Konferencja Naukowa Sekcji Psychiatrii Dzieci i MÂ³odzieÂ¿y PTP ...

KONFERENCJA NAUKOWA 

SEKCJI PSYCHIATRII DZIECI I MŁODZIEŻY 

POLSKIEGO TOWARZYSTWA 

PSYCHIATRYCZNEGO 

Wisła 13 14 czerwca 2003 

STRESZCZENIA 

Patronat Honorowy Konferencji 

Jego Magnificencja Rektor 

Śląskiej Akademii Medycznej 

Prof. dr hab. Tadeusz Wilczok

Konferencja Naukowa Sekcji Psychiatrii Dzieci i Młodzieży PTP, Wisła Hotel Gołębiewski 13-14.06.2003 

2


Spis treści 

KOMITET NAUKOWY KONFERENCJI 7 

KOMITET ORGANIZACYJNY 7 

ZARZĄD SEKCJI NAUKOWEJ PSYCHIATRII DZIECI I MŁODZIEŻY PTP 7 

MIEJSCE OBRAD 8 

SEKRETARIAT KONFERENCJI 8 

ZAKWATEROWANIE 8 

PROGRAM KONFERENCJI 10 

12 czerwca 2003r (czwartek) 10 

13 czerwca 2003r (piątek) 10 

Sesja I 9.30 12.00 Zaburzenia psychotyczne okresu adolescencji 10 

1. Strzelecki D., Rabe-Jabłońska J.: Hipoteza glutaminianergiczna schizofrenii, implikacje 

terapeutyczne 10 

2. Rabe-Jabłońska J.: Kiedy rozpocząć interwencję farmakologiczną w schizofrenii? 12 

3. Kotlicka-Antczak M., Rabe-Jabłońska J., Gmitrowicz A.: Dziecięcy rozw j psychoruchowy 

a przebieg schizofrenii rozpoczynającej się w okresie młodzieńczym 12 

4. Namysłowska I.: Problemy teoretyczne, praktyczne i etyczne leczenia objaw w prodromalnych 

w schizofrenii 13 

5. Gromska J., Łucka I., Cebella A., Fryze M., Skwarska K., Stoń P., Sulska E.: Zaburzenia 

psychotyczne a nadużywanie substancji psychoaktywnych 13 

6. Dąbkowski M.: Ocena skuteczności leczenia oraz osiągnięć szkolnych i aktywności r wieśniczej 

u młodzieży chorej na schizofrenię leczonej przeciwpsychotycznie 14 

7. Marcenkowski I., Bikszajewa J., Drużyńska A., Skalska J.: Leki przeciwpsychotyczne atypowe 

i rehabilitacja medyczno-społeczna dzieci i młodzieży z zaburzeniami zachowania i schizofrenią - 

doświadczenia własne 16 

12.00 12.30 przerwa na kawę 17 

Sesja II 12.30 15.00 Zaburzenia odżywiania się 18 

1. Janas-Kozik M. , , Krupka-Matuszczyk I.: Rola oreksyn w regulacji łaknienia - tezy 15 min. 18 

2. Sala P., Simon W.: Motywacja u chorych z rozpoznaniem zaburzeń odżywiania się 19 

3. J zefik B.: Psychoterapia w leczeniu zaburzeń odżywiania się 20 

4. Janas-Kozik M. , , Krupka-Matuszczyk I., Augustyniak E.: Zarys programu terapeutycznego dla 

pacjentek z zaburzeniami odżywiania się stosowany w Oddziale Psychiatrii Wieku Rozwojowego 

w Sosnowcu 20 

5. Janas-Kozik M. , , Krupka-Matuszczyk I., Hyrnik J.: Psychodynamiczne aspekty psychoterapii 

grupowej w leczeniu zaburzeń odżywiania się - doświadczenia własne Oddziału Psychiatrii Wieku 

Rozwojowego Centrum Pediatrii w Sosnowcu 21 

6. Bryńska A., Kołakowski A.: Schematy poznawcze i psychoterapia poznawcza zaburzeń 

odżywiania się 22 

7. Marquardt M., Skubacz M.: Ericksonowska perspektywa pracy w łączonym modelu terapii 

anoreksji 22 

8. Żechowski C., Namysłowska I., Korolczuk A., Siewierska A., Jabubczyk A., Bażyńska A., 

Bronowska Z.: Program profilaktyki zaburzeń odżywiania - badania pilotażowe 23 

9. Rajewski A.: Ocena psychoterapii i farmakoterapii w bulimii 24 

15.00 16.00 obiad 24 

Sesja III 16.00 18.00 Psychoterapia w psychiatrii dzieci i młodzieży 25 

1. Siewierska A., Namysłowska I.: Psychoterapia indywidualna czy rodzinna? Problem w leczeniu 

młodzieży 25 

2. Szwajca K., Izdebski R., de Barbaro M., Szaszkiewicz W.: Terapia rodzin pacjenta dziecięcego i 

młodzieżowego na terenie domu w percepcji rodziny 25 

3. Ślosarczyk M.: Czy psychoterapia powinna wychowywać? 26 

4. Pisula A., Kołakowski A., Skotnicka M., Wolańczyk T., W jtowicz S., Turek M., Wiśniewski A., 

Błachno M.: Pr ba oceny skuteczności warsztat w dla rodzic w dzieci z zespołem 

nadpobudliwości 26 

5. Chuchacz B., Reczek E.: Wideotrening komunikacji - metoda XXI wieku mogąca zapobiec 

zaburzeniom psychicznym u dzieci 27 

3


6. Iniewicz G., Ulasińska R.: Terapia pacjent w w okresie dojrzewania z objawami depresji 

trudności i dylematy 28 

Warsztaty 18.00 20.00 warsztaty (symultaniczne) 29 

1. Bryńska A., Kołakowski A.: Schematy poznawcze i psychoterapia poznawcza zaburzeń 

odżywiania się. 29 

2. Chuchacz B., Reczek E.: Wideotrening komunikacji metoda XXI wieku mogąca zapobiec 

zaburzeniom psychicznym u dzieci. 29 

3. Marquardt M., Skubacz M.: Ericksonowska perspektywa pracy w łączonym modelu terapii 

anoreksji. 29 

4. Pilecki M.: Psychoterapia w leczeniu jadłowstrętu psychicznego - wskazania 

i przeciwwskazania. 29 

5. Pisula A., Kołakowski A., Skotnicka M., Wolańczyk T., W jtowicz S., Turek M., Wiśniewski A., 


nadpobudliwości. 29 

6. Żechowski C.: Terapia psychoanalityczna w leczeniu zaburzeń odżywiania się. 29 

20.30 bankiet 29 

14 czerwca 2003r (sobota) 30 

Sesja IV 9.00 11.30 Agresja u dzieci i młodzieży 30 

1. Gromska J.: Przemoc a neurobiologia 30 

2. Gromska J., Krzykowski G., Pawłowska B., Kr lak A., Stolarz M., Gamrat M., Dołmasiewicz E.: 

Badania nad zachowaniami seksualnymi między dziećmi w środowiskach pozarodzinnych 30 

3. Frączek A.: O źr dłach i psychologicznych mechanizmach agresji interpersonalnej 31 

4. Kobus M., Gromska J., Krzykowski G.: Urazy seksualne w dzieciństwie jako przyczyna 

p źniejszych przestępstw seksualnych 31 

5. Dąbkowski M.: Rozważania o przemocy wśr d r wieśnik w - aspekty etyczne 32 

11.30 12.00 przerwa na kawę 32 

Sesja V 12.00 14.00 Jak wychowywać dziecko w XXI wieku? 33 

1. Jaklewicz H.: Młodzież a transformacja 33 

2. Szymańska K.: Wsp łczesne problemy wychowania w świetle zadań rozwoju 33 

3. John-Borys M.: Percepcja zdrowia i choroby u dorastających w kontekście funkcjonowania 

rodziny 34 

4. Żechowski C., Bażyńska K., Namysłowska I., Bronowska Z., Siewierska A., Jakubczyk A.: Więź z 

rodzicami i r wieśnikami w ocenie młodzieży hospitalizowanej w oddziale psychiatrycznym 34 

14.00 14.30 zakończenie Konferencji 34 

14.30 obiad 34 

PLAKATY 35 

Sesja plakatowa - Zaburzenia psychotyczne okresu adolescencji 35 

1. Dąbkowska M.: Ocena obecności przeżyć traumatycznych w dzieciństwie chorych na 

schizofrenię. 35 

2. Gmitrowicz A.: Zachowania samob jcze jako przyczyna hospitalizacji młodzieży z rozpoznaniem 

schizofrenii F20 i psychozy schizoafektywnej F25 35 

3. Janas-Kozik M. , , Krupka-Matuszczyk I., Sołowi w R., Matuszczyk M. Zastosowanie 

neuroleptyk w II gener. w leczeniu psychoz schizofrenicznych w Psychiatrii Wieku Rozwojowego 36 

4. Kotlicka-Antczak M., Rabe-Jabłońska J., Gmitrowicz A.: Dziecięcy rozw j psychoruchowy 

a przebieg schizofrenii rozpoczynającej się w okresie młodzieńczym. 36 

5. Makarewicz A., Kucharska-Pietura K.: Dynamika jakościowych i ilościowych zmian profilu 

psychopatologicznego u chorych na schizofrenię w trakcie pierwszej hospitalizacji. 37 

6. Wybacz M., Kucharska-Pietura K.: Ocena funkcjonowania poznawczo-emocjonalnego pacjent w 

we wczesnych stadiach procesu schizofrenicznego. 37 

Sesja plakatowa Zaburzenia odżywiania się 38 

1. Basińska-Starzycka A., Bażyńska A.K., Bryńska A., Tomaszewicz-Libudzic E., Komender J., 

Namysłowska I., Moskwa M., Thorell Ł.H.: Odmienne przetwarzanie informacji u dziewcząt 

z jadłowstrętem psychicznym badania potencjał w wywołanych podczas treningu uwagi. 38 

2. Błachno M., Tomaszewicz-Libudzic C., Bryńska A., Wolańczyk T.: Postawa wobec choroby 

pacjentek z jadłowstrętem psychicznym. 38 

3. Brzozowska A., Jagielska G., Tomaszewicz-Libudzic C., Komender J.: Obecność przeciwciał 

przeciw mięśniowi sercowemu u pacjent w chorych na jadłowstręt psychiczny. 39 

4


4. Bryńska A., Wiśniewski A., Tomaszewicz-Libudzic C., Błachno M., Brzozowska-Binda A.: 

Aktywność ruchowa pacjentek z jadłowstrętem psychicznym a cechy obsesyjno-kompulsyjne. 

Doniesienie wstępne. 40 

5. Bryńska A., Wiśniewski A., Tomaszewicz-Libudzic C., Błachno M., Szymańska U., Wolańczyk T.: 

Spektrum zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych: objawy obsesyjno-kompulsyjne wśr d pacjentek z 

jadłowstrętem psychicznym. 40 

6. Cebella A., Łucka I., Fryze M., Pietraszczyk-Kędziora B.: Pr ba oceny modelu odżywiania się 

i funkcjonowania społecznego student w IV roku wydziału lekarskiego AM w Gdańsku. 41 

7. Chmielewska D., Kucharska-Pietura K., Makarewicz A., Wysocka A.: Percepcja wyrazu 

emocjonalnego twarzy w jadłowstręcie psychicznym. 42 

8. Dąbkowski M., Gniot B.: Wstępne spostrzeżenia nad leczeniem zaburzeń anorektycznych 

olanzapiną (Zyprexa) 42 

9. Dmitrzak-Węglarz M., Rybakowski F., Słopień A., Czerski P., Hauser J., Rajewski A.: 

Badanie asocjacyjne alleli gen w kodujących DRD4 i COMT w jadłowstręcie psychicznym 43 

10. Grzelak P., Rabe-Jabłońska J., Wyszogrodzka-Kucharska A., Gajewicz W., G raj B.: 

Zastosowanie protonowej spektroskopii rezonansu magnetycznego w ocenie m zgowia pacjentek 

z jadłowstrętem psychicznym. 44 

11. Janas-Kozik M. , , Krupka-Matuszczyk I., Augustyniak E., Niezgoda S. , , Matuszczyk M.: 

Być kobietą? Kobiecość w zaburzeniach odżywiania się. 45 

12. Janas-Kozik M. , , Krupka-Matuszczyk I., Augustyniak E., Matuszczyk M., Siwiec A.: 

Zarys programu terapeutycznego dla pacjentek z zaburzeniami odżywiania się stosowany 

w Oddziale Psychiatrii Wieku Rozwojowego w Sosnowcu. 45 

13. Janas-Kozik M. , , Krupka-Matuszczyk I., Hyrnik J., Matuszczyk M., Siwiec A.: Psychodynamiczne 

aspekty psychoterapii grupowej w leczeniu zaburzeń odżywiania się - doświadczenia własne 

Oddziału Psychiatrii Wieku Rozwojowego Centrum Pediatrii w Sosnowcu. 46 

14. Janas-Kozik M. , , Krupka-Matuszczyk I., Krzystanek M., Trzeciak H., Szymszal J.: 

Wpływ fototerapii i fluwoksaminy na aktywność fosfolipazy D w trombocytach pacjent w z 

rozpoznaniem jadłowstrętu psychicznego. 46 

15. Janas-Kozik M. , , Krupka-Matuszczyk I., Krzystanek M., Szymszal J., Augustyniak E.: Przydatność 

fototerapii w leczeniu jadłowstrętu psychicznego. 48 

16. Pietrzak S., Czerebiej M., Muzalewski P., B cker M., Dąbkowski M.: Ocena rozpowszechnienia 

spektrum zaburzeń odżywiania w populacji student w kierunk w uniwersyteckich 49 

17. Pilecki M., Modrzejewska R., Bomba J.: Rozpowszechnienie zaburzonego odżywiania się 

w populacji uczni w klas drugich krakowskich szk ł ponadpodstawowych w roku szkolnym 

2000/2001. 50 

18. Pilecki M., J zefik B.: Czynniki kulturowe oraz cechy obrazu siebie wsp łwystępujące 

z zaburzeniami odżywiania się. 50 

19. Rybakowski F., Dmitrzak-Węglarz M., Słopień A., Czerski P., Hauser J., Rajewski A.: 

Temperament i charakter w jadłowstręcie psychicznym- wpływ gen w transportera serotoniny i 

receptora 5-HT2A. 51 

20. Słopień A., Dmitrzak-Węglarz M., Skibińska M., Rybakowski F., Hauser J., Rajewski A.: 

Brak asocjacji pomiędzy polimorfizmem genu BDNF a jadłowstrętem psychicznym 52 

21. Sobieszczańska S.A., Rabe-Jabłońska J., Skał M., Dunajska A., Wyszogrodzka-Kucharska A.: 

Ocena wybranych parametr w układu krzepnięcia u pacjentek z rozpoznaniem jadłowstrętu 

psychicznego 52 

22. Szymańska U., Tomaszewicz-Libudzic C., Jagielska G., Komender J., Błachno M.: Zaburzenia 

metabolizmu kostnego u pacjentek z jadłowstrętem psychicznym. 53 

23. Śmiech A., Wyszogrodzka-Kucharska A., Rabe-Jabłońska J., Iwaszkiewicz J.: 

Ocena metabolizmu kostnego u pacjentek z rozpoznaniem jadłowstrętu psychicznego 

przy zastosowaniu wskaźnik w przemian kostnych. 54 

Sesja plakatowa Psychoterapia w psychiatrii dzieci i młodzieży 55 

1. Andrzejowska D., Domagalska-Kurdziel E., Halberda G., Kołakowska A., Skuza R.: Prezentacja 

pracy szkoły w odniesieniu do uczni w z zaburzeniami psychicznymi i w r żnym wieku. 55 

2. Chuchacz B., Reczek E.: Wideotrening komunikacji - metoda XXI wieku mogąca zapobiec 

zaburzeniom psychicznym u dzieci 55 

3. Iniewicz G., Ulasińska R.: Terapia pacjent w w okresie dojrzewania z objawami depresji 

trudności i dylematy 56 

5


4. Orłowska J., Igor Hanuszkiewicz I.: Przychodnia Psychoterapii Dzieci i Młodzieży Stowarzyszenia 

Dobrej Nadziei 56 

5. Pisula A., Kołakowski A., Skotnicka M., Wolańczyk T., W jtowicz S., Turek M., Wiśniewski A, 


nadpobudliwości. 57 

6. Izydorczyk B., Czekaj B., Syguda J.: Psychoterapia okresu młodzieńczego - model leczenia 

w OLN i ZJ DĄBR WKA w Gliwicach 57 

7. Izydorczyk B., Czekaj B., Syguda J.: Teoretyczne i praktyczne wyznaczniki modelu leczenia 

zaburzeń odżywiania w r żnych kategoriach wiekowych - OLN i ZJ DĄBR WKA w Gliwicach 58 

8. Szwajca K., Izdebski R., de Barbaro M., Szaszkiewicz W.: Terapia rodzin pacjenta dziecięcego 

i młodzieżowego na terenie domu w percepcji rodziny. 58 

9. Szwajca K., Szaszkiewicz W., Izdebski R., Orłowska J., Szuszkiewicz A., Kaczmarczyk J., 

Nowakowska S, Hanuszkiewicz I., Treger B.: Po co miastu psychoterapia? 59 

Sesja plakatowa Agresja u dzieci i młodzieży 60 

1. Błachno M., Kołakowski A., Wolańczyk T., Pisula A., Turek M., Wiśniewski A. Por wnanie 

samooceny dzieci z ADHD z dziećmi z populacji og lnej. Badanie przy pomocy The Harter Self 

Esteem Questionnaire (HSEQ). Doniesienie wstępne. 60 

2. Butenko L.: Child-Therapist-Parents: From Aggression to Creativity together. 60 

3. Horecka-Lewitowicz A., Bocian I., Czechowicz-Nieroda A.: Obraz agresji u dzieci w zależności od 

wieku i płci. 61 

4. Kołakowski A., Wolańczyk T.: Agresja i zaburzenia zachowania w ADHD. 61 

5. Wolańczyk T., W jtowicz S., Bryńska A., Kołakowski A., Skotnicka M., Stefanoff P., Komender J.: 

Zachowania agresywne i niedostosowane (zaburzenia eksternalizacyjne) u dzieci i młodzieży 

w Polsce badania populacyjne. 62 

Sesja plakatowa Varia 64 

1. Glapa K., Hawro T., Pietrzak S., Radziejewski P., Czerebiej M., Muzalewski P., Szymczak M., 

Gałan A., Urbanowska O., B cker M, Gniot B., Dąbkowski M.: Rozpowszechnienie zespołu 

nadpobudliwości ruchowej z deficytem uwagi wśr d dzieci z klas II szk ł podstawowych 

w Bydgoszczy 64 

2. Gorczyca P.: Sprawozdanie z Konferencji Naukowej poświęconej ADHD - Ostunia (Włochy). 64 

3. Gorczyca P., Kapinos-Gorczyca A.: Skala CARS w zespole Aspergera. 65 

4. Kołakowski A., Pisula A., W jtowicz S., Wolańczyk T., Turek M., Wiśniewski A.: Związek 

poszczeg lnych pytań diagnostycznych zespołu nadpobudliwości psychoruchowej oraz związek 

czynnik w rodzinnych i rozwojowych na rozpoznanie zespołu hiperkinetycznego (ICD-10) w grupie 

dzieci z ADHD (DSM IV). 66 

5. Krupka-Matuszczyk I., Janas-Kozik M. , , Augustyniak E., Matuszczyk M. : Jak malują dzieci 

depresyjne? 66 

6. Podbielski Z., Wiśniewski K: Dr hab.n.med. Janina Maria Krasowska (1907-1993) prekursorka 

psychiatrii rozwojowej w Polsce 68 

7. Rzemieniuk T., Sakowska-Maliszewska I., Siwiec A., Koster A.: Neuroinfekcja czy zaburzenie 

hormonalne przyczyną zaburzeń psychotycznych u 15-letniej dziewczynki? Prezentacja trudnego 

diagnostycznie przypadku 71 

8. Zalewska M.: Metodologiczne aspekty rozpoznawania fobii społecznej u dzieci i młodzieży. 72 

WAŻNE INFORMACJE 73 

Organizatorzy 73 

Patronat medialny 73 

Obsługa techniczno-administracyjna 73 

Szczeg ły na stronie: 

www.ekonferencje.pl/szczyrk 

(adres konferencji pozostaje bez zmian, mimo zmiany lokalizacji Konferencji) 

6


Komitet Naukowy Konferencji 

Przewodnicząca: prof. dr hab. n.med. Irena Namysłowska 

Członkowie: 

prof. dr hab. n.med. Jacek Bomba 

prof. dr hab. n.hum. Adam Frączek 

prof. dr hab. n.med. Jadwiga Gromska 

prof. dr hab. n.med. Hanna Jaklewicz 

dr n.hum. Barbara J zefik 

prof. dr hab. n.med. Jadwiga Komender 

prof. dr hab. n.med. Irena Krupka-Matuszczyk 

prof. dr hab. n.med. Maria Orwid 

prof. dr hab. n.med. Jolanta Rabe-Jabłońska 

prof. dr hab. n.med. Andrzej Rajewski 

dr n.hum. Katarzyna Szymańska 

Sekretarz: dr n.med. Małgorzata Janas-Kozik 

Komitet Organizacyjny 

Przewodnicząca: dr n.med. Małgorzata Janas-Kozik 

V-ce Przewodnicząca: Aneta Jakubczyk 

Sekretarz: lek. Maciej Matuszczyk 

Członkowie: 

lek. Dorota Burzawa 

lek. Rafał Sołowi w 

mgr Ewa Augustyniak 

mgr Joanna Hyrnik 

Brygida Kremblewska 

Krzysztof Płonka 

Zarząd Sekcji Naukowej Psychiatrii Dzieci i Młodzieży PTP 

dr n.med. Mirosław Dąbkowski - Przewodniczący 

dr n.med. Małgorzata Janas-Kozik - V-ce Przewodnicząca 

lek. Barbara Rolka-Raginia - Sekretarz 

lek. Hanna Biskupiak - Skarbnik 

7


Miejsce obrad 

ul. Ks. Bp. Juliusza Bursche 3 

43-460 Wisła 

tel. (+48 33) 855 41 55 

fax (+48 33) 858 39 58 

e-mail: wisla@golebiewski.pl 

www.golebiewski.pl 

Sekretariat Konferencji 

czynny będzie: 

w dniu 12 czerwca 2003r w godzinach 12.00 22.00 



Zakwaterowanie 

Dla uczestnik w konferencji zarezerwowano pokoje w Hotelu Gołębiewski w Wiśle. 

