í Símann; Skipti? Exista ehf. er með 45%

hlut. Félagið er í eigu Bakkabræðra Holding,

Kaupþings banka og nokkurra sparisjóða. Þá

er Kaupþing banki einnig á eigin vegum með

30% hlut. Lífeyrissjóður verslunarmanna er

með 8,25% hlut sem og Gildi - lífeyrissjóður.

Sameinaði lífeyrissjóðurinn og Samvinnulífeyrissjóðurinn

eru með 2,25% hlut. Loks eru

Imis ehf., félag í eigu Skúla Þorvaldssonar,

og MP Fjárfestingarbanki með 2% hlut hvor.

Erlendur Hjaltason er framkvæmdastjóri

Exista og var talsmaður Skiptis við kaupin á

Símanum.

30% HLUTUR KAUPÞINGS VERÐUR

SELDUR Í aðdraganda sölunnar á Símanum

var mikið rætt um aðkomu almennings að

kaupunum. Gekk það svo langt að Agnes

Bragadóttir og Orri Vigfússon stofnuðu fjárfestingarfélagið

Almenning á vormánuðum og

hafði það gert bindandi samning við Símstöðina

(Burðarás og fl.) um sölu á 30% hlut til

almennings í landinu á sama verði og Síminn

væri keyptur á í frumútboðinu.

Í frétt sem Skipti sendi frá sér eftir að

gengið hafði verið að tilboði félagsins sagði

að kaupin tryggðu aðkomu stórs hluta landsmanna

í gegnum eign þeirra í lífeyrissjóðunum,

auk þess sem stefnt væri að því að

skrá félagið á Aðallista Kauphallar Íslands í

síðasta lagi fyrir árslok 2007. Þá sagði að

samfara skráningunni yrði 30% hlutur Kaupþings

banka boðinn almenningi og fagfjárfestum

til kaups.

32 F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5


D A G B Ó K I N

2. ágúst

Friðrik kaupir

TM Software

Friðrik Jóhannsson,

stjórnarformaður

TM

Software.

Um leið og tilkynnt

var um

uppstokkunina

á Burðarási og

sameiningu

Burðaráss og

Straums var

tilkynnt að Friðrik

Jóhannsson,

forstjóri félagsins,

væri að hætta, enda hefði

hann keypt meirihluta (52,3%)

í TM Software af Burðarási og

Brú Venture Capital og ætlaði að

einbeita sér að því fyrirtæki. TM

Software er hugbúnaðarfyrirtæki

og hét áður Tölvumyndir. Friðrik

tekur þar sæti sem stjórnarformaður.

Nafni hans Sigurðsson er

forstjóri félagsins. Saman eiga

þeir tveir um 69% hlutafjárins.

4. ágúst

Nýr forstjóri

Dagsbrúnar

Það fór fyrir brjóstið á mörgum

þegar sagt var frá skipulagsbreytingum

í kringum Og Vodafone og

að Eiríkur S. Jóhannsson tæki við

forstjórastöðu nýs móðurfélags

Og Vodafone

sem héti

Dagsbrún.

Það var auðvitað

nafnið

Dagsbrún

sem menn

stöldruðu

við. Fannst

sumum

Eiríkur S.

Jóhannsson,

forstjóri Dagsbrúnar.

sem óþarfi væri að koma með

þetta nafn þar sem Dagsbrún

væri fyrst og fremst í hugum

þjóðarinnar Verkamannafélagið

Dagsbrún. Einhver spurði: Verður

Eiríkur formaður Dagsbrúnar,

eins og Guðmundur Joð og Ebbi

á Litlu-Brekku? Fjarskiptarekstur

Dagsbrúnar verður undir heitinu

Og Vodafone og þar hefur

Árni Pétur Jónsson verið ráðinn

forstjóri. Fjölmiðlarekstur Dagsbrúnar

verður undir heitinu 365

miðlar og þar er Gunnar Smári

Egilsson forstjóri.

4. ágúst

Danskir og sænskir

takast á í Össuri

Stærstu hluthafarnir í Össuri hafa

aukið hluti sína í fyrirtækinu að

undanförnu - svo að eftir hefur

verið tekið. Þetta byrjaði á því að

4. ágúst jók danska fjárfestingafélagið

William Demant Invest

Jón Sveinsson, formaður einkavæðinganefndar, og Erlendur Hjaltason, framkvæmdastjóri Exista,

takast í hendur þegar niðurstaðan í útboðinu lá fyrir og að Skipti væri með hæsta tilboðið.

VERÐIÐ, 66,7 MILLJARÐAR? Hæsta tilboðið

í Símann, tilboð Skiptis upp á 66,7

milljarða, var hærra en flestir höfðu reiknað

með. Fyrirfram var langoftast rætt um að tilboðin

í Símann myndu vera einhvers staðar

á bilinu 50 til 60 milljarðar. Tilboð Skiptis

reyndist svo afgerandi hæst, að ekki fór á

milli mála að þar voru menn að tryggja sig.

Síðustu mánuðina fyrir útboðið var jafnan

talað um að baráttan um Símann kæmi til

með að standa á milli bræðranna í Bakkavör

og Björgólfs Thors Björgólfssonar. Sú

varð líka raunin. Það vakti athygli að ekkert

þeirra erlendu félaga, sem lögðu fram óbindandi

tilboð fyrr í sumar, voru með bindandi

tilboð þegar til kastanna kom.

OF HÁTT VERÐ? Þegar tilboðið í Símann lá

fyrir, 66,7 milljarðar, sögðu margir að þetta

verð væri hreinlega of hátt - svo mikil áhætta

væri samfara þessum kaupum. Áhættan felst

líklegast mest í því að ýmsar tækninýjungar

í tengslum við Netið geri símtöl ódýrari og

dragi úr tekjum símafélaga. Hins vegar býður

Netið líka upp á ýmsa nýja möguleika fyrir

símafélög.

En var tilboð Skiptis of hátt? Það á eftir

að koma í ljós. Hlutabréfamarkaðurinn er

í toppi um þessar mundir. Við verðmat á

fyrirtækjum er best að horfa á afkomuna.

Nýjustu afkomutölur Símans voru birtar

föstudaginn 26. ágúst sl. þar sem fram kom

að hagnaður Símans fyrstu sex mánuðina

hefði verið 2,2 milljarðar miðað við um 1,2

milljarða á sama tíma í fyrra.

Verði hagnaður Símans á öllu árinu um

4,4 milljarðar þýðir söluverðið 66,7 milljarðar

að V/H hlutfallið í kaupunum er 15,1

sem telst nokkuð lágt.

Þá hefur stundum verið rætt um einhverja

þumalputtareglu (ekki veit ég hvaðan

hún er komin) sem segir að EBITA margfölduð

með 9 gefi góða mynd af verðmæti

fyrirtækja. EBITA Símans var 3,5 milljarðar

fyrstu sex mánuðina. Verði hún 7 milljarðar

á öllu árinu gefur það verðmat upp á 63

milljarða.

Í HVAÐ FARA SÍMA-PENINGARNIR?

Auðvitað eru allir farnir að rífast um það

hvernig best sé að eyða peningunum sem

fengust fyrir Símann. „Greiða niður skuldir“,

segja hagfræðingar til að létta frekar á

vaxtabyrði ríkissjóðs. Aðrir vilja Sundabraut

og hátæknisjúkrahús. Það var einmitt Davíð

Oddsson utanríkisráðherra sem fyrstur kom

með hugmyndina um að setja féð í eitt stórt

nýtískulegt hátæknisjúkrahús. Það verður

vafalaust lítill vandi að eyða þessu fé, ekki

satt?

F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5 33


D A G B Ó K I N

A/S við sig eignarhlut upp á

3,8% og fór hlutur þess upp í

23,9% af heildarhlutafé Össurar

og þar með urðu Danirnir stærsti

hluthafinn. Sænska fjárfestingafélagið

Industrivärden AB, sem

áður hafði verið stærsti hluthafinn,

svaraði fyrir sig um miðjan

ágúst og fór hlutur þess þá upp

í 23,35%. En Danirnir bættu þá

þegar um betur, keyptu meira

og lyftu eignarhlut sínum upp

í 24,58%. Þannig standa mál

núna. Það er þetta andrúmsloft

þegar danskir og sænskir keppa.

Andri Teitsson.

5. ágúst

Bomba sumarsins,

Andri hættir hjá KEA

Þetta mál var ein af bombum

sumarsins. „Andri Teitsson,

framkvæmdastjóri KEA, segir

starfi sínu lausu af persónulegum

ástæðum og stjórn félagsins hefur

fallist á uppsögn hans.“ Þetta

hljómaði svo sem saklaust en

þjóðfélagið „fuðraði nánast upp“

dagana á eftir þegar Andri sagði

á heimasíðu KEA að hann hefði

beðið um langt fæðingarorlof í

samræmi við lög og reglur en að

stjórnin hefði talið það óheppilegt.

Það var síðan olía á eldinn

þegar Benedikt Sigurðarson, formaður

stjórnar KEA, sagði spurður

um málið í fréttum Stöðvar 2

að fæðingarorlof væri ekki fyrir

forstjóra: „Ég er þeirrar skoðunar

og hef verið lengi og fyrir þennan

tíma að þessi lög væru sett fyrst

og fremst til að tryggja réttarstöðu

almennra starfsmanna.

Staða stjórnenda, sem eru á

alvörulaunum og eru lykilmenn

í sínum fyrirtækjum, er að mínu

mati allt öðruvísi og er eðlilegt að

það væri hugsanlega tekið á þeim

málum með ákvæðum í starfssamningum

viðkomandi,“ sagði

Benedikt á Stöð 2. Og viðbrögðin

létu ekki á sér standa.

5. ágúst

Jón Björnsson til

Magasin du Nord

Það þóttu auðvitað tíðindi þegar

forstjóri Haga, Jón Björnsson,

var ráðinn forstjóri Magasin du

Nord í Danmörku frá 1. október.

Jón hefur setið þar í stjórn frá því

Baugur og fleiri keyptu fyrirtækið

undir lok síðasta árs. Við þessa

breytingu fór „domino-spilið“ í

gang hjá Högum. Finnur Árnason,

forstjóri Hagkaupa, tók við

sem forstjóri Haga og Gunnar

Ingi Sigurðsson, rekstrarstjóri

Hagkaupa, tók við Finni sem

framkvæmdastjóri Hagkaupa.

Gunnar hefur verið rekstrarstjóri

verslana Hagkaupa frá árinu

1998.

8. ágúst

Kaupa stórt

land á Spáni

Róbert

Wessman.

Hún var

einhvern

veginn öðruvísi

fréttin

um að þeir

Björgólfur

Thor Björgólfsson,

stjórnarformaður

Actavis, og Róbert

Wessman, forstjóri Actavis, væru

í forsvari fyrir kaup íslenskra fjárfesta

á 2 milljóna fermetra orlofshúsalandi

á Spáni fyrir um 8 milljarða

króna. Landið er í nágrenni

Murica á suðausturströnd

Spánar og áætla þeir Björgólfur

og Róbert að skipuleggja þar

orlofshúsabyggð fyrir vel stæða

einstaklinga. Áætlað er að reisa

hótel auk 2.500 íbúða og íbúðarhúsa

og byggja upp golfvelli og

útivistarsvæði fyrir íþróttastaði.

Áætluð fjárþörf verkefnisins er

um 9,5 milljarðar króna. Stofnað

hefur verið hlutafélag utan um

þetta verkefni og heitir það AB

Capital. Burðarás á um fimmtung

í félaginu á móti þeim Björgólfi

Thor og Róberti. Íslandsbanki,

Straumur og Landsbankinn lána

fé til verkefnisins.

Magnús Þorsteinsson.

9. ágúst

Leiðir skilja -Magnús

selur í Samson

Tilkynnt var þennan dag að

Magnús Þorsteinsson, viðskiptafélagi

Björgólfs Guðmundssonar

og Björgólfs Thors Björgólfssonar

í hartnær fimmtán ár, hefði selt

þeim hluti sína í þremur eignarhaldsfélögum;

Samson eignarhaldsfélagi

ehf., Samson Global

og Topaz Equities. Leiðir þeirra

hafa þó ekki skilið að fullu því

Magnús er ennþá annar stærsti

hluthafinn í lyfjarisanum Actavis

Group á eftir Björgólfi Thor.

Það hefur verið áberandi undanfarin

misseri að áhugi Magnúsar

hefur legið í því að verða umsvifamikill

á sviði flutninga. Hann er

aðaleigandi Avion Group sem á

nokkur flugfélög og keypti auk

þess Eimskip af Burðarási sl.

vor.

10. ágúst

Nýr fjármálastjóri

til Actavis

Þennan dag var sagt frá því að

Mark Keatley hefði verið ráðinn

framkvæmdastjóri Actavis Group

frá 1. september og taki sæti í

framkvæmdastjórn fyrirtækisins.

Hann var áður framkvæmdastjóri

fjármálasviðs hjá Farmar SA í

London, leiðandi framleiðanda

á lyfjum til þriðja aðila í Evrópu.

Mark hefur MBA-gráðu frá Stanford

Business School. Hann er

löggiltur endurskoðandi í Bretlandi

og meðlimur í félagi endurskoðenda

þar.

10. ágúst

Bjarni í Brauðbæ

selur

Nýir eigendur eru komnir að

Hótel Óðinsvé og Brauðbæ, en

þar hafa feðginin Bjarni Árnason

og Þóra Bjarnadóttir ráðið

ríkjum undanfarin ár. Það er

Þórstorg ehf. sem kaupir af þeim

feðginum. Þórstorg er í eigu

Lindu Jóhannsdóttur, Ellerts Finnbogasonar,

félags í eigu Birgis

Sigfússonar, Jóhanns Gunnarssonar

og fjárfestingafélagsins

Gamma ehf.

Ellert er hótelstjóri. Bjarni

Árnason hóf rekstur smurbrauðsstofunnar

Brauðbæjar árið 1964.

34 F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5


Útsölustaðir:

Hagkaup Kringlan

Hagkaup Smáralind

Bjarg Akranesi

Jón og Gunna Ísafirði

JMJ Akureyri

Skagfirðingabúð Sauðárkróki

Lækurinn Neskaupsstað


D A G B Ó K I N

1. ágúst

SAMEINING BURÐARÁSS OG STRAUMS

Á kynningarfundinum. Magnús Kristinsson, útgerðarmaður í Eyjum og stjórnarformaður Straums, Þórður

M. Jóhannesson, forstjóri Straums, Björgólfur Thor Björgólfsson, stjórnarformaður Burðaráss, Friðrik

Jóhannsson, forstjóri Burðaráss, Björgólfur Guðmundsson, stjórnarformaður Landsbankans, og Sigurjón

Þ. Árnason, bankastjóri Landsbankans.

Björgólfur Guðmundsson,

stjórnarformaður

Landsbankans.

Ánægður með árangurinn

og stækkun

bankans.

Þórður M. Jóhannesson,

forstjóri Burðaráss,

verður forstjóri

hins sameinaða

Straums-Burðaráss

fjárfestingarbanka.

Það var fréttastofa Ríkissjónvarpsins

sem „skúbbaði“ á fréttinni

um sameiningu Burðaráss og

Straums fjárfestingabanka í kvöldfréttatíma

mánudagsins 1. ágúst

um verslunarmannahelgina. Þar

með byrjaði boltinn að rúlla. Allar

línur viðskiptalífsins urðu glóandi.

Sameiningin fór þannig fram

að eignum Burðaráss var skipt

upp á milli Landsbankans og

Straums þannig að úr varð stærri

Landsbanki og stærri Straumur-

Burðarás fjárfestingarbanki. Tvær

flugur í einu höggi.

Eigið fé Burðaráss við skiptinguna,

um 74,8 milljarðar, var skipt

nánast jafnt á milli Landsbankans

og Straums. Landsbankinn fékk

í sinn hlut 37 milljarða (49,46%)

og Straumur fékk 37,8 milljarða

kr. (50,54%) af eigin fé Burðaráss.

Bankastarfsemi er af þeim

toga að aukist eigið fé þeirra

gefur það þeim stórfelld tækifæri

á að margfalda útlán sín - og

stækka þannig efnahagsreikninginn

verulega.

Eftir uppstokkunina varð eigið

fé Landsbankans 96 milljarðar

og eigið fé Straums-Burðaráss

fjárfestingarbanka 103 milljarðar.

Þar með var Straumur-Burðarás

orðinn annar stærsti banki

landsins á eftir Kaupþingi banka,

Landsbankinn þriðji stærsti og

Íslandsbanki fjórði stærsti með

eigið fé upp á 77 milljarða.

Á kynningarfundi forráðamanna

Burðaráss, Landsbankans

og Straums á Nordica hóteli

þriðjudagsmorguninn 2. ágúst

kom fram að aðdragandinn að

uppstokkuninni hefði verið frekar

stuttur. Björgólfur Thor Björgólfsson

sagði að eftir að Burðarás

seldi Eimskip hefði félagið staðið

frammi fyrir því að þurfa að sækja

um fjárfestingabankaleyfi hjá Fjármálaeftirlitinu

þar sem öll önnur

starfsemi en fjárfestingarstarfsemin

hefði verið seld út. Þar

með hefði mönnum dottið í hug

Björgólfur Thor Björgólfsson,

stjórnarformaður

Burðaráss.

Sagt er að hann hafi

verið arkitektinn að

sameiningunni.

að fara þá leið að sameina Burðarás

og Straum.

Um það var skeggrætt í viðskiptalífinu

eftir sameininguna

að þeim Björgólfsfeðgum „hefði

ekki leiðst“ að segja frá því að

Straumur-Burðarás væri orðinn

næststærsti banki landsins,

Landsbankinn þriðji stærsti - og

Íslandsbanki kominn í fjórða

sætið. Þeir Björgólfsfeðgar eru

kjölfestufjárfestar bæði í Straumi-

Burðarási og Landsbankanum.

En við uppstokkunina á Burðarási

fengu hluthafar félagsins

hlutabréf í Landsbankanum sem

nemur 19,6% af heildarhlutafé og

í Straumi sem nemur 43,9% af

heildarhlutafé.

36 F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5


D A G B Ó K I N

Ein ar Sig urðs son.

10. á gúst

Ein ar Sig urðs son

hætt ir hjá FL Group

Sagt var frá því að Ein ar Sig urðsson,

fram kvæmda stjóri rekstrar

stýr ing ar og við skipta þró un ar

hjá FL GROUP, hefði á kveð ið

að láta af störf um hjá fé laginu

1. sept em ber. Ein ar hef ur

starf að hjá FL GROUP og áður

Flug leið um frá 1988. Hann var

fyrst upp lýs inga full trúi fé lags ins,

þá að stoð ar mað ur for stjóra og

loks fram kvæmda stjóri frá ár inu

1997, fyrst yfir stefnu mót un,

þá yfir stefnu mót un og fjár málastýr

ingu sam stæð unn ar og loks

yfir rekstr ar stýr ingu og við skiptaþró

un. Ein ar var frétta mað ur hjá

Sjón varp inu á árum áður. Þá varð

hann fyrsti út varps stjóri Bylgjunn

ar árið 1986.

11. á gúst

Ró bert Melax, forstjóri

Dags Group

Það kom veru lega á ó vart þeg ar

til kynnt var að Ró bert Melax,

stjórn ar for mað ur og að al eig andi

Dags Group, hefði tek ið við sem

for stjóri fé lags ins af Sverri Berg

Stein ars syni. Í til kynn ingu frá

fé lag inu sagði að Sverr ir hefði

á samt Degi Group unn ið að fjárfest

inga verk efn um er lend is og

muni hann á næst unni beina

Ró bert Melax.

kröft um sín um að þeim verkefn

um. Jafn framt kom fram að

Sverr ir tæki sæti í stjórn fé lagsins

og væri hlut hafi í því eft ir

sem áður. Ró bert Melax hóf fer il

sinn í við skipt um sem ann ar

tveggja stofn enda Lyfju.

12. á gúst

Hagn að ur bank anna

þriggja 46 millj arð ar

Hagn að ur við skipta bank anna

þriggja, Kaup þings banka,

Lands banka og Ís lands banka,

nam sam tals um 46 millj örð um

króna, að því er fram kom í

Morg un korni Ís lands banka

þenn an dag. Arð semi eig in

fjár var frá 36 til 56% sem er

raun ar með ó lík ind um hátt. Mikill

vöxt ur er í út lán um, ráð gjöf

og verð bréfa við skipt um - auk

þess sem geng is hagn að ur er

mik ill vegna hækk andi verðs á

hluta bréf um. Verði bank arn ir þrír

rekn ir með jafn góð um ár angri

á seinni helm ing árs ins stefn ir í

90 millj arða hagn að alls árs ins.

Sagt og stað ið! Slík ar töl ur hafa

aldrei sést áður í sögu banka á

Ís landi.

Sak born ing arn ir sex ganga

fylktu liði í Aust ur stræti í átt að

Hér aðs dómi Reykja vík ur.

17. á gúst

Baugs mál ið þing fest

Mið viku dag ur 17. á gúst 2005 og

einn af stóru dög un um í ís lenskri

við skipta sögu sem hafa ver

nokkr ir í sum ar. Sak born ing arn ir

sex, sem á kærð ir eru í Baugs málinu,

gengu þá inn í Hér aðs dóm

Reykja vík ur kl. 13.30, á samt

lög mönn um sín um, með bros á

vör og vel út lít andi fyr ir fram herskara

sjón varps- og frétta manna

þeg ar Baugs mál ið var þing fest

fyr ir dómn um. Á kærðu lýstu sig

sak lausa og sögðu á kæruna á

hend ur sér ranga þeg ar dóm ur inn

spurði þá um sekt eða sak leysi.

Máls skjöl in í Baugs mál inu erum

um 20 þús und blað síð ur. Þing-

Alhliða lausnir fyrir

geymslurými af öllum stærðum

Rými ehf. • Háteigsvegi 7 • 105 Reykjavík • Sími: 511 1100

F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5 37


D A G B Ó K I N

haldið tók um 20 mínútur og

frestaði Pétur Guðgeirsson héraðsdómari

málinu að því loknu

til 20. október. Fari málið fyrir

Hæstarétt, sem allir eiga von á,

er gert er ráð fyrir að hann dæmi

í málinu næsta haust.

26. ágúst

Kristín til London

Kristín Pétursdóttir

er flutt til

London.

Ein áhrifamesta

kona

viðskiptalífsins,

Kristín

Pétursdóttir,

framkvæmdastjóri

Fjárstýringar

Kaupþings

banka

undanfarin ár,

hefur fært sig til innan bankans

og hafið störf í London. Þar mun

hún stýra innleiðingu breska

bankans Singer & Friedlander í

Kaupþings banka samstæðuna.

Við framkvæmdastjórastarfi

Kristínar tók Guðni Aðalsteinsson

hagfræðingur. Guðni starfaði

áður sem framkvæmdastjóri hjá

skuldabréfasviði Credit Suisse í

Frankfurt.

30. ágúst

Stjórnendur

Kaupþings

auka við hlut sinn

Þessi frétt vakti nokkra athygli.

