Zarządzanie rozwojem obszarów miejskich a Krajowa Polityka Miejska

mrr.gov.pl

Zarządzanie rozwojem obszarów miejskich a Krajowa Polityka Miejska

Konferencja

„Prace nad Krajową Polityką Miejską – od Założeń do realizacji”

Warszawa - 13 czerwca 2013 r.

ZARZĄDZANIE ROZWOJEM OBSZARÓW

MIEJSKICH

A

KRAJOWA POLITYKA MIEJSKA

Jerzy Adamski

Instytut Rozwoju Miast


STRUKTURA PREZENTACJI

• Kluczowe problemy systemu zarządzania rozwojem obszarów miejskich

(poziom krajowy, poziom regionalny, poziom lokalny)

• Rola Krajowej Polityki Miejskiej oraz innych dokumentów strategicznych

w przebudowie systemu zarządzania obszarami miejskimi


GŁÓWNE CELE PRZEBUDOWY SYSTEMU

ZARZĄDZANIA ROZWOJEM OBSZARÓW MIEJSKICH

TRWAŁY I ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ RÓŻNYCH

TYPÓW OBSZARÓW MIEJSKICH (wojewódzkich,

ośrodków regionalnych, subregionalnych, lokalnych)

INTEGRACJA PROCESÓW ROZWOJU OBSZARÓW

MIEJSKICH W FAZIE PLANOWANIA,

PROGRAMOWANIA, WDRAŻANIA I MONITORINGU

EFEKTYWNY SYSTEM ZARZĄDZANIA ROZWOJEM ORAZ

ODPOWIEDNIE DO TYPU MIAST INSTRUMENTY

STYMULOWANIA ROZWOJU

WSPARCIE DLA OBSZARÓW FUNKCJONALNYCH

MIAST JAK RÓWNIEŻ DLA WYODRĘBNIONYCH

STREF MIASTA


PODSTAWOWE DOKUMENTY KRAJOWE

ISTOTNE DLA SFORMUŁOWANIA ZAŁOŻEŃ PRZEBUDOWY

SYSTEMU ZARZĄDZANIA ROZWOJEM OBSZARÓW MIEJSKICH

• Założenia systemu zarządzania rozwojem Polski - przyjęte przez RM

27 kwietnia 2009 r.

Krajowa Strategia Rozwoju Regionalnego 2010 – 2020: Regiony, miasta,

obszary wiejskie - przyjęta przez RM 13 lipca 2010 r.

• Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030 – przyjęta

przez RM 13 grudnia 2011 r.

• Przegląd OECD Krajowej Polityki Miejskiej – 2011 r.

• Założenia Krajowej Polityki Miejskiej – projekt z dnia 20 lipca 2012 r.

• Zasady uwzględniania wymiaru miejskiego polityki spójności UE, w tym

realizacja Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych – 4 stycznia 2013 r.

• Plan Działań służących realizacji KPZK 2030 - przyjęty przez RM 4 czerwca

2013 r.


System zarządzania rozwojem

Przez system zarządzania rozwojem należy rozumieć zespół działań

zmierzających do efektywnego wykorzystania zasobów ludzkich i środków

materialnych, podejmowanych w skoordynowany sposób przez jednostki

administracji publicznej różnych szczebli, we współpracy z

przedstawicielami partnerów społeczno-gospodarczych oraz organizacji

pozarządowych, w oparciu o zasadę partnerstwa, w celu osiągnięcia

wcześniej założonych celów. W procesie zarządzania można wyróżnić

następujące funkcje: planowanie, organizowanie, podejmowanie decyzji,

delegowanie zadań, koordynację, monitorowanie i kontrolowanie.

W ramach każdej z tych funkcji zarządzający może wykorzystywać określone

instrumenty służące do ich realizacji. W ramach systemu zarządzania

rozwojem wyróżniamy podsystem programowania, podsystem

instytucjonalny oraz podsystem wdrażania.

źródło: Założenia systemu zarządzania rozwojem Polski


Uwarunkowania

• Szybka ewolucja systemu zarządzania rozwojem Polski w latach 2009 – 2013

- uporządkowanie i konsolidacja dokumentów strategicznych, ustalenie zasad

zarządzania, regionalne obserwatoria rozwoju . Modyfikacje podsystemu

programowania, podsystemu instytucjonalnego, podsystemu wdrażania.

Powołanie Komitetu Koordynacyjnego ds. Polityki Rozwoju lipiec 2012.