Doba hotelowa rozpoczyna się o godzinie 14.00, a kończy o 12.00. 

Organizatorzy zapewniają przechowanie bagaży. 

Hotel posiada parking strzeżony płatny: 20zł/db. 

Hotel znajduje się blisko dworca PKP w Wiśle Uzdrowisku, ok. 10 minut piechotą od centrum 

miasta. Oferuje wiele atrakcji m.in. Park Wodny Tropikana: kompleks basen w z licznymi 

zjeżdżalniami, falą wodną, basenem sportowym, basenami rekreacyjnymi, brodzikami 

dla dzieci, basenem "kaskadą" jakuzzi, r żnorodnymi saunami, gabinetem masaży i solarium. 

Goście hotelowi korzystają z kompleksu w godzinach 7.00-22.00, nieodpłatnie. 

8


”Złe myśli ostaw diabłom, 

a pełne pogody serce naprzeciw sercu nieś” 

(E. Zegadłowicz) 

Szanowni Koleżanki i Koledzy 

Szanowni Państwo 

13-14 czerwca 2003 roku w Hotelu Gołębiewski w Wiśle odbędzie się po raz pierwszy 

w historii psychiatrii dzieci i młodzieży organizowana na Śląsku Konferencja Naukowa Sekcji 

Naukowej Psychiatrii Dzieci i Młodzieży Polskiego Towarzystwa Psychiatry-cznego. 

Dzięki wiedzy, doświadczeniu, wkładowi pracy Komitetu Naukowego Konferencja ta została 

uhonorowana 12 punktami edukacyjnymi przyznawanymi przez Komisję Kształcenia 

Ustawicznego Zarządu Gł wnego Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego. 

W trakcie jej trwania będzie miało miejsce: 

5 sesji gł wnych na następujące tematy: 

1. Zaburzenia psychotyczne okresu adolescencji. 

2. Zaburzenia odżywiania się. 

3. Psychoterapia w psychiatrii dzieci i młodzieży. 

4. Agresja u dzieci i młodzieży. 

5. Jak wychowywać dziecko w XXI wieku? 

6 warsztat w symultanicznych oraz sesja plakatowa na tematy jednoimienne z tematami 

sesji gł wnych. 

W imieniu Komitetu Organizacyjnego Konferencji chcę podziękować Jego Magnificencji 

Rektorowi Śląskiej Akademii Medycznej Panu Prof. dr hab. Tadeuszowi Wilczokowi za 

objęcie Honorowego Patronatu nad ww. Konferencją, Przewodniczącej Komitetu Naukowego 

i jednocześnie Konsultantowi Krajowemu ds. Psychiatrii Dzieci i Młodzieży Pani Prof.dr hab. 

Irenie Namysłowskiej, Prezesowi Zarządu Gł wnego PTP Panu Prof. dr hab. Jackowi 

Bombie za patronat naukowy nad całością programu Konferencji i olbrzymie zaangażowanie 

nad jej stroną naukowo-szkoleniową, Pani Prof.dr hab.n.med. Irenie Krupka-Matuszczyk, 

kierow-nikowi Katedry i Kliniki Psychiatrii i Psychoterapii ŚAM za doradę naukową i zawsze 

ciepłe słowa w trakcie organizacji tego przedsięwzięcia, Sponsorom, dzięki kt rym obrady 

oraz imprezy towarzyszące będą miały miejsce w pięknej, niepowtarzalnej oprawie wnętrz 

Hotelu Gołębiewski w Wiśle, Naszym Gościom oraz Wam Koleżanki i Koledzy, iż okazaliście 

zainteresowanie Konferencją. 

Z wyrazami szacunku 

i koleżeńskim pozdrowieniem 

Dr n. med. Małgorzata Janas - Kozik 

Przewodnicząca Komitetu Organizacyjnego 

Konferencji Naukowej Sekcji Naukowej 

Psychiatrii Dzieci i Młodzieży PTP 

Sekretarz Komitetu Naukowego 

9


Program Konferencji 

12 czerwca 2003r (czwartek) 

rejestracja uczestnik w 12.00 22.00 

13 czerwca 2003r (piątek) 

śniadanie 7.30 9.00 

rejestracja uczestnik w 8.00 9.00 

otwarcie Konferencji 9.00 9.30 

Sesja I 9.30 12.00 

Zaburzenia psychotyczne okresu adolescencji 

Moderatorzy: prof. dr hab. n.med. Irena Namysłowska, 

prof. dr hab. n.med. Jolanta Rabe-Jabłońska, 

prof. dr hab. n.med. Irena Krupka-Matuszczyk 

1. Strzelecki D., Rabe-Jabłońska J.: 

Hipoteza glutaminianergiczna schizofrenii, implikacje terapeutyczne 

- tezy 15 min. 

Klinika Zaburzeń Afektywnych i Psychiatrii Młodzieżowej 

Katedra Psychiatrii, Uniwersytet Medyczny w Łodzi 

W ostatnich latach coraz większe zainteresowanie psychiatrii dotyczy udziału 

zaburzeń układu glutaminianergicznego w patogenezie schizofrenii. Na rolę 

receptor w kwasu glutaminowego w patogenezie tej psychozy zwr cono uwagę 

w związku z psychozomimetycznym działaniem fencyklidyny (PCP). Związek ten 

powoduje, już po stosunkowo kr tkim czasie działania, wystąpienie objaw w bardzo 

podobnych do objaw w schizofrenii, tak pozytywnych, jak i negatywnych. 

Fencyklidyna w trakcie badań molekularnych okazała się blokować działanie jednego 

z glutaminianergicznych receptor w jonotropowych - receptora NMDA, poprzez 

wiązanie się wewnątrz kanału jonowego (antagonizm niekompetycyjny). Działanie 

psychozomimetyczne fencyklidyny nie występuje (lub jest łagodne wyrażone) u dzieci 

i młodzieży przed okresem adolescencji, co tłumaczy się zmniejszoną wrażliwością 

receptora na działanie tego związku. Wraz z narastaniem wrażliwości NMDA zauważa 

się istotny wzrost zachorowań na schizofrenię. Kolejnym etapem badań związanych 

z układem glutaminianergicznym i jego dysfunkcją w schizofrenii było opracowanie 

teoretyczne modeli i pr by eksperymentalne oddziaływań mających przywr cić 

prawidłowe funkcjonowanie receptor w NMDA i co za tym idzie zmniejszenie 

objaw w psychotycznych. Obecnie najwięcej nadziei wiąże się z podawaniem glicyny, 

koagonisty receptora NMDA lub jej analog w (seryna, cykloseryna). Związki te mają 

działanie modulujące, w umiarkowanym stopniu pobudzając funkcję receptora 

10


NMDA, co w badaniach eksperymentalnych skutkowało zmniejszeniem nasilenia 

objaw w negatywnych schizofrenii w stopniu łagodnym bądź umiarkowanym. 

W ostatnich latach coraz większe zainteresowanie psychiatrii dotyczy udziału 

zaburzeń układu glutaminianergicznego w patogenezie schizofrenii. Na rolę 

receptor w kwasu glutaminowego w patogenezie tej psychozy zwr cono uwagę 

w związku z psychozomimetycznym działaniem fencyklidyny (PCP). Związek ten 

powoduje, już po stosunkowo kr tkim czasie działania, wystąpienie objaw w bardzo 

podobnych do objaw w schizofrenii, tak pozytywnych, jak i negatywnych. 

Fencyklidyna w trakcie badań molekularnych okazała się blokować działanie jednego 

z glutaminianergicznych receptor w jonotropowych - receptora NMDA, poprzez 

wiązanie się wewnątrz kanału jonowego (antagonizm niekompetycyjny). Działanie 

psychozomimetyczne fencyklidyny nie występuje (lub jest łagodne wyrażone) u dzieci 

i młodzieży przed okresem adolescencji, co tłumaczy się zmniejszoną wrażliwością 

receptora na działanie tego związku. Wraz z narastaniem wrażliwości NMDA zauważa 

się istotny wzrost zachorowań na schizofrenię. Kolejnym etapem badań związanych 

z układem glutaminianergicznym i jego dysfunkcją w schizofrenii było opracowanie 

teoretyczne modeli i pr by eksperymentalne oddziaływań mających przywr cić 

prawidłowe funkcjonowanie receptor w NMDA i co za tym idzie zmniejszenie 

objaw w psychotycznych. Obecnie najwięcej nadziei wiąże się z podawaniem glicyny, 

koagonisty receptora NMDA lub jej analog w (seryna, cykloseryna). Związki te mają 

działanie modulujące, w umiarkowanym stopniu pobudzając funkcję receptora 

NMDA, co w badaniach eksperymentalnych skutkowało zmniejszeniem nasilenia 

objaw w negatywnych schizofrenii w stopniu łagodnym bądź umiarkowanym. 

Układ glutaminianergiczny jest największym pobudzającym układem m zgu 

człowieka. Neurony glutaminianergiczne stanowią ponad połowę wszystkich kom rek 

nerwowych ośrodkowego układu nerwowego, posiadając wyjątkowo liczną 

reprezentację w korze m zgu i hipokampach. Pozostaje on w ścisłej zależności 

morfologicznej i fizjologicznej z działającym hamująco układem GABAergicznym, 

kt ry zajmuje drugie miejsce pod względem liczebności populacji kom rek 

nerwowych w OUN (około 45 % kom rek nerwowych). 

Wypadkową działania pobudzającego układu glutaminianergicznego i hamującego 

układu GABAergicznego jest stan r wnowagi niezbędny do prawidłowego 

funkcjonowania mniejszych, choć stosunkowo lepiej poznanych, bardziej 

wyspecjalizowanych układ w neurotransmisyjnych: serotoninergicznego, 

noradrenergicznego, cholinergicznego i dopaminergicznego. 

Zaburzenia dotyczące układu glutaminianergicznego zaobserwowano w schizofrenii, 

udarze m zgu, padaczce, chorobach Parkinsona, Huntingtona i Alzheimera, choć nie 

ustalono na ile mają one w tych jednostkach znaczenie patogenetyczne. 

Dokładne poznanie budowy i przede wszystkim funkcji układu glutaminianergicznego 

jest od dłuższego czasu jednym z gł wnych zadań badaczy zajmujących się 

schizofrenią. Powodzenie w tym zakresie, jak się wydaje, może przybliżyć nas do 

zrozumienia fenomenu tej psychozy. Obecnie obowiązująca teoria dopaminergiczna 

nie tłumaczy w spos b wyczerpujący wszystkich aspekt w choroby, szczeg lnie dużo 

pytań pozostawiając odnośnie powstawania objaw w negatywnych. Środki działające 

na układ dopaminergiczny, np. amfetamina powodują bowiem jedynie wystąpienie 

objaw w wytw rczych. Pełniejszy obraz psychozy, obejmujący objawy pozytywne 

i negatywne, zaobserwowano u ludzi używających fencyklidynę (PCP, anielski pył). 

Związek ten pierwotnie przeznaczony do zastosowania w anestezjologii, okazał się 

11


być halucynogennym środkiem narkotycznym, charakteryzującym się wysokim 

potencjałem uzależniającym. Jak się okazało w wyniku podjętych badań, działanie 

PCP polega na niekompetycyjnym blokowaniu jednego z receptor w układu 

glutaminianergicznego - receptora NMDA. W przypadku ostrego zatrucia u części 

używających fencyklidyna powoduje ona wystąpienie objaw w pozytywnych, a także 

jak wspomniano, objaw w negatywnych. Przewlekłe używanie PCP prowadzi 

do upośledzenia transmisji dopaminergicznej w obrębie kory przedczołowej, co 

klinicznie ma odpowiadać wystąpieniu objaw w negatywnych. Wynikiem 

przyjmowania fencyklidyny przez osoby chore na schizofrenię jest przejściowe 

nasilenie objaw w psychopatologicznych. Dodatkowym argumentem 

przemawiającym za hipotezą glutaminianergiczną są obserwacje dotyczące działania 

fencyklidyny przed okresem pokwitania. Ot ż występuje w tym wieku częściowa lub 

całkowita niewrażliwość na działanie tej substancji wtedy z reguły nie powoduje 

ona wystąpienia objaw w psychotycznych. Wzrost wrażliwości receptora NMDA na 

hamujące działanie PCP przypada na okres znacznego wzrostu częstości zachorowań 

na schizofrenię. 

2. Rabe-Jabłońska J.: 

Kiedy rozpocząć interwencję farmakologiczną w schizofrenii? - tezy 15 min. 



W pracy om wiono r żne rozumienie terminu wczesna interwencja, czynniki 

ryzyka rozwoju schizofrenii, markery schizofrenii. Przedstawiono zasady 

rozpoznawania predyspozycji do rozwoju schizofrenii, koncepcję schizotaksji, 

oraz przegląd najnowszego piśmiennictwa na temat naukowych i etycznych podstaw 

wczesnego leczenie schizofrenii w fazie prepsychotycznej, propozycje takiego 

leczenia oraz zapobiegania psychozie. 

Słowa kluczowe: schizofrenia, prodrom, faza prepsychotyczna, czynniki ryzyka, 

schizotaksja, wczesna interwencja, zapobieganie 

3. Kotlicka-Antczak M., Rabe-Jabłońska J., Gmitrowicz A.: 

Dziecięcy rozw j psychoruchowy a przebieg schizofrenii rozpoczynającej się 

w okresie młodzieńczym - tezy 15 min. 



Cel pracy: znalezienie związk w pomiędzy przebiegiem rozwoju psychoruchowego w 

okresie dziecięcym a obrazem klinicznym i przebiegiem schizofrenii rozpoczynającej 

się w okresie młodzieńczym. Metody: Na podstawie retrospektywnej analizy 

Książeczek Zdrowia Dziecka, Kwestionariuszy Rozwoju Dziecka oraz Skali Rozwoju 

Murraya i Lewisa oceniono rozw j psychoruchowy 50 chorych z rozpoznaniem 

schizofrenii wg DSM-IV (średni wiek zachorowania 16,4 – 1,81 lat ; średni czas 

trwania choroby: 3,9 – 0,63 lat) oraz 30 os b zdrowych. Przebieg schizofrenii 

określono analizując dokumentację medyczną, zawierającą także wielokrotne oceny 

w skali PANSS. Wyniki: Wyr żniono dwie grupy przebiegu schizofrenii: z przewagą 

12


objaw w negatywnych lub pozytywnych. Rozw j psychoruchowy chorych z przewaga 

objaw w negatywnych i przewlekłym przebiegu choroby znacząco odbiegał od 

rozwoju chorych z dominującymi objawami pozytywnymi jak i rozwoju os b 

zdrowych. Charakteryzowały go op źnienia w osiąganiu kamieni milowych rozwoju 

i nabywaniu umiejętności kontroli zwieraczy, występowanie cech słabszej koordynacji 

ruchowej, op źnień i nieprawidłowości w rozwoju mowy, trudności szkolnych, 

gorszych kompetencji społecznych. Chorzy na schizofrenię przebiegającą z przewagą 

objaw w pozytywnych nie r żnili się w zakresie swojego rozwoju psychoruchowego 

od os b z grupy kontrolnej. Wnioski: zaburzenia rozwoju psychoruchowego w okresie 

dziecięcym dotyczą jedynie części chorych z rozpoznaniem schizofrenii, tj. grupy 

o przewlekłym przebiegu, z przewagą objaw w negatywnych. Wyniki sugerują, 

że zaburzenia schizofreniczne nie są etiologicznie jednorodne, a neurorozwojowy 

charakter dotyczy jedynie części z nich. 

4. Namysłowska I.: 

Problemy teoretyczne, praktyczne i etyczne leczenia objaw w prodromalnych 

w schizofrenii - tezy 15 min. 

Klinika Psychiatrii Dzieci i Młodzieży Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie 

W artykule poruszono problemy teoretyczne, praktyczne i etyczne dotyczące 

wczesnego rozpoznawania i leczenia objaw w prodromalnych schizofrenii. Zwr cono 

szczeg lną uwagę na problemy etyczne takie jak spos b rekrutacji os b 

z objawami prodromalnymi (szkoła?, specjalne programy?) i znaczenie tego typu 

interwencji dla pacjenta i jego rodziny. 

5. Gromska J., Łucka I., Cebella A., Fryze M., Skwarska K., Stoń P., Sulska E.: 

Zaburzenia psychotyczne a nadużywanie substancji psychoaktywnych 


II Klinika i Katedra Chor b Psychicznych Akademia Medyczna w Gdańsku 

Cel pracy: Analiza częstości występowania psychoz wywołanych nadużywaniem 

środk w psychoaktywnych wśr d os b hospitalizowanych po raz pierwszy z powodu 

zaburzeń psychotycznych; prześledzenie ilościowe i jakościowe kontakt w badanych 

ze środkami psychoaktywnymi, czasu trwania psychoz, a także podatności na 

leczenie farmakologiczne. 

Materiał i metoda: Przeanalizowano dane z 73 historii chor b (52 chłopc w i 21 

dziewcząt, średnia wieku 18.8 lat) leczonych w ciągu ostatnich dw ch lat na Oddziale 

Młodzieżowym II Kliniki Chor b Psychicznych AM w Gdańsku. Zebrano informacje 

dotyczące wywiadu przedchorobowego, zwłaszcza obciążeń rodzinnych, wywiadu 

osobniczego, funkcjonowania społecznego, wywiadu dotyczącego przyjmowania 

środk w psychoaktywnych oraz obrazu klinicznego choroby i jej farmakoterapii. 

Wyniki: U 21,9% badanych postawiono ostateczne rozpoznanie psychozy wywołanej 

nadużywaniem środk w psychoaktywnych. W tej grupie zar wno czas od wystąpienia 

pierwszych objaw w choroby, jak i czas hospitalizacji były kr tsze niż u pozostałych 

chorych. Zazwyczaj stosowano u nich monoterapię. U 2,7% pacjent w postawiono 

podw jną diagnozę. Kontakt z narkotykami potwierdziło 52% badanych, z czego 

13


u 42,1% rozwinęły się zaburzenia psychotyczne. Najczęściej stosowanymi środkami 

psychoaktywnymi (bez względu na ostateczną diagnozę) były: cannabinoidy i 

amfetamina. Obciążenie rodzinne zespołami schizofrenicznymi stwierdzono u 50 % 

pacjent w z psychozą nie wywołaną środkami psychoaktywnymi, oraz 3,4 % 

badanych, u kt rych psychoza miała bezpośredni związek z przyjmowaniem 

narkotyku. 

Wnioski: Statystycznie znamiennie często stwierdzamy nadużywanie środk w 

psychoaktywnych wśr d os b cierpiących na zaburzenia psychotyczne. Zar wno czas 

od wystąpienia pierwszych objaw w choroby, jak i czas hospitalizacji były kr tsze 

u pacjent w z rozpoznaniem zaburzeń psychotycznych wywołanych nadużywaniem 

środk w psychoaktywnych, niż u pozostałych chorych, r żnica ta nie była jednak 

istotna statystycznie. Czas trwania psychozy był u nich istotnie kr tszy. Zazwyczaj 

stosowano u nich monoterapię. 

6. Dąbkowski M.: 

Ocena skuteczności leczenia oraz osiągnięć szkolnych i aktywności r wieśniczej 

u młodzieży chorej na schizofrenię leczonej przeciwpsychotycznie - tezy 15 min. 

Katedra i Klinika Psychiatrii Akademia Medyczna w Bydgoszczy 

Schizofrenia, będąc chorobą mogącą potencjalnie doprowadzić do dewastacji życia 

wymaga wdrożenia optymalnego paradygmatu terapeutycznego, celem zapobieżenia 

wielowymiarowym następstwom psychozy. 

Zalecane standardy postępowania w leczeniu schizofrenii u dzieci i młodzieży 

wskazują na bezsporne zalety rozpoczynania leczenia od lek w 

przeciwpsychotycznych nowej generacji; z jednoczesnym kompleksowym 

oddziaływaniem psychosocjoterapeutycznym. 

Oddziaływań pozabiologicznych, nacelowanych na wzmocnienie system w wsparcia, 

a przede wszystkim na utrzymanie przez chorego dotychczasowego zanurzenia 

w jemu właściwym millieu społecznym, z zachowaniem poziomu aktywności 

funkcjonowania nie da się jednak oddzielić od efekt w działania lek w 

przeciwpsychotycznych. 

Efekty te zar wno oczekiwane, terapeutyczne, jak i niepożądane, będące 

następstwem ubocznym leczenia - wyznaczają przestrzeń, w jakiej może dokonywać 

się praca psycho- i socjo terapeutyczna. 

Odpowiedni dob r leku może w spos b kapitalny potencjalizować skuteczność 

oddziaływań psychospołecznych. Zastosowanie innego leku może dramatycznie 

utrudniać osiągnięcie oczekiwanego efektu: utrzymanie pozytywnej samooceny, 

poziomu osiągnięć szkolnych a także akceptację społeczną chorego. 

W przedstawianych quasiprospektywnych badaniach oceniano efekty leczenia 

przeciwpsychotycznego w kohorcie młodych (w wieku od 14 do 17 lat w chwili 

rozpoczęcia badań) pacjent w, kolejno włączanych do leczenia w okresie trzech lat, 

tj. 1997, 1998 i 1999 r. Pacjenci obserwowani byli w warunkach leczenia 

ambulatoryjnego, część chorych leczenie rozpoczynała od hospitalizacji. 