Hún var um að átta stjórnendur í

Kaupþingi banka, fruminnherjar,

hafi gert framvirka samninga

við bankann um kaup á hlutum

í bankanum fyrir samtals rúma

1,7 milljarða króna. Lokauppgjör

samninganna fer fram þann 29.

nóvember nk. Kaupverðið er 580

krónur á hlut sem var markaðsverð

bankans þegar þeir voru

gerðir.

Hreiðar Már

Sigurðsson.

Hreiðar Már Sigurðsson, forstjóri

bankans og Sigurður Einarsson,

starfandi stjórnarformaður bankans,

eru á meðal kaupenda.

Hlutabréfaeign Hreiðars Más í

bankanum er núna um 1.185

milljónir að markaðsvirði og

Sigurðar um 1.485 milljónir að

markaðsvirði. Þar að auki nema

samanlagðir kaupréttir þessara

æðstu stjórnenda bankans um

7,7 milljónum hluta, sem að

markaðsverðmæti eru um 4,5

milljarðar kr.

31. ágúst

Verslunarráð verður

Viðskiptaráð

Jón Karl

Ólafsson,

formaður

stjórnar Verslunarráðs

og forstjóri

Icelandair,

kynnti nýtt

nafn ráðsins

í samsæti

á Hótel Nordica.

Nýja

Sigurður

Einarsson.

Jón Karl

Ólafsson, formaður

stjórnar

Verslunarráðsins,

kynnir nýtt

nafn ráðsins.

nafnið er Viðskiptaráð Íslands og

sagði Jón Karl að kosturinn við

það væri að það vísaði til breiðari

hóps aðildarfyrirtækja ráðsins.

Sitt sýnist hverjum um nýja

nafnið. Það gamla var á góðum

merg. Þá kom fram í ræðu Þórs

Sigfússonar, framkvæmdastjóra

ráðsins, að nýjar áherslur í

starfseminni væru tengslanet

fyrirtækja, hnattvæðing og bætt

samskipti við útlönd.

31. ágúst

Eimskip fjárfestir

í frystigeymslum

Eimskip hefur keypt eitt

stærsta frystigeymslufyrirtæki

í Evrópu. Þetta er hollenska

fyrirtækið Daalimpex Beheer

B.V. í Hollandi. Daalimpex er

stærsta frystigeymslufyrirtæki

í Hollandi og eitt hið stærsta í

Evrópu. Daalimpex rekur fjórar

frystigeymslur í Hollandi og muni

kaupin styrkja verulega stöðu

Eimskips í frystiflutningum.

1. september

Ingólfur í stað

Hreiðars Más

Ingólfur Helgason hefur verið ráðinn

nýr forstjóri Kaupþings banka

á Íslandi í stað Hreiðars Más Sigurðssonar

sem einbeitir sér fyrst

og fremst að rekstri Kaupþings

banka samstæðunnar. Hreiðar

Már verður áfram búsettur á

Íslandi, enda höfuðstöðvar bankans

hér á landi. Ingólfur heyrir

beint undir Hreiðar Má, líkt

og forstjórar bankans í öðrum

löndum. Ingólfur hefur ver

framkvæmdastjóri markaðsviðskiptadeildar

Kaupþings banka.

Hann hóf störf hjá Kaupþingi við

einstaklingsráðgjöf árið 1993.

1. september

Hræringar í

Atorku Group

Þennan dag var sagt frá því

að félög í eigu þeirra Þorsteins

Vilhelmssonar og Magnúsar

Jónssonar hefðu keypt 9,9% í

Atorku Group og að þeir ættu

orðið samtals 35,33% í félaginu.

Einnig keypti Atorka um 6,4%

af eigin bréfum. Seljendur voru

Landsbankinn í Lúxemborg,

Styrmir Þór Bragason og félög

tengd Aðalsteini Karlssyni og

Lárusi Blöndal. Við söluna sögðu

þeir Aðalsteinn og Lárus sig úr

stjórn Atorku og Styrmir hætti

sem framkvæmdastjóri félagsins.

Hann mun þó halda áfram stjórnarsetu

í Austurbakka hf. og Lífi

hf. Þess má geta að Magnús

Jónsson er tengdasonur Þorsteins

Vilhelmssonar og Styrmir

Þór Bragason er tengdasonur

Aðalsteins Karlssonar.

Bjarni Ármannsson, forstjóri

Íslandsbanka.

2. september

Stjórnendur seldu

í Íslandsbanka

Sagt var frá því að forstjóri

Íslandsbanka og fimm framkvæmdastjórar

bankans hefðu

selt 241 milljón hluta í bankanum

á genginu 15,25 krónur.

Andvirði hlutanna er tæpir 3,7

milljarðar króna. Sömu aðilar

voru í hópi lykilstjórnenda í

bankanum sem keyptu í lok maí

síðastliðins 240 milljónir hluta

í bankanum á genginu 13,30

krónur, eða fyrir tæplega 3,2

milljarða. Söluhagnaður stjórnendanna

var því samanlagt um

470 milljónir fyrir skatta.

38 F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5


S A M G Ö N G U R

ÞEIR TÆTA UPP

Fólki stendur orðið ógn af vöruflutningabílum þegar það ekur um þjóðvegi

landsins. Flutningabílarnir tæta upp vegina og vegakerfið virðist

ekki í stakk búið til að anna þessum miklu þungaflutningum.

TEXTI: SIGURÐUR BOGI SÆVARSSON

MYNDIR: GEIR ÓLAFSSON

Flutningabíll á fullri ferð.

Víða eru vegir landsins alls

ekki búnir undir mikla og

vaxandi umferð stórra vöruflutningabíla,

sem hver um

sig brýtur vegi niður á við 60

þúsund fólksbíla.

40 F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5


S A M G Ö N G U R

ÞJÓÐVEGINA

F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5 41


S A M G Ö N G U R

Síðla hvern virkan dag aka tugir vöruflutningabíla

út úr borginni til áfangastaða

hringinn í kringum landið. Þeir

eru ýmist á leiðinni norður, austur eða

vestur og ævinlega fulllestaðir. Koma

síðan næsta dag afur til Reykjavíkur og eru

aftur með fullfermi. Þessir flutningar hafa vaxið

hröðum skrefum síðustu árin og áætla má að í

ár nemi heildarflutningsmagnið um vegi landsins

nærri einum milljarði tonnkílómetra, og þar

er átt við flutninga á hvers konar þurrvarningi,

fiski, malarefni, olíu og raunar öllu því sem nafn

má gefa. Ekkert bendir til annars en þessi þróun

haldi áfram, jafnvel þó vegakerfið sé fjarri því í

stakk búið að anna þessum mikla þunga.

Eimskip hætti rekstri strandflutningaskipsins

Mánafoss seint á síðasta ári og með því

fluttust nær allir flutningar hér innanlands

út á þjóðvegina. Viðmælendur Frjálsrar verslunar

segja fráleitt að það hafi markað einhver

straumhvörf. Vægi flutninga skipa á ströndina

hafi verið að dragast saman um áraraðir, enda

sé krafa markaðarins sú að fá vöruna fljótt í

áfangastað. Þannig hafi tekið allt að þrjá sólarhringa

að flytja varning til Akureyrar senda með

skipi frá Reykjavík en taki aðeins fimm til sex

klukkustundir með flutningabíl.

„Álagið á þjóðvegina

er ekki meira en spár

sögðu fyrir um. Rúmum

2,6 milljörðum kr. er í ár

varið til endurbyggingar

og viðhalds þjóðvega

landsins.“

Jón Rögnvaldsson vegamálastjóri.

Flutningabílar í fjórða veldi

„Jafnvel þótt sjóflutningar geti verið ódýrari en

flutningar á landi velur fólkið hraðann frekar

og er tilbúið að greiða meira fyrir en ella,“

segir Pálmar Óli Magnússon framkvæmdastjóri

rekstrarsviðs Samskipa. „Hið eina sem hægt er

að gera í þessari stöðu er að fara í átak í vegamálum,

því víða eru vegirnir virkilega slæmir

og alls ekki búnir undir það mikla álag sem er

á þeim í dag. Landflutningar eru komnir til að

vera; fljót og örugg þjónusta er forsenda þeirra

lífsgæða sem fólk úti á landi krefst.“

Við samanburð á niðurbroti vöruflutningabíla

og fólksbíla á þjóðvegunum hefur ver

42 F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5


S A M G Ö N G U R

Að ríkissjóður fær ríflega 40

milljarða í tekjur á þessu ári af

bifreiðum, en Vegagerðin fær

aðeins 13 milljarða til vegamála

í landinu.

TEKJUR RÍKISSJÓÐS AF BIFREIÐUM OG UMFERÐ

Tekjur af bifreiðakaupum:

19 milljarðar

Helstu skattar eru vörugjöld og virðisaukaskattur

Tekjur af eldsneyti:

20 milljarðar

Helstu skattar eru bensín- og olíugjöld, virðisaukaskattur og bifreiðagjald.

Aðrar tekjur:

1 milljarður

Helstu skattar þar eru af ýmiskonar þjónusta, svo sem skráningargjöld og

ýmsir neysluskattar.

HEIMILD: FÍB

nefnd svonefnd fjórðaveldisregla. Það er

niðurbrotið sé fjórðaveldi af álagi öxulþunga á

veginn. Út frá þeirri reiknireglu telst 44ra tonna

flutningabíll brjóta veginn niður eins og 60 þúsund

fólksbílar.

Jón Rögnvaldsson vegamálastjóri telur þessa

kenningu geta átt sér nokkurn stað. Minnir þó

á að fjölmargir aðrir þættir hafi einnig sitt að

segja um slit og endingu vega. Veðrátta hafi

mikil áhrif og til dæmis slíti fólksbílar yfirborði

veganna talsvert ef þeir eru á nagladekkjum.

„Jafnvel þótt sjóflutningar

geti verið ódýrari en flutningar

á landi velur fólkið hraðann

frekar og er tilbúið að greiða

meira fyrir en ella.“

Pálmar Óli Magnússon, framkvæmdastjóri rekstrarsviðs Samskipa.

Burðargetan er undir stöðlum

Í skýrslu nefndar á vegum samgönguráðuneytis

sem fjallaði um þróun flutninga hér innanlands

og kom út fyrr á þessu ári segir að burðargeta

vegakerfisins sé sums staðar verulega undir

stöðlum. Aukin þungaumferð geti haft í för

með sér töluvert skemmri endingartíma vega

en ella og sé öxulþungi bifreiða afgerandi

áhrifaþáttur hvað varðar endingu á efra burðarlagi.

Þá getur neðra burðarlag farið mjög

illa þegar frost er að fara úr jörðu á vorin. Þá

brotnar undirefnið smátt og smátt og fínefnið,

sem dregur í sig bleytu, eykst. Með því minnkar

burðarþolið. Á síðustu misserum hefur hins

vegar verið reynt að bregðast við þessu með

því að blanda tjöruefni í undirlagið sem hefur

gefið góða raun.

Pálmar Óli Magnússon vill slá ákveðna

varnagla við áðurnefndri kenningu um fjórða

veldið. Bendir á að hún sé byggð á rannsóknum

sem gerðar voru í Bandaríkjunum fyrir meira

en fjörutíu árum. Síðan þá hafi orðið mikil

framþróun í gerð bifreiða, sem séu til dæmis

með mun betri fjöðrunarbúnaði en áður var.

Sömuleiðis sé allt öðruvísi staðið að vegagerð.

Forsendur séu með öðrum orðum gjörbreyttar

og því telur Pálmar nær lagi að miða slit vega

við öxulþunga í þriðja veldi og vísar þar í nýrri

bandarískar rannsóknir. Á hinn bóginn vanti

frekari rannsóknir sem geti varpað einhverju

F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5 43


S A M G Ö N G U R

Um 60% af verði

hvers bens ín lítra

renn ur til rík is sjóðs

ljósi á atriði og þær sé nauðsynlegt að gera

fyrr en síðar svo einhver botn fáist í umræðuna.

Skuldadagar í vegabyltingu

En hvað sem líður reiknireglum, stendur

eftir sú meginstaðreynd að vegir landsins

þola illa aukið og vaxandi álag. Í áðurnefndri

VISS IR ÞÚ...

skýrslu nefndar um flutningaþróun hér innanlands

kemur fram að vegurinn úr Reykjavík

og norður í land sé á stórum köflum um

og yfir tuttugu ára, sem er algengur endingartími

vega. Miðað við það er mjög víða

kominn tími á endurbætur.

Jón Rögnvaldsson segir að fyrir um aldarfjórðungi

hafi komið til sá möguleiki að

Að einn 44 tonna flutn inga bíll með tengi vagni jafn gild ir

um ferð 60 þús und fólks bíla í nið ur broti á veg um?

Að 4.800 vöru- og flutn inga bíl ar eru á Ís landi, þ.e. bíl ar yfir

12 tonn um?

Að rík is sjóð ur fær ríf lega 40 millj arða í tekj ur á þessu ári af

bif reið um þeirra í formi skatta og tolla, þ.e. af elds neyt is sölu

og inn flutn ings- og vöru gjöld um?

Að Vega gerð in fær alls 13 millj arða á þessu ári til vega mála í

land inu?

Að FÍB á ætl ar að tek ur rík is ins af sölu bif reiða elds neyt is,

þ.e. bens íns og díselol íu, nemi um 20 millj örð um á þessu ári?

Að um 60% af verði hvers bens ín lítra eru op in ber gjöld

rík is sjóðs?

Að að eins 1 millj arð ur fer í við hald á bundnu slit lagi á

þjóð veg um lands ins á ári?

Að 1,6 millj arð ar fara í end ur bygg ingu og ann að við hald

þjóð vega?

Að 6,3 millj arð ar fara í stofn fram kvæmd ir, þ.e. ný framkvæmd

ir vegna þjóð vega?

Að 4,0 millj arð ar fara í rekst ur og þjón ustu Vega gerð ar inn ar,

en þar inni í eru gjöld vegna snjó mokst urs og ferju rekst urs?

Að veg ur inn frá Reykja vík og norð ur í land er á stór um köfl um

um og yfir tutt ugu ára?

Að veðr átt an og nagla dekk hafa ekki síð ur á hrif á eyð ingu

vega og þyngd bíla?

Stór auk in slysa hætta er af aukinni

um ferð vöru flutn inga bíla.

Ný lega varð al var legt slys í

Hall orms staða skógi þar sem

fólks bíll og stór flutn inga bíll með

tengi vagni rák ust sam an.

Að rík ið hef ur „stór grætt“ á hækk andi elds neyt is verði í heimin

um og stór aukn um inn flutn ingi nýrra bíla til lands ins?

Að FÍB á ætl ar að tekj ur rík is ins af bif reið um og notk un þeirra

hafi auk ist um „að eins 8 millj arða“ á yf ir stand andi ári, eða

úr 32 millj örð um í 40 millj arða?

44 F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5


S A M G Ö N G U R

RUNÓLFUR ÓLAFSSON, FRAMKVÆMDASTJÓRI FÍB:

Tekjur ríkisins af bifreiðum 40 milljarðar

Áætla má að tekjur ríkisins af bifreiðum

og notkun þeirra muni nema ríflega 40

milljörðum króna í ár, sem er um 8 milljarða

aukning milli ára. Þetta er mat Runólfs Ólafssonar

framkvæmdastjóra Félags íslenskra

bifreiðaeigenda, sem segir félagið ekki

gagnrýna skattheimtu af bifreiðum ef þeim

fjármunum sem þannig aflast sé varið til vegaframkvæmda

eða annars þess sem til heilla

horfi fyrir bifreiðaeigendur. Raunin sé hins

vegar alls ekki sú.

„Í ár er 13 milljörðum króna varið til Vegagerðarinnar.

Umferðarstofa og lögreglan fá

sitt en í öllu falli er þó ljóst að tekjur ríkisins

af bifreiðum eru margfalt meiri en útgjöldin.

Því teljum við hjá FÍB að bæði sé talsvert

svigrúm til að lækka álögur á okkar fólk og

sömuleiðis fara í auknar vegaframkvæmdir,“

segir Runólfur.

Þumalputtareglan segir að af verði hvers

bensínlítra renni 60% til ríkissjóðs. Þar er átt

við bensíngjald, vörugjald og virðisaukaskatt.

Bensínlítrinn kostar þegar þetta er skrifað

tæpar 114 krónur í sjálfsafgreiðslu og hefur

hækkað umtalsvert í ár. Segir sig þá sjálft að

tekjur ríkissjóðs aukast í stíganda við annað,

þegar vaskurinn á bensín er hlutfall af öðru

en ekki föst tala. Þá voru á fyrstu sjö mánuðum

þessa árs fluttir til landsins 11.500 nýir

bílar, ámóta margir og allt árið í fyrra. Þetta

skilar sínu inn í ríkissjóð. Þá eru hér ótalin bifreiðagjöld

og ýmsir neysluskattar á varahluti

og rekstrarvörur.

„Skattheimtan á bifreiðaeigendur er langt

umfram það sem eðlilegt getur talist,“ segir

Runólfur Ólafsson. Hann segir tölur um mikið

slit flutningabíla á vegum landsins gefa tilefni

til að ætla að skattlagning á þær bifreiðar sé

ekki í samræmi við notkun þeirra á vegakerfinu

og að eigendur einkabíla séu látnir niðurgreiða

herkostnaðinn. Það sætti FÍB sig ekki

við og vilji breytingar.

Runólfur Ólafsson, framkvæmdastjóri FÍB.

F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5 45


S A M G Ö N G U R

leggja svonefnda klæðningu á vegi landsins.

Árið 1980 hafi aðeins 358 km af þjóðvegum

verið lagðir malbiki, en þegar klæðningin

kom til sögunnar hafi verið hægt að margfalda

þessa vegalengd á fáum árum. Nú sé á

hinn bóginn komið að skuldadögum þeirrar

byltingar í vegagerð sem klæðningin var.

Breiðari vegir og hættuminni

„Vegagerðin gerir umferðarspár tuttugu ár

fram í tímann og leggur þær til grundvallar

þegar farið er í vegaframkvæmdir. Í þeim er

að jafnaði miðað við að tíundi hluti umferðar

séu stórir bílar og því er ég ekki svo viss um

að álagið á vegina sé eitthvað stórkostlega

mikið meira en spár sögðu okkar,“ segir Jón

Rögnvaldsson. Hann bætir því þó við að fyrir

fáum árum hafi leyfilegur öxulþungi bifreiða

verið aukinn úr 10 tonnum í 11,5 og slíkt hafi

að sjálfsögðu áhrif. Miklu ráði sömuleiðis

um endingartíma vega úr hvernig efni þeir

séu byggðir og yfirleitt hafa vegagerðarmenn

komist í góðar námur.

Í ár ver Vegagerðin rúmlega 2,6 milljörðum

króna til endurbyggingar og viðhalds vega.

Þar af fer um 1 milljarður til viðhalds á

bundnu slitlagi og 780 milljónir til að styrkja

og endurbæta vegi. Afgangurinn af nefndri

upphæð skiptist síðan á nokkra smærri liði.

Endurbygging vega hangir reyndar saman

við nýframkvæmdir. Meðal annars nefnir

Jón Rögnvaldsson veginn í Stafholtstungum í

Borgarfirði þar sem miklar framkvæmdir hafa

staðið yfir síðustu mánuði. Þar er vegurinn

allur byggður upp og aukinheldur breikkaður

úr 6,5 metrum í 8,5. Þar munar um minna og

vitaskuld dregur sú breikkun úr allri slysahættu.

Rökin eru skýr

Síðustu misserin hafa ýmsir, svo sem stjórnmálamenn,

sett fram kröfur um að hefja

strandflutningar að nýju, þá hugsanlega með

opinberum tilstyrk að einhverju leyti. Í því

sambandi hefur verið vísað til þess að víða í

Evrópu sé nú kostað kapps að færa flutninga

af vegum í skip eða þá yfir í lestarsamgöngur.

Pálmar Óli Magnússon telur þessar bollaleggingar

fjarstæðukenndar og bendir á að í Evrópu

séu þessar ráðstafanir nauðvörn. Þar sé

Þjóðvegirnir eru alls ekki gerðir fyrir

þessa miklu umferð vöruflutningabíla

sem er sífellt að aukast. Þyngd bílanna er

oft alveg við leyfilegan hámarksþunga á

vegunum. Á mörgum þeirra fáfarnari eru

aðeins einbreið klæðning á miðju vegar

og þegar bílar mætast þurfum við á stóru

bílunum að víkja með því að fara alveg út í

axlirnar. Afleiðingar þessa eru að kantarnir

eru að brotna niður sem síðan étur út frá

sér inn á veginn,“ segir Bjarni Gunnarsson

vöruflutningabílstjóri. Hann starfar á vegum

Landflutninga - Samskipa og er í reglulegum

ferðum milli Reykjavíkur og Ísafjarðar.

Stöðugt fleiri bílar

Tíu til tólf flutningabílar eru í reglulegum

ferðum að vestan og stundum raunar

fleiri. Það segir Bjarni vera í samræmi við

þróun undanfarinna ára. „Síðan ég byrjaði

að keyra hér á milli hefur verið stöðugur

vöxtur í landflutningum og bílunum verið að

fjölga. Það að strandflutningum var hætt

á síðasta ári þýddi alls engin straumhvörf

heldur var það aðeins lokapunktur í langri

þróun,“ segir Bjarni.

Bjarni Gunnarsson, vöruflutningabílstjóri

á Ísafirði:

„Fyrst og fremst heppni

ræður því að vöruflutningabílstjórar

hafi ekki

lent í fleiri slysum.“

BJARNI GUNNARSSON, VÖRUFLUTNINGABÍLSTJÓRI:

Kantarnir að brotna niður

Miðað við fimm öxla undir bíl og vagni

má heildarþyngd ækis ekki vera meiri en

44 tonn. „Víða er undirlag veganna mjög

slæmt, þeir mjóir og standa alls ekki undir

þeim kröfum sem til þeirra eru gerðar.

Þetta er til dæmis raunin víða í Strandasýslu,

til dæmis í Bitrufirði og á Ennishálsi.

Sama gildir þegar er komið er í Ísafjarðardjúpið.

Við Reykjanes er ekið á vegi sem

lagður var um 1950 og þú getur því rétt

ímyndað þér hvernig ástand hans er. Það

hefði átt að fara í endurbætur á veginum

þar á undan veginum í Hestfirði og Skötufirði,

þar sem lagt var slitlag á síðasta ári,“

segir Bjarni sem telur forgangsröðun í samgöngumálum

oft undarlega.

Fjárfestingin sé arðbærari

„Vegirnir eru slíkir að fyrst og fremst

heppni ræður því að vöruflutningabílstjórar

hafi ekki lent í fleiri slysum en raun ber

vitni. Á sumum stöðum eru komnir ágætir

vegir, bæði breiðir og með sterku undirlagi.

Um þá mætti raunar gjarnan vera meiri

umferð þannig að fjárfestingin við uppbyggingu

þeirra sé arðbærari en nú er.“

46 F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5


S A M G Ö N G U R

13 milljarðar til Vegagerðarinnar

Skiptist svona: 6,3 milljarðar fara til stofnframkvæmda, 2,6 milljarðar til endurbyggingar

og viðhalds vega (þar af fer 1 milljarður til viðhalds á bundnu slitlagi)

og 4,0 milljarðar eru eyrnamerktir rekstri og þjónustu Vegagerðarinnar,

en inni í þeirri fjárhæð er snjóruðningur á veturna og ferjurekstur.

