Views
3 years ago

ELEMENTI STROJEVA

3.2.4 Prednapregnuti

3.2.4 Prednapregnuti vijčani spoj opterećen dinamičkom aksijalnom radnom silom Radna sila u dinamički opterećenom prednapregnutom vijčanom spoju kreće se između najniže vrijednosti F r,min i najviše vrijednosti F r,max , pri čemu može imati pulzirajući (r = 0), titrajni (r = - 1) ili proizvoljni (-1 ≤ r ≤ 1) izmjenični karakter, 1.3.2.2. Kod strojeva rijetko, a kod metalnih konstrukcija redovito, radno opterećenje može imati i stohastički karakter. Kod pulzirajućeg vlačnog radnog opterećenja, F r,min ≥ 0 i F r,max > 0, slika 3.17a, dodatno opterećenje u vijku kreće se između vrijednosti F rVmin i F rVmax s amplitudom: F F − F F − F 2 2 rV max rV min r,max r,min ± a =± = ⋅Φ (3.12) F a [N] amlitudna sila u vijku F rVmax [N] najveća dodatna sila u vijku, izraz (3.8) za F r,max F rVmin [N] najmanja dodatna sila u vijku, izraz (3.8) za F r,min F r,max [N] najveća radna sila F r,min [N] najmanja radna sila Φ omjer sila, izraz (3.15) Srednje dinamičko opterećenje vijka iznosi: F F F Vsr = V max − a (3.13) Prema izrazu (3.11) najveće opterećenje vijka iznosi F Vmax = F pr + F rVmax , dok je najmanja sila brtvljenja jednaka: F Bmin = F Vmax − F r,max . a) b) sila Fa FrVmax F rVmin Fa F pr Fr,min Fr,max FBmin FVsr FVmax sila FBmax Fr,min F pr Fr,max FBmin Fa Fa FVmin FVsr FVmax +∆l V deformacija −∆l P +∆l V deformacija −∆l P Slika 3.17: Deformacijski dijagrami dinamički opterećenih prednapregnutih vijčanih spojeva a) pulzirajuće vlačno opterećenje b) naizmjenično promjenjivo opterećenje (r < 0) Kod dinamičkog izmjeničnog radnog opterećenja, F r,min < 0 i F r,max > 0, slika 3.17b, dodatno opterećenje u vijku kreće se između vrijednosti F rVmin < 0 i F rVmax > 0 s amplitudom određenom izrazom (3.12), pri čemu se dosljedno uzima u obzir negativni predznak za tlačno opterećenje −F rVmin . Ukupno opterećenje vijka varira između vrijednosti F Vmax = F pr + F rVmax > F pr i F Vmin = F pr − F rVmin < F pr oko srednje vrijednosti, određene izrazom (3.13), gdje se ponovno uzima u 79

obzir predznak −F rVmin . Najveće tlačno opterećenje podloge iznosi F Bmax = F Vmin + ⏐F r,min ⏐, a najmanja sila brtvljenja F Bmin = F Vmax − F r,max . 3.2.5 Prednapregnuti vijčani spoj opterećen poprečnom silom S obzirom da su u prednapregnutim vijčanim spojevima spajani dijelovi međusobno pritisnuti silom brtvljenja F B , silom trenja koja se stvara između naliježnih površina može se prenositi statička ili dinamička poprečna sila F s . Ako prednapregnuti vijčani spoj prenosi samo poprečnu silu, tada je sila brtvljenja (normalna sila) jednaka sili prednaprezanja F B = F pr . Sila trenja mora uvijek ispunjavati uvjet. n ⋅ µ Ftr = FB ≥ Fs (3.14) ν k F V F s F tr F B F s F V F B F tr F tr [N] sila trenja među površinama spajanih dijelova F B [N] normalna sila brtvljenja, izraz (3.10) n broj tarnih površina µ koeficijent trenja među površinama spajanih dijelova, tabela 1.5 F s [N] poprečna sila ν k sigurnost protiv proklizavanja: ν k ≈ 1,3 za statičko opterećenje ν k ≈ 1,5 za dinamičko opterećenje Slika 3.18: Poprečno opterećeni prednapregnuti vijčani spoj 3.3 PRITEZANJE VIJČANOG SPOJA O pritezanju vijčanog spoja se govori kada se okretanjem matice ili vijka povećava opterećenje vijka. Odvijanjem (odvrtanjem, otpuštanjem) vijčanog spoja rasterećuje se vijak. U nosivim vijčanim spojevima pritezanje se obično podudara s okretanjem matice ili vijka u smjeru zavojnice navoja. Zbog toga se naliježne površine vijka i matice primiču i stišću strojne dijelove koji se spajaju. S obzirom da su način pritezanja i veličina momenta pritezanja od temeljnog značenja za nosive vijčane spojeve, u nastavku su detaljnije obrađeni odnosi u vijčanom spoju prilikom pritezanja. 3.3.1 Odnosi sila na navojima Zbog djelovanja aksijalne sile u vijku F V , naliježne površine vanjskog navoja (vijka) i unutarnjeg navoja (matice) A N međusobno su pritisnute dodirnim pritiskom p N . Njega se može zamijeniti s ekvivalentnom normalnom silom među navojima F n = p N ⋅A N . Prilikom pritezanja vijčanog spoja, zbog trenja među navojima µ N, stvara se sila trenja F tr = F n ⋅µ N , koju je potrebno savladati. Osnovne odnose sila prilikom pritezanja i odvijanja najjednostavnije je objasniti na primjeru plosnatog navoja, kod kojega se promatra element navoja matice. On je, približno na srednjem promjeru navoja d 2 , opterećen aksijalnom silom u vijku F V , obodnom silom F 2 i reakcijskom silom dodira među navojima F R , slika 3.23a. Sila F R rezultanta je normalne sile F n i sile trenja među navojima F tr , slike 3.23c, d i e. Kut kojega u dijagramu sila zatvaraju normalna sila F n i sila trenja F tr naziva se kut trenja ρ, te za njega vrijedi odnos tanρ = µ N . 80

Radio HRS 1/05 - Hrvatski Radioamaterski Savez
• Voda život znači • Hrvatski pastirski pas tornjak - Fond za zaštitu ...
GODINA XXV ZAGREB BROJ 242/282 OŽUJAK 2011 ... - HEP Grupa
Đilas, Milovan, Vlast, Naša reč, 1983.pdf
ZDRAVSTVENA PSIHOLOGIJA - Zdravstveno veleu?ili?te Zagreb
HISTORIJSKA GEOGRAFIJA HRVATSKE - Filozofski fakultet u Splitu
pdf format - Franjevačka provincija Presvetog Otkupitelja
Metodologija istraživanja u prirodnim znanostima - Fakultet ...
Å UMARSKI LIST 5-6/1996
Arhitektura, raziskave Architecture, Research - Fakulteta za arhitekturo
ELEMENTI STROJEVA - FESB
ELEMENTI STROJEVA - FESB
ELEMENTI STROJEVA - FESB
1 Elementi strojeva – pitanja i odgovori za kontrolni ispit
2. višedijelni tlačni elementi
4. Izvršni elementi (izvršni organi) - "Mihajlo Pupin" Kula
SKRIPTA RIJEÅ ENIH ZADATAKA IZ OTPORNOSTI MATERIJALA
Strength of structures and components.pdf - FESB
Poglavlje 5 - Masinski elementi
ISPIT IZ “ELEMENTI KONSTRUKCIJA II” Zadano: - FSB