Grupa badana obejmowała 387 chorych, u kt rych rozpoznano pierwszy, dotychczas 

nieleczony epizod schizofrenii (wg DSM - IV - TR) typu paranoidalnego, 

zdezorganizowanego lub niezr żnicowanego; bądź też zaburzenia typu schizofrenii. 

14


Chorym tym podawano jeden lek przeciwpsychotyczny, sporadycznie leki tzw. 

korygujące objawy niepożądane. 

Każdy chory poddany był też podstawowym oddziaływaniom psycho 

i socjoterapeutycznym (diagnostyczna sesja rodzinna, rozmowy podtrzymujące, 

pozytywne afirmacje zdarzeń życiowych, dokonywanie ich atrybucji). 

Spośr d 387 chorych zakwalifikowania do oceny: 

• 196 chorych leczonych było risperidonem 

• 191 chorych leczonych było jednym typowym lekiem przeciwpsychotycznym 

(perazyną, haloperidolem, perfenazyną, flupentixolem lub zuclopentixolem). 

Okres obserwacji chorych wynosił ok. 2 lata (22 do 26 mies.) 

Po tym okresie ujawniono, że bez nawrot w i pogorszeń (mierzonych koniecznością 

zmiany leku lub hospitalizacją) w ciągłym leczeniu tym samym lekiem pozostawało 

85 chorych. Z tego: 

• 45 leczonych było risperidonem 

• 40 leczonych było jednym z typowych neuroleptyk w. 

Obie te grupy chorych, tj. leczonych risperidonem (RIS) oraz leczonych lekiem 

przeciwpsychotycznym typowym (TYP) por wnano pod względem wieku, płci, wieku 

przy początku choroby oraz obecności ewentualnych obciążeń dziedzicznych a także 

ujawnionych przed i około porodowych obciążeń. 

We wszystkich tych ww. wymiarach nie wykazano r żnic między obiema 

grupami. 

W obu grupach (RIS oraz TYP) oceniano też nasilenie choroby, wykorzystując skalę 

Clinical Global Impression CGI oraz skalę Positive and Negative Symptoms 

of Schizophrenia Scale - PANSS. 

Po 2 latach leczenia w obu grupach podobnie wykazano znamienną poprawę w obu 

skalach w por wnaniu do początku leczenia 

Dla grupy RIS średni wynik w skali PANSS na początku leczenia i po 2 latach wynosił 

106 vs 52; dla grupy TYP wynosił odpowiednio 98 vs 56. 

Konsekwentnie, średni wskaźnik CGI dla grupy RIS przed i po leczeniu wynosił 4,3 vs 

1,6; zaś dla grupy TYP odpowiednio 4,2 vs 1,6. R żnice pomiędzy grupami nie były 

istotne statystycznie. 

Znaczące r żnice pomiędzy grupami chorych, leczonych r żnymi lekami 

obserwowano natomiast na polu funkcjonowania poznawczo-behawioralnym. 

Jedynie 47,5% chorych z grupy TYP po dw ch latach leczenia uczęszczało do szkoły 

dziennej, podczas gdy w grupie RIS 86,7% chorych było nadal aktywnymi uczniami 

(r żnica wysoko znamienna). 

Powr t poznawczych i wolicjonalnych możliwości ucznia po leczeniu 

przeciwpsychotycznym obrazują wskaźniki tr josiowej, sześciopunktowej Skali 

Osiągnięć Szkolnych (modyfikacja własna School Achievement Scale). 

Ze zbliżonego poziomu przedchorobowego funkcjonowania szkolnego (grupa RIS 

13,5 pkt wobec grupy TYP 13,1 pkt) po 2 latach leczenia obie grupy wykazywały 

deficyty w funkcjonowaniu; ale pacjenci leczeni typowymi neuroleptykami przesunęli 

się na nieomal dwukrotnie gorszy poziom funkcjonowania aniżeli chorzy leczeni 

risperidonem (grupa RIS 9,4 wobec grupy TYP 4,8) (P


i 7,6 w grupie TYP - po dw ch latach trwania choroby i leczenia właściwym dla danej 

grupy lekiem osiągnęło poziom odpowiednio 5,1 i 2,2 (P


przejaw w zaburzeń przy pomocy PANSS, c) funkcjonowania społecznego przy 

pomocy SAFE. Otrzymane wyniki: Wskaźniki funkcjonowania poznawczego w grupie 

dzieci z og lnymi zaburzeniami rozwoju, kt re otrzymywały risperidon na tle 

rehabilitacji były wyższe, niż w grupie kontrolnej (P< 0,05). U młodych os b 

cierpiących na schizofrenię, udowodniono wpływ pozytywny terapii długotrwałej 

risperidonem i wczesnej interwencji na funkcjonowanie poznawcze. Podczas 

długotrwałej terapii młodzieży cierpiącej na schizofrenię risperidonem w połączeniu z 

rehabilitacją przy uczestnictwie rodzic w zaburzenia produktywne, trwalość choroby i 

ilość epizod w psychotycznych w wywiadzie nie wpływają na poziom funkcjonowania 

społecznego. Wnioski: Na poziom funkcjonowania społecznego u dzieci z og lnymi 

zaburzeniami rozwoju i u młodzieży cierpiącej na schizofrenię więcej wpływają 

zaburzenia poznawcze niżeli zaburzenia negatywne. Długotrwała terapia 

risperidonem zwiększa skuteczność integracji sensorycznej i trening w poznawczych 

u dzieci z og lnymi zaburzeniami rozwoju i głębokimi zaburzeniami funkcjonowania 

poznawczego i reintegracji przy wcześniej przejawiającej się schizofrenii. 

12.00 12.30 przerwa na kawę 

17


Sesja II 12.30 15.00 

Zaburzenia odżywiania się 

Moderatorzy: prof. dr hab. n.med. Jadwiga Komender, 

prof. dr hab. n.med. Andrzej Rajewski, dr n.hum. Barbara J zefik 

1. Janas-Kozik M.* , **, Krupka-Matuszczyk I.*: 

Rola oreksyn w regulacji łaknienia - tezy 15 min. 

* Klinika Psychiatrii i Psychoterapii Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach 

** Oddział Psychiatrii Wieku Rozwojowego Centrum Pediatrii w Sosnowcu 

Jadłowstręt psychiczny (anorexia nervosa, AN) należy do grupy zaburzeń odżywiania 

się. Rozpatrywane są r żnorodne czynniki biorące udział w powstawaniu tego 

zaburzenia: 

1. indywidualne (genetyczne, biologiczne) 

2. osobowościowe 

3. społeczno-kulturowe 

4. rodzinne 

Wśr d czynnik w biologicznych rozpatrywany jest udział m.in. neuropeptyd w. 

Ostatnie lata (1998) zaowocowały odkryciem dw ch neoropeptyd w oreksyn (OXA 

i OXB), kt re opr cz tego, że traktowane są jako stymulatory łaknienia mają być 

odpowiedzialne r wnież za gospodarkę energetyczną organizmu. 

Oreksyny, zwane inaczej hipokretynami, powstają przez rozpad wsp lnego 

prekursora polipeptydu preprooreksyny. Nazwę swoją zawdzięczają greckiemu 

słowu orexis = apetyt. 

Oreksyna A (OXA) jest peptydem złożonym z 33 aminokwas w, są to dwa łańcuchy 

połączone pomostami Cys 6 Cys 12 i Cys 7 Cys 14. Jest ona potencjalnym 

symulatorem pobierania pokarmu i wydzielania soku żołądkowego. Pomosty łączące 

w OXA odgrywają kluczową rolę w aktywacji rec. OXR-1. Oreksyna B (OXB) to peptyd 

złożony z 28 aminokwas w, bez pomost w pomiędzy łańcuchami, odgrywa gł wnie 

rolę w gospodarce energetycznej organizmu, nie wpływa na wydzielanie soku 

żołądkowego. 

Receptor OXR-1 jest wybi rczym receptorem dla OXA, natomiast receptor OXR-2 nie 

jest uprzywilejowany dla żadnej z nich. Mogą z nim łączyć się zar wno OXA jak OXB. 

Oreksyny są produkowane przez niewielką grupę neuron w w podwzg rzu, gł wnie 

bocznym (LHA), ale r wnież tylnym, czyli w tzw. centrum jedzenia. Oreksyny 

kontrolują: stan czuwania sen, spożycie pokarmu (OXA 100 x silniej niż OXB), 

układ neuroendokrynny, czyli trzy najważniejsze rzeczy w psychiatrii. 

Ich odkrycie być może przyczyni się do poznania mechanizmu jadłowstrętu 

psychicznego. 

18


2. Sala P., Simon W.: 

Motywacja u chorych z rozpoznaniem zaburzeń odżywiania się - tezy 10 min. 

Klinika Nerwic Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie 

Pacjenci z rozpoznaniem anoreksji rzadko podejmują leczenie z własnej inicjatywy. 

Najczęściej odbywa się to poprzez wywieranie zr żnicowanej presji ze strony 

zaniepokojonych członk w rodziny, znajomych lub nawet wsp łpracownik w. 

Niewielka część os b zgłaszających się wyłącznie z własnej woli czyni to, aby 

wreszcie uwolnić się od ustawicznych myśli dotyczących jedzenia, aby pozbyć się 

depresji, zaburzeń lękowych lub coś zrobić z dużą niedowagą (Vitousek i wsp, 1998). 

Odchudzanie, głodzenie się i inne objawy zgodne z przekonaniami pacjentek 

anorektycznych mogą się przyczyniać do nierzetelności w wypełnianiu przez te chore 

kwestionariuszy, do unikania leczenia, do trudności w podejmowaniu relacji 

terapeutycznej. K.Vitousek wraz ze swoim zespołem opracowała skalę do pomiaru 

natężenia obaw przed zmianą. Badania z użyciem tej skali wykazały, że niechęć do 

podejmowana zmiany swoich postaw była istotnie większa wśr d chorych na 

anoreksję (Vitousek i wsp. 1998). 

Za bardziej zmotywowani do podejmowania leczenia uważani są z reguły pacjenci 

chorzy na bulimię. Chociaż łączy ich z chorymi na anoreksję głęboka zależność 

obrazu siebie od obrazu swego ciała (Fairburn i Garner, 1986; Wilson i Walsh 1991), 

to jednak bulimiczki odczuwają stres w związku ze swoimi zaburzeniami jedzenia i 

chcą to zmienić. W przeciwieństwie do chorych na bulimę duża część pacjentek 

anorektycznych uważa swoje objawy za swoje osiągniecie. Pomimo tego wiele 

bulimiczek ma wobec objaw w bardzo ambiwalentny stosunek. Objadanie i 

przeczyszczanie daje pacjentkom iluzję poczucia kontroli, czego w efekcie nie chcą 

utracić (Heatherton i Baumeister, 1991; Johnson, 1985). Te właściwości wiążą się z 

częstymi niepowodzeniami w terapii i dużą liczbą chorych przerywających 

psychoterapię (u chorych na anoreksję odsetek ten może sięgać nawet 50%) 

(Vandereycken W., Pierloot R., 1983). 

Prochaska, DiClemente i Norcross (1992) opracowali teoretyczny i uog lniony model 

zmiany (ang. model of change), kt ry znalazł szerokie zastosowanie w lepszym 

zrozumieniu przebiegu psychoterapii. Zgodnie z tym modelem r żne poziomy 

motywacji oraz stopień gotowości do podjęcia zmian wyrażają się w istnieniu 5 faz: 

etap prekontemplacji, etap kontemplacji, etap przygotowania, działania i 

utrzymywania (McConnaughy, Prochaska,Velicer 1983). Ostatnio prowadzone 

badania wskazały, że w stosunku do zaburzeń odżywiania nie ustalono związku 

pomiędzy etapem podejmowania zmiany, a częstością porzucania leczenia przez tych 

chorych. U chorych, kt rzy ukończyli leczenie stwierdzano, że etap kształtowania się 

motywacji był istotnym czynnikiem wpływającym na stopień poprawy (S.Wolk i 

M.Devlin, 2001). 

Istnieją badania dowodzące, że pacjenci chorzy na bulimię przerywający leczenie w 

por wnaniu z tymi, kt rzy ukończyli pełny program terapii, mają znacząco większe 

wskaźniki depresji, bezradności oraz wysoki wskaźnik kontroli zewnętrznej (Z.Steel i 

wsp. 2000). W innym badaniu dotyczącym chorych na bulimię nie udało się ustalić 

żadnego związku pomiędzy rezygnacją pacjentek z terapii, a takimi ich cechami jak : 

depresja, lęk, nasilenie symptom w bulimicznych i waga ciała. Do jedynych cech w 

znaczący spos b odr żniających porzucających terapię od os b, kt re ukończyły 

19


program leczenia, były dwie właściwości: nieufność i trudności w tworzeniu 

właściwych relacji z otoczeniem. U pacjentek z anoreksją, kt re przerwały leczenie 

stwierdzano wyższe skale złości temperamentalnej, złości tłumionej oraz tej 

wyrażanej, niskie wskaźniki dotyczące wymiaru ukierunkowania na cel i umiejętności 

wsp łpracy (Fassino i wsp.2002). 

Wobec tych bardzo zr żnicowanych, cytowanych powyżej doniesień w obecnej pracy 

postanowiono odpowiedzieć na pytanie, jakiego typu zmiany w psychopatologii 

og lnej mogą mieć miejsce w trakcie psychoterapii pacjent w chorych na zaburzenia 

odżywania. Badano też, czym się charakteryzuje ich motywacja, czy występują 

r żnice między chorymi, kt rzy ukończyli pełny program leczenia wobec tych, kt rzy 

terapię przedwcześnie przerwali. 

3. J zefik B.: 

Psychoterapia w leczeniu zaburzeń odżywiania się - tezy 15 min. 

Klinika Psychiatrii Dzieci i Młodzieży CM UJ w Krakowie 

Standardy leczenia zaburzeń odżywiania się wyraźnie podkreślają konieczność 

prowadzenia psychoterapii jako istotnego elementu procesu leczenia. Mimo wielu 

doniesień na temat zastosowań r żnorodnych podejść poszukuje się coraz to nowych 

idei, strategii i technik terapeutycznych, kt re pozwoliłyby na zwiększenie 

efektywności leczenia, radzenie sobie z problemami pacjent w chorujących 

chronicznie, zwiększanie motywacji pacjent w do leczenia, przezwyciężanie najdłużej 

utrzymujących się objaw w związanych z lękiem dotyczącym wyglądu oraz 

trudnościami akceptacji siebie. W ostatnich latach w terapii rodzin i w indywidualnej 

pracy z pacjentkami z anoreksją oraz bulimią psychiczną w coraz większym stopniu 

wykorzystywane są techniki narracyjne. Techniki eksternalizacji pozwalające na 

oddzielenie osoby pacjenta od objaw w i problem w wydają się być szczeg lnie 

użyteczne w zaburzeniach odżywiania ze względu na swoistość obrazu klinicznego. 

Dodatkowo przedmiotem szczeg lnej analizy stają się mechanizmy podtrzymujące 

istnienie problemu zachodzące na poziomie objawowym, intrapsychicznym, 

interpersonalnym, rodzinnym i społecznym. 

Sposoby radzenia sobie z mechanizmami podtrzymującymi chorowanie stają się tym 

samym jednym z istotnych aspekt w procesu psychoterapii. 

4. Janas-Kozik M.* , **, Krupka-Matuszczyk I.*, Augustyniak E.**: 

Zarys programu terapeutycznego dla pacjentek z zaburzeniami odżywiania się 

stosowany w Oddziale Psychiatrii Wieku Rozwojowego w Sosnowcu - tezy 10 

min. 



W wystąpieniu zaprezentowano gł wne kierunki pracy terapeutycznej w leczeniu 

zaburzeń jedzenia na Oddziale Psychiatrii Wieku Rozwojowego w Centrum Pediatrii w 

Sosnowcu. Przedstawiono obserwacje własne z zakresu pracy z pacjentkami z 

zaburzeniami odżywiania się oraz powstały na tej podstawie program terapeutyczny 

20


uwzględniający wielowymiarowość czynnik w etiologicznych i przekładający je na 

praktyczne oddziaływania lecznicze. 

Zaprezentowano eklektyczny model terapii zaburzeń odżywiania się (anoreksja 

nervosa, bulimia nervosa) prowadzony w ramach zamkniętego leczenia szpitalnego 

oraz og lne zasady mu towarzyszące. Na przedstawiony model składa się kilka 

r żnorodnych form i rodzaj w terapii: psychoterapia indywidualna i grupowa, 

rodzinna, terapia behawioralna, poznawcza, systemowa, psychodynamiczna; 

psychoedukacja, arteterapia; psychorysunek, muzykoterapia z elementami 

choreoterapii, praca z ciałem. Każda z tych form pracy posiada specyficzne 

zastosowanie, cele i metody pracy, jeśli chodzi o leczenie zaburzeń odżywiania się. 

Ukazano przydatność oraz potrzebę i sens ich stosowania w tego typu schorzeniach. 

Końcowa część prezentacji zawiera obserwacje własne dotyczące powtarzających się 

dylemat w i trudności, jakie spotykają w swej pracy terapeuci i lekarze zajmujący się 

pacjentkami cierpiącymi na zaburzenia odżywiania się. 

5. Janas-Kozik M.* , **, Krupka-Matuszczyk I.*, Hyrnik J.**: 

Psychodynamiczne aspekty psychoterapii grupowej w leczeniu zaburzeń 

odżywiania się - doświadczenia własne Oddziału Psychiatrii Wieku Rozwojowego 

Centrum Pediatrii w Sosnowcu - tezy 10 min. 



Zaburzenia odżywiania się stanowią poważny problem kliniczny, a jego skalę 

obrazuje stale rosnąca liczba hospitalizowanych pacjentek z rozpoznaniem anoreksji 

psychicznej i bulimii. W niniejszym wystąpieniu przedstawiono rozważania dotyczące 

terapii grupowej w zaburzeniach odżywiania się z uwzględnieniem argument w 

przemawiających za wyborem psychodynamicznego modelu psychoterapii oraz 

uzasadniających jego skuteczność, na podstawie własnych doświadczeń Oddziału 

Psychiatrii Wieku Rozwojowego Centrum Pediatrii w Sosnowcu. Jakkolwiek wyb r 

ten, może wzbudzać kontrowersje. 

Zaprezentowana została proponowana przez nas koncepcja terapii grupowej - 

dzielimy się własnymi doświadczeniami w tej dziedzinie. Om wiono podstawy 

teoretyczne, technikę pracy, wyjaśniono psychodynamiczne rozumienie pracy z 

grupą. Przedstawiono także implikacje praktyczne dotyczące problematyki 

dominującej w zaburzeniach odżywiania się, z perspektywy dynamicznej. 

Na podstawie zaproponowanego przez nas modelu i podejścia w leczeniu zaburzeń 

odżywiania się, pokazano w jaki spos b możliwe jest realizowanie terapeutycznych 

cel w oraz przepracowanie problematyki, z jaką spotykają się klinicyści zajmujący się 

anoreksją i bulimią. 

21


6. Bryńska A., Kołakowski A.: 

Schematy poznawcze i psychoterapia poznawcza zaburzeń odżywiania się 

tezy 10 min. 

Klinika Psychiatrii Wieku Rozwojowego. Akademia Medyczna w Warszawie 

Celem wystąpienia jest prześledzenie pogląd w na rodzaj dysfunkcji poznawczych 

charakterystycznych dla zaburzeń odżywiania. Zgodnie z założeniami teorii 

poznawczej życie psychiczne człowieka wpływa na jego zachowanie, a zaburzenia 

proces w poznawczych są przyczyną zaburzeń psychicznych, kt re są rozumiane 

przede wszystkim jako wynik irracjonalnych, nielogicznych przekonań. W praktyce 

techniki poznawcze są łączone z procedurami behawioralnymi, a całość postępowania 

zwana terapią poznawczo-behawioralną służy z jednej strony zmianie zachowań, z 

drugiej kreowaniu doświadczeń, kt re powodują powstawanie bardziej 

funkcjonalnych struktur poznawczych, sprzyjających rozwiązywaniu problem w. 

Terapia poznawczo-behawioralna znajduje zastosowanie m.in. w leczeniu zaburzeń 

odżywiania, przy czym w przypadku bulimii jest uznawana za postępowanie z 

wyboru. W świetle sukces w im dużej skuteczności program w terapeutycznych 

opracowanych dla bulimii, zaskakującą jest sytuacja, w kt rej jadłowstręt psychiczny 

ze swymi ewidentnymi dysfunkcjami poznawczymi jest zaburzeniem, dla kt rego 

trudno opracować satysfakcjonujące poznawcze strategie terapeutyczne. Modele 

teoretyczne zakładają istnienie w przypadku anoreksji poznawczego schematu 

obejmującego przede wszystkim elementy nadmiernej kontroli, myślenie 

dychotomiczne oraz tendencje do szacowania własnej wartości w kategoriach 

samokontroli. Poszczeg lne elementy tego schematu obejmują przede wszystkim 

zasadnicze, rdzenne przekonania związane z chorobą, og lną psychopatologię 

poznawczą, czyli przekonania odnoszące się do chorującej osoby oraz przekonania 

dotyczące tego co choroba oznacza dla pacjenta. 

Autorzy dyskutują zagadnienia związane z modelami teoretycznymi o charakterze 

poznawczym, elementami schemat w, kt re są najistotniejsze dla relacji 

terapeutycznej oraz proponowane strategie postępowania. 

7. Marquardt M., Skubacz M.: 

Ericksonowska perspektywa pracy w łączonym modelu terapii anoreksji 

tezy 10 min. 

Polski Instytut Ericksonowski 

Filia w Katowicach 

Pragniemy przedstawić nasze wsp lne doświadczenia w terapii anoreksji, kt re 

zebrałyśmy w ostatnich 6 latach naszej wsp łpracy. Opisany spos b działania oparty 

jest o ericksonowskie zasady terapii. Gł wne zasady tego podejścia wg C. St. 