BJÖRN MIKAELSSON, YFIRLÖGREGLUÞJÓNN Á SAUÐÁRKRÓKI:

Dekkin plægðu upp veginn

Nýlega var ég á ferð austur á landi og

ók upp brekku á eftir fulllestuðum flutningabíl.

Bílstjórinn hafði fært sig út í vegaxlirnar

til að gefa öðrum svigrúm til að komast

fram úr. Þungi bílsins var mikill og ég

horfði á hvar klæðningin hreinlega plægðist

upp undan afturdekkjunum. Þetta var rosalegt

að sjá og sýndi mér best að í mörgum

tilvikum þola vegirnir alls ekki álag þungra

flutningabíla,“ segir Björn Mikaelsson, yfirlögregluþjónn

á Sauðárkróki.

Vegurinn er mjór og hlykkjóttur

Björn segir margar hættur leynast úti í

umferðinni vegna þessa mikla álags sem

á vegunum er. Almennt séu vegir í dag

aðeins 6,5 metrar á breidd og það sé fjarri

því nóg.

„Hér í Skagafirði eru margar slysagildrur

og þar nefni ég sérstaklega veginn um

Silfrastaðafjall og í Norðurárdal áður en

ekið er upp á Öxnadalsheiði. Núverandi

vegur á þessum slóðum er mjór og hlykkjóttur

og þarna eru fjórar einbreiðar brýr.

Blessunarlega standa vegaframkvæmdir

fyrir dyrum á þessum slóðum en hafa þó

verið í biðstöðu alltof lengi sem hefur

kostað okkur fjölda umferðaróhappa.“

Á fullri ferð

En hvað sem líður umferðarmannvirkjum

og styrk þeirra segir Björn Mikaelsson

„Margar slysagildrur en mannlegi þátturinn

hefur líka áhrif, segir Björn Mikaelsson,

yfirlögregluþjónn á Sauðárkróki.

mikilvægt að hafa mannlega þáttinn líka í

huga hvað varðar umferðaröryggi, enda séu

mannleg mistök orsök velflestra umferðarslysa.

Lögbundinn hámarkshraði stórra

flutningabíla með aftanívagn sé áttatíu

kílómetrar á klukkustund en mörg dæmi

séu um að lögregla hafi stöðvað bílstjóra

á meiri hraða, jafnvel við erfiðar akstursaðstæður.

vegakerfið kolsprungið vegna álags og nauðsynlegt

sé að tappa af umferðarþunganum. Hér

á landi sé þetta alls ekki raunin, alla jafna sé

umferð á vegunum lítil þó svo þeir beri illa

þungann sem á þá er lagður. Við því verði að

bregðast með átaki í vegagerð.

„Það eru sex eða sjö ár síðan við hjá Samskipum

hættum strandsiglingum og þá voru

rökin alveg skýr í okkar huga. Strandflutningaskipið

fór héðan frá Reykjavík nánast tómt og

sigldi á kannski tíu til fimmtán viðkomustaði

úti um land. Tók um borð frystivörur og kom

svo hingað til Reykjavíkur viku síðar, þá fullfermt.

Á sama tíma fóru bílarnir héðan út á

land fullhlaðnir og komu síðan nánast tómir

aftur í bæinn. Með því að hætta siglingunum

gátum við hins vegar verið með fulllestaða bíla

báðar leiðir. Rökin fyrir því að hætta strandflutningum

voru því alveg skýr og við teljum

forsendur í dag alveg þær sömu.“

Jón Rögnvaldsson talar á svipuðum nótum

og segir að í viðskiptaumhverfi nútímans sé rík

krafa fólks að fá vöruna senda heim að dyrum

fljótt og þar standi skipaferðir flutningum aldrei

snúning. „Að því leyti hafa vegaflutningarnir

forskot. Þó finnst mér að ákveðnir vöruflokkar

þyrftu ekki sama flutningshraða og gætu allt

eins verið fluttir á sjó sem landi. Þar get ég til

dæmis nefnt olíu, bensín og ýmsa þungavöru.

Síðan skulum við ekki gleyma að fiskflutningur

þvers og kruss um landið er mjög mikill og

hefur verið að aukast síðustu árin.“

Einbreiðar brýr til ama

Pálmar Óli segir það mikinn misskilning að

halda að flutningafélögin geti stýrt því einhliða

hvort flutningar hér innanlands verði sjóleiðis

eða með um landveg. „Sumir tala eins og

að fyrirtæki í flutningastarfsemi séu í nánast

sjálfstæðum heimi og geti stýrt sínum viðskiptavinum.

Sannleikurinn er sá að fáar greinar eru

jafn háðar ytri skilyrðum og þörfum viðskiptamanna

og einmitt flutningastarfsemi. Krafa

markaðarins er að fá vöruna um landveg bæði

fljótt og vel. Við því þarf að bregðast og gera

átak í vegaframkvæmdum. Byggja upp vegi og

breikka. Gera síðan gangskör að því að fækka

einbreiðum brúm úti á þjóðvegunum. Þær

skipta hundruðum, eru hvarvetna slysagildrur

og til mikils ama.“

F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5 47


NEYTENDASTOFA

Neytendavernd, viðskiptahættir og öryggismál

NEYTENDASTOFA tók til starfa 1. júlí síðastliðinn

og tók hún við hlutverki Löggildingarstofu

sem lögð var niður frá sama tíma. Auk

þess tók hún við hluta af verkefnum sem

áður voru á starfssviði Samkeppnisstofnunar

og annast Neytendastofa nú framkvæmd

nýrra laga um eftirlit með óréttmætum viðskiptaháttum

og gagnsæi markaðarins. Neytendastofa

fer með rafmagnsöryggismál eins

og kveðið er á um í lögum um öryggi raforkuvirkja,

neysluveitna og raffanga. Neytendastofa

annast markaðseftirlit með rafmagnsvörum

og öðrum almennum vörum

sem skylt er að uppfylli öryggiskröfur og

skulu vera CE-merktar. Einnig hefur stofnunin

yfirumsjón með mælifræði. Á sviði

lögmælifræði annast Neytendastofa varðveislu

landsmæligrunna og hefur eftirlit með

framkvæmd laga um vog, mál og annast

framkvæmd faggildinga fyrir hönd íslenskra

stjórnvalda. Á sviði hagnýtrar mælifræði

starfrækir stofnunin kvörðunarþjónustu á

mælitækjum fyrir atvinnulífið og opinbera

aðila. Nýmæli er að lögum samkvæmt skal

Neytendastofa vinna að stefnumótun á sviði

neytendamála og beita sér fyrir því að gerðar

verði rannsóknir á því sviði. Þá annast stofnunin

einnig dagleg störf og undirbúning

mála fyrir talsmann neytenda í samræmi

við ákvæði í þjónustusamningi. Á Neytendastofu

eru alls 20 starfsmenn.

Mælifræðisvið:

• Varðveisla landsmæligrunna

• Kvörðunarþjónusta

• Eftirlit með löggildingu mælitækja

• Löggilding vigtarmanna

Rafmagnsöryggissvið:

• Öryggisstjórnun löggiltra

rafverktaka

• Rannsóknir bruna og slysa

• Markaðseftirlit með rafmagnstækjum

• Öryggisstjórnun rafveitna og

iðjuvera

• Markaðseftirlit með vörum unnum

úr eðalmálmum

Eftirlit með ólögmætum viðskiptaháttum

„Neytendastofa er ríkisstofnun og starfar að

stjórnsýsluverkefnum á sviði neytendamála,“

segir Tryggvi Axelsson, forstjóri Neytendastofu.

„Meðal nýrra þátta í starfseminni er

eftirlit með ólögmætum viðskiptaháttum, til

dæmis villandi auglýsingum o.fl., en ákvæði

um þetta voru áður í samkeppnislögum.

Í lögunum eru einnig ákvæði um gagnsæi

markaðarins sem segir okkur að almenningur

eigi rétt á því að verð vöru og þjónustu

sé tilgreint skýrt og réttilega.“

Tryggvi segir að Neytendastofa eigi að annast

söfnun, úrvinnslu og útgáfu upplýsinga

á sviði neytendamála og að vinna að stefnumótun

og sýna frumkvæði í þeim málum

sem hún hefur umsjón með. Mikilvægt er því

að stofnunin miðli skipulega upplýsingum um

neytendamál og þjóni þá bæði neytendum og

atvinnurekendum þannig að allir hagnist.

Sérþekking fyrir neytendur og framleiðendur

„Á Neytendastofu hefur byggst upp

sérþekking á rétti neytenda og geta jafnt

neytendur, framleiðendur og innflytjendur

sótt í þann þekkingarbrunn sem hér er til

staðar. Jafnframt mun stofnunin stefna að

því að miðla upplýsingum um neytendamál

betur en verið hefur hingað til. Fáir eða

engir seljendur vöru eða þjónustu hafa það

að markmiði að beita óréttmætum viðskiptaháttum

heldur er oft þekkingin ekki fyrir

hendi. Öflug upplýsingagjöf til dæmis hvort

einhverjir skilmálar hafi verið úrskurðaðir

ólögmætir eða hvort tiltekin vara sé hættuleg

og eftirlýst á innri markaðnum í Evrópu

getur forðað óþarfa tjóni. Þarna er ég að tala

um að það eru tvær hliðar á sama peningi.

Þegar talað er um réttindi og skyldur á markaði

þá virkar það þannig að neytendur eiga

oft mikinn rétt og atvinnulífið hefur sínar

skyldur við neytendur. Þarna á að vera á

ferðinni gagnkvæmur skilningur á hlutverkinu

og með hvaða hætti þessir hagsmunir

tengjast. Samkeppnin fer sífellt vaxandi og

seljendur á vörum og þjónustu vilja í æ

ríkara mæli einbeita sér að því að uppfylla

þarfir viðskiptavina og virða réttindi þeirra.

Það er dýrt að tapa viðskiptavinum og dýrt

að afla nýrra. Í framtíðinni má því ætla

að Neytendastofa þjóni ekki einungis neytendum

heldur einnig atvinnulífinu og þar

með landsmönnum öllum með einum eða

öðrum hætti. Neytendavernd og virðing fyrir

réttindum neytenda er því allra hagur.

Neytendastofa hefur margþætt hlutverk

en grunnþráðurinn er samt neytendavernd.

Við förum með öryggismál í sambandi við

48 F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5

KYNNING


afmagn, sem er ein tegund vöru og getur

verið hættulegt, og er okkar starf að hafa

eftirlit með öryggi rafmagnstækja sem notuð

eru í landinu, jafnt nýjum sem notuðum. Þá

höfum við eftirlit með því að raforkufyrirtækin

fylgi settum reglum um rafmagnsöryggi

og starfsemi löggiltra rafverktaka sé

ávallt þannig að fyllsta öryggis sé gætt.

Það þarf mannskap til að fylgjast með

öryggismálum svo vel fari. Við viljum haga

starfseminni á þann hátt að nota faggiltar

skoðunarstofur til að framkvæma eftirlitið

í eins ríkum mæli og unnt er. Faggildingu

geta hlotið einkaaðilar sem vilja taka að

sér eftirlitsstörf. Við ætlum okkur ekki að

vera með stóran hóp af „markaðslöggum“

sem send verði á staðinn þegar erindi berst,

heldur felst hagræðing í að við semjum

skoðunarreglur og njótum síðan þjónustu

skoðunarstofa sem eru faggiltar til að framkvæma

slík verk þegar á þarf að halda.

Ég get nefnt sem dæmi að ef við viljum

fá úttekt á því hvort hættuleg raftæki eða

leikföng eru á boðstólum í verslunum þá

pöntum við þjónustu frá faggiltri skoðunarstofu

sem fer á vettvang og skoðar hvort

slík tæki eða leikföng eru á markaði hér á

landi. Það er síðan okkar að fylgjast með

því að einkaaðilarnir vinni sína vinnu af fagmennsku

og eftir þeim reglum sem neytandinn

á að geta treyst og að enginn mismunun

sé í aðferðarfræðinni. Á grundvelli skoðunarskýrslna

metum við sem stjórnvald hvort

ástæða er til aðgerða, t.d. hvort innkalla

eigi vöru, setja á sölubann eða beita öðrum

stjórnvaldsúrræðum.“

Markaðseftirlitssvið:

• Óréttmætir viðskiptahættir

• Gagnsæi markaðarins

• Almennt vöruöryggi,

þ.m.t. CE-merkingar

• Framkvæmd og eftirlit með

sérlögum á sviði neytendaverndar

sem nauðsynlegir eru þegar taka á mælitæki

til kvörðunar.

Dæmi um iðnaðarfyrirtæki sem notað

hafa kvörðunarþjónustu Neytendastofu er

fyrirtæki sem framleiða ál, lyf, gervilimi,

vogir og flæðilínur. Útflutningur þessara fyrirtækja

skiptir miklu máli fyrir íslenskan

efnahag og þeir fjármunir sem íslenska ríkið

setur í mælifræði eru ekki miklir miðað

við það sem slíkur hátækniiðnaður skilar

ríkinu.

Í alþjóðaviðskiptum aukast gæðakröfur

sífellt. Í ljósi þessa hefur nú kvörðunarþjónustan

aflað sér faggildingar af bresku faggildingarstofnuninni

UKAS samkvæmt ÍST EN

17025 staðlinum. Framangreind faggilding

tekur ekki bara til kvarðana heldur einnig til

yfirstjórnunar o.fl. Við erum opinber stofnun

og almenningur á kröfu á að hér sé starfað af

miklum metnaði og gæðum og við sem hér

störfum vinnum markvisst að því að Neytendastofa

verði stofnun sem allir treysti.

Þess vegna er brýnt að starfa áfram á grundvelli

gæðastjórnunar í þessari stofnun.“

Borgartúni 21 • Sími: 5101100

Netfang: www.neytendastofa.is

Mælifræðisvið Mikilvægt starfssvið Neytendastofu

er mælifræðisvið: „Efnahagur

heimsins byggir á áreiðanlegum mælingum

og prófunum, sem hægt er að treysta á

og eru alþjóðlega viðurkenndar. Mælifræði

skiptir miklu máli við að tryggja gæði

í margs konar iðnaðarstarfsemi. Á Íslandi

verður framleiðsluiðnaður, eftirlitsiðnaður,

rannsóknarstofur og aðrir að hafa aðgang

að faggiltri kvörðunarþjónustu, s.s. til að

kvarða nákvæmar vogir ofl. Þótt tekjur af

kvörðunum hafi vaxið árlega um 20% síðustu

árin er markaðurinn lítill. Á meðan svo

er verða stjórnvöld að halda úti kvörðunarþjónustu

og það kemur í hlut Neytendastofu

að annast hana enda varðveitir hún og hefur

umsjón með verðmætum mæligrunnum

Hluti starfsmanna Neytendastofu

og Tryggvi Axelsson forstjóri,

sem er fremst til hægri.

F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5 49


Frumherjarnir og stofnendur KPMG eru að hætta þar vegna aldurs.

Um árabil voru þeir með stærstu og þekktustu fyrirtæki landsins á sinni

könnu og áhrifamiklir ráðgjafar helstu forstjóranna á bak við tjöldin.

NESTORARNIR

50 F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5


E N D U R S K O Ð U N

Fjórmenningarnir

Helgi V. Jónsson,

Sveinn Jónsson,

Ólafur Nilsson og

Guðni S. Gústafsson

hafa allan sinn starfsferil

verið áberandi í

íslensku viðskipalífi. Ólafur Nilsson og

Guðni Gústafsson eru

að láta af störfum hjá

KPMG vegna aldurs.

Þeir Helgi V. Jónsson

og Sveinn Jónsson hættu þar

fyrir örfáum árum. Um árabil

voru þeir á meðal þekktustu

endurskoðenda hér á landi og

með stærstu og þekktustu fyrirtæki

landsins á sinni könnu og

sem slíkir áhrifamiklir ráðgjafar

helstu forstjóranna á bak við

tjöldin. Ólafur, Guðni og Helgi

stofnuðu Endurskoðun hf., forvera

KPMG, fyrir sléttum þrjátíu

árum. Þremur árum síðar

bættist Sveinn í hópinn sem

fjórði meðeigandi stofunnar.

„Algengt er meðal erlendra

endurskoðenda að þeir vinni

aðeins til 60-65 ára aldurs eða

hætti jafnvel yngri en það. Oftsinnis

er fyrirkomulagið þannig

í dag að menn verða bara að

hætta. Hins vegar er langur

vinnudagur einkennandi fyrir

starf endurskoðandans. „Áður

fyrr var gert ráð fyrir því að

endurskoðandinn dytti dauður

niður við skrifborðið í störfum

sínum,“ segir Helgi Vilhelm

Jónsson, sem var einn af þremur

stofnendum Endurskoðunar hf.

árið 1975, fyrirtækis sem nú ber

heitið KPMG á Íslandi.

„Við tókum okkur þrír

saman góðir félagar sem þekktust

vel innbyrðis og stofnuðum

TEXTI: ÍSAK ÖRN SIGURÐSSON fyrirtækið árið 1975 ásamt

MYND: GEIR ÓLAFSSON

konum okkar,“ segir Ólafur

Nilsson sem er löggiltur endurskoðandi.

KVEÐJA

Ólafur byrjaði að læra

1956 hjá Endurskoðunarstofu

Björns Steffensen og

Ara Ó. Thorlacius og starfaði

þar til ársins 1964, en

setti þá á fót eigin stofu. Á

árinu 1965 tók hann síðan

við starfi skattrannsóknastjóra

sem hann gegndi til ársins

1975.

„Þessir þrír voru, auk mín,

Helgi V. Jónsson, sem þá var

borgarendurskoðandi, og

Guðni Gústafsson sem rak á

þeim tíma sjálfur endurskoðunarstofu.

Við Guðni þekktumst

vel, námum endurskoðunarfagið

á sama stað, á Endurskoðunarstofu

Björns Steffensen

og Ara Ólafs Thorlacius.“

Helgi V. Jónsson er hæstaréttarlögmaður

og löggiltur

endurskoðandi. „Ég var skrifstofustjóri

borgarverkfræðings

Reykjavíkurborgar árin 1963-

66 og borgarendurskoðandi

Reykjavíkurborgar um níu ára

skeið þar á eftir. Helgi vann

mestallan sinn starfsferil hjá

KPMG, hætti störfum þar 2001,

en vinnur nú að einstökum

verkefnum fyrir Themis lögmannsstofu

sem hann stofnaði

með dóttur sinni Hönnu Láru

Helgadóttur hrl. árið 2004.

Langur vinnudagur

„Á námsárum mínum í endurskoðun

voru nemar, vægast

sagt, ekki á háum launum, en

unnu langan vinnudag,“ segir

Guðni. „Vinnuharkan var einnig

mikil á upphafsárum Endurskoðunar

hf. og var talað um

að eitthvað væri að mönnum

ef þeir skiluðu ekki minnst 300

tíma vinnuframlagi á mánuði.

Það hefur loðað við okkar kynslóð

að við vorum lengi vel

gjarnir á að viðhalda þessum

langa vinnutíma. Það þýðir hins

vegar ekki að bjóða mönnum

upp á þannig kjör í dag. Menn

fara einfaldlega annað ef þeim

ofbýður vinnuharkan.“

Ætluðu að vera fjórir „Við

ætluðum upphaflega að stofna

þetta fyrirtæki fjórir saman

F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5 51


E N D U R S K O Ð U N

með Sveini Jónssyni sem þá

var aðstoðarseðlabankastjóri.

Sveinn sá sér hins vegar ekki

fært að vera með okkur í byrjun

en kom til liðs við okkur þremur

árum eftir stofnun Endurskoðunar

hf.,“ segir Ólafur. Allir eru

þeir fjórmenningarnir annaðhvort

hættir störfum sökum aldurs

eða við það að hætta.

Starfsmenn Endurskoðunar

voru 10 í upphafi en mikið vatn

hefur runnið til sjávar síðan þá. Á

Íslandi starfa nú um 170 manns

hjá KPMG. Löggiltir endurskoðendur

eru um 40, þar starfa sjö

lögfræðingar og fjöldi viðskiptafræðinga.

Höfuðstöðvar KPMG

hafa verið að Borgartúni 27

frá árinu 2003 en félagið rekur

einnig starfsstöðvar í átta öðrum

sveitarfélögum á landinu.

„Vinnuharkan var einnig

mikil á upphafsárum

Endurskoðunar hf. og var

talað um að eitthvað væri

að mönnum ef þeir skiluðu

ekki minnst 300 tíma

vinnuframlagi á mánuði.“

- Guðni S. Gústafsson.

Guðni rak

eigin endurskoðunarstofu

sem

sinnti m.a.

endurskoðun

fyrir Loftleiðir

áður en Endurskoðun

hf.

var stofnað.

Stórir viðskiptavinir í upphafi

„Við tókum strax þá stefnu að

ráði Ólafs að hafa launin okkar

í lægri kantinum og byggja fyrirtækið

heldur upp og tryggja

betur góð eftirlaun. Við erum

farnir að njóta þeirrar fyrirhyggju

Ólafs í dag,“ segir Guðni.

„Uppistaðan á 42 ára starfsferli

mínum var endurskoðunarvinna

fyrir Flugleiðir og Loftleiðir

áður. Segja má að Endurskoðun

hf. hafi verið stofnuð utan um

þjónustu við Flugleiðir, sem voru

viðskiptavinir endurskoðunarstofu

minnar áður,“ segir Guðni.

„Starfsemi Endurskoðunar

hf. var fyrstu árin í Essohúsinu

við Suðurlandsbraut. „Húsráðendur

þar voru okkur mjög vinsamlegir

og við gátum stækkað

lengi vel við okkur á þeim stað.“

„Endurskoðun varð fljótlega

stærsta fyrirtækið í sínum geira

hérlendis. Árið 1985 fórum við

inn í alþjóðlegt samstarf við

KPMG, en áður höfðum við ver

með samstarf við annað alþjóðlegt

endurskoðunarfyrirtæki,

Grant Thornton, sem við unnum

töluvert með í Flugleiðaverkefnum.

Erlendir lánveitendur

gerðu kröfu um það á þessum

tíma að stórt alþjóðlegt endurskoðunarfyrirtæki

kæmi að endurskoðun

stærri fyrirtækja með

okkur. Árið 1995 var húsnæðið

að Suðurlandsbraut orðið of lítið

og starfsemin flutt að Vegmúla

3,“ segir Ólafur.

„Mér er alltaf minnisstætt á

þeim dögum þegar við voru að

stofna fyrirtækið en vorum ekki

búnir að finna okkur húsnæði

og reksturinn ekki kominn í

gang. Þá óskaði Járnblendiverksmiðjan

á Grundartanga eftir tilboðum

um endurskoðun. Það

voru þarna einhverjir útlendingar

sem vildu spjalla við okkur.

Þeim leist hins vegar ekkert vel

á að við myndum koma starfseminni

á legg og létu ekkert verða

af viðskiptum, en óskuðu okkur

bara góðs gengis,“ segir Helgi.

