Sceny kulturowe a polityki kultury w Małopolsce - Obserwatorium ...

zarz.agh.edu.pl

Sceny kulturowe a polityki kultury w Małopolsce - Obserwatorium ...

Sceny kulturowe a polityki kultury w Małopolsce

tury socjalistycznej i kultury katolicko-

-narodowej. Od 1989 roku można zauważyć

istnienie dominującej kultury popularnej,

opartej na miękkiej, ale realnej władzy

nad społecznymi zachowaniami, rozproszonych

na ogół instytucji powiązanych

z globalnym światem mediów oraz – z drugiej

strony – kultury katolicko-narodowej,

silnie wspieranej przez tradycję, państwo

i Kościół katolicki. Napięcia między tymi

kulturami wydają się nam bardzo interesujące

poznawczo, ale mają też ważne

aspekty praktyczne.

W obrębie kultury rozumianej jako wzory

(praktyki) kulturowe, mniej lub bardziej zinstytucjonalizowane

w sensie formalnym, toczy

się specyficzne „życie kulturalne”, które

stanowi wskazane dalej kontinuum, którego

dwa fragmenty chcielibyśmy omówić. Blisko

biernego krańca tego kontinuum znajduje

się d r u g i interesujący nas poziom zjawisk,

czyli refleksyjne praktyki społeczne,

polegające na „uczestnictwie kulturowym”,

czyli na korzystaniu z istniejącej na „rynku

kultury” oferty symbolicznej, prezentowanej

przez aktorów bardziej aktywnych.

„Uczestnictwo w kulturze” to na przykład

chodzenie do kina, teatru, na koncerty,

czytanie gazet i oglądanie telewizji,

podziwianie „cudów przyrody”. Nie są to,

jak wspomnieliśmy, bezrefleksyjne wzory

zachowań, lecz próby refleksji nad swoim

życiem, próby transcendencji biologiczności,

zaspokajania elementarnych (w danej

społecznej sytuacji) potrzeb, codzienności,

praktyk instrumentalnych, lokalności.

Uczestnictwo w kulturze nigdy nie jest

absolutnie bierne, gdyż, jak wskazał

Roman Ingarden (a niezależnie od niego

też Florian Znaniecki), oznacza ono uaktualnianie

istniejących wartości, które bez

tego uczestnictwa zostałyby zapomniane.

W wielu wypadkach uczestnictwo odbywa

się w aktywnej interakcji z twórczością

kulturową (na przykład podczas koncertu,

przedstawienia teatralnego, wernisażu).

Praktyki, o których tu mowa, odbywają

się w przestrzeni prywatnej i osobistej,

ale przede wszystkim w świecie silnie

zinstytucjonalizowanym. Instytucje nadają

(na ogół ograniczony) ład uczestnictwu

w kulturze, pozwalają je prognozować.

Po drugiej stronie kontinuum znajdują

się praktyki, które można określić jako

„aktywność kulturowa” w bardziej ścisłym

sensie. Jest to t r z e c i interesujący nas

poziom zjawisk. Tutaj mamy do czynienia

nie tyle z korzystaniem z oferty, jaka

znajduje się na rynku kultury, co z przyczynianiem

się do powstawania i rozszerzania

tej oferty, do tworzenia nowych

wartości symbolicznych (często uloko-

34

More magazines by this user
Similar magazines