Lancton w to: 

1.kierowanie uwagi pacjenta w stronę przyszłości i zasob w (zasoby-ukryte, 

najczęściej dotąd nie wykorzystywane umiejętności), 

2. podkreślanie pozytywnej wsp łpracującej roli nieświadomości, 

3. spożytkowanie, czyli założenie, że najlepsze techniki pracy pochodzą nie od 

terapeuty, lecz od pacjenta. 

22


Prowadząc terapię anoreksji pracujemy najczęściej z całą rodziną. Czasami jednak 

prowadzimy terapię w spos b, kt ry nazwałyśmy łączonym modelem. 

Ten spos b pracy polega na tym, że sesje rodzinne przeplatane są sesjami terapii 

indywidualnej pacjentki z anoreksją. Ilość sesji rodzinnych zdecydowanie przeważa 

nad ilością sesji indywidualnych. Nasze wsp lne doświadczenia w leczeniu anoreksji 

wskazują, że łączony model terapii przynosi najlepsze efekty, gdy poziom agresji w 

rodzinie utrudnia proces zdrowienia. 

To co uznajemy za najbardziej wartościowe to: 

1. w terapii uczestniczy cała rodzina, co pozwala na wzajemne wspieranie się 

poszczeg lnych jej członk w 

2. rodzice i rodzeństwo mają możliwość przyjęcia aktywnej postawy wobec 

choroby co obniża poziom lęku, przełamuje poczucie bezsilności i bierności wobec 

choroby 

3. uwolnienie od poczucia winy wszystkich członk w rodziny 

4. odkrycie nowych niewykorzystywanych do tej pory zasob w, zar wno przez 

rodzinę jak i poszczeg lnych jej członk w 

5. kreowanie nowego stylu funkcjonowania rodziny 

6. umożliwienie odnalezienia przez wszystkich członk w rodziny ich właściwego 

miejsca 

8. Żechowski C., Namysłowska I., Korolczuk A., Siewierska A., Jabubczyk A., 

Bażyńska A., Bronowska Z.: 

Program profilaktyki zaburzeń odżywiania - badania pilotażowe - tezy 10 min. 

Klinika Psychiatrii Dzieci i Młodzieży. Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie 

Cel: Dotychczasowe badania nad zastosowaniem program w profilaktycznych 

zaburzeń odżywiania się wskazują na ich niejednoznaczny wpływ na zmianę postaw 

wobec odżywiania się i wobec własnego ciała. Celem badania była ocena programu 

profilaktycznego w grupie uczennic szk ł średnich. 

Metoda: 109 uczennic warszawskich szk l średnich uczestniczyło w 8 sesjach 

programu profilaktycznego. Grupa kontrolna składała się z 117 uczennic. Ocenę 

wynik w oddziałania przeprowadzono w trzech etapach - pretest, posttest, follow-up 

po p ł roku od zakończenia programu. Użyto kwestionariusze EDI oraz EAT-26. 

Wyniki: Uzyskane wyniki wskazują na brak istotnego wpływu programu 

profilaktycznego na zmianę postaw wobec własnego ciała i wobec odżywiania się. 

Istotne r żnice w zakresie postaw wobec własnego ciała i wobec odżywiania się 

obserwowano w obu badanych podgrupach (uczennice liceum i uczennice 

technikum), we wszystkich trzech badaniach (pretest, posttest, follow-up). 

Wnioski: Badany program profilaktyki zaburzeń ożywiania się nie jest efektywnym 

narzędziem zmiany postaw wobec własnego wyglądu i wobec odżywiania się w 

grupie uczennic 16-17 r.ż. W dalszych badaniach należałoby uwzględnić młodszy 

wiek uczennic uczestniczących w programie (np. 12-14 r.ż.) oraz dob r metod oceny 

badających zmianę w relacjach r wieśniczych, relacjach rodzice-dzieci oraz w 

samoocenie. Istotne r żnice pomiędzy uczennicami liceum i technikum mogą 

wskazywać na istnienie ważnych czynnik w ryzyka i/lub ochrony r żniących obie 

podgrupy. 

23


9. Rajewski A.: 

Ocena psychoterapii i farmakoterapii w bulimii - tezy 15 min. 

Klinika Psychiatrii Dzieci i Młodzieży 

Akademia Medyczna w Poznaniu 

Oceniano skuteczność buspironu i fluoksetyny w leczeniu bulimii. Przebadano 57 

pacjentek w wieku od 16 do 26 lat, średnia wieku - 20,7. Średni czas trwania 

choroby 2,7 lat (od 0,5 do 9). 20 os b leczono buspironem w dawce 20 - 30 mg na 

dobę przez 12 tygodni. 37 os b leczono fluoksetyną w dawce 20 - 60 mg na dobę 

przez 12 tygodni. U 11 os b leczonych buspironem i 18 leczonych fluoksetyną 

stosowano psychoterapię. 

Nie stwierdzono istotnej r żnicy pomiędzy poszczeg lnymi podgrupami. Istotne 

znaczenie dla efektu leczenia miał poziom motywacji i organizacja cech osobowości. 

Pozostały czas przeznaczony jest na dyskusję. 

15.00 16.00 obiad 

24


Sesja III 16.00 18.00 

Psychoterapia w psychiatrii dzieci i młodzieży 

Moderatorzy: prof. dr hab. n.med. Maria Orwid, prof. dr hab. n.med. Jacek Bomba 

1. Siewierska A., Namysłowska I.: 

Psychoterapia indywidualna czy rodzinna? Problem w leczeniu młodzieży 

tezy 10 min. 


Psychoterapeuci zajmujący się młodzieżą często zadają sobie pytanie jaką formę 

terapii zaproponować swoim pacjentom. Referat zawiera rozważania na temat 

znaczenia psychoterapii rodzinnej i indywidualnej w leczeniu młodzieży. W oparciu o 

przykłady z praktyki klinicznej autorki zastanawiają się, jakie korzyści i zagrożenia 

łączą się z wyborem jednej z tych form. Rozważają też możliwości łączenia terapii 

indywidualnej i rodzinnej. 

2. Szwajca K., Izdebski R., de Barbaro M., Szaszkiewicz W.: 

Terapia rodzin pacjenta dziecięcego i młodzieżowego na terenie domu 

w percepcji rodziny - tezy 10 min 

Klinika Psychiatrii Dzieci i Młodzieży Collegium Medicum UJ w Krakowie 

Zesp ł Leczenia Domowego Kliniki Psychiatrii Dzieci i Młodzieży w Krakowie prowadzi 

systemową terapię rodzin na terenie dom w pacjent w. Praca na terenie domu 

wyostrza szereg ważnych dla przebiegu terapii kwestii, takich jak pytanie o 

inwazyjność metody, spos b przeżywania jej przez rodziny, kwestie utrzymania 

wyrazistości r l terapeut w i wiele innych. Celem badawczym stała się ocena jak 

terapia w domu jest postrzegana i przeżywana przez rodziny. 

Narzędzie badawcze: strukturowany, zawierający pięćdziesiąt pytań wywiad, 

skonstruowany w formie ankiety. Wywiad przeprowadzano w rodzinach, kt re w 

latach 1996 2001 uczestniczyły w spotkaniach terapeutycznych prowadzonych na 

terenie ich dom w i z kt rymi terapia nie jest już kontynuowana. Rodziny zostały 

dobrane losowo. 

Przeprowadzono trzydzieści dwa wywiady, kt re poddano analizie. 

Wyniki: rodziny zasadniczo zgadzają się z założeniami i metodami leczenia 

proponowanymi przez zesp ł (nie tylko z ideą pracy w domu, ale r wnież z pracą w 

koterapii, z udziałem terapeut w r żnej płci itd.). Rodziny w zdecydowanej 

większości nie mają poczucia intruzywności faktu leczenia w domu, a raczej 

podkreślają jego zalety, w tym skuteczność, zalety diagnostyczne, "łatwość 

rozmawiania", "poczucie bezpieczeństwa i komfortu Rodziny dostrzegały 

stosunkowo mało negatywnych stron prowadzenia terapii rodzinnej na terenie domu. 

Trzeba jednak podkreślić wyraźną r żnicę w tym zakresie między rodzicami (zwykle 

zgodnymi w opisie), a identyfikowanymi pacjentami, kt rzy dość często postrzegają 

terapię rodzinną w domu jako trudną. 

25


3. Ślosarczyk M.: 

Czy psychoterapia powinna wychowywać? - tezy 10 min. 

Klinika Psychiatrii Dzieci i Młodzieży. Collegium Medicum UJ w Krakowie 

Oczekiwania rodzic w zgłaszających się ze swoimi dziećmi do psychiatry dość często 

dotyczą nie tylko uzyskania fachowej pomocy psychiatrycznej, ale r wnież 

wskaz wek wychowawczych. Bywa tak, że skargi zgłaszane lekarzowi właściwie w 

całości obrazują trudności rodzica z wychowywaniem dziecka. Trudności te często 

jeszcze narastają, kiedy dziecko wkracza w okres dojrzewania. Celem pracy 

poglądowej jest przedstawienie możliwych zależności pomiędzy psychoterapią i 

wychowywaniem, a tym samym możliwych sposob w radzenia sobie terapeut w z 

postawionym w tytule dylematem. Refleksje zostały zbudowane przede wszystkim w 

oparciu o doświadczenia z pracy ambulatoryjnej z młodzieżą w okresie dorastania. 

Zasadniczym punktem dojścia rozważań jest teza o niemożności precyzyjnego 

rozdziału obu rodzaj w oddziaływań, przy czym fakt ich wzajemnego przenikania się 

wydaje się być dla terapeuty dzieci i młodzieży źr dłem nie tylko nowych wyzwań, 

ale też dodatkowej odpowiedzialności. 

4. Pisula A.*, Kołakowski A.*, Skotnicka M.**, Wolańczyk T.*, W jtowicz S.**, 

Turek M.*, Wiśniewski A.*, Błachno M.*: 

Pr ba oceny skuteczności warsztat w dla rodzic w dzieci z zespołem 

nadpobudliwości - tezy 10 min. 

* Klinika Psychiatrii Wieku Rozwojowego AM w Warszawie 

** Klinika Neurochirurgii AM Warszawie 

*** Zakład Psychologii Klinicznej AM w Warszawie 

Warsztaty dla rodzic w dzieci z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej (ang. 

ADHD) są uważane za jedną ze jedną z najbardziej skutecznych form pomocy. Od 

kilku lat w Klinice Psychiatrii Wieku Rozwojowego prowadzone są warsztaty w formie 

dwunastu 1.5 godzinnych spotkań dla grupy ok. 15 rodzic w, w kt rych elementy 

psychoedukacji i terapii poznawczej połączone są z ćwiczeniem konkretnych metod 

behawioralnych. W piśmiennictwie można spotkać doniesienia na temat dobrej 

przydatności takiej formy pomocy, brakuje jednak obiektywnych badań określających 

skuteczność tej metody, oraz czynniki wpływające na poprawę. 

Celem prezentowanego badania była ocena skuteczności prowadzonych w Poradni 

Nadpobudliwości warsztat w. 

W badaniu wykorzystano skale badające nasilenie objaw w nadpobudliwości: 

Connersa 10 pytaniowy dla rodzic w (IOWA-Conners) 28 pytaniowy dla nauczycieli 

(RCTRS), oraz kwestionariusze badajace stan rodzic w: Kwestionariusz CISS Endlera 

i Parkera w polskiej wersji adaptacyjnej Szczepaniaka, Wrześniewskiego i Strelaua, 

kt ry mierzy style radzenia sobie ze stresem, Kwestionariusz Orientacji Życiowej 

(SOC-29) A. Antonovskyego mierzący poczucie koherencji (SOC), a także 

Kwestionariusz Og lnego Stanu Zdrowia (GHQ-28) Davida Goldberga. 

Badani to grupa 40 rodzic w dzieci leczonych w Poradni Nadpobudliwości, 

uczestniczący w warsztatach dla rodzic w. Pomiaru dokonano dwukrotnie: na 

26


początku i pod koniec cyklu spotkań. Autorzy prezentują wyniki badania i dyskutują 

zagadnienia metodologiczne. 

5. Chuchacz B., Reczek E.: 

Wideotrening komunikacji - metoda XXI wieku mogąca zapobiec zaburzeniom 

psychicznym u dzieci - tezy 10 min. 

Ośrodek Adopcyjno-Opiekuńczy Stowarzyszenia ProFamilia w Krakowie 

NZOZ Poradnia Psychoneurologii Wieku Rozwojowego w Krakowie 

Wideotrening Komunikacji jest zbiorczą polska nazwą dla Video Home Training Video 

Interaction Guidance i Video Interaction Training. 

Metoda pracy z rodziną w domu z zastosowaniem kamery wideo została opracowana 

w Holandii w latach 80-tych jako kr tka, intensywna forma pomocy dla rodzin z 

problemami wychowawczymi i społecznymi. Tw rcą tej formy interwencji jest 

holenderski psycholog - Harrie Biemans. Centralną rolę w Wideotreningu Komunikacji 

odgrywa analiza zasad komunikacji w oparciu o nagrany materiał filmowy.Trener 

VHT/VIG/VIT wykonuje nagranie wideo rodzic w (opiekun w) i dzieci w domu. 

Następnie trener indywidualnie dokonuje analizy tego materiału, a p źniej przegląda 

wybrane fragmenty nagranego materiału filmowego wsp lnie z rodzicami. W trakcie 

pracy z rodzicami, trener koncentruje się przede wszystkim na pokazywaniu i 

rozbudowywaniu element w pozytywnych kontakt w pomiędzy dzieckiem (dziećmi) a 

rodzicami (opiekunami). Trener VIT selekcjonuje nagrany materiał pod kątem 

udanych (pozytywnych) relacji między rodzicami a dziećmi. Podstawowe dla metody 

VIT są tak zwane zasady komunikacji podstawowej: inicjatywa kontaktu ze strony 

osoby A i jej przyjęcie przez osobę B, utrzymywanie kontaktu wzrokowego, 

wzajemna wymiany komunikat w (werbalnych i niewerbalnych), obdarzanie się 

uwagą przez partner w w trakcie styczności, przyjazna mimika i ton głosu. W 

przypadku płynnej komunikacji w rodzinie, gdzie następuje naprzemienność inicjatyw 

i ich pozytywnego przyjmowanie, m wimy o serii tak. Z serią nie mamy do 

czynienia, gdy następują po sobie sekwencje nieprawidłowych zachowań, jak brak 

uwagi, brak kontaktu wzrokowego, odwr cenia się od nadawcy komunikatu, 

nieprzyjazne zachowania mimiczne itd. Zadaniem trenera VIT jest pomoc rodzinie w 

przejściu od serii nie do serii tak. 

Wideotrening Komunikacji jest skuteczną metodą we wszystkich tych rodzinach, w 

kt rych z r żnych powod w prawidłowa komunikacja została zaburzona, bądź nigdy 

nie miała możliwości się wytworzyć. Wideotrening Komunikacji pomaga rodzicom 

zauważać sygnały wysyłane przez dziecko i adekwatnie reagować na nie. Umożliwia 

r wnież określenie realnego stopnia rozwoju dziecka i właściwej jego stymulacji. 

Kolejną grupą rodzin, kt rej skutecznie można towarzyszyć z użyciem Wideotreningu 

Komunikacji są rodziny zastępcze i adopcyjne. Metoda ta jest bardzo pomocna w 

budowaniu prawidłowych więzi emocjonalnych pomiędzy rodzicami a ich przybranymi 

dziećmi. 

Według R. Zazzo miłość ze strony dziecka ma naturę pierwotną i przejawia się nie 

dającą się unicestwić siłą przywiązania. Od 2 m życia wzrasta też akomodacyjna 

zdolność niemowlęcia. W wczas jego uwagę silniej przyciągają bodźce złożone niż 

proste, a więc oddziaływanie obiektu społecznego istoty ludzkiej (Schaffer). 

27


Niemowlę wysyła do stałego obiektu społecznego sygnały, szuka kontaktu. Bardzo 

ważne jest, aby rodzice zauważali sygnały, jakie wysyła do nich dziecko, umieli 

skupić się na jego języku ciała. Z drugiej strony r wnie ważne jest by umieli 

zauważać, w jaki spos b dziecko reaguje na ich głos, dotyk oraz dostrzegali radość i 

ukojenie, jakie sprawia mu przebywanie z nimi. W tym jak się okazało z doświadczeń 

Ośrodka Adopcyjno Opiekuńczego " PRO FAMILIA "w Krakowie może im pom c 

terapia metodą Wideotreningu Komunikacji. 

Pierwsze udane relacje z dzieckiem pozwolą nawiązać bliskie wzajemne 

satysfakcjonujące więzi, dać poczucie bezpieczeństwa, a zdolność do uważności na 

sygnały jakie wysyła dziecko i adekwatnej reakcji na nie (nieco inne na każdym 

poziomie wieku) być może zapobiegnie wielu problemom zdrowotnym i rozwojowym. 

Metoda może r wnież pom c nieco starszym dzieciom, kt rych rodzice są bezradni 

czy zagubieni w wychowywaniu (np. młode samotne matki). Z doświadczeń Poradni 

Psychologicznej NZOZ w Krakowie wynika, że połowa dzieci w wieku pomiędzy 2 a 4 

rokiem życia zgłaszających się na zlecenie pediatr w z rozpoznaniem zaburzeń 

emocjonalnych czy nadpobudliwością to dzieci nie rozumiane przez rodzic w. Od 3 

roku życia dziecko zaczyna postrzegać siebie jako odrębną jednostkę. Im więcej 

rodzic daje dziecku mądrej i tw rczej autonomii, pozwala na eksplorację świata, 

odpowiada cierpliwie na szereg pytań, a wg nazewnictwa Wideotreningu Komunikacji 

podąża za dzieckiem, tym łagodniej dziecko przechodzi przez ten okres. Bardzo 

często kilka porad i wyjaśnień fizjologii tego okresu szybko potrafi wyciszyć emocje 

rodzic w, mądrze spojrzeć na swoje dziecko zaznaczające swoją osobowość. Często 

jednak dodatkowo potrzebują wsparcia w odnalezieniu drogi do swego dziecka. W 

tych wypadkach jak się okazuje pomocna bywa metoda Wideotreningu Komunikacji. 

Ten spos b dość wczesnej pomocy może zapobiec wielu p źniejszym poważnym 

problemom psychicznym dzieci. 

6. Iniewicz G., Ulasińska R.: 

Terapia pacjent w w okresie dojrzewania z objawami depresji 

trudności i dylematy tezy 10 min 


Collegium Medicum UJ w Krakowie 

U znacznej części pacjent w w okresie dorastania, zgłaszających się do 

psychoterapii, rozpoznajemy kliniczne objawy depresji. Mogą one występować jako 

podstawowy zesp ł psychopatologiczny, bądź też, towarzyszyć innym zaburzeniom. 

Samo pojęcie depresji w literaturze psychopatologicznej nie jest rozumiane w spos b 

jednoznaczny. Utożsamia się je często ze stanem przygnębienia lub smutku. Pojęcie 

depresji stosuje się też zamiennie z pojęciem żałoby. W końcu odnosi się ono do 

jednej z chor b psychicznych. 

Na temat depresji w okresie dorastania spotykamy r żne poglądy. Dla części badaczy 

podstawowe pytanie dotyczy tego, czy w związku z niewykształconymi do końca 

intrapsychicznymi mechanizmami możemy w og le m wić o powstawaniu klinicznej 

depresji w tym wieku. Znaczące rozpowszechnienie objaw w depresyjnych wśr d 

dojrzewającej młodzieży stawia przed nami pytanie czy nie może być ona traktowana 

28


jako swoista reakcja rozwojowa. I w końcu powstaje problem specyfiki 

manifestowania się depresji w tym wieku. 

W wystąpieniu zaprezentowane zostaną teoretyczne poglądy na wspomniane 

kwestie, zilustrowane klinicznymi przypadkami. 


Warsztaty 

18.00 20.00 warsztaty (symultaniczne) 

1. Bryńska A., Kołakowski A.: 

Schematy poznawcze i psychoterapia poznawcza zaburzeń odżywiania się. 



psychicznym u dzieci. 

3. Marquardt M., Skubacz M.: 

Ericksonowska perspektywa pracy w łączonym modelu terapii anoreksji. 

4. Pilecki M.: 

Psychoterapia w leczeniu jadłowstrętu psychicznego - wskazania i przeciwwskazania. 

5. Pisula A., Kołakowski A., Skotnicka M., Wolańczyk T., W jtowicz S., Turek M., 

Wiśniewski A., Błachno M.: 


nadpobudliwości. 

6. Żechowski C.: 

Terapia psychoanalityczna w leczeniu zaburzeń odżywiania się. 

20.30 bankiet 

29


14 czerwca 2003r (sobota) 

7.30 9.00 śniadanie 

8.00 9.00 obecność jednego z autor w przed plakatem obowiązkowa 

Sesja IV 9.00 11.30 

Agresja u dzieci i młodzieży 

Moderatorzy: prof. dr hab. n.med. Jadwiga Gromska, 

prof. dr hab. n.hum. Adam Frączek 

1. Gromska J.: 

Przemoc a neurobiologia - tezy 15 min. 

II Klinika i Katedra Chor b Psychicznych 

Akademia Medyczna w Gdańsku 

Autorka analizuje faktory przemocy: płeć męska, wiek do 40 r.ż., niski iloraz 

inteligencji, zaburzona osobowość, niewsp łmierność i wahania w poziomie 

hormon w a zwłaszcza podwyższone ilości androgen w, wadliwe 

neuroprzekaźnictwo, zła komunikacja, niski poziom MAO, niedob r serotoniny, 

wysokie stężenie insuliny i niski poziom cukru, obniżony poziom adrenaliny oraz 

zmiany anatomiczne w p łkulach m zgowych a zwłaszcza uszkodzenie prawej strony 

płata czołowego i uszkodzenie ciał migdałowatych. 