Kom í samstarf eftir þrjú ár

„Ég var ekki einn af stofnendunum

Endurskoðunar hf. árið

1975 en það kom vissulega mjög

sterkt til álita að ég yrði það. Á

þeim tíma vann ég hjá Seðlabankanum,

stjórnaði þá bankaeftirlitinu.

Það stóð þannig á í störfum

mínum að það varð ekki úr því

að ég kæmi að stofnun stofunnar.

Hins vegar kom ég þremur árum

seinna inn sem fjórði meðeigandinn,“

segir Sveinn.

„Þegar ég kom inn í fyrirtækið,

hafði ég unnið í bankakerfinu

og þekkti það umhverfi

mjög vel. Þess vegna hefði mátt

búast við því að ég hefði stílað

inn á það að þjóna sem endurskoðandi

fjármálafyrirtækja.

Hins vegar var hugsun mín alls

ekki sú - ég vildi gjarnan reyna

eitthvað nýtt, kynnast nýjum

sviðum í atvinnulífinu. Vegna

laga- og þjóðfélagsbreytinga á

þeim tíma, var aukin eftirspurn

frá fjármálafyrirtækjum eftir

þjónustu endurskoðenda á þessu

sviði. Því var leitað til mín fyrstu

2-3 árin og bankar, sparisjóðir,

tryggingafélög, lífeyrissjóðir, fjárfestingalánasjóðir

og fyrstu verðbréfasjóðir

á landinu voru þeir

sem ég þjónaði. Fyrr en varði

var ég kominn með kúnnahóp

úr þessum geira,“ segir Sveinn.

Samrunar fyrirtækja Ólafur

Nilsson kom að öllum mögulegum

störfum hjá fyrirtækinu.

„Ég sinnti töluvert endurskoðun

fyrir sjávarútvegsfyrirtæki,

tryggingarfélög og einstaka fjármálafyrirtæki.

Eftirminnilegast

úr störfum mínum finnst mér

vera samrunarnir sem orðið

hafa á stórum fyrirtækjum á

Íslandi. Einn af þeim eftirminnilegri

var þegar Ísbjörninn og

Bæjarútgerð Reykjavíkur sameinuðust

í Granda. Nóg var af

hrakspánum fyrir því fyrirtæki

vegna þess að sjávarútvegnum

gekk ekki vel á þeim tíma þegar

sameiningin fór fram og pólitík

hljóp í málið, einkum vegna

„Áður fyrr var gert ráð

fyrir því að endurskoðandinn

dytti dauður niður

við skrifborðið í störfum

sínum.“

- Helgi V. Jónsson

Helgi starfaði

sem

borgarendurskoðandi

fyrir stofnun

Endurskoðunar

hf.

BÚR. Sagan ber því hins vegar

vitni að Granda, nú HB-Granda,

hefur gengið vel. Sameining

bankanna og tryggingarfélaganna

var einnig eftirminnileg,

en fyrirtæki okkar kom að

öllum þeim sameiningum.“

Ólafur er hættur öllum

afskiptum af rekstri KPMG á

Íslandi og er einnig að mestu

hættur störfum.. „Ég hef mörg

áhugamál sem ég get betur sinnt

núna. Fjölskylda mín er með

sumarbústað og þar er heilmikil

trjárækt. Á vetrum stunda ég

skíði eins og ég gerði á mínum

yngri árum. Ég hef sömuleiðis

reynt að gefa mér tíma í golfið á

sumrin og flugið hefur lengi ver

mitt áhugamál,“ segir Ólafur

sem er með einkaflugmannsréttindi.

„Ég hef því nóg að gera þó

að ég sé að hætta í vinnunni,

áhugamálin, fjölskyldan, börnin

og barnabörnin sjá um það.“

Skipt um starf með jöfnu millibili

Sveinn Jónsson stjórnaði

bankaeftirlitinu í 10 ár. „Eftir

10 ára starf hjá Endurskoðun

bauðst mér starf hjá Búnaðarbankanum

sem aðstoðarbankastjóri.

Þar starfaði ég á árunum

1988-98. Á tíma mínum hjá

Búnaðarbankanum tók ég mér

eins árs frí frá störfum og fór

52 F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5


E N D U R S K O Ð U N

í mastersnám á tölvufræðum í

City University í London. Árið

1998 var ég orðinn 63 ára og þá

var kominn tími til að hætta og

snúa sér að áhugamálunum. Ég

gíraði mig aðeins niður, hætti

í Búnaðarbankanum og tók

að mér verkefni fyrir KPMG á

árunum 1998-2000. Verkefnin

fólust aðallega í því að sinna

áreiðanleikakönnunum og ráðgjafaverkefnum

á vegum tölvumála.

Eftir það lagði ég niður

störf og nýt eftirlaunaáranna við

tungumálagrúsk, golf, laxveiðar

og önnur áhugamál.“

Strik í reikninginn „Ég lenti

í því þegar ég var 42 ára að fá

heilablóðfall, æð sprakk í höfðinu,

í vertíðarlokum ársins 1982.

Ég gekkst þá undir aðgerð, var

frá vinnu í þrjá mánuði en náði

mér smám saman aftur. Læknir

minn, Bjarni Hannesson, sagði

mér að innan við 2% þeirra sem

fengju heilablóðfall á þessum

stað, næðu sér að fullu. Ég tel

mig því vera verulega heppinn

að vera við góða heilsu nú 23

árum síðar. Í veikindum mínum

reyndust Ólafur og Helgi mér

afskaplega vel og gengu í störf

mín í fjarveru minni. Þar sannaðist

hið fornkveðna, „sá er vinur

er í raun reynist“. Þá fann ég

virkilega fyrir því hve góðir vinir

mínir þeir eru,“ segir Guðni.

„Að hætta að vinna 65 ára

- hvað tekur við? Fjölskyldan,

fyrst og fremst og svo allir okkar

góðu vinir. Við hjónin eigum

barnaláni að fagna. Við eigum

þrjú uppkomin börn, 13 barnabörn

og tvö barnabarnabörn,

eða 18 afkomendur alls sem sjá

mér fyrir nægum verkefnum það

sem eftir er. Við eigum okkar

sælureit sem er sumarhús í

Skorradal og þangað viljum við

fara eins oft og kostur er. Nú

„Löggjöfin og allt regluverk

um fjármálafyrirtæki

er í dag ótrúlega miklu

flóknari og ítarlegri en

þegar ég var að starfa á

mínum fyrstu árum sem

endurskoðandi.“

- Sveinn Jónsson.

Sveinn kom

til starfa hjá

Endurskoðun

hf. 1978 en

var áður

aðstoðarseðlabankastjóri.

verða stundirnar þar fleiri. Ég á

mér ýmis áhugamál önnur, svo

sem veiði og að spila keilu. Svo

á ég við ramman reip að draga,

þar sem ég á langt í land með að

standast hinum „nestorunum“

snúning í golfi, en nú er lag að

ráða bót á því!“

Meiri sérhæfing og flóknara

starfsumhverfi „Starfsumhverfi

endurskoðandans hefur breyst

verulega á þeim tíma sem ég

hef starfað,“ segir Ólafur. „Endurskoðunarfyrirtækin

hafa

stækkað og hafa tekist á við

meiri sérhæfingu í störfum.

Áður fyrr þurftu menn að vita

allt um alla hluti sem lutu að

þjónustunni, en nú gengur það

ekki. Það koma stundum margir

starfsmenn að stærri verkefnum

og hefur hver þeirra sérþekkingu

á sínu sviði. Sérhæfingin

er meiri og tækjabúnaður og

möguleikar manna eru núna

allt aðrir og meiri en áður var.

Starf endurskoðandans var mjög

tímabundin álagsvinna en vinnuálagið

er orðið jafnara en áður,“

segir Ólafur.

Gjörbreytt starf endurskoðenda

Sveinn er á því að starf

endurskoðandans hafi breyst

heilmikið á starfsferlinum. „Þar

ber helst að nefna fjögur atriði.

Starfsumhverfið sjálft hefur

breyst mikið. Löggjöfin og allt

regluverk um fjármálafyrirtæki

er í dag ótrúlega miklu flóknari

og ítarlegri en þegar ég var að

starfa á mínum fyrstu árum sem

endurskoðandi. Alþjóðavæðingin

hefur gert það að verkum

að fyrirtæki starfa ekki lengur

bara í einu landi, oft mörgum í

einu. Endurskoðandinn verður

að bregðast við þeirri gífurlegu

breytingu sem af því leiðir. Einn

angi af því er að samræma vinnubrögð

við kollegana í öðrum

löndum.

Önnur breyting er sú að

formleg uppbygging fyrirtækja

er orðin mjög flókin í mörgum

tilfellum. Þú sérð í fréttum að

A-hf á í B-hf sem á í C-hf sem á

í D-hf. Endurskoðandinn verður

að leggja fram vinnu til að endurskoða

samstæðureikninga á milli

þeirra og getur það verið ansi

flókið mál.

Þriðja breytingin sem minnast

má á, er sú að viðskiptasamningar

eru orðnir miklu

flóknari í öllum greinum, ekki

síst í fjármálaheiminum. Margir

kannast orðið við svokallaða

afleiðusamninga sem gera reikningsskilin

verulega flókin.

Í fjórða lagi má nefna tæknina

sem að sjálfsögðu hefur í

mörgum tilfellum hjálpað endurskoðandanum,

en skapar jafnframt

nýja áhættu. Viðskipti

gerast hraðar og eru oft pappírslaus,“

segir Sveinn.

„Eftirminnilegast úr störfum

mínum finnst mér

vera samrunarnir sem

orðið hafa á stórum fyrirtækjum

á Íslandi.“

- Ólafur Nilsson.

Ólafur var

skattrannsóknarstjóri

áður en

hann hóf

störf hjá

Endurskoðun

hf.

Kenndir við íþróttafélög Fjórmenningarnir

eru allir kenndir

við íþróttafélög, Ólafur og Helgi

við KR, Sveinn við KA og Guðni

við Val. „KR stendur sig ekki vel

um þessar mundir í Landsbankadeildinni

í knattspyrnu en við

látum ekki deigan síga þó illa

gangi. Það var alltaf gott samkomulag

hérna í vinnunni, við

KR-ingar vorum með svo mikla

yfirburði og fáir sem lögðu til

atlögu við okkur,“ segir Ólafur

sem var þekktur skíðakappi hjá

KR á sínum yngri árum.

„Þegar Valur féll í fyrsta skipti

úr úrvalsdeild niður í 1. deild í

knattspyrnu, var Sveinn Jónsson

duglegur að velta mér upp úr

því, því KA hafði vanalega ekki

úr miklu að spila. Þegar tækifærið

gafst, fullnýtti Sveinn náttúrulega

það. Fótboltarígurinn

stóð hins vegar samstarfi okkar

aldrei fyrir þrifum, við göntuðumst

eðlilega með árangur

okkar félaga þegar þannig stóð

á,“ segir Guðni.

„Það væri heldur ekkert

gaman af því ef KR ynni alltaf.

Önnur íþróttafélög myndu

hreinlega hætta ef svo færi,“

segir Helgi, en hann var lengi

leikmaður í meistaraflokki

KR og landsliðsmaður í knattspyrnu

á árunum 1955-61. Hann

spilaði einnig handbolta með

Aftureldingu og körfubolta

með ÍR. „Þetta kallar maður

nú bara lauslæti,“ segir Ólafur,

„að stunda íþróttir með þremur

félögum“!

F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5 53


S T J Ó R N M Á L A M E N N Í U T A N R Í K I S Þ J Ó N U S T U N N I

GUÐMUNDUR ÁRNI

OG MARKÚS ÖRN

SENDIHERRAR

TEXTI: SIGURÐUR BOGI

SÆVARSSON

MYNDIR: GEIR ÓLAFSSON

Guðmundur Árni Stefánsson alþingismaður og Markús Örn Antonsson,

fyrrverandi útvarpstjóri, munu á næstu vikum taka við störfum sendiherra

Íslands í Stokkhólmi og Kanada. Nítján þingmenn eða ráðherrar

hafa áður valist til þess að gegna slíkum störfum fyrir Íslands hönd.

„Hef alltaf haft áhuga

á að búa og starfa

erlendis,“ segir Guðmundur

Árni Stefánsson,

verðandi sendiherra

í Svíþjóð.

Stjórnmálin gefa víðtæka reynslu

„Ég held að útþráin sé nokkuð

sem búi meðal nánast allra

Íslendinga. Sjálfur hef ég

alltaf haft áhuga á að búa og

starfa erlendis um einhvern

tíma og því gaman að fá

þetta tækifæri núna, þótt

með seinni skipunum sé,“

segir Guðmundur Árni

Stefánsson, verðandi

sendiherra Íslendinga í

Svíþjóð. Hann lætur

af þingmennsku nú á

haustdögum og tekur

formlega við hinu nýju

starfi ytra síðari hluta

október. Áður mun

honum gefast nokkur

tími til að kynna sér og

læra starfshætti utanríkisþjónustunnar,

sem

hann kveðst þó þekkja nokkuð

til eftir meira en tólf ára setu á

Alþingi, þar af ráðherra í hálft

annað ár.

Til sendiherrastarfa fyrir Íslands

hönd hafa jöfnum höndum

valist embættismenn, menn

úr viðskiptalífinu og fyrrverandi

stjórnmálamenn. Guðmundur

Árni segist telja þetta fyrirkomulag

ágætt. Íslenska utanríkisþjónustan

sé fáliðuð og

mikilvægt að þeir sem undir

merkjum hennar starfa hafi

fjölþætta reynslu og komi úr

ólíkum áttum. „Í stjórnmálastarfi

safna menn að sér víðtækri

reynslu sem kemur sér

vel í þessu starfi, Það að telja

fyrrverandi stjórnmálamenn

ómögulega til þessara starfa,

eða yfirleitt starfa á almennum

vinnumarkaði eftir þingsetu, er

viðhorf sem ég held að eigi sér

ekki mikinn hljómgrunn, nema

rétt á yfirborðinu. Jafnvel þó

svo einstaka þingmenn reyni

jafnvel stundum að spila með

dægurþrasinu og tala sitt eigið

starf niður.“

Sem alþingismaður hefur Guðmundur

Árni komið að ýmsum

verkefnum á sviði EFTA, ESB,

NATO og norræns samstarfs.

„Menn gera sér ekki alltaf

grein fyrir því hvað böndin

milli Norðurlandanna eru sterk

og hvað þessar bræðraþjóðir

okkar bera í raun mikla virðingu

fyrir Íslendingum og því

hvað þessi 300 þúsund manna

þjóð hefur spjarað sig vel.“

54 F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5


S T J Ó R N M Á L A M E N N Í U T A N R Í K I S Þ J Ó N U S T U N N I

Alls 36 bera í dag titil sendiherra.

Af þeim eru 20 starfandi erlendis

og þrír í leyfi. Þrettán þeirra starfa

hér heima og gegna margvíslegum

störfum í utanríkisráðuneytinu.

Einn er ráðuneytisstjóri og annar sendiherra

er aðstoðarmaður hans. Einn gegnir starfi

prótokollstjóra, fimm eru skrifstofustjórar

í ráðuneytinu og jafnmargir starfa á skrifstofum

þess.

Grunnlaun og staðaruppbót

Grunnlaun sendiherra eru 480.696 kr. Auk

grunnlauna fær starfsmaður greidda uppbót

sem er kostnaðartengd greiðsla og nefnist

staðaruppbót. Bæturnar miðast við starfssvið,

fjölskyldustærð, verðlag og aðrar sérstakar

aðstæður á hverjum stað; meðal annars

þær sem af sjálfri flutningsskyldunni

leiða.

Staðaruppbætur eru á bilinu 150 til 600

þúsund kr. á mánuði og breytilegar frá

einum stað til annars. Risna er endurgreidd

KJÖR SENDIHERRA

1. GRUNNLAUN eru 481 þús. kr. á

mánuði.

2. STAÐARUPPBÆTUR

(skattfrjálsar) allt að 600 þúsund kr.

á mánuði. Breytilegar eftir löndum.

3. SKATTUR er greiddur af öllum

launagreiðslum en staðaruppbætur

eru skattfrjálsar.

4. FRÍTT HÚSNÆÐI, þegar þeir

starfa erlendis.

5. FRÍR SÍMAKOSTNAÐUR

að hluta.

6. RISNA til veisluhalda og móttaka

gesta er endurgreidd eftir reikningi

upp að ákveðnu hámarki sem er

breytilegt eftir verðsvæðum.

7. FRÍR BÍLL. Sá bíll er notaður sem

sendiráðsbíll í leiðinni.

eftir reikningi upp að ákveðnu hámarki sem

er breytilegt eftir verðsvæðum. Tókyó og

New York eru borgir á hæsta verðsvæði

en Mapútó í Mósambik er á hinu lægsta.

Skattur er greiddur af öllum launagreiðslum

en staðaruppbætur eru skattfrjálsar. Flutningsskyldir

starfsmenn hafa frítt húsnæði

þegar þeir eru starfandi erlendis og hluti

símakostnaðar er greiddur.

Í ár fara um 2,1% af öllum útgjöldum ríkissjóðs

til utanríkisþjónustunnar. Þetta eru

tæpir sjö milljarðar króna. Stórar sneiðar

í tertunni eru rekstur utanríkisráðuneytisins

sjálfs, málefni Keflavíkurflugvallar og

rekstur sendiráða víða um lönd. Einnig taka

þróunarmál og starf Íslands innan alþjóðastofnana

mikið til sín.

Utanríkisþjónustan nýtur trausts

„Erlendis verður maður þess oft var að

íslenska utanríkisþjónustan nýtur mikils

trausts. Fulltrúar annarra landa undrast

styrka stöðu og virðingu sem Ísland nýtur

Ólíkur bakgrunnur er kostur

„Ég hef lengi haft áhuga á að

takast á hendur starf í utanríkisþjónustunni.

Þegar þessi möguleiki

kom til umræðu í fullri alvöru fyrir

nokkru, fannst okkur hjónum ekkert

því til fyrirstöðu að breyta til

starfslega. Mér hefur hentað ágætlega

að breyta til og fá margvíslega

reynslu í mismunandi störfum

fremur en að vera lengi á sama

stað,“ segir Markús Örn Antonsson,

verðandi sendiherra Íslands

í Kanada. Hann tekur við starfinu

þar ytra nú á haustdögum, en

hann lét af starfi útvarpsstjóra um

síðustu mánaðamót. „Þegar maður

horfir til þess að starfslokaaldurinn

nálgast óðfluga er að sjálfsögðu

mjög ánægjulegt að fá tækifæri

til að prófa eitthvað nýtt síðustu

starfsárin.“

Sendiráð Íslands er í Ottawa í

Kanada og þar munu Markús og

eiginkona hans, Steinunn Ármannsdóttir,

búa og starfa næstu

árin. „Við hlökkum til að fara til

Kanada. Við eigum þar marga

vini og kunningja meðal Vestur-

Íslendinga eftir stjórnarsetu mína

og formennsku í Þjóðræknisfélagi

Íslendinga,“ segir Markús. Sendiráðið

annast samskipti Íslands og

Kanada á breiðum grundvelli, með

áherslu á stjórnmál, viðskipti og

menningarmál. Einnig hefur það

fyrirsvar fyrir Íslands hönd gagnvart

nokkrum löndum í Mið- og Suður-

Ameríku.

Þegar Sjónvarpið var sett á laggirnar

árið 1966 var Markús einn

af fyrstu fréttamönnum þess - og

27 ára var hann kjörinn til setu í

borgarstjórn. Hann var ritstjóri

Frjálsrar verslunar um ellefu ára

skeið, borgarstjóri í þrjú ár

og hefur verið útvarpsstjóri

í samtals fimmtán ár, með

hléi. „Allt þetta er mikilvæg

reynsla og kemur að

góðu haldi á ýmsum starfsvettvangi,

kannski ekki

síst þeim sem nú bíður

mín. Fljótt á litið held ég

að það sé kostur að menn

sem starfa í utanríkisþjónustu

landsins

hafi ólíkan bakgrunn,“

segir

Markús.

„Fá margvíslega reynslu

í mismunandi störfum

fremur en að vera lengi á

sama stað,“ segir Markús

Örn Antonsson, verðandi

sendiherra í Kanada.

F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5 55


S T J Ó R N M Á L A M E N N Í U T A N R Í K I S Þ J Ó N U S T U N N I

Í ár fara um 2,1% af öllum

útgjöldum ríkissjóðs til utanríkisþjónustunnar.

Þetta eru

tæpir sjö milljarðar króna.

Báðir af vinstri vængnum. Sighvatur Björgvinsson framkvæmdastjóri

Þróunarsamvinnustofnunar Íslands og til hægri

er Svavar Gestsson sendiherra í Svíþjóð sem senn flyst til

Kaupmannahafnar.

Tómas Ingi Olrich sendiherra í París, Sturla

Sigurjónsson skrifstofustjóri alþjóðaskrifstofu

utanríkisráðuneytisins og Kjartan Jóhannsson

sendiherra í Brüssel.

Stjórnmálamenn í starfi sendiherra

• Albert Guðmundsson. Borgarfulltrúi,

þingmaður og fjármálaog

iðnaðarráðherra Sjálfstæðisflokksins

og síðast formaður

Borgaraflokksins. Sat á Alþingi

1974 til 1989. Sendiherra í

París 1989 til 1993.

• Benedikt Gröndal. Þingmaður

Alþýðuflokks og forsætisráðherra.

Sat á Alþingi 1956

til 1982. Sendiherra 1982 til

1991, fyrst í Stokkhólmi og síðast

hjá Sameinuðu þjóðunum í

New York.

• Björn Dagbjartsson. Þingmaður

Sjálfstæðisflokks. Sat

á Alþingi 1984 til 1987. Eftir

það framkvæmdastjóri Þróunarsamvinnustofnunar

Íslands

og loks sendiherra í Mapútó í

Namibíu 2001 til 2005.

• Eiður Guðnason. Þingmaður

Alþýðuflokks og síðast umhverfisráðherra.

Sat á Alþingi 1978

til 1993. Sendiherra frá 1993,

fyrst í Osló og nú í Peking.

• Einar Ágústsson. Þingmaður

Framsóknarflokks 1963 til

1979. Utanríkisráðherra í sjö

ár. Sendiherra í Kaupmannahöfn

1980 til dánardægurs

1986.

• Gísli Sveinsson. Þingmaður

Sjálfstæðisflokks og fleiri. Sat

á Alþingi með hléum frá 1916

til 1947. Sendiherra í Osló

1947 til 1951.

• Guðmundur Í. Guðmundsson.

Þingmaður Alþýðuflokks 1942

til 1965. Utanríkisráðherra.

Sendiherra 1965 til 1979. Sat

í London, Washington og víðar.

• Guðmundur Árni Stefánsson.

Frá haustinu 2005. Til Stokkhólms.

• Gunnar Thoroddsen. Borgarstjóri

og þingmaður Sjálfstæðisflokksins

og síðast forsætisráðherra.

Sat á Alþingi 1934

til 1965 og 1971 til 1983.

Sendiherra í Kaupmannahöfn

frá 1965 til 1969.

• Jón Baldvin Hannibalsson.