Krajowa Polityka Miejska jako celowe, ukierunkowane terytorialnie działania

państwa na rzecz zrównoważonego rozwoju miast i ich obszarów

funkcjonalnych poprzez tworzenie optymalnych warunków rozwoju miast

oraz poprzez działania inwestycyjne podmiotów publicznych i niepublicznych.

• Wymiar miejski jako część wymiaru terytorialnego w ramach polityki

spójności UE w okresie 2014 – 2020 – stwarzający szansę dla realizacji KPM

• Zarządzanie rozwojem obszarów miejskich w kontekście KPM i innych

dokumentów strategicznych – konieczność budowy systemu

• Instrumenty oddziaływania na rozwój miast w ramach KPM – niezbędne

poszerzenie palety


Wybrane cechy istniejącego systemu zarządzania rozwojem

miast – poziom krajowy

Podsystem programowania

strategicznego

Podsystem instytucjonalny

Podsystem wdrażania

Istniejące dokumenty

strategiczne uwzględniające

problemy rozwoju miast oraz

zaawansowane prace nad

KPM

Duża rola programów

i środków UE

w programowaniu działań

rozwojowych w obszarach

miejskich

Brak „centrów wiedzy lub

obserwatoriów rozwoju ”

prowadzących ciągły

monitoring procesów

zachodzących w obszarach

miejskich oraz budujących

Istotna rola MRR oraz w

pewnym stopniu Komitetu

Koordynacyjnego ds. Polityki

Rozwoju

Sprawne zaplecze

instytucjonalne dla

zarządzania środkami UE

Brak szerszego zaangażowania

innych urzędów i instytucji

centralnych w działania

strategiczne związane z

rozwojem obszarów miejskich

(np. MNiSW-programy

Ukierunkowanie na

monitorowanie i ewaluację

działań finansowanych z UE

Duża zbieżność priorytetów

i celów UE z celami

rozwojowymi obszarów

miejskich w kraju

Sektorowe podejście w

działaniach innych urzędów


Wybrane cechy istniejącego systemu zarządzania

rozwojem miast – poziom regionalny

Podsystem programowania

strategicznego

Niski stopień integracji

planowania i programowania

strategicznego w wymiarze

przestrzennym oraz społecznogospodarczym

Opóźniona aktualizacja

dokumentów strategicznych

Brak regulacji i szerszych

doświadczeń dot. wspólnego

planowania i programowania

strategicznego gmin w FOM

Istotna rola programów

i środków UE

w programowaniu działań

rozwojowych w obszarach

miejskich

Wpływ aspektów politycznych

Podsystem instytucjonalny

Brak instytucjonalnej formy

reprezentacji funkcjonalnych

obszarów miejskich /

metropolitalnych w

planowaniu i programowaniu

rozwoju

Niewielka skala współpracy

miast wojewódzkich

z otoczeniem. Problem

współpracy międzyregionalnej

Dobre zaplecze

instytucjonalne dla

zarządzania środkami UE

Podsystem wdrażania

Brak mechanizmów

wspierających współpracę

miedzy gminami.

Niewielka skuteczność

regulacji dot. hierarchii

planowania (region-gmina)

Obserwatoria rozwoju

ukierunkowane na efekty

wdrażania programów UE

Brak ciągłego monitorowania

Stosunkowo niewielkie

doświadczenie w realizacji

projektów wielofunduszowych

we współpracy wielu gmin

w ramach funkcjonalnych

obszarów miejskich


Wybrane cechy istniejącego systemu zarządzania rozwojem

miast – poziom lokalny

Podsystem programowania

strategicznego

Niski stopień integracji

planowania i programowania

strategicznego w wymiarze

przestrzennym, społecznogospodarczym,

finansowym

Problemy w pozyskaniu

informacji dot. procesów

rozwoju w skali

wewnątrzmiejskiej.