Słowa kluczowe: anatomia przemocy, neurobiologia, psychobiologia 

The author analyses factors responsible for the aggression which are: sex (male), 

age (up to forties), low IQ, personality disorder, insatiable level of hormones and 

particularly high level of androgens, defective neurotransmission, incorrect 

communication, low level of MAO, high degree of insulin, low sugar indicator, 

reduced level of adrenaline and anatomical changes in both cerebral hemispheres, 

especially damage to the right side of the prefrontal cortex and damage to the 

almond nucleus. 

Key words: 

determinants of aggression, neurobiology, psychobiology 

2. Gromska J., Krzykowski G., Pawłowska B., Kr lak A., Stolarz M., Gamrat M., 

Dołmasiewicz E.: 

Badania nad zachowaniami seksualnymi między dziećmi w środowiskach 

pozarodzinnych - tezy 15 min. 

* II Klinika i Katedra Chor b Psychicznych. Akademia Medyczna w Gdańsku 

** Instytut Matematyki. Uniwersytet Gdański w Gdańsku 

Problem wyłonił się w momencie, gdy go gdańskiego oddziału Komitetu Ochrony 

Praw Dziecka zaczęły napływać niepokojące sygnały o bulwersujących zachowaniach 

seksualnych wychowank w tr jmiejskich plac wek opiekuńczo-wychowawczych. 

30


Komitet Ochrony Praw Dziecka zwr cił się z prośbą o zbadanie tego zjawiska przez 

Oddział Dziecięcy II Kliniki Chor b Psychicznych AMG. Przeprowadzono badania 

pilotażowe w losowo wybranych plac wkach. Potwierdziły one sygnały o istnieniu 

nieprawidłowych zachowań seksualnych wśr d dzieci. Zauważono także słabą 

orientację i kontrolę wychowawczą w plac wkach pozarodzinnych w zakresie życia 

seksualnego dzieci. Wstępne dane uzyskane od opiekun w dzieci posłużyły do 

skonstruowania kwestionariusza, na podstawie kt rego przeprowadzono dalszą, 

wnikliwą analizę badanego zjawiska. Czynności badawcze przeprowadzone były pod 

kątem opracowania praktycznych rozwiązań sygnalizowanych trudności 

wychowawczych. 

3. Frączek A.: 

O źr dłach i psychologicznych mechanizmach agresji interpersonalnej 


Akademia Pedagogiki Specjalnej im. M. Grzegorzerwskiej w Warszawie 

i Uniwersytet Warszawski 

Z perspektywy psychologii o agresji m wi się jako: -stanach emocjonalnomotywacyjnych 

subiektywnie rozpoznawanych jako irytacja, złość, gniew; - r żnych 

formach zachowania się motywowanych intencją szkodzenia i prowadzących do 

negatywnych dla innych konsekwencji, co określa się jako agresję interpersonalną; - 

własnościach osobowości człowieka, tj. agresywności i wrogości. W prezentowanej 

analizie zajmiemy się fenomenem agresji interpersonalnej, zwłaszcza odpowiedziami 

na pytania o to: -po pierwsze, jakie czynniki i okoliczności tu i teraz generują u ludzi 

gotowość do zachowań agresywnych; - po drugie, jakie i jak w trakcie ontogenezy 

rozwijają się intrapsychiczne mechanizmy regulujące r żne postacie agresji 

interpersonalnej. Podstawowymi źr dłami gotowości do agresji tu i teraz są: - 

proste i warunkowe bodźce prowadzące do emocji o znaku negatywnym; - 

doświadczenia frustracyjne i sytuacje stresowe; -zadania podejmowane przez ludzi 

jako rodzaj realizacji cel w życiowych; - orientacje i przekonania nakazujące agresję 

wobec określonych obiekt w społecznych, zdarzeń czy instytucji. Patrząc na 

formowanie się w trakcie ontogenezy intrapsychicznych mechanizm w regulacji 

agresji można: -po pierwsze, zidentyfikować dwa podstawowe prototypy 

interpersonalnych zachowań agresywnych, mianowicie, pojawiające się w odpowiedzi 

na bodźce szkodliwe reakcje; - występujące w sytuacjach konfliktu interes w 

zachowania się zaborcze. Oddziaływania socjalizacyjne stanowią o transformacjach 

w zakresie tych pierwotnych wzorc w zachowań agresywnych, powodując że agresja 

reaktywno-emotogenna bądź instrumentalnozadaniowa może u pewnych os b 

stanowić podstawowy styl relacji interpersonalnych. 

4. Kobus M.*, Gromska J.**, Krzykowski G.***: 

Urazy seksualne w dzieciństwie jako przyczyna p źniejszych przestępstw 

seksualnych - tezy 15 min. 

* Szpital dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w Starogardzie Gdańskiem 

** II Klinika i Katedra Chor b Psychicznych Akademia Medyczna w Gdańsku 

*** Instytut Matematyki Uniwersytetu Gdańskiego 

31


W artykule przedstawiono wyniki badań nad urazami seksualnymi w dzieciństwie 

sprawc w przestępstw seksualnych. Materiał badawczy obejmuje 190 przypadk w 

byłych sprawc w przestępstw seksualnych oraz 108 sprawc w takich przestępstw 

aktualnie osadzonych w więzieniu. Analiza następstw uraz w seksualnych z 

dzieciństwa wykazała istotne uwarunkowania - przede wszystkim tendencje 

homoseksualne. 

5. Dąbkowski M.: 

Rozważania o przemocy wśr d r wieśnik w - aspekty etyczne tezy 15 min. 

Katedra i Klinika Psychiatrii. Akademia Medyczna w Bydgoszczy 

Zachowania agresywne są podstawowymi przejawami aktywności w repertuarze 

naturalnych zachowań ludzkich. Pierwotnie uruchamiane w sytuacjach zagrożenia 

biologicznego, walki o życie, walki o pokarm są ujawniane r wnież w wczas, gdy 

zagrożone są wartości symboliczne: w walce o dominację i znaczenie, o akceptację i 

miłość. 

Pomijając patofizjologiczne źr dła ujawnianej agresji w przebiegu r żnych chor b i 

zaburzeń OUN, zachowania związane z przemocą (violent behaviors) zwykle związane 

są z lękiem i są rudymentalną częścią systemu regulującego funkcjonowanie 

jednostki w otoczeniu. 

Rozważając więc zagadnienia dotyczące agresji obecnej wśr d dzieci i młodzieży, a 

zwłaszcza jej kontekst aksjologiczny, nie może umknąć uwadze jej regulacyjne, 

przystosowawcze znaczenie. 

Zalew agresji w życiu wszystkich warstw społecznych i wsp łczesnych kultur 

wskazuje jednak, że ten mechanizm radzenia sobie (coping mechanism, coping 

strategy) uległ dystorsji. Uruchamiany jest w nieadekwatnych sytuacjach i w spos b 

sztywny. Zanikają alternatywne sposoby spośr d ubożejącego repertuaru 

osobowościowych zasob w umiejętności radzenia sobie (coping skills); zanikają też 

zdolności modyfikowania ekspresji agresji. 

Takie nieprawidłowe, związane z przemocą zachowania poszczeg lnych jednostek 

wpływają na całą sieć społeczną i uruchamiają kaskadę wzmocnień agresji poprzez, 

i w wielu, elementach tego systemu. 

Można to prześledzić choćby we wzajemnych relacjach jednostki i środk w 

masowego przekazu. Jakże często publikatory karmią się przejawami napastliwości z 

życia codziennego, nasycając swe przekazy treściami z wyabstrahowaną przemocą, 

podając nieomal ekstrakt agresji. 

Ten wykreowany, wirtualny świat siły zwrotnie wyucza, modeluje i roznieca (kindle) 

schematy postępowania agresywnego u człowieka. 


11.30 12.00 przerwa na kawę 

32


Sesja V 12.00 14.00 

Jak wychowywać dziecko w XXI wieku? 

Moderatorzy: prof. dr hab. n.med. Hanna Jaklewicz, dr n.hum. Katarzyna Szymańska. 

1. Jaklewicz H.: 

Młodzież a transformacja - tezy 30 min. 

Instytut Psychologii UG w Gdańsku 

.... Każde pokolenie, każde dziecko ma ukrytą moc pozwalającą na przekroczenie 

własnego dziedzictwa. Tylko musi znaleźć do tego pow d i okazję. Najczęściej takim 

powodem jest cierpienie..... 

Anna Mienczanek 

Okres transformacji polityczno-społecznej i ekonomicznej zawsze niesie ze sobą 

zmiany, kt re przejawiają się w sferze makro-społecznej, w małych grupach, a w 

nich poszczeg lnego człowieka. Zmiana otoczenia wymaga przystosowania, 

modyfikacji zachowania. Człowiek, kt ry nie potrafił przystosować się do 

zachodzących zmian cierpi. To cierpienie wyraża się najczęściej kryzysem 

emocjonalnym. 

Transformacja w Polsce przebiegła lawinowo, jej skutki najbardziej dotknęły młodzież 

i ich rodziny. Czy logiczne następstwa procesu transformacji nadal mają wpływ na 

funkcjonowanie i dobrostan psychiczny wsp łczesnej młodzieży? Czy poprzez 

cierpienie trudnej adaptacji odnalazła ona drogę do zaistnienia w świecie w kt rym 

obowiązują nowe paradygmaty? 

Na te pytania szukamy odpowiedzi w badaniach prowadzonych od 1997 roku. 

2. Szymańska K.: 

Wsp łczesne problemy wychowania w świetle zadań rozwoju - tezy 30 min. 

Polski Instytut Ericksonowski 

Ł dź 

Autorka przedstawia specyficzne problemy powstałe we wsp łczesnych warunkach 

zmiany systemowej i cywilizacyjnej w Polsce z jakimi konfrontują się rodzice i 

wychowawcy. 

Analizując wychowanie jako czynnik warunkujący proces rozwoju, odnosi się do 

podstawowych funkcji jaką pełnić mają w tym procesie tzw. kultury oprawy 

(środowiska wychowawcze) rodzina, szkoła, grupa r wieśnicza. W oparciu o 

obserwacje wyniesione z praktyki terapeutycznej omawia zagrożenia dla rozwoju 

dzieci i młodzieży płynące z osłabienia rodziny jako środowiska wychowawczego. 

33


3. John-Borys M.: 

Percepcja zdrowia i choroby u dorastających w kontekście funkcjonowania 

rodziny - tezy 20 min. 

Instytut Psychologii. Wydział Pedagogiki i Psychologii 

Uniwersytet Śląski w Katowicach 

Przedmiotem opracowania jest obraz zdrowia i choroby (subiektywna koncepcja 

zdrowia) zdrowych dzieci w wieku 12 14 lat pochodzących z dwu typ w rodzin: 

dobrze funkcjonujących i dysfunkcjonalnych. 

Badaniami objęto 120 uczni w; 60 dziewcząt i 60 chłopc w. 

Metody badań: wywiad strukturalizowany, Kwestionariusz Postaw rodzicielskich w 

percepcji dziecka, wywiady dotyczące sytuacji rodzinnej i szkolnej badanych dzieci. W 

opracowaniu danych zastosowano metodę sędzi w kompetentnych, testy 

statystyczne. 

Hipotezy: 1. Obraz zdrowia i choroby dorastających ma związek z ich 

doświadczeniami w relacjach rodzinnych. 

2. Obraz zdrowia i choroby dorastających ma związek z płcią. 

Wyniki badań w umiarkowanym stopniu potwierdzają związki między obrazem 

zdrowia i choroby a typem funkcjonowania rodziny, w znacznym z płcią. Pozwalają 

r wnież stwierdzić pewne prawidłowości rozwojowe. 

4. Żechowski C., Bażyńska K., Namysłowska I., Bronowska Z., Siewierska A., 

Jakubczyk A.: 

Więź z rodzicami i r wieśnikami w ocenie młodzieży hospitalizowanej w oddziale 

psychiatrycznym - tezy 20 min. 


Opierając się na teorii J.Bowlbyego autorzy podjęli pr bę oceny więzi 

hospitalizowanej psychiatrycznie młodzieży z rodzicami i r wieśnikami. Używając 

Inwentarza Przywiązania do Rodzic w i R wieśnik w (IPPA) przebadano grupę 142 

pacjent w w trzech podgrupach diagnostycznych 58 pacjent w z diagnozą 

zaburzeń nerwicowych, 35 z diagnozą psychoz schizofrenicznych, 49 z diagnozą 

zaburzeń odżywiania się oraz 34 osoby zdrowe, jako grupę kontrolną. 

Grupa młodzieży z psychozą charakteryzowała się zaburzonymi więziami z 

r wieśnikami, przy zachowanych więziach z rodzicami we wszystkich zakresach. 

Pozostałe grupy kliniczne: zaburzenia nerwicowe i odżywiania się uzyskały zbliżone 

wyniki. W obu grupach zaburzone były więzi z rodzicami i r wieśnikami, z tym, że 

poziom alienacji w stosunku do r wieśnik w grupie zaburzeń odzywania się zbliżony 

był do poziomu alienacji w psychozach. 


14.00 14.30 zakończenie Konferencji 

14.30 obiad 

34


Plakaty 

Sesja plakatowa - Zaburzenia psychotyczne okresu adolescencji 

1. Dąbkowska M.: 

Ocena obecności przeżyć traumatycznych w dzieciństwie chorych na schizofrenię. 


Dotychczasowe wyniki badań nad wpływem stresu na zdrowie psychiczne człowieka 

wyraźnie wskazują na znaczące r żnice we wrażliwości czy odporności na stres 

poszczeg lnych os b. Podatność na psychiczne urazy jest wynikiem gry bardzo 

r żnorodnych czynnik w i dopiero suma wpływ w doprowadza do ujawnienia się 

zaburzeń psychicznych po doświadczeniu przeżycia traumatycznego. Wczesny uraz 

wpływa na emocjonalny, społeczny i poznawczy rozw j dziecka oraz może zmieniać 

przebieg organizacji rozwijającego się m zgu. Częstość doświadczania znaczących 

uraz w psychicznych przez dzieci jest bardzo wysoka - 59 % dzieci w badaniach Silva 

i 70 % w badaniach Fitzpatrich i Baldizara. Celem pracy była ocena obecności 

znaczących przeżyć traumatycznych u chorych na schizofrenię oraz ocena korelacji 

między wiekiem w kt rym zaistniał uraz, jego przewlekłością, rodzajem urazu a 

przebiegiem i obrazem choroby. Grupę badaną stanowiło 30 chorych na schizofrenię 

Oddziału Psychoz Kliniki Psychiatrii AM w Bydgoszczy, pacjenci byli w momencie 

poprawy klinicznej. Do oceny częstości urazu zastosowano skonstruowany 

kwestionariusz, kt ry przedstawiono pacjentowi oraz rodzicowi pacjenta. Do oceny 

stanu klinicznego posłużono się skalą PANSS. Dane o przebiegu choroby i dane 

demograficzne czerpano z historii chor b. Uzyskane wyniki poddano analizie 

statystycznej. 

2. Gmitrowicz A.: 

Zachowania samob jcze jako przyczyna hospitalizacji młodzieży z rozpoznaniem 

schizofrenii F20 i psychozy schizoafektywnej F25 


Katedra Psychiatrii Uniwersytet Medyczny w Łodzi 

Około 20-40 % młodocianych pacjent w ze schizofrenią podejmuje pr by 

samob jcze. Samob jstwo jest najczęstszym bezpośrednim powodem śmierci wśr d 

młodocianych os b z rozpoznaniem F20. 

Celem pracy było określenie częstości występowania zachowań samob jczych (myśli i 

pr b) jako wiodącej przyczyny hospitalizacji młodzieży z rozpoznaniem F 20 i F 25. 

Metoda: przeanalizowano dokumentację szpitalną pacjent w psychiatrycznych w 

wieku 14-20 lat, hospitalizowanych na oddziale młodzieżowym w roku 2002. 

Wyniki: Wśr d hospitalizowanej młodzieży z zaburzeniami psychicznymi rozpoznanie 

F20 występowało u 14% pacjent w, a F25 u 5%. W grupie pacjent w z F20 

zachowania samob jcze (ZS) były wiodącą przyczyną hospitalizacji u blisko połowy, 

w tym pr by u 16%, natomiast w grupie z F25 ZS u 67%, w tym pr by u 33%. 

W każdym przypadku rozpoznania F25 i ZS występowały zaburzenia depresyjne, 

natomiast w grupie z rozpoznaniem F20 i ZS zaburzenia depresyjne występowały u 4 

35


pacjent w na 5, w pozostałych przypadkach stwierdzano objawy wytw rcze i/lub 

ubytkowe. Wnioski: U młodzieży z zaburzeniami psychotycznymi hospitalizowanej z 

powodu zachowań samob jczych w większości przypadk w występowały zaburzenia 

depresyjne. 

3. Janas-Kozik M.* , **, Krupka-Matuszczyk I.*, Sołowi w R.**, Matuszczyk M.** 

Zastosowanie neuroleptyk w II generacji w leczeniu psychoz schizofrenicznych 

w Psychiatrii Wieku Rozwojowego 



Zastosowanie neuroleptyk w II generacji w leczeniu psychoz schizofrenicznych staje 

się coraz bardziej powszechne. Spowodowane to jest niewątpliwie co najmniej tak 

samo skutecznym działaniem na objawy pozytywne i negatywne schizofrenii 

w por wnaniu z neuroleptykami klasycznymi, a także zdecydowanie większym 

wpływie pozytywnym na poprawę funkcji poznawczych oraz dużo lepszym profilu 

bezpieczeństwa dla chorych. Niniejsza praca oparta jest na analizie dokumentacji 

medycznej 38 pacjent w leczonych w Oddziale Psychiatrii Wieku Rozwojowego 

Centrum Pediatrii w Sosnowcu-Klimontowie. Pacjentom tym rozpoznano psychozę 

schizofreniczną wg Międzynarodowej Klasyfikacji chor b ICD-10 w zakresie F.20-F.25 

i zastosowano w leczeniu neuroleptyk II generacji. Najczęściej wybieranym lekiem 

był risperidon (ok. 74% leczonych). Ze względu na wysoką skuteczność oraz duże 

bezpieczeństwo stosowania neuroleptyki II generacji powinny zostać uznane za leki 

pierwszego rzutu w leczeniu psychoz schizofrenicznych u dzieci i dorosłych. 

4. Kotlicka-Antczak M., Rabe-Jabłońska J., Gmitrowicz A.: 

Dziecięcy rozw j psychoruchowy a przebieg schizofrenii rozpoczynającej się 

w okresie młodzieńczym. 


Katedra Psychiatrii. Uniwersytet Medyczny w Łodzi 

Cel pracy: znalezienie związk w pomiędzy przebiegiem rozwoju psychoruchowego w 

okresie dziecięcym a obrazem klinicznym i przebiegiem schizofrenii rozpoczynającej 

się w okresie młodzieńczym. Metody: Na podstawie retrospektywnej analizy 

Książeczek Zdrowia Dziecka, Kwestionariuszy Rozwoju Dziecka oraz Skali Rozwoju 

Murraya i Lewisa oceniono rozw j psychoruchowy 50 chorych z rozpoznaniem 

schizofrenii wg DSM-IV (średni wiek zachorowania 16,4 – 1,81 lat ; średni czas 

trwania choroby: 3,9 – 0,63 lat) oraz 30 os b zdrowych. Przebieg schizofrenii 

określono analizując dokumentację medyczną, zawierającą także wielokrotne oceny 

w skali PANSS. Wyniki: Wyr żniono dwie grupy przebiegu schizofrenii: z przewagą 

objaw w negatywnych lub pozytywnych. Rozw j psychoruchowy chorych z przewaga 

objaw w negatywnych i przewlekłym przebiegu choroby znacząco odbiegał od 

rozwoju chorych z dominującymi objawami pozytywnymi jak i rozwoju os b 

zdrowych. Charakteryzowały go op źnienia w osiąganiu kamieni milowych rozwoju i 

nabywaniu umiejętności kontroli zwieraczy, występowanie cech słabszej koordynacji 

ruchowej, op źnień i nieprawidłowości w rozwoju mowy, trudności szkolnych, 

36


gorszych kompetencji społecznych. Chorzy na schizofrenię przebiegającą z przewagą 

objaw w pozytywnych nie r żnili się w zakresie swojego rozwoju psychoruchowego 

od os b z grupy kontrolnej. Wnioski: zaburzenia rozwoju psychoruchowego w okresie 

dziecięcym dotyczą jedynie części chorych z rozpoznaniem schizofrenii, tj. grupy o 

przewlekłym przebiegu, z przewagą objaw w negatywnych. Wyniki sugerują, że 

zaburzenia schizofreniczne nie są etiologicznie jednorodne, a neurorozwojowy 

charakter dotyczy jedynie części z nich. 

5. Makarewicz A., Kucharska-Pietura K.: 

Dynamika jakościowych i ilościowych zmian profilu psychopatologicznego 

u chorych na schizofrenię w trakcie pierwszej hospitalizacji. 

Oddział Młodzieżowy Klinika Psychiatrii AM w Lublinie 

W badaniu uczestniczyło 30 pacjent w Oddziału Młodzieżowego (15 dziewcząt i 15 

chłopc w; średnia wieku 17 lat; wykształcenie mierzone w latach, średnio 11 lat) 

pierwszorazowo leczonych z powodu schizofrenii (wg ICD 10). 

Dynamikę zmian w obrazie psychopatologicznym os b badanych oceniono przy 

użyciu skali PANSS, skali depresji Becka oraz skali wglądu w chorobę (SWC). W 

okresie zaostrzenia choroby (pierwszy tydzień hospitalizacji) oraz po uzyskaniu 

częściowej lub pełnej remisji (co najmniej po 4 tygodniach leczenia). 

