Małopolska. Szlak Architektury Drewnianej

malopolskie.pl

Małopolska. Szlak Architektury Drewnianej

SZLAK

ARCHITEKTURY

DREWNIANEJ

czwartym. Całości publikacji dopełniają:

indeks miejscowości, indeks obiektów wg

typu i spis ramek.

O Szlaku Architektury

Drewnianej

W malowniczy krajobraz Małopolski nierozerwalnie

wpisały się drewniane budowle

– strzeliste kościoły kryte stromymi,

często gontowymi dachami, łemkowskie

cerkwie z baniastymi hełmami, wysmukłe

dzwonnice, szlacheckie dwory, gwarne

karczmy i zasobne spichlerze... Wszystkie

te architektoniczne skarby są nie tylko

urokliwymi elementami pejzażu, ale i pamiątkami,

przypominającymi o burzliwej

historii i bogatej tradycji regionu, a także

unikatami na skalę światową.

Najciekawsze i najcenniejsze obiekty

zostały wpisane na Szlak Architektury

Drewnianej. Szlak ten w województwie

małopolskim ma długość przeszło 1500 km

i obejmuje obecnie 250 różnorodnych

obiektów, wszystkie są oznakowane,

a drogę do nich wskazuje ponad 600

drogowskazów. Twórcą koncepcji Szlaku

był śp. dr Marian Kornecki oraz Krajowy

Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków

Oddział Terenowy w Krakowie (wcześniej

Regionalny Ośrodek Badań i Dokumentacji

Zabytków w Krakowie).

Najbardziej liczną grupę wśród drewnianych

zabytków zgromadzonych na Szlaku

stanowią obiekty sakralne (kościoły, cerkwie,

kaplice, dzwonnice). Inne obiekty to

dwory, budynki mieszkalne lub użyteczności

publicznej, zespoły zabudowy miejskiej

i wiejskiej, zespoły przemysłowe, a także

skanseny.

Do najcenniejszych skarbów na Szlaku

i unikatowych na skalę światową obiektów

należą kościoły zrębowe z XV– XVIII w.,

umiejscowione w górskich obszarach

województwa małopolskiego. Najlepiej

zachowane i najwybitniejsze świątynie

w 2003 r. zostały wpisane na prestiżową

Listę Światowego Dziedzictwa

Kulturalnego i Naturalnego UNESCO.

Są to: kościół św. Leonarda w Lipnicy

Murowanej (koniec XV w.), kościół św.

Michała Archanioła w Dębnie Podhalańskim

(2. poł. XV w.), kościół św. św. Filipa i Jakuba

w Sękowej (ok. 1520 r.), kościół św. Michała

Archanioła w Binarowej (ok. 1500 r.).

Na uwagę zasługują również rzymskokatolickie

kaplice, wśród których wymienić

trzeba: kaplicę św. Małgorzaty i Judyty

w Krakowie (1689–1690) i kaplicę na

Jaszczczurówce w Zakopanem (1904–1907),

zbudowaną w zakopiańskim stylu.

Niebywale cennymi zabytkami budownictwa

drewnianego są także greckokatolickie

i prawosławne cerkwie rozsiane

na terenie Beskidu Sądeckiego i Niskiego.

Jedną z najstarszych i najbardziej wartościowych

jest greckokatolicka cerkiew św.

Jakuba Młodszego Apostoła w Powroźniku

(1604–1606). Na szczególną uwagę, ze

względu na wartości krajobrazowe, architektoniczne

i wyposażenie, zasługują też

świątynie w Andrzejówce, Szczawniku,

Wnętrze kościoła w Grywałdzie (KB) 7