Dolina, miasto kwitnących jaśminów

Dolina, miasto kwitnących jaśminów
Notatki z pobytu w czerwcu 1972 r.
Kilka lat trwały starania o zaproszenie, wreszcie pod koniec lata
1971 poczta przyniosła niebieski dokument stwierdzający, że Franciszek
Henrykowicz ma prawo – najpóźniej do 13 sierpnia 1972 r. –
przybyć do Doliny, Iwanofrankowskiej obłasti, na okres do 30 dni. Miał
prawo, ale miał też trudności, więc trzeba było zaczekać aż do wiosny
1972 roku.
Jedziemy „rumunem”
Panienka w Orbisie doradza, abym skorzystał z innego okienka, bo
stojący przede mną pasażer jedzie aż do Kanady, a więc załatwienie
go musi potrwać dłużej.
Nie posłuchałem panienki wyjaśniając, że Lwów nie mniej ważny od
Ottawy, a poza tym mam zaufanie do jej szefa, który wyprawiał mnie
już do Jugosławii i kilkakrotnie do NRD. I rzeczywiście również tym
razem rada szefa …„Jedź pan sypialnym mimo dziennej pory, podniosą
pana w Przemyślu na szersze tory bez przesiadania. Cała zabawa
kosztuje przecież tylko 350 zł.”… okazała się bardzo praktyczna.
Rumuński wagon sypialny nazywany popularnie „rumunem” był
prawie pusty, polski konduktor rozleniwiony, okna zamknięte na zimowo,
bo „władze rumuńskie nie pozwalają mimo upału otwierać”, papieru
higienicznego brak (czyżby Rumuni nie używali?), herbata może
być, ale tylko gdy zgłosi się razem czterech pasażerów (inaczej się nie
opłaca gotować). Poza tym luksus. Sam jeden w przedziale wspaniale
wypoczywałem, zatapiając się w najaktualniejszym kryminale Barbary
Seidler.
Polska służba graniczna i celna kurtuazyjna i dowcipna. Pootwierała
okna specjalnym kluczem, dziwiąc się, że konduktor smaży nas w
dusznych przedziałach. Jedziecie do kraju „made in wsio charaszo”…
„Do deklaracji celnej należy wpisać wszystkie rzeczy i wycenić je,
najlepiej tak, aby wartość upominków nie przekroczyła 1000 zł. My się
na cenach nie znamy.”
Po dwóch godzinach manewrowania i podnoszenia wagonów sypialnych,
osiedliśmy na szerokich torach.
W Mostyskach już inny wiatr. Służba graniczna oficjalna, z honorami
odbiera dokumenty i odnosi do naczelnika, a celnicy szukają w
1

walizkach, liczą przewożone ruble, zapisują obrączki, sprawdzają ile
par bosonóżek wiozę (artykuł bardzo poszukiwany na Ukrainie).
Uroczyste przesunięcie zegarków o dwie godziny, no i wkrótce, bo
o 16 12 jesteśmy we Lwowie.
Pierwsze frycowe
Dworzec we Lwowie niezmieniony, wszędzie czysto i porządek tylko
gdzie się podział napis „Leopholis semper fidelis”. Przed dworcem
centrum autobusów międzymiastowych. Tłumy ludzi błądzą pomiędzy
dużą ilością wozów. Jest gwarno i ciasno. Z rozregulowanych megafonów
co raz przedziera się głos spikera „ autobus do Tarnopola (Rawy
Ruskiej…) odprawlaje sia”.
Pociąg do Doliny dopiero o 1 00 w nocy. Bilety na autobusy w kierunku
Stryja, Dołyny, Iwano-Frankowska, Czerniowiec wysprzedane.
Pozostaje więc tylko dalekobieżna taksówka.
Taksówki są, pasażerowie kręcą się z walizkami, ale gdzie kierowcy?
ta sztuczna ich nieobecność powoduje zdenerwowanie wśród przybyłych
pociągami pasażerów i jak się okazuje – będzie mieć wpływ na
wysokość ceny za przejazd. Docieram wreszcie do takiego który może
jechać w kierunku Iwano-Frankowska. Ile … 25 rubli. Daję 20. Namyśla
się. W czasie dyskusji zbiera się garstka gapiów składających się
przeważnie z kierowców. Facet nadal grymasi. Zgłasza się inny gotów
jechać za 20 rubli do Doliny, ale pierwszy zdecydował się (ma zresztą
przyjemniejszą twarz). Sadza mnie na miejscu przy kierownicy i zapytuje
czy może zabrać pasażerów do Stryja i Morszyna. Oczywiście. Ale
dlaczego kierowcy ryczą ze śmiechu? 1
Dyspetczer z czerwoną opaską na czapce i na rękawie wręcza kierowcy
rozkaz wyjazdu i ruszamy. Przypomina mi to zbieranie myta na
granicy miasta Dolina na wiele lat przed wojną. Kierowca postanowił
być cicerone:
1 Zorientowałem się później, że licznik w taksówce służy w praktyce do rozliczania
kierowcy wobec dyspetczera, pasażera zaś rozlicza się wg. ustnej umowy. Cena za
miejsce w taksówce ze Lwowa do Doliny 3 ruble.
2