Wszyscy pacjenci przyjmowali leki neuroleptyczne (średnia dawka leku w 

ekwiwalentach chlorpromazyny 500 mg/d). Pod wpływem zastosowanego leczenia 

uzyskano istotną poprawę stanu psychicznego pacjent w w zakresie wymiar w 

pozytywnego, negatywnego i og lnej psychopatologii mierzonej skalą PANSS, 

poprawę wglądu w chorobę (SWC) oraz nastroju (skala Becka). 

6. Wybacz M., Kucharska-Pietura K.: 

Ocena funkcjonowania poznawczo-emocjonalnego pacjent w we wczesnych 

stadiach procesu schizofrenicznego. 


Funkcjonowanie poznawczo-emocjonalne oceniono w grupach: S (chorych 

pierwszorazowo hospitalizowanych z powodu schizofrenii) (ISD-10), n=20 oraz w 

grupie N (os b zdrowych), dobranych pod względem wieku i płci, n=20. W 

badaniach zastosowano: SAPS, SANS do oceny nasilenia psychopatologii os b 

chorych, skalę do samooceny zaburzeń depresyjnych Becka, Twarzowy Test 

Rozpoznawania Emocji, Test do Oceny Pamięci Rozpoznawania Twarzy oraz Test do 

Oceny Codziennej Uwagi (TEA). Chorzy na schizofrenię w por wnaniu z grupą os b 

zdrowych wykazali deficyt uwagi oraz deficyt w percepcji wyrazu emocjonalnego 

twarzy, podczas gdy nie twierdzono statystycznie istotnych r żnic między badanymi 

grupami w zdolności zapamiętywania twarzy neutralnych. Deficyt w percepcji twarzy 

emocjonalnych ujawnił stabilny charakter i pozostawał niezależny od wymiar w: 

pozytywnego, negatywnego i depresyjnego. Największą poprawność identyfikacyjną 

w Twarzowym Teście Rozpoznawania Emocji obserwowano dla kategorii radość, 

najniższą zaś dla kategorii wstręt i strach we wszystkich grupach badanych. 

37


Sesja plakatowa Zaburzenia odżywiania się 

1. Basińska-Starzycka A.*, Bażyńska A.K.**, Bryńska A.***, Tomaszewicz- 

Libudzic E.***, Komender J.***, Namysłowska I.**, Moskwa M.*, Thorell 

Ł.H.****: 

Odmienne przetwarzanie informacji u dziewcząt z jadłowstrętem psychicznym 

badania potencjał w wywołanych podczas treningu uwagi. 

* Katedra i Klinika Psychiatryczna AM w Warszawie 

** Klinika Psychiatrii Wieku Rozwojowego AM w Warszawie 

*** Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie 

**** Department of Neuroscience and Locomotion, Faculty of Health Sciences, 

Link ping University, Sweden 

ZAŁOŻENIA: Złożona rola czynnik w zar wno biologicznych, jak i psychologicznych, 

w patogenezie zaburzeń charakterystycznych dla jadłowstrętu psychicznego 

(wzmożonej samokontroli, niskiej samooceny oraz osobliwej motywacji) sprawia, że 

osiągnięcie syntetycznego poglądu jest wciąż trudne. Prezentowane badanie stanowi 

pr bę jednoczesnej oceny funkcji poznawczych pacjentek od strony biologicznej 

(elektrofizjologia przetwarzania informacji, tj. badania potencjał w wywołanych) oraz 

neuropsychologicznej a następnie ich wzajemnego powiązania. 

METODA: Zbadano 10 nastolatek cierpiących na jadłowstręt psychiczny oraz 10 

zdrowych dziewcząt dopasowanych wiekiem. Oceniano korowe potencjały wywołane 

figurami geometrycznymi składającymi się na Test Uwagi Ciągłej (CAT). Dane te 

odnoszono do wskaźnik w trafności wykonania samego testu. 

WYNIKI: Dziewczęta z jadłowstrętem wykonywały CAT dokładniej, wykazując niższy 

wskaźnik błęd w, zwłaszcza tzw. falstart w. Z drugiej strony, wykazały podwyższoną 

amplitudę składowej P2 (korelującą z niższym wskaźnikiem falstart w) oraz 

przyśpieszenie składowej N2 (korelujące z niższym wskaźnikiem błęd w). W obu 

grupach występowały podobne zależności między wynikami testu a latencją N2 i 

amplitudą p źniejszej składowej P3a. Rozbieżności występowały natomiast na 

wcześniejszych etapach przetwarzania informacji: zależności występujące u zdrowych 

dziewcząt dotyczyły wskaźnika trafień, związanego z parametrami prawostronnych 

składowych P1 (latencja i amplituda) i P2 (amplituda), zaś w grupie pacjentek 

dotyczyły niskiego wskaźnika falstart w, korelującego z amplitudami prawostronnej 

składowej N1 oraz obustronnie składowej P2. 

WNIOSKI: w jadłowstręcie psychicznym wyższa samokontrola, reprezentowana przez 

rzadsze występowanie reakcji zbędnych, wsp łistnieje z odmiennym trybem 

biologicznego przetwarzania informacji już na jego wczesnym, przedświadomym 

etapie. 

2. Błachno M., Tomaszewicz-Libudzic C., Bryńska A., Wolańczyk T.: 

Postawa wobec choroby pacjentek z jadłowstrętem psychicznym. 

Klinika Psychiatrii Wieku Rozwojowego AM w Warszawie 

Skala Postaw Dziecka Wobec Choroby (Child Attitude Toward Illness Scale-CATIS) 

jest narzędziem skonstruowanym przez Austin i Huberty (1993) i przeznaczonym do 

38


badana odczuć dzieci towarzyszących ich przewlekłej chorobie. Kwestionariusz składa 

się z 13 pytań, na kt re można udzielić jednej z pięciu odpowiedzi (np. bardzo 

często, często, czasem, niezbyt często, nigdy lub: bardzo dobrze, raczej dobrze, nie 

jestem pewien, raczej źle i bardzo źle), przy czym niższy wynik punktowy oznacza 

negatywną postawę wobec choroby, a wyższy pozytywną. Polska wersja 

kwestionariusza opracowana przez Wolańczyka i wsp. (1998) charakteryzuje się 

satysfakcjonującymi parametrami psychometrycznymi, co umożliwia jej stosowanie w 

warunkach polskich. Skala CATIS jest przydatna w pracy wielu specjalist w np. 

psycholog w, lekarzy, pedagog w i może służyć do oceny wyjściowej, ale także jako 

podstawa do pracy nad ewentualną zmianą postaw u dzieci cierpiących na schorzenia 

przewlekłe. Szczeg lnie interesującym zagadnieniem wydaje się być zbadanie odczuć 

pacjent w chorujących na przewlekłe zaburzenia o charakterze egosyntonicznym, 

warunkującym małą motywację i op r napotykany w trakcie leczenia, a więc np. 

pacjentki chorujące na jadłowstręt psychiczny. 

Celem badania było ustalenie postaw wobec choroby wśr d pacjentek z 

jadłowstrętem psychicznym oraz zbadanie ewentualnego związku uzyskanych ocen z 

parametrami klinicznymi takimi jak np. wiek zachorowania, czas trwania zaburzenia 

przed pierwszą hospitalizacją, procentowy ubytek masy ciała. 

Badaniem objęto 89 pacjentek z jadłowstrętem psychicznym hospitalizowanych w 

Klinice Psychiatrii Wieku Rozwojowego AM w Warszawie w latach 1997-2002. Każda z 

pacjentek w pierwszym tygodniu hospitalizacji otrzymała do wypełnienia skalę CATIS. 

Autorzy prezentują metodę badania oraz dyskutują uzyskane wyniki. 

3. Brzozowska A., Jagielska G., Tomaszewicz-Libudzic C., Komender J.: 

Obecność przeciwciał przeciw mięśniowi sercowemu u pacjent w chorych 

na jadłowstręt psychiczny. 


U 47 z 56 dorastających pacjent w hospitalizowanych w latach 1996-1999 z 

rozp.restrykcyjnego podtypu jadłowstrętu psychicznego (wg DSM IV), u kt rych 

stwierdzano w początkowym okresie hospitalizacji zaburzenia układu krążenia 

(bradykardię, tachykardię zatokową, zaburzenia okresu repolaryzacji, dodatkowe 

skurcze komorowe, wydłużenie skorygowanego odstępu QTc, zastoinową 

niewydolność krążenia), wykonano badanie w kierunku obecności przeciwciał przeciw 

mięśniowi sercowemu metodą immunofluorescencji pośredniej uzyskując u 9 chorych 

(19%) wynik dodatni. Dodatkowe badania (wirusologiczne, w kierunku Mycoplasma 

pneumoniae, OB, CRP) nie wykazały etiologii infekcyjnej ani podwyższonych 

wskaźnik w procesu zapalnego. Po uzyskaniu normy wagowej przeciwciała 

utrzymywały się u jednej pacjentki, u drugiej stwierdzono śladową ich ilość, u 

pozostałych nie stwierdzono ich obecności. Wnioski: W dostępnej autorom pracy 

literaturze nie znaleziono innych doniesień opisujących obecność przeciwciał przeciw 

mięśniowi sercowemu u pacjent w chorujących na jadłowstręt psychiczny. 

Przedstawiony problem wymaga dalszych badań. 

39


4. Bryńska A., Wiśniewski A., Tomaszewicz-Libudzic C., Błachno M., 

Brzozowska-Binda A.: 

Aktywność ruchowa pacjentek z jadłowstrętem psychicznym a cechy obsesyjnokompulsyjne. 

Doniesienie wstępne. 


Badania dotyczące występowania zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego wśr d 

pacjentek z jadłowstrętem psychicznym wskazują na kilka możliwych powiązań 

pomiędzy powyższymi schorzeniami. Po pierwsze wyraźna manifestacja jadłowstrętu 

zwiększa ryzyko pojawienia się objaw w obsesyjno-kompulsyjnego, gł wnie ze 

względu na to, że znaczna część pacjent w prezentuje przedchorobową osobowość 

anankastyczną. Podczas choroby cechy obsesyjno-kompulsyjne mogą być zatem 

silniej wyrażone, być może jako konsekwencja głodzenia. Ponadto część badaczy 

dowodzi, że u znacznego odsetka pacjent w z zaburzeniem obsesyjno-kompulsyjnym 

wcześniej występował jadłowstręt psychiczny. 

Z drugiej strony zmiana aktywności ruchowej jest jednym z bardziej znaczących 

objaw w niekt rych zaburzeń psychicznych m.in. jadłowstrętu psychicznego. Obecnie 

dzięki zastosowaniu nowoczesnych technik, aktywność ruchową możemy mierzyć 

precyzyjnie. Badaniem umożliwiającym obiektywny pomiar jest aktometria, kt ra 

polega na mierzeniu ilości ruch w przy pomocy niewielkiego przyrządu aktometru. 

Celem badania było ustalenie wpływu wsp łwystępujących objaw w obsesyjnokompulsyjnych 

na poziom aktywności ruchowej pacjentek z jadłowstrętem 

psychicznym. Badaniu poddano 20 pacjentek hospitalizowanych w Klinice Psychiatrii 

Wieku Rozwojowego w latach 1998-2002. Każda z nich była badana przy pomocy 

kwestionariusza wykrywającego obecność objaw w obsesyjno-kompulsyjnych LOI-CV 

(Leyton Obsessional Inventory-Child Version). Dodatkowo monitorowano aktywność 

ruchową pacjentek przy pomocy aktometru umieszczonego na nadgarstku osoby 

badanej przez 24 godziny. Autorzy prezentują metodę badania oraz dyskutują 

uzyskane wyniki. 

5. Bryńska A., Wiśniewski A., Tomaszewicz-Libudzic C., Błachno M., Szymańska U., 

Wolańczyk T.: 

Spektrum zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych: objawy obsesyjno-kompulsyjne 

wśr d pacjentek z jadłowstrętem psychicznym. 


Koncepcja spektrum zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych, rozwijana w ciągu ostatnich 

lat (Hollander i Benzaquen, 1993) powstała w oparciu o obserwacje w zakresie 

istnienia podobnych cech klinicznych w przypadku zaburzenia obsesyjnokompulsyjnego 

(Obsessve-Compulsive Disorder -OCD) i niekt rych schorzeń. 

Zasadniczymi objawami w grupie tych zaburzeń są myśli natretne oraz powtarzalne 

zachowania. Powiązania mogą dotyczyć r wnież takich cech jak wiek pojawienia się 

choroby, przebieg kliniczny, wsp łwystępowanie innych zaburzeń, przypuszczalna 

etiologia oraz odpowiedź na leczenie farmakologiczne lub behawioralne. Spektrum 

zaburzeń obsesyjno kompulsyjnych obejmuje kilka, wzajemnie przenikających się 

kategorii zaburzeń. Pierwsza z nich to zaburzenia typu somatopodobnych 

np.dysmorfofobia; druga to zaburzenia o charakterze neurologicznym np. pląsawica 

40


Sydenhama; trzecia obejmuje zaburzenia kontroli impuls w np. trichotillomanię; 

czwarta kategoria to zaburzenia odżywiania, w tym przede wszystkim jadłowstręt 

psychiczny i bulimia; a piąta to zaburzenia typu schizo-obsesyjnych i schizoafektywnych. 

Wiele danych świadczy o częstym wsp łwystępowaniu zaburzeń 

odżywiania i OCD. Badania w tym zakresie mają na celu nie tylko ustalenie zależności 

epidemiologicznych, ale są także wyrazem dążenia do ustalenia wsp lnego podłoża 

etiologicznego. 

Celem pracy było ustalenie rozpowszechnienia OCD i subklinicznej postaci zaburzenia 

wśr d pacjentek z jadłowstrętem psychicznym, profilu objaw w obsesyjnokompulsyjnych 

w grupie badanej i ich ewentualnego związku z parametrami 

klinicznymi. 

Badaniem objeto 145 pacjentek z jadłowstrętem psychicznym hospitalizowanych w 

Klinice Psychiatrii Wieku Rozwojowego AM w Warszawie w latach 1997 2002. 

Wykorzystano autorski Kwestionariusz Ustrukturyzowanego Wywiadu w kierunku 

OCD (wg DSM-IV oraz ICD-10 oraz polską wersję kwestionariusza LOI-CV (Leyton 

Obsessional Investory-Child Version). Autorzy prezentują metodę badania oraz 

dyskutują uzyskane wyniki. 

6. Cebella A., Łucka I., Fryze M., Pietraszczyk-Kędziora B.: 

Pr ba oceny modelu odżywiania się i funkcjonowania społecznego student w 

IV roku wydziału lekarskiego AM w Gdańsku. 

II Klinika i Katedra Chor b Psychicznych,A kademia Medyczna w Gdańsku 

Cel pracy: Celem pracy było prześledzenie modelu odżywiania się, stanu zdrowia i 

funkcjonowania społecznego wśr d uznawanej za zdrową, grupie student w. 

Materiał: Losowo wybrana grupa 141 student w IV roku Wydziału Lekarskiego AM w 

Gdańsku (w tym 88 kobiet i 53 mężczyzn) w wieku od 21 do 27 lat 

(średnia 22, 87). 

Metoda: Anonimowa ankieta zawierająca pytania dotyczące wyżej wymienionych 

obszar w. 

Wyniki: Prawidłowe odżywianie się deklarowało 80,7 % badanych kobiet oraz 81,1 % 

mężczyzn. Wśr d ankietowanych kobiet aktualnie 10 (11,36 %) spełnia kryteria 

diagnostyczne jadłowstrętu psychicznego, 2 mają nadwagę, 1 jest otyła; 12 

mężczyzn (22,64% badanych) ma nadwagę. 13 kobiet i 6 mężczyzn stosuje 

r żnorodne diety. Lęk przed przytyciem deklaruje 46 kobiet i 12 mężczyzn 

(odpowiednio 52,3 % i 22,6%). Nie akceptuje swojego wyglądu 18 kobiet i 7 

mężczyzn (20,5% i 13,2%). Z powodu zaburzeń odżywania leczone były 2 osoby 1 

kobieta i 1 mężczyzna. Rodzinne występowanie zaburzeń odżywiania podało 10 os b. 

Zespoły depresyjne z towarzyszącymi myślami samob jczymi w przeszłości zgłaszało 

27 os b (18 kobiet i 9 mężczyzn), aktualnie 4 badanych (1 kobieta, 3 mężczyzn). 

Do spożywania alkoholu aktualnie przyznają się 62 osoby, narkotyk w 14 os b, 

nadużywania lek w 3 badanych. Stały związek z partnerem deklaruje 86 kobiet i 31 

mężczyzn. Związek małżeński zawarło 4 badanych, tylko oni mają dzieci. Pożycie 

seksualne za satysfakcjonujące uznało 85 kobiet i 36 mężczyzn. 

Wnioski: Studenci medycyny stanowią grupę o podwyższonym ryzyku występowania 

zaburzeń odżywiania się, zespoł w depresyjnych oraz zachowań prowadzących do 

uzależnień. 

41


7. Chmielewska D., Kucharska-Pietura K., Makarewicz A., Wysocka A.: 

Percepcja wyrazu emocjonalnego twarzy w jadłowstręcie psychicznym. 


W pracy przedstawiono jakościowe i ilościowe zaburzenia proces w percepcji twarzy 

per se jak i wyrażanych przez nich stan w emocjonalnych w grupie pacjentek 

chorych na jadłowstręt psychiczny. 

Grupa badana składała się z 30 praworęcznych chorych z rozpoznaniem jadłowstrętu 

psychicznego wg kryteri w ICD-10 oraz z 30 praworęcznych zdrowych kobiet, kt re 

stanowiły grupę kontrolną. W badaniach zastosowano: Skalę do oceny zaburzeń 

depresyjnych Hamiltona, Twarzowy Test Rozpoznawania Emocji oraz Test do Oceny 

Pamięci Rozpoznawania Twarzy. Badania przeprowadzono co najmniej po 2 

tygodniach od przyjęcia do szpitala. 

Wyniki badań ujawniły istotnie większe zaburzenie proces w percepcji emocji, w 

szczeg lności emocji o zabarwieniu negatywnym w jadłowstręcie psychicznym w 

por wnaniu z grupą kontrolną, podczas gdy postrzeganie twarzy neutralnych było 

prawidłowe. Deficyt w percepcji twarzy emocjonalnych ujawnił stabilny charakter i 

pozostawał niezależny od przebiegu choroby, nasilenia depresji, czasu trwania 

leczenia oraz BMI. 

8. Dąbkowski M., Gniot B.: 

Wstępne spostrzeżenia nad leczeniem zaburzeń anorektycznych olanzapiną 

(Zyprexa) 

Akademia Medyczna w Bydgoszczy, Katedra i Klinika Psychiatrii; 

Oddział Psychiatrii Dzieci i Młodzieży Wojew dzkiego Ośrodka Lecznictwa 

Psychiatrycznego w Toruniu 

Oceną objęto 14 pacjentek Oddziału Psychiatrii Dzieci i Młodzieży w Toruniu w wieku 

od 14 do 19 rż., prezentujących ciężkie i umiarkowanie ciężkie (w skali CGI) nasilenie 

zaburzeń anorektycznych. U siedmiorga z nich stwierdzano podw jną diagnozę - 

objawy jadłowstrętu wsp łistniały z zaburzeniami schizofrenicznymi (schizofrenia 

paranoidalna; niezr żnicowana bądź zaburzenia schizofrenopodobne) - Grupa 

SchiAN. U pozostałych siedmiu chorych jadłowstręt psychiczny towarzyszył 

schizotypowym zaburzeniom osobowości - Grupa ZOAN. Osiem chorych 

reprezentowało typ przeczyszczajacy jadłowstrętu, sześć dziewcząt miało typ 

restrykcyjny. Grupę referencyjną stanowiło siedem chorych z jadłowstrętem 

psychicznym (4 os b typ restrykcyjny, 3 typ przeczyszczający) w zbliżonym wieku i 

wcześniejszej historii - Grupa AN opr cz psychoterapii były one ewentualnie leczone 

fluvoxaminą lub fluoxetyną. Wszystkie chore włączone były do oddziaływań 

behawioralno-poznawczych i spotkań rodzinnych. Dla oceny skuteczności leczenia 

przyjęto czas osiągnięcia BMI > 18 i czas uzyskania satysfakcjonującej wsp łpracy w 

terapii ze strony pacjentki oraz ocenę CGI w tym okresie. 

Olanzapinę (preparat Zyprexa) chore z Grupy SchiAN otrzymywały w dawce od 7,5 

mg pro die do 15 mg pro die (śr. 12,8 mg); z Grupy ZOAN w dawce 2,5 mg do 5 mg 

pro die (śr. 3,9 mg). Zaobserwowano istotne statystycznie skr cenie czasu 

42


osiągnięcia wymaganego BMI w grupie SchiAN i ZOAN w por wnaniu z Grupą AN. 

Chore z wszystkich trzech Grup w zbliżonym czasie podejmowały konstruktywną 

wsp łpracę w leczeniu. Nasilenie Skali CGI nie r żniło się w czasie osiągnięcia 

BMI=18. U pacjentek z Grupy SchiAN i ZOAN wystąpiło zmniejszenie nasilenia 

obsesyjnych myśli oraz zachowań kompulsywnych. Niezależnie od tego leczenie 

zaburzeń schizofrenicznych (Grupa SchiAN) r wnież przyniosło istotną poprawę. W 

ocenie objaw w ubocznych wykazano przemijające zwiększenie senności, 

sporadycznie ślinotok. W 6-cio miesięcznej katamnezie uzyskana poprawa utrzymała 

się. 

Korzystny profil działania w jadłowstręcie psychicznym olanzapiny (Zyprexa) rozważa 

się w kategoriach skuteczności tego preparatu w spectrum zaburzeń obsesyjnokompulsywnych 

oraz manifestacji jadłowstrętu jako wczesnego początku schizofrenii 

lub spectrum schizofrenii. 