Brak wariantowania

scenariuszy rozwoju

Wykorzystanie doświadczeń

związanych z pozyskiwaniem

środków UE dla celów

strategicznego programowania

(np. LPR)

Podsystem instytucjonalny

Problemy we współpracy

instytucji gminnych i innych

instytucji publicznych

Słabo rozwinięte mechanizmy

instytucjonalnego

zaangażowania społeczności

lokalnych na etapie

planowania i programowania

rozwoju

Wzrastający poziom wiedzy

i kompetencji samorządów

lokalnych związany

z przygotowaniem

organizacyjnym projektów

Podsystem wdrażania

Podejście sektorowe (często

wymuszone regulacjami

prawnymi)

Nikły rozwój partnerstwa

publiczno-prywatnego

w realizacji przedsięwzięć

rozwojowych

Wykorzystanie doświadczenia

w zakresie wdrażania i oceny

rezultatów projektów

finansowanych z UE


Zarządzanie rozwojem

Stan wyjściowy - diagnoza – wizja rozwoju –ścieżka

rozwoju – instrumenty oddziaływania

WIZJA/WIZJE ROZWOJU OBSZARU MIEJSKIEGO

JEDYNA NAJLEPSZA

WIZJA

AUTORZY,

INTERESARIUSZE

INSTRUMENTY

TYP, POZIOM, INTERESARIUSZE

ŚCIEŻKI/ MODELE ROZWOJU

INSTRUMENTY

ROZWÓJ ZRÓWNOWAŻONY

CZY MOŻEMY ZARZĄDZAĆ

WSZYSTKIMI PROCESAMI

PROBLEM KURCZĄCYCH SIĘ

MIAST!

INSTRUMENTY

MIEJSKI OBSZAR FUNKCJONALNY - STAN

WYJŚCIOWY – DIAGNOZA - OTOCZENIE

DIAGNOZA OBSZAR ROZWOJU

- POTENCJAŁ DLA ROZWOJU

- SPECYFICZNE CECHY

- SIŁY NAPĘDOWE ROZWOJU

- OTOCZENIE

IDENTYFIKACJA WYZWAŃ


Rola Krajowej Polityki Miejskiej w przebudowie

systemu zarządzania rozwojem obszarów miejskich

– wybrane/ niezbędne obszary wsparcia

Podmioty oddziaływania – wsparcie dla zwartych obszarów

miejskich wraz z funkcjonalnie związaną strefą zurbanizowaną.

Problem delimitacji. Regulacje dot. współpracy gmin.

Centra wiedzy, obserwatoria rozwoju, diagnozy, badania obszarów

metropolitalnych CBM, poszerzenie statystyki publicznej,

identyfikacja wyzwań i rozpoznanie tendencji w otoczeniu

Poszerzenie palety instrumentów wykorzystywanych w Krajowej

Polityce Miejskiej

TRANSFER DOŚWIADCZEŃ ORAZ TRWAŁA KAPITALIZACJA WIEDZY

W OBSZARZE NAUKI I EDUKACJI DLA PRZYSZŁYCH

SAMORZĄDOWCÓW


Rola Krajowej Polityki Miejskiej w przebudowie

i wsparciu systemu zarządzania rozwojem obszarów miejskich

Krajowa Polityka Miejska jako celowe, ukierunkowane terytorialnie

działania państwa na rzecz zrównoważonego rozwoju miast i ich obszarów

funkcjonalnych poprzez tworzenie optymalnych warunków rozwoju miast

Krajowa polityka miejska realizowana jest w odniesieniu do miast i

obszarów zurbanizowanych rozumianych w ujęciu funkcjonalnym. Miejski

obszar funkcjonalny, zgodnie z KPZK 2030, definiowany jest jako układ

osadniczy, ciągły przestrzennie, złożony z odrębnych administracyjnie

jednostek. Obejmuje zwarty obszar miejski i powiązaną z nim

funkcjonalnie strefę zurbanizowaną.

• Instrumenty oraz działania podejmowane wobec poszczególnych typów

obszarów funkcjonalnych zgodnie z zasadą terytorialnego, zintegrowanego

podejścia są różnicowane tak, aby uwzględnić specyficzne ich potrzeby,

a także potencjał rozwojowy.

Krajowa polityka miejska realizowana jest za pomocą zestawu

instrumentów planistycznych, instytucjonalnych oraz prawnych.