Þingmaður Alþýðuflokks 1982

til 1998. Fjármála- og utanríkisráðherra.

Sendiherra frá 1998,

í Washington og nú í Helsinki.

56 F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5


S T J Ó R N M Á L A M E N N Í U T A N R Í K I S Þ J Ó N U S T U N N I

Pólítískir samherjar. Þorsteinn Pálsson sendiherra sem er að hætta í utanríkisþjónustunni

og Markús Örn Antonsson sem þar hefja þar störf sem

sendiherra í Kanada.

út á við, þrátt fyrir fámennið,“ segir

Markús Örn Antonsson, verðandi

sendiherra í Ottawa, í samtali við

blaðið. Hann bætir við að milliríkjasamskipti

krefjist sérþekkingar á

ýmsum sviðum, sem fólk öðlist ekki

nema með sérnámi sem miði einmitt

að störfum í utanríkisþjónustunni.

Löng starfsreynsla innan hennar sé

einnig þýðingarmikil.

„En það má líka vera pláss fyrir

aðra sem frá öðrum sjónarhóli

þekkja vel hið íslenska samfélag og

aflvakann sem þróun þess byggir á,

hvort sem það er á sviði viðskipta

eða menningar,“ segir Markús Örn.

Hann telur margt í störfum utanríkisþjónustunnar

lítt sýnilegt og mikilsverður

árangur af starfinu fái ekki

þá umfjöllun sem vert sé. „Eitthvert

smámunalegt smjatt fjölmiðla um

risnukostnað, sem óhjákvæmilega

fylgir því að kynna og standa vörð

um hagsmuni Íslands út á við, virðist

eiga furðu greiðan aðgang að þjóðarsálinni.

Minni áhersla er lögð á víðsýna

umfjöllun og mat á árangrinum

í heild, sem er glæsilegur.“

• Kjartan Jóhannsson. Þingmaður

Alþýðuflokks 1978 til 1989.

Sjávarútvegs- og viðskiptaráðherra.

Frá 1989 sendiherra og

framkvæmdastjóri EFTA. Nú sendiherra

í Brussel.

• Kristinn Guðmundsson. Utanríkisráðherra

frá 1953 til 1956,

án þess að vera kjörinn á þing.

Sendiherra frá 1956 í London og

seinna Moskvu.

• Markús Örn Antonsson,

Borgarfulltrúi Sjálfstæðisflokks,

borgarstjóri í 3 ár, útvarpsstjóri.

Sendiherra í Ottawa frá 2005.

• Pétur Benediktsson. Þingmaður

Sjálfstæðisflokks frá 1967 til

æviloka, jafnframt því sem hann

var bankastjóri Landsbanka

Íslands frá 1956 til dánardægurs.

Starfaði í utanríkisþjónustunni

frá 1930 til 1956. Sendiherra frá

1941 og sat í London, Moskvu

og París.

• Sigurður Bjarnason. Þingmaður

Sjálfstæðisflokks með hléum frá

1942 til 1970. Sendiherra frá

1970 í Kaupmannahöfn, Peking,

London og víðar.

• Stefán Jóhann Stefánsson. Þingmaður

Alþýðuflokks með hléum

frá 1937. Forsætisráðherra um

hríð. Frá 1957 til 1965 sendiherra

í Kaupmannahöfn.

• Svavar Gestsson. Þingmaður

Alþýðubandalags 1978 til 1999.

Ráðherra í ýmsum ráðuneytum.

Sendiherra frá lokum þingsetu;

fyrst í Winnipeg í Kanada, í Stokkhólmi

og tekur senn við embætti

í Kaupmannahöfn.

• Sveinn Björnsson. Þingmaður

Heimastjórnarflokksins og fleiri

flokka með hléum frá 1914 til

1920. Frá því ári og nær samfellt

til 1941 sendiherra Íslands í Kaupmannahöfn.

Eftir það ríkisstjóri og

loks forseti Íslands til dánardægurs

1952.

• Thor Thors. Þingmaður Sjálfstæðisflokks

1933 til 1941.

Sendiherra Íslands í Washington

frá 1941 til æviloka 1965.

• Tómas Ingi Olrich. Þingmaður

Sjálfstæðisflokks 1991 til 2003.

Síðast menntamálaráðherra.

Sendiherra í París frá 2004.

• Þorsteinn Pálsson. Þingmaður

Sjálfstæðisflokks 1983 til 1999.

Forsætisráðherra auk þess að

gegna fleiri ráðherraembættum.

Sendiherra frá lokum stjórnmálaferils,

fyrst í London og nú Kaupmannahöfn.

Er að láta af störfum

í utanríkisþjónustunni.

F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5 57


N Ý T T F Y R I R T Æ K I

Stofna Firma

Consulting

Magnús Hreggviðsson og Róbert Trausti Árnason

hafa stofnað ráðgjafafyrirtækið Firma Consulting.

Þetta er fyrirtæki sem sérhæfir sig í ráðgjöf við

kaup og sölu meðalstórra og stórra fyrirtækja.

TEXTI: HILMAR KARLSSON

MYND: GEIR ÓLAFSSON

Magnús Hreggviðsson, fyrrum stjórnarformaður og aðaleigandi

Fróða, og Róbert Trausti Árnason, fyrrum forstjóri

Keflavíkurverktaka og sendiherra, hafa stofnað saman ráðgjafafyrirtækið

Firma Consulting. Þeir segja að „þekking og

traust“ séu einkunnarorð hins nýstofnaða fyrirtæki sem sérhæfir sig í

ráðgjöf við fjárfesta og stjórnendur meðalstórra og stórra fyrirtækja.

Þeir Magnús Hreggviðsson og Róbert Trausti Árnason, segja að

lögð verði áhersla á persónulega þjónustu þar sem gæði, trúnaður

og traust verða í fyrirrúmi. Meðal þess sem Firma Consulting ehf.

tekur að sér er aðstoð við kaup og sölu á fyrirtækjum á Íslandi,

Norðurlöndum og Bandaríkjunum. Ennfremur aðstoð við sameiningu

fyrirtækja, verðmat á fyrirtækjum, verðmat á fasteignum, við

skoðun á fjármögnun fyrirtækja, stofnun og uppstokkun.

Magnús og Róbert Trausti eru þekktir einstaklingar í viðskiptalífinu

hér á landi og hafa víðtæka reynslu og þekkingu. Magnús

er með áratuga reynslu úr endurskoðunarstörfum, sem rekstrarráðgjafi,

fyrirtækja- og fasteignasali, útgefandi, fasteignarekandi og

starfandi stjórnarformaður í nokkrum fyrirtækjum. Róbert Trausti

hefur starfað við fyrirtækjaráðgjöf og verið í

sjálfstæðum rekstri. Var hann um nokkurra ára

skeið forstjóri Keflavíkurverktaka og starfaði um

árabil sem sendiherra í utanríkisþjónustunni og

ráðneytisstjóri í utanríkisráðuneytinu og var um

skeið forsetaritari.

Traustur sameiginlegur grunnur „Við sameinuðum

krafta okkar í sumar og teljum að bakgrunnur

okkar Róberts Trausta sé sterkur þegar

kemur að ráðgjöf við kaup og sölu fyrirtækja,“

„Við sameinuðum krafta

okkar í sumar og teljum að

bakgrunnur okkar Róberts

Trausta sé sterkur þegar

kemur að ráðgjöf við kaup

og sölu fyrirtækja,“

segir Magnús

segir Magnús. „Róbert Trausti hefur undanfarin tvö ár aðstoðað

marga í slíkum viðskiptum. Ég seldi Fróða á síðastliðnu ári og

hef síðan verið að skoða ýmsa möguleika í viðskiptalífinu sem

gætu hentað mér og varð niðurstaðan sú að fara í þessa sérhæfðu

ráðgjafaþjónustu, aðstoð við kaup og sölu fyrirtækja. Ég stofnaði

18 ára gamall bókhaldsskrifstofu sem óx í meðalstórt endurskoðunar-

og ráðgjafafyrirtæki á þeirrar tíðar mælikvarða og helgaði mig

henni í fimmtán ár. Aflaði mér m.a. löggildingar til sölu fyrirtækja,

fasteigna og skipa. Árið 1982 söðlaði ég um og fór úr hlutverki

ráðgjafa í framkvæmdahlutverkið með sölu endurskoðunar- og

ráðgjafafyrirtækis míns. Var frá 1982 í 22 ár í útgáfustarfsemi,

fasteignarekstri, „land-development“ (Smárahvammi), og ráðgjöf

við nokkra athafnamenn. Nú hef ég í hyggju að hasla mér völl á sérhæfðu

sviði og nýta mér menntun mína, reynslu úr ráðgjafastörfum

og rekstri sem framkvæmdamaður síðastliðna

tæpa fjóra áratugi.

Þeir félagar segja að markmið Firma Consulting

ehf. verði að veita stjórnendum og eigendum

meðalstórra og stórra fyrirtækja vandaða þjónustu:

„Við viljum vera óháðir aðilar á þessum

vettvangi og teljum okkur vera með reynslu og

bakgrunn sem á að vera traustur grundvöllur fyrir

slíka þjónustu. Róbert Trausti er sem kunnugt

er með mikla reynslu í utanríkismálum sem fyrrverandi

sendiherra og starfsmaður utanríkisþjón-

58 F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5


Róbert Trausti Árnason og Magnús Hreggviðsson, stofnendur Firma Consulting ehf.

ustunnar og hefur víðtæka þekkingu á því sviði, auk þess að hafa

verið forstjóri stórs íslensks fyrirtækis. Þekking og reynsla Róberts

Trausta hérlendis og erlendis ásamt minni úr íslensku viðskiptalífi

teljum við vera góðan bakgrunn sem þarf til að veita vandaða og

góða þjónustu þeim stjórnendum og fjárfestum sem við stefnum að

því að þjóna bæði hérlendis og erlendis.“

Fóru vandlega yfir kaup og sölu fyrirtækja „Áður en við ákváðum

að hefja samstarf í Firma Consulting ehf. fórum við yfir fyrirtækjamarkaðinn,

þ.e. hvernig staðið er að kaupum og sölum á fyrirtækjum

á Íslandi. Niðurstaða okkar var sú að hlutlausa aðila vantaði, sem

skilað gætu vandaðri þjónustu við meðalstór og stór fyrirtæki og

hefðu nægilega breiðan bakgrunn í menntun, reynslu og þekkingu

á rekstri fyrirtækja og erlendum samskiptum. Því ákváðum við að

hefja samstarf og leggja áherslu á þann markhóp. Jafnframt gerðum

við samstarfssamning við stórt fyrirtæki í milligöngu fyrirtækja

í Danmörku með samskiptanet á hinum Norðurlöndunum. Ennfremur

munum við hefja samstarf við fyrirtæki í þessum geira á

austurströnd Bandaríkjanna,“ segir Magnús.

Róbert Trausti segir engin landamæri í viðskiptum þegar þeir

eru spurðir um áherslu á þjónustu við kaup og sölu fyrirtækja

erlendis: „Við getum aðstoðað fyrirtæki hér heima í fjárfestingum

innanlands og erlendis í gegnum okkar traustu samstarfsaðila, sem

eru stórir og virtir í sínum heimalöndum. Það er engin spurning að

mikil gróska er hér í viðskiptalífinu. Og sóknarhugur til útlanda, sem

við kjósum að nefna landnám fremur en útrás. Möguleikarnir eru

miklir erlendis. Við horfum einkum til Danmerkur og þá sérstaklega

til Kaupmannahafnar, sem ég þekki vel til eftir störf þar um árabil

sem sendiherra. Þá vil ég einnig nefna Eystrasaltslöndin þar sem

ég þekki til og tækifæri eru einnig mörg. Við leyfum okkur að telja

þessi svæði heimamarkað íslenskra fyrirtækja. Mörg spennandi

tækifæri eru einnig á austurströnd Bandaríkjanna.

Fyrirtæki okkar er sjálfstætt og óháð. Við ábyrgjumst trúnað og

fljóta og örugga þjónustu og erum þegar farnir að veita þá þjónustu

sem við sérhæfum okkur í. Get ég nefnt sem dæmi að við fengum fyrirspurn

frá forstjóra fyrirtækis, sem veltir um einum milljarði króna

á ári, hvort við gætum fundið fyrirtæki í Danmörku, sem starfaði í

sama geira og það íslenska og væri áhugaverð fjárfesting. Það tók

okkur ekki nema einn sólarhring með aðstoð samstarfsaðila okkar

í Danmörku að finna fyrirtæki í Kaupmannahöfn, sem við töldum

henta fyrir þennan aðila. Er þegar hafin skoðun á þessum kosti.“

Trúnaður er mikilvægur Magnús og Róbert Trausti segja að trúnaður

þeirra við viðskiptavini sé mikilvægur og nauðsynlegur til að

ná árangri. Þeirra markmið verði að hafa fremur færri skjólstæðinga

en fleiri og sinna þeim síðan með markvissum og yfirveguðum vinnubrögðum

og í kyrrþey. „Við hófum í júlí að láta vita af okkar og

sendum út til fáeinna eigenda og stjórnenda fyrirtækja upplýsingar

um hvaða þjónustu við bjóðum upp á og létu viðbrögðin ekki á sér

standa. Var greinilegt á þeim hversu vel þegin sú þjónusta er, sem

við bjóðum upp á,“ segir Magnús

F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5 59


S É R S T Æ T T D E I L U M Á L

FÆÐINGARORLOF

TEXTI: SIGURÐUR BOGI

SÆVARSSON

MYNDIR: GEIR ÓLAFSSON

FORSTJÓRA


S É R S T Æ T T D E I L U M Á L

Það fór allt á ann an end ann þeg ar Andri Teits son, fram kvæmda stjóri KEA, sagði

upp og gaf þá skýr ingu að stjórn KEA hefði talið ó heppi legt að hann færi í langt

lög bund ið fæð ing ar or lof. En er raun hæft að for stjór ar fari í langt fæð ing ar or lof?

Mál Andra Teits son ar, framkvæmda

stjóri KEA, setti allt á

ann an end ann. Þjóð fé lag ið nánast

nán ast „fuðr aði upp“ þeg ar

Andri sagð ist hafa sagt upp

vegna þess að hann fengi ekki lög bund ið

fæð ing ar or lof. Bene dikt Sig urðs son, stjórn arfor

mað ur KEA, sagði í frétta við tali í upp hafi

að ó heppi legt væri að fram kvæmda stjór inn

fengi fæð ing ar or lof og hyrfi úr starfi í marga

mán uði. Síð an kom sú seinni tíma skýr ing

fram hjá Bene dikt að mál ið sner ist um trúnað

ar brest Andra í starfi. Í fram haldi af því birtist

frétt þar sem sagt var að starfs loka samning

ur Andra næmi um 20 millj ón um króna

og því feng ið ríf legt fæð ing ar or lof. Nokk uð

fjararði und an um ræð unni þeg ar mál ið fór í

þenn an far veg.

Það skorti ekki stóryði jafn rétt is sinna í

ýms um fylk ing um í þessu máli. „Forn fá leg

við horf, blygð un ar laus mál flutn ing ur og karlremba.“

Allt voru þetta tugg ur sem heyrðust

í hita leiks ins. Andri lét af störf um

snemma í á gúst í kjöl far þess að stjórn

fé lags ins vildi ekki láta hon um eft ir að

fara í þrett án mán aða for eldra or lof

vegna fæð ing ar tví bura sem Andri og

kona hans vænta á haust dög um.

Eft ir stend ur hins veg ar um ræð an

um það hvort það sé raun hæft að forstjór

ar, sem eru á sér samn ing um og yfir

aðra starfs menn hafn ir hvað laun og

kjör snert ir, geti tek ið sér fæð ing ar or lof

og horf ið á braut úr starfi svo mán uð um

skipti. Er það ein hver karl remba og fornfá

leg við horf að telja langt fæð ing ar or lofi

for stjóra raun hæft?

En hvert er svig rúm stjórn enda í fyr irtækj

um til að taka sér or lof frá störf um um

lengri tíma? Rétt ur inn er skýr sam kvæmt

laga bók stafn um, en að stæð ur oft þannig að

þeir sem í stefni standa verða að af sala sér

ýms um þeim rétt ind um sem fólk ið á gólf inu

get ur með réttu gert til kall til. Þetta er

minnsta kosti mat nokk urra við mæl enda

Frjálsr ar versl un ar. Sjón ar mið in í þessu efni

eru í öllu falli mörg þó svo um ræð an við

brott hvarf Andra frá KEA hafi ver ið nokk uð

ein hliða og í anda fé lags legs rétt trún að ar,

þ.e. að all ir for eldr ar ættu að geta tek ið sér

leyfi frá störf um við fæð ingu barns.

Olíu skvett á eld

Mál Andra Teits son ar snérist aldrei um lagaleg

an rétt hans til fæð ing ar or lofs, held ur

inn an hús a t riði hjá KEA. Það er; að einn

þriggja starfs manna fé lags ins, for stjór inn

sem hef ur alla þræði í hendi sér, yrði fjarri

góðu gamni í rúm lega ár. Ó heppi legt feðraor

lof var hin op in bera skýr ing á brott hvarfi

Andra Teits son ar frá KEA sem bæði hann og

stjórn fé lags ins sam mælt ust um að op in berlega

skyldi ein vörð ungu rædd á „já kvæð um

nót um“ eins og það var orð að í frægri yf irlýs

ingu.

Í sjón varps við tali nefndi Bene dikt Sigurð

ar son, stjórn ar for mað ur KEA,

að skýr ing in á starfs lok um

Andra væri þó trún að arbrest

ur sem orð ið hefði

milli að ila. Ekki var

af hálfu máls að ila

út skýrt hver þessi trún að ar brest ur væri, þótt

ýjað hefði ver ið ó stað fest að sínu hverju í

fjöl miðl um. Í áð ur nefndu við tali sagði Benedikt

það sína skoð un að lög um fæð ing ar- og

feðra or lof ættu ekki að ná til há laun aðra

stjórn enda fyr ir tækja. Við brögð in við þeim

orð um voru harka leg, í raun lík ust því að

olíu væri skvett á eld.

Andri Teits son,

fyrr ver andi

fram kvæmdastjóri

KEA.

Þjóð fé lag ið

nán ast „fuðr aði

upp“ eft ir

yf ir lýs ingu

hans um

fæð ing ar -

or lof ið.

F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5 61


S É R S T Æ T T D E I L U M Á L

PÉTUR H. BLÖNDAL

Benedikt Sigurðsson, formaður stjórnar

KEA. Hann steig ölduna í ólgusjó eftir yfirlýsingu

sína um fæðingarorlof framkvæmdastjóra.

Allir eiga sama rétt

Lög um fæðingar- og foreldraorlof frá árinu

2000. Í fyrstu grein þeirra segir að þau taki

til foreldra á vinnumarkaði, hvort heldur

þeir séu starfsmenn annarra eða sjálfstætt

starfandi. Í annarri grein laganna segir að

markmið þeirra sé að tryggja barni samvistir

við bæði föður og móður og gera konum

sem körlum kleift að samræma fjölskylduog

atvinnulíf. Á þessu er engin undantekning

gerð, enda er í landsins lögum enginn

mannamunur.

En eru lögin um fæðingarorlof óframkvæmanleg

þegar kemur að forstjórum -

hvort sem þeir eru karlar eða konur. Eftir

standa praktískar spurningar. Hve lengi

getur fyrirtæki verið án framkvæmdastjóra?

Kemur til greina að æðstu stjórnendur stórra

fyrirtækja afsali sér réttinum til fæðingarorlofs?

Fái greidd góð laun og ýmis önnur

fríðindi en þurfi í staðinn að standa sína

sólarhringsvakt og það svikalaust. Hversu

algengt ætli það sé að konur í starfi forstjóra

eða háttsettra millistjórnenda taki sér

mjög stutt fæðingarorlof vegna þess að þær

treysta sér einfaldlega ekki til að vera of

lengi fjarverandi?

„Umræðan um mál framkvæmdastjóra

KEA hefur sent jákvæð skilaboð út í þjóðfélagið,“

segir Pétur H. Blöndal, þingmaður

Sjálfstæðisflokks. „Þetta mál sýnir vel að

lögin eru að virka. Þau hafa gert konur

sem karla jafn dýra starfsmenn þegar

kemur að fæðingarorlofi. Áður fyrr hefði

ekkert verið sagt þegar kona þurfti í fæðingarorlof

en nú fara bæði kynin í orlof sem

oftast gengur greitt fyrir sig,“ segir Pétur.

Hann bætir við að megininntak laganna

um fæðingar- og foreldraorlof hafi verið að

gera karla jafn kostnaðarsama og konur

með tilliti til fæðingarorlofs, sem aftur

stuðli að jafnrétti. Auk þess hafi lögunum

verið ætlað að bæta stöðu fjölskyldunnar

í þjóðfélaginu. Þau hafi verið „jákvæð fjölskyldupólitík“

eins og hann kemst að orði.

Pétur segir að í fámennum fyrirtækjum

geti orlof starfsmanna yfir lengri tíma ver

vandkvæðum bundið. „Auðvitað skapar

vanda í fyrirtækjum þegar sá sem svarar í

símann fer í langt frí, því sá er algjör lykilstarfsmaður.

En það er góðra stjórnenda

að geta leyst slík mál og þá þarf, gagnvart

öllum starfsmönnum og þar með töldum

æðstu stjórnendum, að hafa helst tveggja

til þriggja manna hóp staðgengla sem

Guðný Harðardóttir, framkvæmdastjóri

hjá STRÁ MRI - ráðningaþjónustu: „Þeir

sem ráða sig í hálaunaðar stjórnunarstöður

eru líkast til tilbúnari en aðrir að

fórna einhverju á móti.“

Pétur H. Blöndal þingmaður: „Auðvitað

skapar vanda í fyrirtækjum þegar sá sem

svarar í símann fer í langt frí, sá er algjör

lykilstarfsmaður.“

þekkja nákvæmlega skyldur hvers starfs

og geta þar hlaupið í skarðið.“

Stjórnað á hálfum degi Pétur minnir á

að stjórnendur í fæðingarorlofi hafi stundum

tekið orlof sitt með þeim hætti að vera í

vinnu aðeins hálfan daginn eða sinnt því

með öðrum sambærilegum hætti.

„Menn komast alveg yfir að stjórna

fyrirtæki á hálfum degi, það er að segja

ef þeir forgangsraða hlutunum og fela undirmönnum

sínum ákveðin verkefni. Aðall

góðrar stjórnunar er nefnilega sá að gera

sjálfan sig óþarfan.“

GUÐNÝ HARÐARDÓTTIR

„Langvarandi fjarvera lykilstjórnanda frá fyrirtæki

hefur auðvitað slæm áhrif á rekstur.