9. Dmitrzak-Węglarz M., Rybakowski F., Słopień A., Czerski P., Hauser J., 

Rajewski A.: 

Badanie asocjacyjne alleli gen w kodujących DRD4 i COMT w jadłowstręcie 

psychicznym 


Akademia Medyczna w Poznaniu 

Cel badania: 

Badania rodzin i bliźniąt wskazują na czynniki genetyczne związane z etiologią 

jadłowstrętu psychicznego (anorexia nervosa- AN). Zaburzenia w obrębie układu 

dopaminergicznego mogą stanowić czynnik predysponujący do wystąpienia tego 

zaburzenia. W niniejszej pracy podjęto badanie asocjacyjne alleli gen w kodujących 

receptor dopaminy DRD4 i enzym katechol-o-metylotransferazy (COMT) biorący 

udział katabolizmie dopaminy w celu zbadania ich związku z jadłowstrętem 

psychicznym 

Osoby badane: 

Grupę badaną stanowiło 95 pacjentek z rozpoznaniem jadłowstrętu psychicznego, 

spełniających kryteria diagnostyczne DSM-IV oraz ICD-10. Grupa kontrolna składała 

się z 144 kobiet (dawcy krwi oraz studentki).Średnia wieku dla grupy badanej 

18,45 (SD=3,19), średnia wieku dla grupy kontrolnej 34,99 (SD=10,03) 

Metoda: 

Polimorfizm badanych gen w analizowano przy wykorzystaniu metod PCR-RFLP 

1. Polimorfizm genu DRD4 polega na substytucji -521C/T w rejonie promotora. 

Polimorfizm ten analizowano przy użyciu enzymu restrykcyjnego NsbI. Analizowany 

polimorfizm ma charakter funkcjonalny, ponieważ allel C charakteryzuję się mniejszą 

aktywnością transkrypcyjną 

2. Polimorfizm genu COMT polega na zamianie waliny w metioninę w pozycji 158 na 

poziomie białka, co warunkuje powstanie enzymu o odmiennej aktywności 

enzymatycznej. Badany polimorfizm analizowano przy użyciu enzymu restrykcyjnego 

Hsp92II 

Wyniki: 

DRD4: Nie stwierdziliśmy istotnej statystycznie r żnicy w częstości występowania 

genotyp w jak i alleli -521C/T genu DRD4 pomiędzy grupą chorych na anoreksję a 

43


grupa kontrolną (p=0,405 dla genotyp w, p=0,460 dla alleli). Prowadząc analogiczną 

analizę w podgrupach uwzględniających podział ze względu na typ anoreksji nie 

stwierdzono r żnic istotnych statystycznie zar wno w częstości genotyp w (p=0,839) 

jak i alleli (p=0,448) 

COMT: Nie stwierdziliśmy istotnej statystycznie r żnicy w częstości występowania 

genotyp w jak i alleli val158met genu COMT pomiędzy grupą chorych na anoreksję a 

grupa kontrolną (p=0,078 dla genotyp w, p=0,368 dla alleli). Prowadząc analogiczną 

analizę w podgrupach uwzględniających podział ze względu na typ anoreksji nie 



Wnioski: 

Nie stwierdziliśmy związku pomiędzy badanym polimorfizmem genu DRD4 i COMT a 

ryzykiem zachorowania na jadłowstręt psychiczny 

10. Grzelak P., Rabe-Jabłońska J., Wyszogrodzka-Kucharska A., Gajewicz W., 

G raj B.: 

Zastosowanie protonowej spektroskopii rezonansu magnetycznego w ocenie 

m zgowia pacjentek z jadłowstrętem psychicznym. 

Klinika Zaburzeń Afektywnych i Psychiatrii Młodzieżowej Katedry Psychiatrii 

Zakład Radiologii-Diagnostyki Obrazowej 

Uniwersytet Medyczny w Łodzi 

Jadłowstręt psychiczny (j.p.) to zaburzenie odżywiania, kt re dotyczy około 1% 

młodych kobiet, w ostatnich latach obserwowany jest systematyczny wzrost 

zachorowań na to schorzenie w społeczeństwach wysoko rozwiniętych. W wielu 

pracach badawczych podnoszona jest kwestia występowania zmian zanikowych 

m zgowia u os b z j.p. Na podstawie badań przeprowadzonych technikami TK i RM 

zmiany te definiowano jako pseudoatrofię korowo-podkorowa. Nieznane jest podłoże 

metaboliczne obserwowanych w j.p. zmian zanikowych m zgowia. Celem naszego 

badania była sprawdzenie przydatności metody 1H-MRS w ocenie zmian 

metabolicznych występujących u os b z j.p.. Zbadaliśmy tą metodą 18 pacjentek, 

ocenialiśmy występowanie uchwytnych zaburzeń metabolicznych i odnosiliśmy wyniki 

do grupy kontrolnej. H1-MRS wykonywaliśmy metodą pojedynczego woxela (SVS) w 

istocie białej i szarej. Przy ocenianiu poziom w interesujących nas metabolit w 

zastosowaliśmy zmodyfikowaną sekwencję echa spinowego typu STEAM przy kr tkim 

czasie echa (TE) 20ms, długim czasie repetycji (TR) 3000ms dla 128 powt rzeń. 

Dane analizowaliśmy za pomocą fabrycznej aplikacji aparatu i dodatkowych aplikacji 

na konsoli peryferyjnej. Dob r sekwencji MRS wynikał z szczeg lnego 

zainteresowaniem metabolitami o kr tkim czasie echa; myoinozytolem i lipidami. 

Poza tym ocenialiśmy piki odpowiadające; N-acetylo-asparginianowi (NAA), cholinie 

(Cho) i związkom fosfokreatyninowym (Cr i PCr). W istocie białej zaobserwowaliśmy 

obniżenie piku lipidowego, przy niezmienionzm poziomie pozostałych metabolit w. 

Uzyskane dane aproksymowaliśmy i przedstawiliśmy jako stosunek lip:Cr. 

Obserwowane zmiany dotyczące lipid w korelują z doniesieniami wskazującymi na 

zaburzenia metabolizmu tych związk w u pacjentek z AN oraz wskazują na istotną 

rolę zaburzeń regulacji tych związk w w patomechanizmie rozwoju choroby. 

44


11. Janas-Kozik M.* , **, Krupka-Matuszczyk I.*, Augustyniak E.**, Niezgoda S.* , **, 

Matuszczyk M.*: 

Być kobietą? Kobiecość w zaburzeniach odżywiania się. 



Zaburzenia odżywiania charakteryzują się wielowymiarową paletą objaw w, zar wno 

z kręgu somatyki jak i psychiki. Oczywistą konsekwencją uzewnętrznienia 

symptom w tych zaburzeń jest atak na własną kobiecość i rozw j psychoseksualny. 

W przedstawionej pracy zaprezentowano diagnostyczny obraz kobiecości pacjentek 

z rozpoznaniem zaburzeń odżywiania się. W celu stworzenia obrazu kobiecości u 

dziewcząt z tą diagnozą posłużyły następujące techniki i narzędzia diagnostyczne: 

inwentarz do oceny płci psychologicznej IPP-A. Kuczyńskiej, rysunkowe techniki 

projekcyjne, zdania niedokończone Jestem kobietą..., Chciałabym być kobietą..., 

rozmowa, wywiad. 

Wstępne wyniki badań sugerują następujące wnioski: U dziewcząt z zaburzeniami 

odżywiania się występują trudności z akceptacją siebie jako kobiety, lęk przed 

konfrontacją z naturalną drogą rozwoju psychoseksualnego, trudności z tworzeniem 

swej kobiecej tożsamości, op r przed podejmowaniem tematyki rozwoju własnej 

kobiecości i inn. 

Wyniki powyższych badań wstępnych stały się inspiracją do podjęcia konkretnej 

pracy terapeutycznej podejmującej tematykę tożsamości kobiecej i rozwoju 

psychoseksualnego. 

W zaprezentowanej pracy przedstawiono zarys stworzonego cyklu zajęć pt. Być 

kobietą- mających na celu kreowanie własnej tożsamości kobiety, poznawanie i 

konfrontowanie z dylematami z tego zakresu oraz redukcję lęk w związanych z 

rozwojem psychoseksualnym. Do zajęć wykorzystano artystyczne formy pracy i 

ekspresji takie jak; muzykoterapia, choreoterapia, elementy psychorysunku. 

R żnorodne formy muzyczne stały się pretekstem i tłem do dalszego 

przepracowywania i konfrontacji z powyższą problematyką. 

12. Janas-Kozik M. * , **, Krupka-Matuszczyk I.*, Augustyniak E.**, Matuszczyk M.*, 

Siwiec A.**: 

Zarys programu terapeutycznego dla pacjentek z zaburzeniami odżywiania się 

stosowany w Oddziale Psychiatrii Wieku Rozwojowego w Sosnowcu. 



W wystąpieniu zaprezentowano gł wne kierunki pracy terapeutycznej w leczeniu 

zaburzeń jedzenia na Oddziale Psychiatrii Wieku Rozwojowego w Centrum Pediatrii w 

Sosnowcu. Przedstawiono obserwacje własne z zakresu pracy z pacjentkami z 

zaburzeniami odżywiania się oraz powstały na tej podstawie program terapeutyczny 

uwzględniający wielowymiarowość czynnik w etiologicznych i przekładający je na 

praktyczne oddziaływania lecznicze. 

Zaprezentowano eklektyczny model terapii zaburzeń odżywiania się (anoreksja 

nervosa, bulimia nervosa) prowadzony w ramach zamkniętego leczenia szpitalnego 

45


oraz og lne zasady mu towarzyszące. Na przedstawiony model składa się kilka 

r żnorodnych form i rodzaj w terapii: psychoterapia indywidualna i grupowa, 

rodzinna, terapia behawioralna, poznawcza, systemowa, psychodynamiczna; 

psychoedukacja, arteterapia; psychorysunek, muzykoterapia z elementami 

choreoterapii, praca z ciałem. Każda z tych form pracy posiada specyficzne 

zastosowanie, cele i metody pracy, jeśli chodzi o leczenie zaburzeń odżywiania się. 

Ukazano przydatność oraz potrzebę i sens ich stosowania w tego typu schorzeniach. 

Końcowa część prezentacji zawiera obserwacje własne dotyczące powtarzających się 

dylemat w i trudności, jakie spotykają w swej pracy terapeuci i lekarze zajmujący się 

pacjentkami cierpiącymi na zaburzenia odżywiania się. 

13. Janas-Kozik M. * , **, Krupka-Matuszczyk I.*, Hyrnik J.**, Matuszczyk M.*, 

Siwiec A.**: 

Psychodynamiczne aspekty psychoterapii grupowej w leczeniu zaburzeń 

odżywiania się - doświadczenia własne Oddziału Psychiatrii Wieku Rozwojowego 

Centrum Pediatrii w Sosnowcu. 



Zaburzenia odżywiania się stanowią poważny problem kliniczny, a jego skalę 

obrazuje stale rosnąca liczba hospitalizowanych pacjentek z rozpoznaniem anoreksji 

psychicznej i bulimii. W niniejszym wystąpieniu przedstawiono rozważania dotyczące 

terapii grupowej w zaburzeniach odżywiania się z uwzględnieniem argument w 

przemawiających za wyborem psychodynamicznego modelu psychoterapii oraz 

uzasadniających jego skuteczność, na podstawie własnych doświadczeń Oddziału 

Psychiatrii Wieku Rozwojowego Centrum Pediatrii w Sosnowcu. Jakkolwiek wyb r 

ten, może wzbudzać kontrowersje. 

Zaprezentowana została proponowana przez nas koncepcja terapii grupowej - 

dzielimy się własnymi doświadczeniami w tej dziedzinie. Om wiono podstawy 

teoretyczne, technikę pracy, wyjaśniono psychodynamiczne rozumienie pracy z 

grupą. Przedstawiono także implikacje praktyczne dotyczące problematyki 

dominującej w zaburzeniach odżywiania się, z perspektywy dynamicznej. 

Na podstawie zaproponowanego przez nas modelu i podejścia w leczeniu zaburzeń 

odżywiania się, pokazano w jaki spos b możliwe jest realizowanie terapeutycznych 

cel w oraz przepracowanie problematyki, z jaką spotykają się klinicyści zajmujący się 

anoreksją i bulimią. 

14. Janas-Kozik M. * , **, Krupka-Matuszczyk I.*, Krzystanek M.*, Trzeciak H.***, 

Szymszal J.**: 

Wpływ fototerapii i fluwoksaminy na aktywność fosfolipazy D w trombocytach 

pacjent w z rozpoznaniem jadłowstrętu psychicznego. 



*** Zakład Farmakologii Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach 

Fosfolipaza D (PLD) jest bardzo aktywnym elementem życia 

wewnątrzkom rkowego, enzymem, kt ry jest obecny prawie we wszystkich znanych 

46


kom rkach ssak w. Rozkłada ona r żne fosfolipazy błonowe. Kwas fosfatydowy (PA), 

kt ry powstaje obok choliny z rozpadu fosfatydylocholiny (PC), przy udziale PLD, 

wydaje się być kluczowym elementem układu wt rnych przekaźnik w. Fototerapię do 

leczenia wprowadził Rosenthal w 1984r. Zar wno udział PLD jak i fototerapii w 

jadłowstręcie psychicznym (AN) do chwili obecnej nie był badany. 

Cel pracy: 

1. Określenie r żnic aktywności błonowej PLD w trombocytach krwi pacjent w z 

AN w por wnaniu z grupą odniesienia 

2. Zbadanie wpływu fototerapii i terapii selektywnym inhibitorem wychwytu 

zwrotnego 

serotoniny (fluwoksaminy) na aktywność PLD w trombocytach. 

Materiał i metoda: 

Badaniem objęto 16 pacjentek z AN (gr. I). Grupę odniesienia (gr. II) stanowiło 25 

zdrowych dziewcząt w wieku od 18 do 19 lat nie chorujących na żadne choroby 

przewlekłe. 

Gr. I podzielona na dwie podgrupy: 

gr. I a n=9 leczone fototerapią przez okres 6 tyg. tj. 30 sesji po 30 min każda. 

gr. I b n=7 leczone fluwoksaminą w dawce 100mg/d. 

W grupie pierwszej dwukrotnie oznaczono poziom PLD w krwi na początku leczenia i 

po 6 tyg. leczenia. 

Wyniki: 

1. W grupie pacjentek leczonych na AN (gr.I) średni poziom aktywności błonowej 

PLD wynosił 1,411 nmol/mg/min, natomiast w grupie odniesienia (g.II) średni 

poziom PLD wynosił 1,367 nmol/mg/min brak znamienności statystycznej 

aktywności błonowej PLD w trombocytach pomiędzy grupami test U Manna 

Whitneya. 

2. W grupie pacjentek I a (pacjentki z AN leczone fototerapią n=9) brak 

znamienności statystycznej w aktywności błonowej PLD w trombocytach przed 

leczeniem i po 6 tyg. leczenia (test kolejności par Wilcoxona p=0,15514) jak r wnież 

brak znamienności statystycznej w gr. I a w akt. błonowej PLD w trombocytach 

przed leczeniem i po 6 tyg. leczenia w por wnaniu z gr. kontrolną (p=0,0590, 

p=0,1737, test U Manna Whitneya). 

3. W gr. I b (pacjentki z AN leczone fluwoksaminą) brak znamienności 

statystycznej w aktywności błonowej PLD w trombocytach przed leczeniem jak i po 6 

tyg. leczenia, jak r wnież brak znamienności statystycznej w gr. I b w aktywności 

błonowej PLD w trombocytach przed leczeniem i po 6 tyg. leczenia w por wnaniu z 

grupą kontrolną (p=0,9473, p=0,8948, test U Manna Whitneya). 

Wniosek: 

Poziom aktywności błonowej fosfolipazy D (PLD) w trombocytach pacjentek z AN 

wydaje się być nieistotną wartością w programie leczenia u pacjentek z AN w 

obserwacji 6-cio tygodniowej. 

47


15. Janas-Kozik M. * , **, Krupka-Matuszczyk I.*, Krzystanek M.*, Szymszal J.**, 

Augustyniak E.**: 

Przydatność fototerapii w leczeniu jadłowstrętu psychicznego. 



Fototerapia została wprowadzona w 1984r. przez Rosenthal a do leczenia 

sezonowych zaburzeń afektywnych. Może ona mieć charakter leczenia 

podstawowego jak i wspomagającego leczenie farmakologiczne. Jadłowstręt 

psychiczny (AN) związany jest z nadczynnością w układzie serotoninergicznym. Jeden 

z mechanizm w działania fototerapii to nasilenie transmisji serotoninergicznej 

m zgu. Istnieje prawdopodobieństwo, że światło lamp używane do fototerapii może 

przynieść poprawę stanu zdrowia pacjentek z AN (badanie takie do chwili obecnej nie 

było prowadzone w żadnym ośrodku). 

Cel pracy: 

Określenie wpływu fototerapii na przyrost masy ciała i objawy depresyjne u 

pacjentek leczonych z powodu AN. 

Materiał i metoda: 

Badaniem objęto 26 pacjentek cierpiących na AN leczonych w Oddziale Psychiatrii 

Wieku Rozwojowego w Centrum Pediatrii w Sosnowcu. Przedział wiekowy chorych 

objętych badaniem wynosił od 12 r.ż. do 22 r.ż. 

Chore podzielono na 2 grupy: 

gr. I - leczona fototerapią n = 9 (30 sesji 6 tyg. leczenia po 30 min u każdej chorej), 

6 z nich miało objawy depresyjne, kt re oceniono skalą Hamiltona przy przyjęciu i w 

6 tyg. leczenia. 

gr. II - (grupa kontrolna) nieleczona fototerapią ani farmakologicznie (n = 17). 

Pacjentki w grupie I i II były objęte psychoterapią. 

Wyniki: 

1. Analiza BMJ w odstępach jednotygodniowych wykazała przyrost tego 

parametru w obu grupach 

(test Anova Friedmana) gr. I p = 0,00097, gr. II p < 0,001. 

2. Zmiany BMJ w stosunku do okresu 0 (przy przyjęciu) są w obu grupach 

por wnywalne, ale 

niezmienne statystycznie (test U Manna Whitneya). 

3. W grupie I u pacjentek, kt re miały objawy depresyjne (n = 6) po 

zastosowanej fototerapii 

stwierdzono zmniejszenie się stopnia nasilenia objaw w depresyjnych mierzonych 

skalą Hamiltona (p = 0,02771) test kolejności par Vilcoxona. 

Wniosek: 

Fototerapia może być traktowana jako forma leczenia objaw w depresyjnych 

towarzyszących AN. 

48


16. Pietrzak S., Czerebiej M., Muzalewski P., B cker M., Dąbkowski M.: 

Ocena rozpowszechnienia spektrum zaburzeń odżywiania w populacji student w 

kierunk w uniwersyteckich 


Przebadano kohortę 443 student w kierunk w uniwersyteckich (381 kobiet i 62 

mężczyzn, odpowiednio 86% i 14%) obejmującą osoby kierunk w wieku od 18 do 26 

lat. Średnia wieku wszystkich badanych wynosiła 21,7 lat. 

Narzędziem badawczym był kwestionariusz wg K. A. Halmi, J.R. Falk, E. Schwarz w 

modyfikacji własnej oraz ankieta EAT-26. 

Przyjęto następujące kryteria spektrum zaburzeń w odżywianiu typu anorektycznego: 

A) Wynikające z BMI (dla kobiet ≤17,5; dla mężczyzn ≤19,0) 

B) Wynikające z częstości zachowań anorektycznych 

C) Wynikające z obsesyjno-kompulsywnych postaw wobec jedzenia. 

Uzyskano następujące wyniki: 

5,13% ankietowanych spełniło kryterium A. 

0,93% badanych os b spełniło kryterium B. 

16,32% jest często albo zazwyczaj, albo zawsze zaangażowane w zachowanie diety 

oraz 28,9% jest przerażonych posiadaniem nadwagi i spełniło warunki kryterium C. 

Przyjęto następujące kryteria spektrum zaburzeń odżywiania typu bulimicznego: 

A) Wynikające z ankiety wg. Halmi K.A i wsp. 

B) Wskazujące na zaburzenia typu purging bulimia 

C) Wynikające z używania środk w farmakologicznych w celu kontrolowania wagi. 

Uzyskano następujące wyniki: 

10,13% ankietowanych spełniło kryterium A. 

3,22% og łu badanej populacji przyznało się do prowokowania wymiot w po 

spożyciu zbyt dużej ilości pożywienia, spełniło kryterium B. 

18,88% badanych os b spełniło kryterium C. 

Wnioski: 

Częstość występowania zaburzeń odżywiania ujawniona metodą skriningową w 

badanej populacji wynosi ok. 1,07 % dla jadłowstrętu i 0,69% dla bulimii i jest 

zbliżona do częstości występowania tych zaburzeń w innych krajach europejskich. 

Częstość występowania spektrum zaburzeń odżywiania ujawniona metodą 

skriningową w badanej populacji wynosi ok. 40,32% dla jadłowstrętu i 23,73% dla 

bulimii. Subiektywnie oczekiwana waga u co 9-tej osoby przekracza granice 

klinicznego niedoboru. 

Osoby z zaburzeniami odżywiania typu bulimicznego dwukrotnie częściej sięgają po 

środki farmakologiczne w celu kontrolowania swojej wagi. 

Należy pamiętać o możliwości występowania typu przeczyszczającego zaburzeń 

odżywiania. W naszym badaniu stwierdzono je aż u 22% os b z zaburzeniami typu 

anorektycznego. Ponad połowa badanych kobiet przejawia postawy (emocje, 

zachowania, przekonania) promujące nieprawidłowo niską masę ciała. 

49


17. Pilecki M., Modrzejewska R., Bomba J.: 

Rozpowszechnienie zaburzonego odżywiania się w populacji uczni w klas drugich 

krakowskich szk ł ponadpodstawowych w roku szkolnym 2000/2001. 