Rola Krajowej Polityki Miejskiej w przebudowie

i wsparciu systemu zarządzania rozwojem obszarów miejskich

– monitoring i ewaluacja

Monitoring i ewaluacja

Kluczową sprawą dla prowadzenia polityki miejskiej, na każdym jej poziomie,

jest diagnoza stanu wyjściowego, zrozumienie tendencji i procesów

zachodzących w miastach (urbanistycznych, demograficznych, społecznych,

gospodarczych, przyrodniczych i innych). Taka wiedza pozwala na trafne

formułowanie i aktualizowanie polityki miejskiej oraz stwarza podstawę

do optymalizowania procesu decyzyjnego. W tym celu, jako element systemu

monitorowania przestrzennego ujętego w Planie Działań KPZK 2030 w ramach

polityki miejskiej, stworzony zostanie system monitoringu i ewaluacji zjawisk

w miastach i miejskich obszarach funkcjonalnych. Wskaźniki monitorujące

rozwój miast powinny być, w jak najszerszym zakresie, generowane przez

statystykę publiczną na poziomach umożliwiających rzeczywiste zarządzanie

rozwojem. Tylko w odniesieniu do małych miast mogą to być wskaźniki dla

całego miasta. We wszystkich miastach powyżej 20 tys. mieszkańców wskaźniki

powinny być generowane w skali umożliwiającej ocenę skuteczności

podejmowanych miejscowo interwencji.


opracowanie własne: J.Adamski - IRM

prawno-administracyjne

inwestycyjne

ekonomiczno-finansowe

polityczno-strategiczne

instytucjonalno-organizacyjne

edukacyjno-badawcze

informacyjno-promocyjne

inne …

WYMIAR SEKTOROWY LUB TEMATYCZNY (np. ŚRODOWISKO, TRANSPORT, METROPOLIE)

WYMIAR SKALI

POZIOM DECYZJI

SKALA WPŁYWU

WYMIAR RELACJI MIĘDZY INSTRUMENTAMI

WYMIAR ETAPU/FAZY

europejski, światowy

międzynarodowy

transgraniczny

EWALUACJA, MONITORING

krajowy

międzyregionalny, ponadregionalny

regionalny/ wojewódzki WDRAŻANIE, REALIZACJA

międzygminny

obszarów metropolitalnych/ funkcjonalnych

PLANOWANIE, PROGRAMOWANIE

powiatowy/gminny/miejski

części gminy/miasta

DIAGNOZA

WYMIAR TYPU INSTRUMENTU

WIELOWYMIAROWY CHARAKTER INSTRUMENTÓW ROZWOJU MIAST


PROPOZYCJA KRAJOWEJ/REGIONALNEJ

INICJATYWY TRANSFERU WIEDZY O MIASTACH

- GŁÓWNE ZAŁOŻENIA

Wykorzystanie doświadczeń, dorobku, potencjału i instrumentów Programów URBACT I

i II jako podstawy działań

Poszerzenie bazy transferu wiedzy spoza obszaru projektów URBACT o rezultaty

programów ramowych FP4, 5, 6 , programu ESPON, dorobek programowy UE oraz

dokumenty i raporty organów i instytucji UE

Wykorzystanie jako wzorcowych instrumentów kapitalizacji wiedzy Programu URBACT jak:

Lokalne Grupy Wsparcia, bieguny tematyczne, eksperci tematyczni, badania syntetyzujące

Wykorzystanie jako elementów struktury krajowej inicjatywy transferu wiedzy

o miastach: Punktu Informacyjnego URBACT II, Punktu Kontaktowego i sieci EUKN,

wybranych jednostek badawczych odpowiedzialnych za bieguny tematyczne, ekspertów

tematycznych oraz organizacji takich jak: Euroregiony, Związek Miast Polskich, Unia

Metropolii Polskich, Śląski Związek Gmin i Powiatów … jako „centrów upowszechniania”

Wykorzystanie środków programów UE dla finansowania wybranych kategorii działań

Krajowej/ Regionalnej Inicjatywy


CELE

ułatwienie wymiany doświadczeń oraz procesu nauki pomiędzy

decydentami miejskimi oraz praktykami w zakresie zarządzania rozwojem

obszarów miejskich wśród władz lokalnych oraz regionalnych

szerokie rozpowszechnianie doświadczeń i przykładów dobrych praktyk

zgromadzonych przez miasta a przede wszystkim wniosków płynących

z tych projektów i polityk, zapewnienie transferu know-how do obszarów

miejskich

pomoc decydentom i praktykom w miastach a także zarządzającym

w sprecyzowaniu planów działań dla zrównoważonego rozwoju obszarów

miejskich


SZEROKA BAZA DOROBKU PROGRAMOWEGO,

WIEDZY, NAUKI

I DOŚWIADCZEŃ EUROPEJSKICH


INNOWACYJNOŚĆ, REGIONY, MIASTA, KLASTRY -

PRZYKŁADY PUBLIKACJI


Europejska Sieć Wiedzy Miastach

EUKN w procesie transferu wiedzy


URBACT II – www.urbact.eu


I R M

Dziękuję za uwagę

More magazines by this user
Similar magazines