Það liggur í augum uppi,“ segir Guðný Harðardóttir,

framkvæmdastjóri hjá STRÁ MRI

- ráðningaþjónustu. Hún kveðst ekki vita til

þess að ákvæði um afsal fæðingarorlofs eða

annarra sambærilegra réttinda séu sett inn

í ráðningarsamninga, að minnsta kosti hafi

slíkt ekki verið í þeim samningum sem fyrirtæki

hennar hafi annast. Lögin um foreldraorlof

hafa aðeins verið í gildi í fá ár og því

eigi framkvæmd þeirra eftir að slípast betur

til. „Auðvitað hafa stjórnendur fyrirtækja

62 F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5


S É R S T Æ T T D E I L U M Á L

TRYGGVI ÞÓR HERBERTSSON

Tryggvi Þór Herbertsson hagfræðingur:

„Þú þarft að gefa þig allan í

starfið. Færð greitt samkvæmt því,

en afsalar þér þá um leið ákveðnum

réttindum.“

„Há laun æðstu stjórnenda í fyrirtækja

eru yfirleitt varin með því

hve mikla ábyrgð þeir bera. Í þeim

greiðslum getur líka falist umbun

fyrir að helga sig starfinu fullkomlega.

Því er í mínum huga fullkomlega

óeðlilegt að menn geri bæði

kröfu til þeirra félagslegu réttinda

sem fólkið á gólfinu hefur og til hárra

launa. Mér finnast kröfur um slíkt í

raun vera kjánalegar,“ segir Tryggvi

Þór Herbertsson, forstöðumaður

Hagfræðistofnunar Háskóla Íslands.

Hann bendir á að starfsumhverfi

íslenskra fyrirtækja sé orðið mjög

„dínamískt“. Við slíkar aðstæður sé

mikilvægt að stjórnendur séu sveigjanlegir

í starfi. Gefi sig alla í starfið

og séu sveigjanlegir. Standi meðan

stætt er.

„Menn í stjórnunarstörfum geta

ekki labbað út klukkan fimm og

sagt vinnudeginum lokið. Slökkt á

gemsanum og verið áhyggjulausir.

Farið síðan í fimm vikna sumarleyfi.

Þeir þurfa að gefa sig alla í

starfið. Fá greitt samkvæmt því, en

afsalar sér þá um leið ákveðnum

réttindum,“ segir Tryggvi, sem bætir

því við að laun stjórnenda séu í dag

orðin í takt við alþjóðleg viðmið.

Þetta eigi ekki síst við í íslenskum

fjármálafyrirtækjum með alþjóðlega

starfsemi. Þá segir hann það liggja í

augum uppi að fólk í einyrkjastörfum

geti illa vikið frá verkefnum sínum í

kannski hálft ár, verið í fæðingarorlofi

og ætlað síðan að taka þráðinn

upp að nýju þar sem frá var horfið.

Í öllu falli sé ljóst að með slíku

minnki framleiðni og þá séu lægri

laun eðlileg afleiðing.

eignast börn síðan lögin voru sett árið

2000, en ég hef ekki til þessa séð nein

dæmi lík því sem kom upp á Akureyri.“

Samkvæmt lögum er hægt að nýta

sér réttinn til fæðingarorlofs á allt að

átján mánaða tímabili. Það hafa ýmsir

stjórnendur raunar gert, vitandi að samfelld

fjarvera um langan tíma sé illa

samrýmanleg þeim starfsskyldum sem

þeir hafa tekist á hendur. Nýbakaðir foreldrar

í stjórnunarstörfum taki orlof sitt

alla jafna út með því að vera frá vinnu

fáeinar vikur, daga eða mæti þá til

vinnu hluta úr degi.

„Við höfum tekið að okkur að ráða

millistjórnendur fyrir fyrirtæki, tímabundið,

það er til að leysa af í fæðingarorlofi

eða í öðrum sambærilegum

tilvikum. Að bjarga málum þannig er

hins vegar aldrei auðvelt og tel ég

möguleikana á að ráða lykilstjórnanda

tímabundið, síst auðveldari,“ segir

Guðný Harðardóttir.

„Jafnframt er vert að benda á að

þeir sem hafa metnað til að ráða sig

og takast á við lykilstörf við stjórnun

eru að taka við ábyrgð, fá laun í takt

við það og því væntanlega meðvitaðir

um gildi viðveru sinnar í starfi. Þeir sem

ráða sig í hálaunaðar stjórnunarstöður

eru líkast til tilbúnari en aðrir að fórna

einhverju á móti.“

Andri Teitsson. Akureyringur í húð og hár, vélaverkfræðingur

sem hefur alla tíð starfað í fjármálaheiminum.

Hver er Andri Teitsson?

Andri Teitsson er fæddur á aðfangadag jóla árið 1966.

Hann er af Brekkunni á Akureyri, sonur Teits Jónssonar

tannlæknis og sérfræðings í tannréttingum og

Valgerðar Magnúsdóttur sálfræðings, sem um nokkurra

ára skeið gegndi starfi félagsmálastjóra á Akureyri.

Andri lauk stúdentsprófi frá MA árið 1986 og fór þá

til náms í vélaverkfræði við Háskóla Íslands. Því námi

lauk hann 1990 og framhaldsgráðu frá Stanfordháskóla

í Kaliforníu í Bandaríkjunum ári síðar.

Að námi loknu snéri hann til starfa á heimaslóðum

á Akureyri, var ráðgjafi hjá Kaupþingi Norðurlands og

seinna viðskiptastjóri á fyrirtækjasviði Íslandsbanka á

Akureyri.

Um fimm ára skeið var Andri framkvæmdastjóri

Þróunarfélags Íslands og átti á sama sæti í stjórnum

ýmissa fyrirtækja. Undir lok árs 2002 var hann ráðinn

framkvæmdastjóri Kaupfélags Eyfirðinga og kom til

starfa á vordögum 2003. KEA hefur í dag sjálft ekki

neina atvinnustarfsemi með höndum, en tekur þátt í

fjölda fjárfestingaverkefna sem hafa að markmiði að

styrkja byggð á Norðurlandi.

Eiginkona Andra er Auður Hörn Freysdóttir, sem

einnig á rætur sína á Akureyri. Saman eiga þau fjögur

börn - og tvíburar eru væntanlegir í heiminn í haust og

þeirra vegna er Andri á leið í fæðingarorlof, sem aftur

varð undirrótin að brotthvarfi hans frá KEA.

„Ég er mikill fjölskyldumaður og tek fjölskyldulífið

fram yfir flest annað,“ sagði Andri í viðtali við Morgunblaðið

fyrir tæpu ári og óhætt er að segja að þessi

ummæli hans hafi fengið nýtt og meira inntak í ljósi

starfslokanna, sem hrundu af stað einu sérstæðasta

deilumáli nýliðins sumars.

F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5 63


Í GLUGGUNUM

LISTIN

Útstillingar í verslunargluggum

skipta máli.

Þær eiga að kalla á

vegfarendur og beina

þeim inn í verslunina.

TEXTI: SVAVA JÓNSDÓTTIR

MYNDIR: GEIR ÓLAFSSON

64 F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5


BERGLJÓT YLFA PÉTURSDÓTTIR

FIMM

SEKÚNDUR

Stílhreinn gluggi þar sem aðaláhersla er lögð á fötin. „Engin verslun er

eins. Ég reyni að útfæra hvern verslunarglugga eftir stíl hennar.“

Bergljót Ylfa Pétursdóttir útskrifaðist sem

útstillingahönnuður frá Iðnskólanum í

Hafnarfirði vorið 2003. Hún vinnur við

verslunarstörf hjá Kultur í Kringlunni auk þess sem

hún vinnur hjá ýmsum fyrirtækjum sem verktaki

og sér þar um útstillingar. Áður en hún flutti til

Þýskalands, þar sem hún bjó í sjö ár, vann hún sem

flugfreyja hjá Flugleiðum og við afgreiðslustörf í

Silfurbúðinni. Áhugi á hönnun vaknaði í Þýskslandi og

þá sérstaklega útstillingar í verslunum.

„Ég er mikil handavinnukona,“ segir Bergljót Ylfa

sem er yfirleitt kölluð Ylfa. „Námið í Iðnskólanum í

Hafnarfirði var skemmtilegt og skapandi og stóðst

allar mínar væntingar.“ Þegar skreyta á glugga

föndrar hún sjálf ýmislegt sem á eftir að gleðja augu

vegfarenda. „Ég kaupi m.a. blóm og vír og fer mikið

á haugana þar sem ég finn alls konar dót til að nota

í skreytingar. Ég er alltaf með hugann við þetta og er

endalaust að finna góðar hugmyndir fyrir þau fyrirtæki

sem ég vinn fyrir. Yfirleitt er ég búin að skipuleggja

nokkra glugga fram í tímann til að samræmi haldist.

Það er ekki gott að hafa of mikið í glugganum; vegfarendur

verða að koma augu á vöruna en ekki einhverja

kaos.“

Ylfa segir að hvað stílinn varðar þá fari hann eftir

hverri verslun. „Engin verslun er eins. Ég reyni að

útfæra hvern verslunarglugga eftir stíl hennar. Ég

hlusta á verslunareigandann hvað varðar óskir hans.

Ég hef þó yfirleitt verið heppin og fengið að láta

hugmyndaflugið njóta sín. Verslunarglugginn skiptir

meginmáli. Hann er andlit verslunarinnar og ódýrasta

auglýsingin sem völ er á. Verslunareigendur hafa um

fimm sekúndur til að grípa augu vegfarenda og þá

skiptir útlit hans máli.“

F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5 65


GUÐRÚN DAGMAR HARALDSDÓTTIR

Á AÐ AUKA SÖLU

Guðrún Dagmar Haraldsdóttir er útstillingarhönnuður

hjá Hagkaupum í

Smáralind þar sem verslunarrýmið er

um 10.000 fermetrar. Hún sagði upp starfi

sínu við markaðsrannsóknir eftir að hafa lesið

grein í Frjálsri verslun um nám í útstillingum

við Iðnskólann í Hafnarfirði vorið 1999. Hún

ákvað að hefja nám á hönnunar- og listabraut

með aðaláherslu á útstillingar. Hún útskrifaðist

vorið 2001.

„Ég var hrifin af öllu sem tilheyrði

fagurfræði sem barn. Ef til vill hafði

bæði uppeldið og umhverfið

áhrif sem og eitthvað meðfætt.“

Guðrún Dagmar segir að hjá Hagkaupum

starfi duglegt fólk sem sé meðvitað um

hvernig vöruframsetning á að vera. Setja

þarf vöru fram á þann hátt að hún auki sölu.

Útstillingarhönnuður þarf auk þess að hafa tilfinningu

fyrir litasamsetningu, röðun, formum

og verðmerkingum.

„Athyglisverður gluggi og vel framsett vara

virkar yfirleitt sterkt á viðskiptavininn. Þetta

getur líka ómeðvitað fengið viðskiptavininn til

að festa kaup á vöru sem hann e.t.v. ætlaði

sér ekki að kaupa eða hafði ekki hugmynd

um að væri fáanleg. Í þessu samhengi er nauðsynlegt

fyrir útstillingarhönnuðinn að taka fram

hluti sem fylgja ákveðinni vöru sem undirstrikar

ennþá frekar stemmningu útstillingarinnar.“

Guðrún Dagmar segir að Hagkaup séu

gullnáma fyrir útstillingarhönnuð þar sem

vöruúrvalið sé mikið og vöruflokkarnir margir.

„Starfið felst í því að vinna sjálfstætt og vera

frjó í hugsun. Það er einnig skapandi og krefjandi.

Þ.a.l. er nauðsynlegt að fylgjast vel með

nýjustu straumum og stefnum í vöruframboði

og framsetningu. Umfram allt þarf að gæta

þess að staðna ekki í starfinu.“

Guðrún við útstillingu á grillvörum

í glugga Hagkaupa í

Smáralind. Allir hugsanlegir

fylgihlutir fá að vera með.

66 F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5


STEINUNN FINNSDÓTTIR

Svart-hvítt og einfaldleiki. „Gluggi verslunar

á að selja og til þess að hann virki þarf að

huga að samspili lita og forma.“

ÆTTI AÐ VERA Í REKSTRARKOSTNAÐI

Steinunn Finnsdóttir hafði unnið við bókhald

í 20 ár þegar hún ákvað að breyta

til. Hún skráði sig í nám í útstillingum við

Iðnskólann í Hafnarfirði og útskrifaðist í fyrravor.

„Þetta er tveggja ára nám þar sem m.a. er

kennt um útstillingar, formfræði, litafræði og þar

eru teikni- og hönnunaráfangar.“

Í dag er Steinunn verslunarstjóri í ISIS í

Kringlunni og þar fær hún útrás fyrir sköpunarþörfina,

bæði hvað varðar gluggann í versluninni sem

og verslunina sjálfa. Auk þess sér hún um útstillingar

í ISIS í Smáralind. Þá starfar hún fyrir önnur

fyrirtæki í aukavinnu; hún stillir upp í verslunum,

hefur hannað sýningarbása og skreytt veislusali.

„Mér finnst verslunareigendur ekki reikna með

útstillingum í glugga í rekstrarkostnaði. Þetta

ætti að vera í rekstrarkostnaði verslana og það er

synd að verslunareigendur séu að horfa í þennan

smáhlut sem er að borga lærðu útstillingafólki.

Þótt arkitektar hafi séð um hönnun verslunarinnar

þá vantar mikið ef ekki er góð útstilling inni í

versluninni sjálfri og glugga verslunarinnar.

Mér finnst að verslunareigendur í verslunarmiðstöðvum

ættu að vera skyldugir til að vera

með þessa hluti í lagi. Það fer ekki á milli mála

hverjir hafa látið faglært fólk sjá um útstillingar í

gluggum og hverjir ekki. Það vinnur faglært fólk

í erlendum verslunarkeðjum hér á landi og hjá

stærstu innlendu fyrirtækjunum. Hjá þessum fyrirtækjum

hefur fólk áttað sig á því að það skiptir

máli að varan sé rétt upp sett. Það skiptir máli

að gluggi sé fallegur og aðlaðandi og kalli í rauninni

á væntanlega viðskiptavini. Gluggi verslunar

á að selja og til þess að hann virki þarf að huga

að samspili lita og forma.

Kannski veit fólk ekki hvar það á að ná í

okkur. Þó held ég að fólk sé að vakna til lífsins

hvað þetta varðar hér á landi.“

F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5 67


N Ý R E I G A N D I P E N N A N S

KRISTINN

Í PENNANUM

Kristinn Vilbergsson og nokkrir fjárfestar keyptu Pennann í

byrjun sumars af Gunnari Dungal. Kristinn var áður eigandi

dreifingarfyrirtækjanna Vörubíls og Dreifingarmiðstöðvarinnar.

Þau fyrirtæki seldi hann til Pósthússins.

TEXTI: GEIR GUÐSTEINSSON

MYNDIR: GEIR ÓLAFSSON

Um miðjan júnímánuð sl. var Penninn hf. seldur hópi fjárfesta

undir forystu Kristins Vilbergssonar. Eigendahópur

Pennans samanstendur af Kristni, föður hans Vilbergi Vilbergssyni

og félögum í hans eigu, Friðriki Smára Eiríkssyni

og félagi í eigu Þórðar Kolbeinssonar framkvæmdastjóra

DHL á Íslandi, Páls Kolbeinssonar bróður Þórðar, og Ómars Benediktssonar.

Kristinn tók við starfi forstjóra Pennans af Gunnari Dungal,

fyrrum eiganda og forstjóra, en faðir Gunnars stofnaði fyrirtækið

árið 1932. enninn er fimmta stærsta smásölufyrirtæki landsins með

12 verslanir innan sinna vébanda undir nöfnum bókabúðar Máls og

menningar og Pennans Eymundssonar. Kristinn Vilbergsson stofnaði

fyrirtækið Vörubíl og keypti síðar Dreifingarmiðstöðina sem var

í eigu Eddu útgáfu, eins stærsta birgis Pennans.

Kristinn Vilbergsson segir að vegna viðskipta við Pennann hafi

hann þekkt nokkuð til starfseminnar. Þeir félagar seldu svo Vörubíl

og Dreifingarmiðstöðina inn í Pósthúsið en þar eiga þeir fimmtungs

hlut ásamt Frétt og Flugleiðum. Var ákveðið að leita nýrra tækifæra

í viðskiptalífinu og þá kom nafn Pennans fljótlega upp í umræðunni

og hvaða möguleikar væru á að kaupa fyrirtækið. Þá fóru hlutirnir

að gerast nokkuð hratt.

Að sögn Kristins er rekstur Pennans mjög fjölbreyttur. Það sé annars

vegar verslanasvið, sem er landsmönnum öllum þekkt, og hins

vegar starfsemin á fyrirtækjasviði sem er ekki eins sýnileg en ekki

síður stór í sniðum og fyrirtækinu sérlega mikilvæg.

Góður árangur

-Þessa dagana er mikil samkeppni á þessu sviði vegna þess m.a.

að skólar eru að byrja. Alþýðusambandið hefur kannað verðlag

á skólavörum sem væntanlega þýðir að þið þurfið að vera „á

tánum“ og pressa ykkar verð niður að einhverju leyti. Kemur

það niður á arðseminni?

„Eðli smásöluverslunar liggur í að bjóða betri blöndu af verði og

þjónustu en næsta verslun. Samkeppni í þessum geira er ekki ný af

nálinni og við vissum það áður en við tókum við rekstri Pennans.

Reksturinn er í góðu jafnvægi og arðsemin góð. Það er mjög auðvelt

að missa sjónar á langtímamarkmiðum og arðsemi þegar menn eru

í harðri samkeppni og vilja halda eða auka við markaðshlutdeild

sína.

Rekstur Pennans dreifist á margar rekstrareiningar og starfsemin

er víðtæk. Við erum með verslanir sem eru fullkomlega samkeppnisfærar

við verslanir eins og Griffil, þar sem samkeppninni í skólavörum

hefur verið mætt mjög ákveðið. Hins vegar erum við með

Pennaverslanirnar, Eymundsson og Mál og menningu sem bjóða

upp á mikið vöruúrval á gæðavörum á góðu verði. Þetta snýst um

virði vörunnar sem viðskiptavinurinn fær.

68 F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5


Kristinn Vilbergsson hefur stýrt Pennanum í liðlega tvo mánuði. „Félagið hefur vaxið hratt síðustu árin og mörg spennandi verkefni eru framundan.“

Þegar þessar verðkannanir eru skoðaðar ofan í

kjölinn kemur í ljós að verðmunurinn er ekki mikill

og í mjög mörgum tilfellum óverulegur. Þar er ekki

tekið tillit til meiri þjónustu í okkar verslunum og í

mörgum tilfellum meira úrvals. Samkeppnin er hörð

og fyrirtæki keppa bæði um verð og gæði ásamt

öðrum þáttum.

Ég tel okkur vera samkeppnisfær á báðum sviðum.

Við settum okkur markmið fyrir þessa vertíð og

héldum okkur við aðgerðir sem við töldum styðja

við þau markmið. Og við erum verulega ánægð með hvernig tókst

til. Svo má nefna það sem aldrei er tekið inn í verðkannanir, skiptibókamarkaðina,

þar sem við höfum algera forystu og spörum námsmönnum

ótaldar fjárhæðir á hverju ári. Markaðurinn hefur ver

tölvuvæddur og er nú frábærlega skilvirkur.

Þetta fyrsta álagstímabil hjá Pennanum eftir að við tókum við

hefur gengið vel og það er mikilvægt að ná góðum árangri í hausttörninni

og svo aftur fyrir jólin en þessi tvö tímabil eru þau mikilvægustu

fyrir smásöluna hjá okkur,“ segir Kristinn Vilbergsson.

- Telurðu að stór hluti fólks kaupi þessar vörur þar sem lægsta

verðið er boðið, og þá án tillits til þjónustu og gæða?

„Það er mjög mikilvægt að menn aðgreini sig líka með aukinni þjónustu

og úrvali sem við státum af. Það er athyglisvert að á þessum

„Samkeppnin er

hörð og fyrirtæki

keppa bæði í verði

og þjónustu. Það er

ljóst að Penninn er

fyllilega samkeppnisfær.“

markaði telja menn það eingöngu hagkvæmt að

keppa í verði. Það er stundum gott fyrir viðskiptavinina,

en ekki alltaf. Í samkeppninni má ekki

eingöngu horfa til þess að ná aukinni markaðshlutdeild

og auka veltuna og missa sjónar af framlegðinni.

Það getur verið mikill fórnarkostnaður

því samhliða.

Þá er mikilvægt að skoða kostnaðarsamsetninguna,

og hér hefur verið unnið vel í þeim málum og

það er enn tækifæri til að auka hagræðinguna og

gera betur. Viðskiptavinurinn þarf einnig að fá að njóta þeirrar hagræðingar.“

- Þið bjóðið einnig upp á mikið úrval skrifstofuhúsgagna. Er

hagur í því að vera með svona fjölþætta starfsemi? Kannski sjá

margir hag í því að geta keypt allt á skrifstofuna á einum stað,

en kannski er sérhæfingin heppilegri þegar öllu er á botninn

hvolft?

„Sérhæfing er mikilvæg og gefur mönnum forskot En stundum fer

það ekki saman að geta keypt allt á sama stað því kröfurnar eru

svo fjölbreytilegar. En hins vegar er gott að viðskiptavinurinn þekki

vöruúrvalið en valið í húsgögnum er oftast erfiðara og flóknara en

í ritföngum. Það byggir líka á útboðum eða öðrum þáttum. En góð

þekking starfsmanna Pennans á þessum markaði nýtist vel.

F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5 69


N Ý R E I G A N D I P E N N A N S

Húsgagnasvið Pennans er tiltölulega sjálfstætt og

gæti í rauninni verið sérstakt félag en auðvitað er það

mjög sterkt markaðslega að viðskiptavinirnir vita að

Penninn á þetta allt til og að gæðin eru til staðar.“

Mesta verðmætið felst í starfsfólkinu

- Eru gerðar strangar kröfur til starfsfólks Pennans

um þekkingu á vörunni sem það selur eða fer

skólun starfsmanna meira eða minna fram eftir

ráðningu?

„Það kann að hljóma klisjukennt, en stór hluti verðmætis

Pennans felst í starfsfólkinu og það varð

okkur sem keyptum þetta fyrirtæki mjög snemma

ljóst. Starfsaldur lykilstarfsmanna er hár sem staðfestir

að Penninn er góður vinnustaður. Þekking á vörum og þjónustu

Pennans er því í flestum tilvikum mikil. Margir starfsmanna

hafa unnið sig í gegnum fyrirtækið og vaxið í starfi. Það er stefna

Pennans að bjóða starfsfólki upp á tækifæri til þess.

„Þetta fyrsta álagstímabil

hjá Pennanum eftir

að við tókum við hefur

gengið vel og það er

mikilvægt að ná góðum

árangri í hausttörninni

og svo aftur fyrir jólin

en þessi tvö tímabil eru

þau mikilvægustu fyrir

smásöluna hjá okkur.“

Sérhæfing er einnig mikil sem er sannarlega

kostur. Þó við gerum ekki kröfu til þess að allir

lesi allar bækur sem koma t.d. út fyrir jólin þá

hlýtur að vera mjög ánægjulegt fyrir áhugafólk

um bókmenntir að starfa hjá Pennanum.

Starfsmenn fá mikinn stuðning við að vaxa í

starfi, og hér er starfræktur Pennaskóli, sem er

til dæmis ætlað að auka tölvulæsi starfsmanna

og þekkingu á vörum og vöruflokkum sem við

bjóðum upp á. Símenntun er fyrir alla starfsmenn.

