Views
3 years ago

ELEMENTI STROJEVA

d F b ravnina projekcije

d F b ravnina projekcije Slika 8.15: Određivanje srednjeg površinskog pritiska radijalnih kliznih ležajeva Srednji pritisak mora biti manji od dopuštene vrijednosti koja ovisi o materijalu ležajne blazinice. Veličina na lijevoj strani jednadžbe (8.14) je bezdimenzionalna, a obuhvaća sve osnovne parametre radijalnog kliznog ležaja. Ta značajka dakle ukazuje na hidrodinamičku sličnost svih radijalnih kliznih ležaja s jednim uljnim klinom, a nazvana je po već spomenutom značajnom istraživaču – Sommerfeldov broj s oznakom So: Ψ η So = η ⋅ω 2 ⋅ψ p sr (8.16) relativna zračnost ležaja, Ψ = ∆r/r = Z/d [Pa·s] dinamički viskozitet maziva kod radne temperature ω [s -1 ] kutna brzina rukavca p sr [N/m 2 ] srednji površinski pritisak ležaja Veza (8.14) između Sommerfeldovog broja i ekscentriciteta vrijedi za ležaj beskonačne širine. Za stvarne, ležajeve konačne širine numerički se rješava trodimenzionalna Reynoldsova jednadžba, te se dobiva ovisnost relativnog ekscentriciteta ε (ili vrijednosti h 0 /∆r) o Sommerfeldovom broju So i relativnoj širini ležaja λ = b/d. Ova ovisnost omogućava, za određeni ležaj, tj. za poznati Sommerfeldov broj, određivanje točnog položaja rukavca u ležaju i najmanju debljinu uljnog filma. Koeficijent trenja i gubitak snage u ležaju Za ležajeve s velikom vrijednošću Sommerfeldovog broja kod kojih je rukavac postavljen približno centrično, značajka trenja ležaja µ/ψ računa se prema poznatoj formuli Petrova koja približno vrijedi za So > 5. Za So < 1 vrijedi približno: µ ψ = π ⋅ So (8.17) µψ= π⋅ So (8.18) Točnije vrijednosti značajke trenja mogu se naći u dijagramu na slici 8.38. Gubitak snage zbog trenja u ležaju je: P g [W] gubitak snage zbog trenja u ležaju T tr [N/m] moment trenja u ležaju ω [s −1 ] kutna brzina rukavca d [m] nazivni pomjer ležaja v [m/s] obodna brzina rukavca µ koeficijent trenja u ležaju. d Pg = Ttr ⋅ ω = µ F ω = µ Fv (8.19) 2 165

Provjera hidrodinamičkog plivanja Da bi se ostvarilo hidrodinamičko podmazivanje odnosno plivanje rukavca u ležaju (a time i tekuće trenje), potrebno je da najmanja debljina uljnog filma h o bude veća od kritične debljine uljnog filma h kr : h o > h kr + (2...5) µm. (8.30) Najmanja debljina uljnog filma dobiva se iz relativne vrijednosti najmanje debljine uljnog filma h o / ∆r, pomnoživši je s ∆r, dok se kritična debljina uljnog filma računa prema h kr = R z1 + R z2 + ∆h. (8.31) Srednje visine neravnine R z1 i R z2 ovise o primijenjenom načinu obrade, odnosno klasi površinske hrapavosti. Veličina ∆h uzima u obzir neparalelnost osi rukavca i blazinice, progib osovine duž ležaja, te odstupanje uzdužnog presjeka rukavca i blazinice od nominalnog profila. Ako su maksimalni progib osovine između dva oslonca y max i raspon između ležajeva l nepoznati podaci, uvjet hidrodinamičkog podmazivanja se računa približno h > (1,5...3) ⋅ ( R + R ) (8.33) o z1 z2 Ukoliko ovaj uvjet nije ispunjen, potrebno je ponoviti proračun sa smanjenom vrijednosti srednjeg pritiska u ležaju, tj. s povećanim dimenzijama ležaja. 8.2 VALJNI LEŽAJEVI Valjni ležajevi omogućuju, slično kao i klizni ležajevi, vođenje pokretnih strojnih dijelova, umetnutih u odgovarajuće kućište. Sastavljeni su od unutarnjeg i vanjskog prstena (ili ploče – kod aksijalnih ležajeva), između kojih se u odgovarajuće oblikovanom kavezu vrte valjna tijela. Među valjnim tijelima prevladava trenje valjanja. Valjni ležajevi mogu istovremeno prenositi radijalno i aksijalno opterećenje (slika 8.16a), samo radijalno (slika 8.16b) ili samo aksijalno opterećenje (slika 8.16c). Obzirom na opterećenje koje prevladava razlikuju se radijalni i aksijalni valjni ležajevi. Valjni ležajevi imaju, u usporedbi s kliznim ležajevima, slijedeće prednosti: • koeficijent trenja je, zbog valjnog trenja, 25 do 50 % niži nego kod kliznih ležajeva s hidrodinamičkim podmazivanjem, • visoka nosivost pri relativno malim dimenzijama, • zbog manjeg trenja, manji su gubici snage i ležajevi se manje zagrijavaju, • precizna vrtnja zbog manje zračnosti među valjnim elementima, • jednostavno održavanje, • upotrebljivi su za sve položaje vratila, • standardizirani su, pa je time osigurana jednostavna zamjenjivost ležajeva. Nedostaci valjnih ležajeva su: • veća osjetljivost na udarna opterećenja, • slaba otpornost na mehaničke vibracije, a zvučne čak proizvode, • skuplji su od jednostavnih kliznih ležajeva, • sastavljeni su iz velikog broja pojedinačnih dijelova, • nisu reparabilni, tj. u slučaju kvara treba zamijeniti čitav ležaj, • zahtjevnija montaža i demontaža. 166

Metodologija istraživanja u prirodnim znanostima - Fakultet ...
pdf format - Franjevačka provincija Presvetog Otkupitelja
Å UMARSKI LIST 5-6/1996
Arhitektura, raziskave Architecture, Research - Fakulteta za arhitekturo
Radio HRS 1/05 - Hrvatski Radioamaterski Savez
• Voda život znači • Hrvatski pastirski pas tornjak - Fond za zaštitu ...
Đilas, Milovan, Vlast, Naša reč, 1983.pdf
GODINA XXV ZAGREB BROJ 242/282 OŽUJAK 2011 ... - HEP Grupa
ZDRAVSTVENA PSIHOLOGIJA - Zdravstveno veleu?ili?te Zagreb
HISTORIJSKA GEOGRAFIJA HRVATSKE - Filozofski fakultet u Splitu
Upravni odbor »Hrvatskih šuma - Hrvatske šume
Å UMARSKI LIST 11-12/1993 - HÅ D
ELEMENTI STROJEVA - FESB
ELEMENTI STROJEVA - FESB
ELEMENTI STROJEVA - FESB
1 Elementi strojeva – pitanja i odgovori za kontrolni ispit
ISPIT IZ “ELEMENTI KONSTRUKCIJA II” Zadano: - FSB
2. višedijelni tlačni elementi
4. Izvršni elementi (izvršni organi) - "Mihajlo Pupin" Kula