Starfsmenn sem sækja endurmenntun hjá

háskólunum fá til þess stuðning okkar enda er

aukin þekking starfsmanna bara jákvæð fyrir fyrirtækið,

gerir starfsfólkið víðsýnna og hæfara til þess að takast á við

ýmislegt sem það þarf að afgreiða hér.“

- Það hljóta að vera aðrar kröfur og önnur sýn hjá fyrirtækjum

en einstaklingum og kannski þarf fyrirtækið að vera meira vakandi

yfir því að bjóða það nýjasta sem er á markaðnum erlendis

á hverjum tíma?

„Hér er fylgst mjög vel með allri þeirri þróun sem á sér stað, og það

í öllum þeim vöruflokkum sem Penninn býður. Stundum er vöruúrvalið

kannski helst til mikið vegna þess að því fylgir kostnaður að

liggja með stóran lager. Kannski fer um 90% af veltunni gegnum 40%

vörunúmeranna en metnaður okkar liggur ekki síst í vöruúrvali.“

Penninn hefur stækkunarmöguleika

- Það er stundum sagt að nýir vendir sópi best. Má búast við

breytingum á rekstri Pennans?

„Við vissum að við vorum að kaupa félag í góðum rekstri og á

fleygiferð svo það þurfti ekki að taka mikið til í rekstrinum. Stefnumótun

er unnin út frá langtímamarkmiðum og við erum með ýmsar

hugmyndir sem við hyggjumst hrinda í framkvæmd. En þær verða

unnar á þeim grunni fagmennsku, trausts og yfirvegunar sem einkennt

hefur Pennann. En það er ljóst að við teljum Pennann eiga

inni stækkunarmöguleika.

Markaðssetningin í framtíðinni mun að einhverju leyti snúa að

þeim sem við teljum að við getum náð betur til, og á einhverjum

sviðum hefur reksturinn ekki gengið nægjanlega vel. Því þarf að

breyta.

Það er viss ögrun að vera leiðandi á markaðnum og auðvelt að

missa fókusinn í þeirri stöðu. Allir hinir aðilarnir á markaðnum bera

sig saman við okkur og reyna að sigra okkur. Þetta er svolítið eins og

að vera Íslandsmeistari í fótbolta. Það leggja öll liðin sig 120% fram

við að sigra helsta keppinautinn.“

Kristinn Vilbergsson nýtir þær frístundir sem gefast m.a. til að

spila körfubolta og hlaupa en fyrr á árum spilaði hann körfubolta

með KR og spilar nú fótbolta með ungmennafélaginu Rögnunni í

Reykjavík. Áhugi á lax- og silungsveiði hefur farið vaxandi síðustu

ár.

70 F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5


T E K J U B L A Ð F R J Á L S R A R V E R S L U N A R

TEKJUBLAÐ FRJÁLSRAR VERSLUNAR

Stjórnendur í bönkum

nær þrefalda laun sín

Verulegt launaskri› er á me›al æ›stu stjórnenda

fyrirtækja og langt umfram launavísitiölu.

TEXTI: GEIR GUÐSTEINSSON

Verulegt launaskri› er á me›al æ›stu

stjórnenda fyirtækja. Me›allaun tekjuhæstu

manna í fjármálafyrirtækjunum hækku›u

um 182% á fimm árum, frá upphafi ársins

2000 til loka árins 2004, samkvæmt könnun

Frjálsrar verslunar og byggir á hinu árlega

tekjubla›i: Tekjur 2400 Íslendinga. Launavísitala,

sem mælir almenna launahækkun í

landinu, hækka›i á sama tíma um tæp 29%.

Starfsmenn fjármálafyrirtækja hafa hækka›

hlutfallslega mest á tímabili.

Þa› vekur líka athygli a› 30 efstu í þeim

flokkum, sem voru sko›a›ir, hafa hækka›

mun meira í launum en þeir sem ne›a koma

í hverjum flokki. Me› ö›rum or›um; tekjumunur

innan stétta s‡nist vera a› aukast.

Me›allaunahækkanir frá árinu 2000 til ársins 2004

Forstjórar 139%

Starfsmenn fjármálafyrirtækja 182%

Næstrá›endur 75%

Embættismenn og forstjórar ríkisfyrirtækja 35%

Læknar 24%

Launþegar innan vébanda Alþ‡›usambands Íslands 36%

Launavísitala Hagstofunnar 29%

Skv. Tekjublaði Frjálsrar verslunar.

Starfsmenn fjármálafyrirtækja Tekjur

þeirra 30 efstu í flokki starfsmanna fjármálafyrirtækja

voru a› jafna›i rúmar 1,2 milljónir

á mánu›i ári› 2000, bori› saman vi› 3,5

milljónir á sí›asta ári a› jafna›i.

Hækkunin á þessu tímabili er því 182%!

Nokku› dregur úr hækkuninni þegar ne›ar

dregur á listann. Alls 99 starfsmenn fjármálafyrirtækja

er me› tekjur yfir 1 milljón

á mánu›i.

Forstjórar Í flokki forstjóra fyrirtækja

nemur me›allaunahækkun 30 efstu forstjóranna

139% á tímabilinu. Alls 98 forstjórar

eru me› hærri tekjur en 1 milljón á mánu›i

í flokki forstjóra.

Næstrá›endur Laun þeirra 30 efstu í flokki

næstrá›enda hafa hækka› um 75% á tímabilinu.

Miklar breytingar eru á nafnalista

í þessum flokki. Enginn þeirra sem var í

einu af 10 efstu sætunum tekjuári› 2000 er í

þeim flokki ári› 2004. †mist hafa þeir fari›

til annara starfa e›a færst mun ne›ar á listann.

Alls höf›u 66 næstrá›endur meira en 1

milljón á mánu›i á sí›asta ári.

Embættismenn og forstjórar ríkisfyrirtækja

Me›allaun 30 tekjuhæstu embættismanna

og forstjóra ríkisfyrirtækja á árinu

2004 hækku›u um 35% og er fyrsti hópurinn

í þessari samantekt sem ekki nær

launaskri›i Alþ‡›usambands Íslands á

sama tímabili. Lægstu laun ASÍ voru komin

í 97.463 krónur í mars ári› 2004 og höf›u

þá hækka› um 35% á þessu tímabili sem vi›

erum a› sko›a.

Í þessum flokki höf›u fimm hærri laun

en 1 milljón krónur á mánu›i á sí›asta

ári.

Læknar Me›allaun lækna s‡nast hafa

hækka› minnst í þessum samanbur›i, e›a

um 24% á þessum fjórum árum. Í þessum

flokki mælast hins vegar flestir me› tekjur

yfir 1 milljón króna, e›a alls 113 manns. Þa›

gæti gefi› vísbendingar um a› læknar hafi

veri› búnir a› ná launahækkun umfram

a›ra ári› 2000.

72 F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5


KVIKMYNDIR

TEXTI: HILMAR KARLSSON

TERRY GILLIAM

OG GRIMMSBRÆÐUR

Þegar þessar línur eru skrifaðar er stutt í að nýjasta kvikmynd Terry

Gilliams, Grimmsbræður (The Brothers Grimm), verður frumsýnd,

en sjö ár eru síðan Gilliam sendi frá sér Fear and Lothing in Las

Vegas. Eins og oftast þegar Gilliam á í hlut hefur ekki ríkt mikill vinskapur

á milli hans og þeirra sem borga brúsann. Í þessu tilfelli eru

það bræðurnir Bob og Harvey Weinstein hjá Miramax sem hafa ver

Gilliam erfiðir. Hafa hvað eftir annað stöðvað dreifingu myndarinnar

og heimtað að Gilliam taki til greina þær breytingar sem þeir vilja

gera á myndinni, sem Gilliam hefur að sjálfsögðu neitað. Þeir bræður

höfðu samt í gegn að skipt var um kvikmyndatökumann og einn leikara

meðan á gerð myndarinnar stóð.

Á meðan ríkt hefur stríðsástand um lokaútgáfu á Grimmsbræðrum

hefur Gilliam verið að gera aðra kvikmynd, Tideland, með Jeff

Bridges í aðalhlutverki og nú eru allar líkur á að Grimmsbræður

og Tideland verði frumsýndar nánast samtímis. Kostnaður við gerð

Grimmsbræðra er gefinn upp 85 milljónir dollarar, en kostnaður við

Tideland er ekki nema 15 milljónir dollarar.

Margir mánuður eru síðan Terry Gilliam lauk við Grimmsbræður.

Það er ekkert nýtt fyrir Terry Gilliam að myndir hans séu settar á

biðlista. Hann hefur stundum mátt þakka fyrir að myndir hans væru

teknar til sýningar. Frægt er þegar hann var orðinn óþolinmóður eftir

að meistaraverk hans, Brazil, yrði sýnt. Hann keypti heilsíðu auglýsingu

í New York Times og auglýsti eftir myndinni. Framleiðendur

myndarinnar sem höfðu sett hana í geymslu

urðu fyrir þrýstingi og myndin var sett í dreifingu.

Ekki fór eins vel fyrir The Man Who

Killed Don Quixote, sem Gilliam byrjaði á fyrir

fimm árum. Varð hann fyrir miklum óhöppum,

meðal annars eyðilögðust leikmyndir í stormi. Hætt

var við myndina Gilliam til sárrar skapraunar, en þessi

mynd hafði verið hans draumaverkefni í mörg ár. Um gerð

myndarinnar og þau áföll sem Gilliam varð fyrir, var gerð

heimildarmyndin Lost in La Mancha, áhrifamikil og góð

mynd sem lýsir því hvað gerist þegar allt fer úrskeiðis.

Ævintýrin heilluðu Allir kannast við Grimms-ævintýrin.

Þeir sem eru fullorðnir í dag ólust upp við þessi hugljúfu

ævintýri og var Terry Gilliam engin undantekning: „Ég

hef alltaf verið hrifinn af ævintýrum og finnst allar mínar

74 F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5

Jacob og William Grimm. Heath Ledger og Mark Damon í hlutverkum

bræðranna.

kvikmyndir vera ólík ævintýri. Og Grimmsævintýrin eru ómissandi

hlekkur í þeim ævintýraheimi sem ég hef skapað fyrir sjálfan mig.

Það var því auðvelt fyrir mig að takast á við þá bræður. Myndin er

ekki bein saga þeirra bræðra heldur eru þeir

felldir inn í ævintýraheiminn. Er lítill vandi að

sjá ýmislegt sem stangast á við raunveruleikann.

Meðal annars er aldur þeirra allt annar í myndinni

og það var ekki fyrr en fyrir nokkrum vikum að ég

tók eftir því að við látum William vera eldri bróðurinn

en Jacob þann yngri. Í raunveruleikanum var

Jacob sá eldri.“

Það eru Matt Damon og Heath Ledger sem leika

Grimmsbræðurna. Þeir ferðast um sveitir Frakklands,

segja sögur og leika töfrabrögð. Ekki er allt eins og

sýnist í sýningum þeirra og þegar stjórnvöld telja

að þeir beiti brellum til að fá fólk til að borga leggja

þeir á flótta. Á flótta þeirra fléttast ævintýri þeirra

inn í söguþráðinn, meðal annars koma Öskubuska,

Hans og Gréta og Rauðhetta við sögu.

Meðal annarra leikara í Grimmsbræðrum

eru Jonathan Pryce, Monica Bellucci, Lena

Monica Bellucci leikur spegladrottninguna

illgjörnu.


KVIKMYNDIR

Terry Gilliam ásamt sviðshönnuði sínum Guy Hendrix Dyas við

tökur á Grimmsbræðrum.

Headey og Peter Stormare. Handritið skrifaði Ehren Kruger, en hann

hefur aðallega fengist við að skrifa handrit að hryllingsmyndum.

Meðal afreka hans á því sviði má nefna Scream 3, The Ring og The

Ring 2.

Ameríkumaður í London Terry Gilliam er fæddur í Minneapolis í

Bandaríkjunum 2. nóvember 1940. Í dag er hann breskur ríkisborgari

og hefur átt heima í London frá því um miðjan sjöunda áratuginn.

Hann vakti fyrst athygli sem einn að meðlimum Monthy Pythons

hópsins, en með honum þar voru Terry Jones, Michael Palin, Eric

Idle, John Cleese og Graham Chapman, allt Bretar. Hlutverk Gilliams

innan hópsins var að skrifa handrit, sjá um sviðsetningu, teikna þegar

þess þurfti, auk þess sem hann lék, þó ekki eins mikið og aðrir. Serían

Monthy Python’s Flying Cirkus hafði verið mjög vinsæl í sjónvarpinu,

en þegar þeim félögum í Monthy Python fannst sem þeir væru

búnir með sinn skammt þar, ákváðu þeir að gera kvikmyndir og

leikstýrði Gilliam ásamt Terry Jones fyrstu myndinni, Monthy Python

and the Holy Grail. Gilliam ákvað síðan að gera upp á eigin spýtur

Jabberwocky árið 1977. Hún vakti ekki mikla athygli. Með aðstoð

félaga sinna gerði hann síðan Time Bandits. Með þeirri mynd má segja

að Gilliam hafi fest sig í sessi sem frumlegur kvikmyndaleikstjóri.

Gilliam tók síðan þátt í að gera Monthy Python’s Meaning of

Life. Strax að henni lokinni hóf hann að gera Brazil, sem var verðlaunuð

í bak og fyrir. Þetta var 1985. Fjórum árum síðar leikstýrði

hann The Adventures of Baron Munchausen. Sú mynd olli nokkrum

vonbrigðum. Það sama er ekki hægt að segja um hans næstu tvær

myndir, The Fisher King og 12 Monkeys. Báðar fengu góða dóma

og mikla aðsókn og eru enn vinsælustu kvikmyndir hans. Fear and

Loathing in Las Vegas kom næst og skiptust áhorfendur yfirleitt í

tvennt gagnvart henni, sumum fannst hún vera snilld á meðan aðrir

þoldu hana ekki, ekkert þar á milli. Þess má svo geta að J.K. Rowling,

höfundur Harry Potter bókanna, vildi að Terry Gilliam leikstýrði

fyrstu Pottermyndinni. Það féll í grýttan jarðveg hjá framleiðendum

myndarinnar og fékk hún engu þar um ráðið.

Terry Gilliam er að verða 65 ára gamall og segist verða orðinn

þreyttur á slagsmálum: „Það er eins og veröldin minnki í hvert sinn

sem ég á í erjum. Terry Jones hefur sagt við mig að ég sé maður sem

vilji vera með ófrið og það haldi mér gangandi. Þessi ófriður heldur

mér að vísu vakandi, en það er varla þess virði að standa í þessu.“

BÍÓFRÉTTIR

Örlög

stríðsmyndar

Það er ekki aðeins Grimmsbræður

sem hefur fengið að rykfalla

í hillum hjá þeim Weinsteinbræðrum.

Stuttu eftir hina hörmulegu

atburði 11. september

2001 ákvað Harvey Weinstein

að hressa upp á þjóðarvitundina

með því að gera kvikmynd um

frækinn björgunarleiðangur bandarískra

hermanna í seinni heimstyrjöldinni,

þar sem einum herflokki

tókst að frelsa 500 bandaríska

fanga úr höndum Japana.

Myndin, The Great Raid, var gerð

undir leikstjórn Johns Dahl (The

Last Seduction, Rounders) og

var hún tilbúin til sýningar í lok

árs 2002. Sjálfsagt hefur Weinstein

í kjölfarið farið að kanna

markaðinn og séð að ekki var

sterkur grundvöllur fyrir kvikmynd

úr seinni heimsstyrjöldinni. Ekki

bætti Íraksstríðið úr vandanum,

stríð sem varð óvinsælla með

hverjum mánuði sem leið. Það

var síðan loks um miðjan ágústmánuð

síðastliðinn að The Great

Raid var frumsýnd og hefur hún

fengið sæmilegustu viðtökur hjá

gagnrýnendum. En samkvæmt

aðsókn liggur leið hennar fljótt á

myndbanda- og mynddiskamarkaðinn.

Kostnaður við gerð myndarinnar

var 80 milljón dollarar og

voru tekjur fyrstu vikuna aðeins

3 milljónir dollarar.

Benjamin Bratt og James

Franco í hlutverkum hermanna

í seinni heimsstyrjöldinni

í The Great Raid.

Helen Mirren er ekki á

flæðiskeri stödd hvað

varðar laun.

Helen Mirren

hæst launuð í

bresku sjónvarpi

Helen Mirren er ein virtasta

breska leikkonan og hefur henni

hlotnast margs konar heiður og

er meira að segja öðluð og má

kalla sig Dame Helen Mirr-en.

Henni hlotnaðist enn ein rós í

hnappagatið þegar ITV sjónvarpsstöðin

gerði samning við hana

um að leika í síðustu myndinni

sem gerð verður um lögregluforingjann

Jane Tennyson í Prime

Suspect, sjónvarpsseríunni.

Samtals fær Mirren 750.000

pund (86,2 milljónir króna)

fyrir myndina sem sýnd verður

í tveimur hlutum. Þetta gerir

185.000 pund fyrir hvern sýndan

klukkutíma. Sá sem átti metið

áður var David Jason, en fyrir leik

sinn sem hinn geðþekki lögreglumaður

George Frost í Touch of

Frost, hefur hann fengið 150.000

pund fyrir hvern sýndan klukkutíma.

Þess má geta að Helen

Mirren lék fyrst Jane Tennyson

árið 1991.

F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5 75


ÚR EINU Í ANNAÐ

TEXTI: SVAVA JÓNSDÓTTIR

MYNDIR: GEIR ÓLAFSSON o.fl.

Myndlist:

BLÁMINN

Á STRIGANUM

Málverk eftir Húbert Nóa. Blái liturinn er áberandi í verkum hans.

21. október verður opnuð sýning

á verkum Húberts Nóa í Listasafni

Reykjanesbæjar og lýkur henni í

desemberbyrjun. Þar verða tvær

myndaraðir og tvö vídeóverk.

Hvað myndaraðirnar varðar er um

að ræða fimm GPS-mælipunkta

á hálendi Íslands. Borholur eru

aðaláherslan í vídeóverkunum en í

þeim má líta á borholu sem myndbirtingu

skapandi athafnar.

Blái liturinn er áberandi í

verkum Húberts Nóa.

„Ég vann á sínum tíma við

rannsóknir á hálendinu og nálgaðist

þar landið með mælitækjum,

segulmælum, viðnámsmælum og

jarðborunum en mældi jafnframt á

sjálfum mér þessa birtu og þessa

liti. Ég las einhvern tímann texta

þar sem var haft eftir Guðbergi

Bergssyni að sálin í Norðurlandabúum

væri blá. Þetta er hugsanlega

nálgun við þennan bláa lit.“

Listamaðurinn á verk eftir

sig frá því hann var unglingur

þar sem blái liturinn var líka ráðandi.

„Ég bjó þá í Árbæjarhverfi;

í útjaðri byggðar og fjallasýnin

blasti við: Esjan, Skálafell og

„Í verkunum leitast ég við að

tefla saman kyrrstöðu og hreyfanleika.

Þessa tvo þætti má

finna í öllum mínum verkum.“

fleiri fjöll sem ég þá og síðar sá

ástæðu til að mála.“

Um áherslur í verkunum segir

Húbert Nói: „Ég virðist hafa tilhneigingu

til að fara á kyrra og

þögla staði. Þetta eru hugsanlega

viðbrögð við samtímanum. Í

verkunum leitast ég við að tefla

saman kyrrstöðu og hreyfanleika.

Þessa tvo þætti má finna í öllum

mínum verkum.

Alkemísk hugmyndafræði er

mér hugleikin; vísindaleg nálgun

á andlegum veruleika. Það er

sá spegill sem ég skoða sjálfan

mig í.“

Frjáls verslun fyrir 25 árum

Æskumyndin:

Æskumyndin er af Ásgeiri Sverrissyni,

framkvæmdastjóra hjá Tæknivörum.

Ásgeir skorar á Alexander Eðvardsson,

yfirmann hjá KPMG, að láta birta af sér

næstu æskumynd. Þeir eru veiðifélagar og

hafa þekkst í nokkur ár. Ásgeir segir að

Alexander sé strákur góður og hafi einstaklega

skemmtilegan húmor.

Ásgeir Sverrisson,

framkvæmdastjóri

hjá tæknivörum.

„Ofsalegur munur er þetta eftir að þeir fóru

að framleiða plastflöskurnar.“

76 F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5


Hönnun:

DÍMON GERIR VÍÐREIST

Ákveðnar en mjúkar línur einkenna sófann.

Tólf ár eru liðin síðan Erla Sólveig Óskarsdóttir

útskrifaðist sem húsgagna- og iðnhönnuður frá Danmarks

Design Skole í Kaupmannahöfn. Á þessum

tólf árum hefur hún einbeitt sér að stólum auk sófa

og borða. Hönnun hennar er framleidd í nokkrum

löndum - í Þýskalandi, Bandaríkjunum, Danmörku,

Kólumbíu og Frakklandi - og seld út um allan heim.

„Ég legg áherslu á notagildið og einfaldleikann,“

segir Erla Sólveig. Vinnan er aðaláhugamálið og segist

hún vera „fagidíót“. „Ég vinn heima. Ég sé ekki

fyrir mér að ég gæti verið með vinnuaðstöðu úti í

bæ. Ég væri sjaldnast heima.“

Sófinn Dímon á sér langa sögu. Hún sýndi hann

fyrst á Hönnunardegi sem haldinn var á Íslandi árið

1999. Þá voru framleidd og seld nokkur stykki auk

stóls í stíl við sófann. „Sófinn var síðan sýndur á

sýningu í Kaupmannahöfn árið 2003. Forsvarsmenn

ítalska fyrirtækisins Rossin Italia sáu í kjölfarið

mynd af honum í hönnunartímariti og sendu mér

tölvupóst. Dímon er nú framleiddur hjá þessu fyrirtæki.

Auk þess var ég beðin um að hanna sófaborð

við húsgögnin. Ég kalla sófann „Stóra-Dímon“ en

stólinn „Litla-Dímon“.“

Sófann einkenna ákveðnar en mjúkar línur.

Erla Sólveig er að vinna að þremur stólum og

borði. Hún er í samstarfi við þýskt-kólumbískt fyrirtæki

og danskt fyrirtæki.

„Það er mikið í farvatninu.“

Erla Sólveig Óskarsdóttir, húsgagnaog

iðnhönnuður. „Ég legg áherslu á

notagildið og einfaldleikann.“

„Í nefi er þroskaður ávöxtur, jafnvel ofþroskaður,

en jafnframt vottur af brenndum brjóstsykri.“

Uppáhaldsvínið:

DIEVOLE RINASCIMENTO

„Af þeim fjölda víntegunda

sem ég hef smakkað, eru

margar í uppáhaldi og erfitt

að nefna eitthvað eitt til

sögunnar,“ segir Bjarni

Snæbjörn Jónsson, framkvæmdastjóri

hjá IMG, sem

hefur verið í vínklúbbi í tíu

ár. „Ég vil þó nefna eitt af

því sem hefur verið í uppáhaldi

hjá mér; ekki vegna

þess að það er það besta

sem ég hef smakkað og

í sjálfu sér ekki stórt vín,

heldur vegna þess að það

hefur reynst prýðilegur förunautur

með flestum mat og

nægilega margslungið til

þess að ég verði ekki leiður

á því.

Þetta vín heitir Dievole

Rinascimento, er rauðvín

og frá Fattoria di Dievole

í Toskana. Það sem er

áhugavert við þetta vín

- fyrir utan miðana á flöskunum

sem á eru andlitsmyndir

víngerðarmanna

Dievole - er að það er

gert úr þrúgum sem fyrr á

tímum voru vinsælar í Toskana

en eru nú að mestu

komnar úr notkun og

fallnar í gleymsku. Þessar

þrúgur eru Malvasia Nero

(80%) og Canaiolo a Raspo

Rosso (20%). Vínið er látið

eldast í slóvenskri eik og

kirsuberjaviði í átta mánuði

og geymt aðra átta mánuði

á flöskum áður en það fer á

markað.

Í nefi er þroskaður

ávöxtur, jafnvel ofþroskaður,

en jafnframt vottur

af brenndum brjóstsykri.

Bragðið er nokkuð ávaxtaríkt

en þó aðgengilegt og

mjúkt. Þar sem hér er

ekki um stórvín að ræða,

er ekki langt né tiltakanlega

mikið eftirbragð. Yfir

höfuð finnst mér hins vegar

vera um að ræða vel gert

vín sem ég verð ekki leiður

á. Þess vegna er það í

uppáhaldi sem neysluvín,

ef ég má orða það svo, til

aðgreiningar frá sparivínunum.“

F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5 77


ÚR EINU Í ANNAÐ

Sumarfríið:

FERÐ MEÐ 4. FLOKKI

Edda Rós Karlsdóttir hjá greiningardeild

Landsbankans hélt til Glasgow í Skotlandi í

sumar. Með í för voru 29 stúlkur í 4. flokki

kvenna í Fylki, tveir þjálfarar og þrír aðrir

foreldrar. Stúlkurnar eru 13 og 14 ára. Ein

þeirra er dóttir Eddu Rósar. Dvalist var í

Skotlandi í viku.

„Þetta var frábær ferð. Stelpurnar æfðu

á frábærum velli og var grasið eins og á

golfvelli. Ég fylgdist með æfingum og hafði,

ásamt hinum foreldrunum, umsjón með stelpunum.

Það var gaman að upplifa hvernig

samskipti stelpnanna eru og hvernig þær

bregðast við ólíkum uppákomum.“

Hópurinn fór einn daginn til Edinborgar og

skoðaði m.a. kastalann. Þá var farið í tívólí,

á Rangers-fótboltaleik og í verslanir. „Stelpurnar

voru með ákveðna upphæð og þær voru

ótrúlega hagsýnar. Þetta voru litlir peningar

en þær sýndu hæfileika í að láta þá endast.“

Edda Rós fór líka norður á Siglufjörð í

sumar þar sem dóttirin keppti í fótbolta og

upp á Akranes þar sem sonur hennar, sem

„Það var gaman að upplifa hvernig samskipti stelpnanna eru og hvernig þær bregðast við

ólíkum uppákomum.“

er sjö ára, keppti í fótbolta. Yngsta barnið er

að verða tveggja ára og býst Edda Rós við

að fara í keppnisferðir til Siglufjarðar til ársins

2016.

Hún á enn eftir nokkrar vikur af sumarfríinu.

Fjölskyldan ætlar til Kanaríeyja um jólin.

„Ég verð fertug 29. desember og eru vinir og

félagar velkomnir í afmælið.“

Stíll stjórnandans:

VANDAÐUR FATNAÐUR OG GÆÐI

„Ég er hrifin af stílhreinum fatnaði sem ég get bætt upp með

fallegum skartgripum, beltum eða öðrum fylgihlutum.“

Guðný Harðardóttir, framkvæmdastjóri

STRÁ MRI og

eigandi fyrirtækisins, segir að í

vinnunni leggi hún áherslu á að

vera vel klædd og snyrtileg til

fara. Heima er hún yfirleitt í einhverju

léttara, s.s. gallabuxum

og bol, og hvað hestamennskuna

áhærir þá eru það auðvitað

reiðfötin.

„Ég vel umfram allt vandaðan

fatnað og gæði og vil að

mér líði vel í þeim fatnaði sem

ég klæðist þannig að efnið

skiptir máli. Ég geng m.a. í

buxnadrögtum, síðbuxum og

peysum, pilsum og peysum

eða blússum. Ég fell aðallega

fyrir jarðlitum og svörtum eða

ljóslitum fatnaði og er hrifin af

m.a. silki, kasmírull, leðri og

feldum.“

Guðný kaupir fatnað sinn

helst í útlöndum auk þess að

versla í betri verslunum hér á

landi. Hún segir að sér finnist

almennt ekki gaman að versla

en detti frekar niður á eitthvað

þegar svo ber undir.

„Ég er mikið fyrir fylgihluti

og vel hluti sem fást ekki hér

heima, s.s. skó og veski. Ég

geng í háhæluðum skóm í

vinnunni og við betri tækifæri

en í þægilegri skófatnaði í

frístundum. Ég er hrifin af stílhreinum

fatnaði sem ég get

bætt upp með fallegum skartgripum,

beltum eða öðrum fylgihlutum.“

78 F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5


Sælkeri mánaðarins:

BRAGÐSTERKUR KJÚKLINGUR

Kristinn Þór Geirsson, forstjóri

Ingvars Helgasonar, rakst á

þessa uppskrift í DV árið 1992.

Síðan þá hefur rétturinn verið vinsæll

hjá honum og eiginkonunni

og er hann eldaður þegar þau

vilja eitthvað bragðmikið og gott.

Fyrir þrjá:

1 kjúklingur (eða nokkrir

kjúklingabitar)

Sósa:

0,5 l matreiðslurjómi

3 dl tómatsósa

1 1 /2 tsk. pipar

2 tsk. karrí

1 tsk. salt

Öllu nema rjómanum er hrært

saman.

Kjúklingurinn er hlutaður niður

í bringur, læri, leggi og vængi og

settur í eldfast mót. Sósunni er

smurt á kjúklinginn (þó ekki allri)

og hann settur í ofn í 200 gráðu

hita og bakaður í 45 mínútur.

Rjómanum er blandað saman

við það sem eftir er af sósunni og

hrært vel saman. Kjúklingurinn er

tekinn út eftir 45 mínútur, rjómablandaðri

sósunni hellt yfir hann

og síðan settur aftur inn í ofn í

15 mínútur.

Kjúklingurinn er borinn fram

í eldfasta mótinu með sósunni,

hrísgrjónum og fersku salati.

Bókin:

TVÆR Í SUMARFRÍINU

„Ég las tvær bækur í sumarfríinu,“

segir Ingunn Björk Vilhjálmsdóttir,

starfsmannastjóri

Eimskips. „Það voru „Englar

og djöflar“ eftir Dan Brown og

„Winning“ eftir Jack Welch.

Mér fannst „Englar og djöflar“

mjög góð en hún er svolítið lengi

að byrja. Bókin er með vísindaskáldsöguívafi,

gerist í Róm á

nokkrum tímum og yfirvofandi er

sprenging Vatikansins.

„Winning“ er nýjasta bók

Welch og beint framhald af bókinni

hans, „Straight from the

Gut“. Bókin segir frá sterkum

leiðtoga sem hefur náð gríðarlegum

árangri í rekstri og hún

er líkleg til að verða stjórnendahandbók

framtíðarinnar. Welch

lýsir því hvernig á að leiða hóp

áfram, ráða, hvetja og jafnvel

gera áætlanir. Leiðarljós

hans í bókinni er: „Engar

afsakanir, komdu hugmyndum

í framkvæmd.“

Fyrsti hluti bókarinnar

fjallar m.a. um

stjórnun, stefnu og

markmið fyrirtækja,

gildi þeirra og leiðarljós.

Annar hluti

fjallar m.a. um markmiðssetningu

og hvernig starfsmenn komast af

í gegnum samruna og yfirtökur

án þess að gera mistök. Þriðji

hluti bókarinnar fjallar um framtíð

hvers og eins í starfi, hvernig

maður finnur rétta starfið og samræmir

vinnu og einkalíf.

Næsta bók á dagskrá er

„Móðir í hjáverkum“ eftir Allison

Pearson. Hún er sögð mjög

fyndin og skemmtileg.“

„Ég las tvær bækur

í sumarfríinu. Það

voru „Englar og

djöflar“ eftir Dan

Brown og „Winning“

eftir Jack Welch.“

Svo mörg voru þau orð:

,Við höfum umfangsmikið tengslanet og getum dreift fréttatilkynningum

um allan heim. Svo veljum við þá samstarfsaðila sem við teljum

að henti best hverju sinni.“

Óli Jón Jónsson, ráðgjafi hjá KOM. Morgunblaðið 18. ágúst.

,,Það er áframhaldandi útlit fyrir lága vexti á evrusvæðinu og breski

seðlabankinn var að lækka stýrivexti fyrr í mánuðinum.“

Lúðvík Elíasson hjá greiningardeild Landsbankans. Fréttablaðið 17. ágúst.

Kristinn Þór Geirsson, forstjóri Ingvars Helgasonar, gefur góða uppskrift.

,,Ég kenndi um skeið stærðfræði í MR og kenndi einnig með námi í

Minnesota og við Háskóla Íslands eftir að heim var komið. Kennslan

átti vel við mig og ég sæi mig alveg fyrir mér sem prófessor einhvers

staðar ef ekki væri fyrir fjármálin.“

Sigurjón Þ. Árnason, bankastjóri Landsbankans. Morgunblaðið 11. ágúst.

F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5 79


FÓLK

Hörður Steinar

Sigurjónsson

Sölu- og markaðsstjóri hjá INNN hf.,

ráðgjafar- og hugbúnaðarhúsi

TEXTI: HILMAR KARLSSON

MYND: GEIR ÓLAFSSON

Hörður Steinar Sigurjónsson viðskiptafræðingur

starfar hjá INNN hf., ráðgjafar-

og hugbúnaðarhúsi sem

stofnað var árið 1997 og er eitt elsta fyrirtækið

á sínu sviði. INNN hf. hefur frá upphafi

hannað og smíðað vefumsýslukerfið

LiSA, í fjölmörgum útgáfum, núna síðast

LiSA.NET. LiSA er ein þekktasta lausnin

og jafnframt ein sú vinsælasta á markaðinum.

INNN hf. veitir einnig alhliða ráðgjöf

er snertir upplýsingatækni. INNN hf. veitir

ráðgjöf á borð við Sharepoint, gagnagrunna,

kerfisinnleiðingar, öryggismál, prófanir og

svo mætti lengi telja.

„Starf mitt hjá INNN hf. er afar lifandi,

skemmtilegt og krefjandi. Mín staða innan

fyrirtækisins felst í að stýra sölu og markaðssetningu,

afla nýrra viðskiptavina og skapa

ný tengsl. Samskipti við núverandi viðskiptavini,

ráðgjöf í markaðsmálum á vefnum. Ennfremur

kemur inn á mitt svið almenn dagleg

stjórnun og umsýsla ýmiss konar.

Stefnan hjá fyrirtækinu er skýr, afla nýrra

viðskiptatengsla erlendis sem hérlendis og

styrkja tengsl við núverandi viðskiptavini og

samstarfsaðila. Halda áfram þróunarstarfi

sem unnið er á LiSA, til að tryggja viðskiptavinum

okkar bestu mögulegu lausnirnar

á markaðinum. Síðast en ekki síst er mér

ofarlega í huga að styrkja hinn frábæra og

hæfileikaríka starfshóp sem fyrir starfar hjá

okkur með góðu starfsfólki.

Ég vil nota tækifærið til að hvetja fyrirtæki

og félög, sem hafa látið vefmál sín sitja

á hakanum, til að sinna þessum mikilvæga

Hörður Steinar Sigurjónsson: „Sinni krefjandi og lifandi starfi.“

þætti betur, þar sem vefsvæði eru oft andlit

fyrirtækja og félaga útávið.“

Hörður segist hafa fjöldann allan af áhugamálum:

„Allar íþróttir eru áhugamál, þó

helst fótbolti, handbolti, körfubolti, skíði og

golf. Ennfremur hef ég mikinn áhuga á tónlist,

viðskiptum, tölvum og tækni. Síðast en

ekki síst er það fjölskyldan, en okkur finnst

mjög gott að komast út úr bænum og njóta

kyrrðar í sumarbústaðnum í Skorradal.

Sumarfríið mitt var af skornum skammti

en ég fór í stutta ferð með félögum til Englands

og síðan náði ég tveimur dögum með

fjölskyldunni í sumarbústað. Framundan er

því líklegast borgarferð til Evrópu, en síðan

byrjar sú stutta sína skólagöngu, það er nóg

framundan.

Nafn: Hörður Steinar Sigurjónsson

Fæðingarstaður: Reykjavík 8. 10. 1975

Foreldrar: Jenný G. Magnúsdóttir fulltrúi.

Stjúpfaðir: Stefán Bergsson,

löggiltur endurskoðandi PWC.

Faðir: Sigurjón Stefánsson flugstjóri.

Maki: Sólveig Friðriksdóttir, sérfræðingur

Og Vodafone.

Börn: Stjúpdóttir, Sóley Birta.

Menntun: Viðskiptafræðingur frá

Háskólanum í Reykjavík.

80 F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5


FÓLK

Halla Rut Bjarnadóttir

framkvæmdastjóri Ice in a bucket

Halla Rut Bjarna dótt ir: „Þeg ar ég hóf versl un ar rekst ur nítján ára göm ul varð það sjálf krafa að mínu að al á huga máli.“

Ice in a bucket er þriggja ára gam alt

fyr ir tæki og við stofn uð um það, ég og

eig in mað ur minn, Agn ar Örn Jón as son.

Hug mynd in var að opna smá vöru versl un

að breskri fyr ir mynd og má nefna Accessorize

og Claire’s í því sam bandi. Ég hafði

ver ið í versl un ar rekstri frá nítján ára aldri

og sá að þarna var mögu leiki á Ís landi,

versl un ar rekst ur sem ekki var fyr ir hendi.

Við fór um því af stað

með „Ice in a bucket“

sem al ís lenskt fyr irtæki

og vor um ekki

í sam starfi við einn

eða neinn.

Fyrsta versl un in

var opn uð í Kringlunni,

í litlu hús næði

á neðri hæð inni. Fólk

hafði ekki mikla trú

á versl un inni í fyrstu,

Nafn: Halla Rut Bjarnadóttir

Fæð ing ar stað ur: Reykja vík, 23. 9. 1969

For eldr ar: Bjarni Sigfússon og Aðalheiður

Haraldsdóttir

Maki: Agnar Örn Jónasson

Börn: Elís, 12 ára, Ivan, 2 ára, Arnberg,

7 mánaða

Mennt un: Sjálfmenntuð

en í stuttu máli gekk rekst ur inn vel strax

frá byrj un og við fór um að færa út kví arn ar.

Fyr ir tveim ur árum opn uð um við versl un á

Ak ur eyri, þar næst í Smára lind inni. Síð an

flutt um við okk ur um set í Kringl unni og

fór um upp á aðra hæð í mun stærra húsnæði

og á þessu ári opn uð um við versl an ir í

Hvera gerði og á Sel fossi.“

Halla Rut seg ir að vör urn ar komi alls

stað ar frá: „Við fram leið um mik ið sjálf og

ger um það í Aust ur lönd um fjær, Tæv an,

Kóreu, Kína og víð ar. Sú fram leiðsla er

okk ar hönn un í nafni Ice in a bucket. Við

selj um einnig vör ur frá Evr ópu lönd um, helst

tísku vör ur. Í dag starfa hjá okk ur um tutt ugu

manns og mitt starf

felst að al lega í að sjá

um inn kaup in.“

Halla Rut er spurð

hvort fleiri versl an ir

séu í far vatn inu:

„Ekki hér á landi, en

við höf um full an hug

á að opna versl an ir í

út lönd um og þá fyrst

í London, þar sem

við sjá um helst tækifæri.

Við för um þó ekki út í slíkt æv in týri

nema með að stoð bak hjarla og banka eða

fjár mála fyr ir tækja. Mál ið er í bið stöðu eins

og er, en ég er bjart sýn á að það leys ist

far sæl lega og þá för um við af full um krafti

í út rás ina.“

Agn ar Örn Jónas son, eig in mað ur Höllu

Rut ar, er kerf is fræð ing ur sem hafði unn ið

við graf íska hönn un áður en hann fór á fullu

til starfa við Ice in a Bucket. Hann út fær ir

hug mynd ir Höllu í sam bandi við hönn un auk

þess að starfa við rekst ur inn. Þau eiga þrjú

ung börn svo það er í mörg horn að líta hjá

Höllu: „Ég hef alltaf ver ið mjög skipu lögð,

ann ars myndi ekki ganga upp gagn vart börnun

um að vinna eins og ég geri. Ég er ekki

að segja að ég vinni meira en aðr ir. Yf ir leitt

vinn ég venju leg an vinnu tími nema þeg ar ég

er er lend is, með al ann ars á sýn ing um. Innkaup

in fara nán ast öll fram í tölv um svo ekki

þarf að ferð ast þeirra vegna. Það gef ur samt

auga leið að lít ill tími gefst fyr ir ann að en

vinn una og fjöl skyld una. Má segja að á hugamál

mitt sam ein ist vinn unni og fjöl skyld unni

og er dag ur inn stund um ansi lang ur. Ég

hef alltaf haft á huga á versl un og tók strax

vinn una fram yfir skóla nám og þeg ar ég hóf

versl un ar rekst ur nítján ára göm ul þá varð

það sjálf krafa að mínu að al á huga máli.“

Sum ar frí ið var ekki langt hjá Höllu Rut

og fjöl skyldu: „Við skrupp um að eins í sum arbú

stað. Það er erfitt að fara með ung börn í

strangt ferð lag, það kem ur að því seinna.“

F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5 81


FÓLK

Helga Margrét Reykdal

framkvæmdastjóri Truenorth

Þegar Truenorth ehf. var stofnað sumarið 2003 var megintilgangur

félagsins að þjóna erlendum aðilum sem koma til

Íslands til kvikmyndagerðar, vinna að gerð auglýsinga fyrir

íslenskan markað sem og standa að skipulagningu margvíslegra

viðburða („event planing“). Hópurinn sem

stendur á bak við félagið býr yfir víðtækri

og langri reynslu á sviði kvikmyndagerðar.

Auk mín starfa á skrifstofu félagsins Leifur

B. Dagfinnsson, Árni Páll Hansson og Rafnar

Hermannsson,“ segir Helga Margrét Reykdal,

framkvæmdastjóri Tuenorth ehf.

„Allt frá upphafi hefur það verið grundvallarhugsun

að halda yfirbyggingu félagsins í

lágmarki og vinna með besta fagfólkinu sem

völ er á þegar að hinum ýmsu verkefnum

Helga Margrét

Reykdal. „Fátt sem

toppar að fara með

skemmtilegum vinahópi

út fyrir bæjarmörkin

í gleði og

afslöppun.“

kemur. Strax eftir stofnun Truenorth tókum við að okkur að ýta

úr vör framleiðslu Latabæjarþáttanna, fólst það starf í að stýra uppsetningu

á stúdíóinu í Garðabæ, finna alla starfsmenn (bæði erlenda

og innlenda) og þau tæki sem vantaði. Annað stórt verkefni sem

Truenorth hefur tekið að sér er hluti af framleiðslustjórn („line producing“)

á kvikmynd Baltasars Kormáks, A Little Trip to Heaven. Þar

Nafn: Helga Margrét Reykdal

Fæðingarstaður: Reykjavík, 18. 11. 1969

Foreldrar: Jóhannes Reykdal og Birna

Eybjörg Gunnarsdóttir

Maki: ógift

Börn: barnlaus

Menntun: BA í stjórnmálafræði

og fjölmiðlun

að auki höfum við unnið með fyrirtækjum frá Bretlandi, Bandaríkjunum,

Frakklandi, Danmörku og Þýskalandi að auglýsingum, tónlistarmyndböndum

og tískuljósmyndun.

Þessa dagana er ég og samstarfsfólk mitt við önnum kafið vegna

upptöku á kvikmyndinni Flags of our Fathers í leikstjórn Clints

Eastwood en upptökur fara fram bæði í Sandvík og við Arnarfell

en við hjá Truenorth erum þjónustuaðilar þeirra hér á landi. Þetta

er langumfangsmesta verkefni sinnar tegundar sem hefur komið til

Íslands, þar sem hátt í helmingur kvikmyndarinnar er tekinn upp hér

á landi. Flytja þurfti til landsins margvísleg farartæki frá síðari heimsstyrjöldinni

og suma daga hafa verið um 950 manns á tökustað.“

Helga Margrét segir sitt starf felast í umsjón með daglegum

rekstri fyrirtækisins og hafa umsjón með þeim verkefnum sem fyrirtækið

tekur að sér: „Ég tel einn af aðalkostum okkar fyrirtækis

að við gegnum sjálf lykilstöðum í þeim verkefnum sem unnið er

innan fyrirtækisins. Þessa dagana er ég t.d. það sem er kallað „coordinator“

við Flags of our Fathers.“

Helga Margrét byrjaði snemma að starfa innan fjölmiðlageirans:

Ég skrifaði um popptónlist fyrir Vikuna þegar ég var aðeins 16 ára

og var síðan með þeim fyrstu sem útskrifaðist af fjölmiðlabraut Fjölbrautaskólans

í Breiðholti. Eftir stúdentsprófið starfaði ég um tíma

á DV en á meðan ég stundaði nám við Háskóla Íslands í stjórnmálafræði

og fjölmiðlun villtist ég inn í sjónvarpsbransann og hóf störf

við þáttinn „Í sannleika sagt“ sem sýndur var á RUV en framleiddur

af Sagafilm. Ég var ráðin tímabundið til að vinna við þann þátt en

ílengdist og starfaði þar í 9 ár. Á meðal verkefna sem ég vann að

þar voru stór erlend verkefni á borð við James Bond myndina Die

Another Day. Sumarið 2003 stofnuðum við

Truenorth og höfum haft nóg að gera síðan.

Áhugamál mín eru margvísleg og flest af

klassíska skólanum svo sem útivera, heilsurækt,

tennis, bækur og svo hef ég líka gífurlega

gaman af því að elda góðan mat. Frístundum

eyði ég með fjölskyldu og vinum en

ég tel mig mjög heppna að eiga svona stóran

og skemmtilegan vinahóp og það er fátt sem

toppar það að fara með þeim út fyrir bæjarmörkin

í gleði og afslöppun og því fylgir nær

undantekningalaust skemmtilegar matarveislur þar sem allir hjálpast

að við matseldina.

Vegna annríkis að undanförnu við kvikmyndina Flags of our

Fathers, hef ég ekki ennþá náð að taka mér sumarfrí en það verður

í staðinn farið í gott vetrarfrí þegar þetta er allt afstaðið, hvenær og

hvert verður þá farið kemur bara í ljós með tímanum.“

82 F R J Á L S V E R S L U N • 7 . T B L . 2 0 0 5

More magazines by this user
Similar magazines