Cel pracy: Określenie rozpowszechnienia oraz obrazu zaburzonego odżywania się 

mierzonego testem EAT26 w populacji uczni w klas drugich krakowskich szk ł 

ponadpodstawowych w roku szkolnym 2000/2001 

Materiał: Dobrana na podstawie procedury losowania warstwowego reprezentatywna 

pr ba populacyjna uczni w klas drugich krakowskich szk ł ponadpodstawowych obu 

płci w drugiej połowie roku szkolnego 2000/2001. 

Metoda: Analiza wynik w kwestionariusza EAT26. 

Wyniki: Wynik EAT26 obliczono dla 1793 os b, 992 dziewcząt oraz 801 chłopc w. 

Średni wynik testu EAT26 dla dziewcząt wyni sł 11,8 (sd 11,36), dla chłopc w zaś 

6,12 (sd 7,87). Wynik wyższy niż 20 punkt w otrzymało 17,8% dziewcząt oraz 6,6% 

chłopc w. 

Wnioski: Otrzymane wyniki w zestawieniu z wynikami wcześniejszych polskich badań 

wskazują na wzrost nasilenia zaburzonego odżywiania się oraz zmianę obrazu 

zaburzonego odżywiania się wśr d nastolatk w. 

18. Pilecki M., J zefik B.: 

Czynniki kulturowe oraz cechy obrazu siebie wsp łwystępujące z zaburzeniami 

odżywiania się. 


Cel pracy: Ocena powiązań pomiędzy czynnikami związanymi z szeroko rozumianą 

kulturą oraz obrazem siebie a występowaniem zaburzeń w odżywianiu się. 

Materiał: 36 dziewcząt z rozpoznaniem zaburzeń odżywiania się oraz 81 dziewcząt z 

grupy kontrolnej wyłonione na drodze II etapowego badania populacyjnego uczennic 

klas pierwszych krakowskich szk ł ponadpodstawowych w roku szkolnym 1998/1999. 

Metoda: Analiza w odniesieniu do diagnozy odpowiedzi na pytania Kwestionariusza 

Kulturowego (KK) autorstwa M. Pileckiego i B. J zefik oraz odpowiedzi 

Kwestionariusza Obrazu Siebie D. Offera (KOS). 

Wyniki: W istotny statystycznie spos b r żnicować grupy okazało się 21 pytań KK 

oraz 22 pytania KOS. Test osypiska dla tych pytań wykazała zasadność rozwiązania 

jednoczynnikowego w KK oraz dwuczynnikowego w KOS. Pytania definicyjne CZI KK 

okazały się odnosić do chudej sylwetki, znaczenia starania się o wypełnienie tego 

ideału oraz lęku przed utratą kontroli. Wszystkie pytania definicyjne CZI KOS 

odnosiło się do konflikt w w rodzinie, CZII KOS do obrazu siebie o neurotycznym 

charakterze. Czynnik KK okazał się w istotny statystycznie spos b r żnicować od 

siebie grupy zmiennej diagnozy. Pozostawał r wnież w istotnym statystycznie 

związku z oboma niepowiązanymi ze sobą czynnikami KOS. Zar wno nasilenie 

neurotyczności, jak i poczucia konflikt w rodzinnych związane było ze wzrostem 

znaczenia czynnika kulturowego. 

Wnioski: Domniemany czynnik kulturowy w badanej grupie wydaje się wiązać przede 

wszystkim z konfliktem pomiędzy potrzebą kontroli a uleganiem popędom w 

50


powiązaniu z przeżywaniem obrazu własnego ciała. Występuje on w powiązaniu z 

dwoma niezależnymi od siebie czynnikami związanymi z poczuciem negatywnych 

relacji rodzinnych i neurotyzmem. 

19. Rybakowski F., Dmitrzak-Węglarz M., Słopień A., Czerski P., Hauser J., 

Rajewski A.: 

Temperament i charakter w jadłowstręcie psychicznym- wpływ gen w 

transportera serotoniny i receptora 5-HT2A. 

Klinika Psychiatrii Dzieci i Młodzieży. Akademia Medyczna w Poznaniu 

Cel badania 

Pacjentki z jadłowstrętem psychicznym (AN) r żnią się od os b z grupy kontrolnej 

cechami temperamentu i charakteru. Niekt re cechy osobowości mogą wykazywać 

r żne nasilenie także w podtypach jadłowstrętu psychicznego. Istnieje możliwość, że 

część genetycznej podatności zachorowanie na AN jest przekazywana poprzez rozw j 

określonych cech osobowości, kt re mogą predysponować do zachorowania. 

Metody 

U 61 pacjentek z AN (36 z podtypem restrykcyjnym/ 25 z podtypem bulimicznym) 

oraz u 60 dobranych pod względem wieku os b z grupy kontrolnej wykonano 

badanie za pomocą Inwentarza Temperamentu i Charakteru. U 40 pacjentek z 

rozpoznaniem AN wykonano genotypowanie dw ch polimorfizm w układu 

serotoninergicznego, kt re mogą wpływać na cechy osobowości. 

Wyniki 

Pacjentki z restrykcyjnym podtypem jadłowstrętu psychicznego uzyskały w 

por wnaniu do grupy kontrolnej istotnie wyniki wyższe w podskalach wytrwałości, 

unikania uraz w i zdolności do wsp łpracy oraz istotnie niższe w podskalach 

zapotrzebowania na stymulację i zdolności do samotranscendencji. Osoby z 

bulimicznym podtypem AN uzyskały w powyższych skalach wyniki pomiędzy osobami 

z podtypem restrykcyjnym i osobami z grupy kontrolnej, z wyjątkiem skali zdolności 

do samo-transcendencji, gdzie ich wynik był istotnie wyższy niż pacjentek z 

restrykcyjną postacią AN. Polimorfizm w obrębie genu dla transportera serotoniny nie 

wykazywał związku z cechami osobowości u pacjentek z AN. Natomiast polimorfizm 

w obrębie genu receptora 5-HT2A wykazywał asocjację z wymiarem temperamentuunikaniem 

uraz w, kt ry może stanowić czynnik predysponujący do wystąpienia AN. 

Wnioski 

Pacjentki z AN r żnią się pod względem cech temperamentu (m.in. unikania uraz w) 

i charakteru od os b z grupy kontrolnej. Ten wymiar osobowości wykazuje u 

pacjentek z AN związek z polimorfizmem receptora 5-HT2A. Gen receptora 5-HT2A 

może zwiększać ryzyko wystąpienia AN poprzez wpływ na wymiar osobowościunikanie 

uraz w. 

51


20. Słopień A., Dmitrzak-Węglarz M., Skibińska M., Rybakowski F., Hauser J., 

Rajewski A.: 

Brak asocjacji pomiędzy polimorfizmem genu BDNF a jadłowstrętem psychicznym 

Klinika Psychiatrii Dzieci i Młodzieży. Akademia Medyczna w Poznaniu 

Cel badania: 

BDNF Brain Derrived Neurotrophic Factor jest członkiem rodziny neurotrofin. BDNF 

odgrywa istotną rolę w neuroprotekcji i plastyczności synaptycznej w ośrodkowym 

układzie nerwowym. Badania wskazują także na udział BDNF w regulacji masy ciała 

oraz w zaburzeniach jedzenia. Gen kodujący BDNF jest, więc genem kandydującym 

w jadłowstręcie psychicznym (anorexia nervosa AN). Wyniki badań Ribases i wsp. 

(2002) wskazują na asocjację polimorfizmu val66met BDNF z restrykcyjnym 

podtypem AN. 

Metoda: 

Grupę badaną stanowiło 95 pacjentek z rozpoznaniem jadłowstrętu psychicznego i 

144 kobiety z grupy kontrolnej (dawcy krwi oraz studentki).Badany polimorfizm genu 

BDNF polega na substytucji G/A w kodonie 758, co wiąże się z zastąpieniem waliny 

metioniną w pozycji 66 na poziomie białka. Analizę polimorfizmu przeprowadza się z 

zastosowaniem metody PCR-RLFP przy użyciu enzymu restrykcyjnego Eco 721. 

Wyniki: 

Nie stwierdziliśmy istotnej statystycznie r żnicy w częstości występowania genotyp w 

jak i alleli val66met genu BDNF pomiędzy grupą chorych na jadłowstręt psychiczny a 

grupą kontrolną (p=0,855 dla genotyp w, p=0,500 dla alleli). Prowadząc analogiczną 

analizę w podgrupach uwzględniających podział ze względu na typ AN nie 



Wnioski: 

Nie stwierdziliśmy związku pomiędzy badanym polimorfizmem genu BDNF i ryzykiem 

zachorowania na jadłowstręt psychiczny 

21. Sobieszczańska S.A., Rabe-Jabłońska J., Skał M., Dunajska A., 

Wyszogrodzka-Kucharska A.: 

Ocena wybranych parametr w układu krzepnięcia u pacjentek z rozpoznaniem 

jadłowstrętu psychicznego 



Jadłowstręt psychiczny (JP) jest poważnym zaburzeniem psychicznym 

charakteryzującym się nieprawidłowym obrazem własnego ciała, silnym lękiem przed 

przytyciem, intensywnym odchudzaniem aż do wyniszczenia organizmu. Zmniejszenia 

podstawowej zawartości tkanki tłuszczowej poniżej 8% stanowi zagrożenie dla życia 

chorego, m.in. z powodu zwiększonego występowania zawał w serca, zespołu 

wykrzepiania śr dnaczyniowego i zakrzep w wewnątrznaczyniowych. Istotnymi 

czynnikami patogenetycznymi prowadzącymi do tych powikłań mogą być zaburzenia 

krzepnięcia. 

52


Celem pracy była zatem ocena wybranych parametr w układu krzepnięcia oraz 

wybranych parametr w oceny tkanki tłuszczowej, biochemicznych i hormonalnych. 

Wyniki kobiet z jadłowstrętem psychicznym por wnywałam z uzyskanymi w grupie 

kobiet z prawidłowym ciężarem ciała oraz z nadwagą i otyłością. 

Badaniem objęto 99 kobiet, w tym: 

- 23 zdrowe kobiety z nadwagą i otyłością 

- 37 zdrowych kobiet z prawidłową masą ciała 

- 39 kobiet z rozpoznaniem jadłowstrętu psychicznego (18 o typie restrykcyjnym i 21 

o typie bulimiczno-przeczyszczającym) 

Wszystkie kobiety biorące udział w badaniu podlegały następującej procedurze 

badawczej: 

1) rozpoznanie JP na podstawie kryteri w zawartych w ICD-10 

2) wyodrębnienie typu JP 

3) ocena BMI 

4) ocena wybranych parametr w układu krzepnięcia (liczba płytek, ATIII, czynnik 

VII, czynnik vWF, fibrynogen, D-dimery, wskaźnik protrombinowy, INR, APTT, TT, 

PT) 

5) ocena procentowej zawartości tkanki tłuszczowej metodą DEXA 

Wnioski: 

1) u chorych z JP występują zaburzenia w układzie krzepnięcia po postacią 

wydłużenia PT, APTT, obniżenia wskaźnika protrombinowego i podwyższenia 

wskaźnika INR 

2) U chorych z JP występują zaburzenia metaboliczne, biochemiczne i hormonalne, w 

tym zmniejszenie procentowej zawartości tkanki tłuszczowej, zmniejszenie poziomu 

glukozy i insuliny oraz poziomu endogennych estrogen w 

3) Nie stwierdzono r żnic w profilu koagulologicznym, metabolicznym, 

biochemicznym i hormonalnym w zakresie w/w parametr w pomiędzy chorymi z JP o 

typie restrykcyjnym i bulimiczno-przeczyszczającym. 

22. Szymańska U., Tomaszewicz-Libudzic C., Jagielska G., Komender J., Błachno M.: 

Zaburzenia metabolizmu kostnego u pacjentek z jadłowstrętem psychicznym. 


W literaturze od lat osiemdziesiątych pojawiają się doniesienia o stwierdzanej w 

przebiegu jadłowstrętu psychicznego (j. p.) osteoporozie i osteopenii, zaliczanych do 

jednej z wielu powikłań somatycznych. 

Osteoporoza w j. p. jest uznana za efekt działania wielu czynnik w, kt re skutkują z 

jednej strony zmniejszonym tempem tworzenia, z drugiej zaś resorpcją kości, brak jest 

jednak jednoznacznych danych na temat dokładnego patomechanizmu osteoporozy w j. 

p. 

Celem badania było oznaczenie stężeń wskaźnik w przemiany kostnej: osteokalcyny w 

surowicy, hydroksyproliny w moczu marker w tworzenia kości, oraz deoksypirydynoliny 

w moczu marker w resorpcji kości. Oznaczano r wnieżstężenia aktywnych metabolit w 

Vit. D, mających bezpośredni wpływ na syntezę osteokalcyny, estrogen w (estradiolu) 

hormon w wpływających na dojrzewanie kośca i zapobiegających utracie kości oraz 

glikokortykoid w (kortyzol) stymulujących ich resorpcję. 

METODA: Przebadano 88 pacjentek hospitalizowanych w Klinice Psychiatrii Wieku 

Rozwojowego w okresie 06.99r. 01.03r. Krew i mocz do badania pobierano w ciągu 1 

53


tygodnia pobytu w Klinice, oraz wykonywano bad. denzytometryczne w czasie 

pierwszego miesiąca pobytu. 

Wstępne wyniki wykazały, że: u dziewcząt z j. p.stwierdza się obniżone wskaźniki 

tworzenia kości. 

- u 32 dziewcząt z j. p. stężenie osteokalcyny było poniżej normy, u 1 powyżej 

(og łem36 badań), 

- u 9- poziom deoksypirydynoliny podwyższony, u 8- obniżony (og łem 63 

badania), 

- u 15 pacjentek obniżony poziom 25(OH)D, u 11 dziewcząt obniżony 1,25(OH)2D, 

żadna nie miała podwyższonego poziomu (58 badań), 

- u 15 pacjentek stężenia kortyzolu powyżej normy (62 badania), 

- u 17 stężenie estradiolu powyżej normy, u 23 poniżej normy (og łem 54 

badania). 

Planowane jest przedstawienie korelacji pomiędzy poziomami marker w przemiany 

kostnej a badaniami denzytometrycznymi. 

23. Śmiech A., Wyszogrodzka-Kucharska A., Rabe-Jabłońska J., Iwaszkiewicz J.: 

Ocena metabolizmu kostnego u pacjentek z rozpoznaniem jadłowstrętu 

psychicznego przy zastosowaniu wskaźnik w przemian kostnych. 



Wyniki dotychczasowych badań oceniających gęstość mineralną kośćca u pacjentek z 

jadłowstrętem psychicznym wykazały wysoką częstość występowania u nich osteopenii i 

osteoporozy. 

Celem pracy była ocena stanu przemian kostnych oraz gospodarki wapniowofosforanowej 

u pacjentek z jadłowstrętem psychicznym. 

Materiał i metody: badaniami objęto 40 pacjentek w wieku od 15 do 29 lat (średnio 

19+/- 3,8), o r żnym czasie trwania choroby (od 0,5 do 13 lat, śr. 2,5 +/- 2,4) i w 

r żnych stadiach niedożywienia (BMI od 11 do 19,2 kg/m2, śr. 16,16 +/- 1,94 kg/m2). 

W czasie badania żadna z pacjentek nie miesiączkowała (38 badanych z wt rnym 

brakiem miesiączki, 2 osoby z pierwotnym brakiem miesiączki). Grupę kontrolną 

stanowiło 20 kobiet w wieku od 15 do 27 lat (śr. 20+/- 3,9), z prawidłową masą ciała 

(śr. BMI 22,4 +/- 3,4 kg/m2), regularnie miesiączkujących. 

U wszystkich badanych w surowicy krwi dokonywano oznaczenia stężeń następujących 

substancji: osteokalcyny metodą ELISA, C- końcowego telopeptydu kolagenu typu I 

metodą ELISA oraz wapnia całkowitego i fosforan w. Ponad to u części os b oznaczono 

wydalanie wapnia i fosforan w w dobowej zbi rce moczu. 

Wyniki: po wstępnym opracowaniu wynik w stwierdzono występowanie 

nieprawidłowości w profilu metabolizmu kostnego u chorych z jadłowstrętem 

psychicznym. Obniżone stężenie OC występowało u 7 pacjentek (17,5%), podwyższone 

stężenie CTX u 9 os b (22,5%). U 12 badanych (30%) wykazano znacznie obniżone 

stężenie wapnia w surowicy, a u 4 os b (10%) - spadek stężenia fosforan w. 

U 5 z 26 os b (19%) dobowe wydalanie wapnia z moczem było powyżej wartości 

prawidłowych, a u 8 (37%)- poniżej. 

Wnioski: wykryte nieprawidłowości wskazują na występowanie u pacjentek z 

jadłowstretem psychicznym przesunięcia r wnowagi w metabolizmie kostnym w kierunku 

zwiększonej resorpcji kostnej przy spowolnieniu proces w kościotworzenia. 

54


Sesja plakatowa Psychoterapia w psychiatrii dzieci i młodzieży 

1. Andrzejowska D., Domagalska-Kurdziel E., Halberda G., Kołakowska A., Skuza R.: 

Prezentacja pracy szkoły w odniesieniu do uczni w z rozmaitymi zaburzeniami 

psychicznymi i w r żnym wieku. 

Zesp ł Szk ł Specjalnych nr.2 w Krakowie przy Szpitalu Uniwersyteckim CMUJ 

i Wojew dzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym im. Św. Ludwika. 

Autorki przedstawiają strukturę plac wki oświatowej i sposoby jej powiązania i 

wsp łdziałania ze strukturami leczniczymi. 

Podstawą koncepcyjną dla terapeutycznej roli szkoły i jej funkcjonowania w 

kontekście oddziaływań medycznych i psychoterapeutycznych jest idea społeczności 

leczniczej. 

Autorki dzielą się swoim doświadczeniem w zakresie stosowania r żnych form i 

metod oddziaływań pedagogicznych w stosunku do uczni w z rozmaitymi 

zaburzeniami: psychozy, autyzm, zaburzenia jedzenia, zaburzenia zachowania i 

emocji i inne. 



psychicznym u dzieci 

Ośrodek Adopcyjno-Opiekuńczy Stowarzyszenia ProFamilia w Krakowie 

NZOZ Poradnia Psychoneurologii Wieku Rozwojowego w Krakowie 

Metoda wspomaga wzmacnianiu więzi wewnątrzrodzinnych, w rodzinach: z dzieckiem 

w preadopcji, młodym samotnym matkom, rodzinom bezradnym wychowawczo. 

Metoda ta początkowo nazwana Video Home Training, opiera się na analizie 

materiału wideo nakręconego w domu rodzinnym podczas codziennych sytuacji 

domowych. Celem metody jest pomoc rodzinie we wzmacnianiu więzi wewnątrz 

rodzinnych poprzez uczenie rodzic w prawidłowej komunikacji z dziećmi. W Krakowie 

powstał specjalny program wspierania rodzin z dzieckiem w preadopcji (autorstwa B. 

Chuchacz dyrektora OAO Pro Familia , trenera superwizora i instruktora metody 

Wideotreningu Komunikacji. Metoda powstała w latach 80 tych w Holandii, do Polski 

zaś weszła 5 lat temu. 

Daje ona szansę szybkiego nauczenia się jak najlepszych relacji rodzic dziecko i 

zawiązania kręgu relacji rodzinnych. Pracę rozpoczynamy od zauważania 

podstawowych element w komunikacji płynących od każdego, nawet najmniejszego 

dziecka. Metoda bardzo szybko wzmacnia dobre elementy komunikacji rodzica z 

dzieckiem, kt re każdy ma w swoim potencjale bycia rodzicem. Kamera je 

wychwytuje, trener wydobywa z całego ciągu komunikacji i uczy rodzic w jak je 

wykorzystywać w relacjach z dzieckiem. 

Metoda zapobiega też poważnym problemom emocjonalnym u dzieci. W rodzinach 

bezradnych wychowawczo bywa szczeg lnie pomocna. Zgodnie z zasadami dobrej 

komunikacji pokazujemy rodzicom jakie zachowania sprzyjają dobrym relacjom z 

dzieckiem, co może zapobiec p źniejszym poważnym problemom psychicznym dzieci. 

55


3. Iniewicz G., Ulasińska R.: 

Terapia pacjent w w okresie dojrzewania z objawami depresji trudności 

i dylematy 


U znacznej części pacjent w w okresie dorastania, zgłaszających się do 

psychoterapii, rozpoznajemy kliniczne objawy depresji. Mogą one występować jako 

podstawowy zesp ł psychopatologiczny, bądź też, towarzyszyć innym zaburzeniom. 

Samo pojęcie depresji w literaturze psychopatologicznej nie jest rozumiane w spos b 

jednoznaczny. Utożsamia się je często ze stanem przygnębienia lub smutku. Pojęcie 

depresji stosuje się też zamiennie z pojęciem żałoby. W końcu odnosi się ono do 

jednej z chor b psychicznych. 

Na temat depresji w okresie dorastania spotykamy r żne poglądy. Dla części badaczy 

podstawowe pytanie dotyczy tego, czy w związku z niewykształconymi do końca 

intrapsychicznymi mechanizmami możemy w og le m wić o powstawaniu klinicznej 

depresji w tym wieku. Znaczące rozpowszechnienie objaw w depresyjnych wśr d 

dojrzewającej młodzieży stawia przed nami pytanie czy nie może być ona traktowana 

jako swoista reakcja rozwojowa. I w końcu powstaje problem specyfiki 

manifestowania się depresji w tym wieku. 

W wystąpieniu zaprezentowane zostaną teoretyczne poglądy na wspomniane 

kwestie, zilustrowane klinicznymi przypadkami. 

4. Orłowska J., Igor Hanuszkiewicz I.: 

Przychodnia Psychoterapii Dzieci i Młodzieży Stowarzyszenia Dobrej Nadziei 

Przychodnia Psychoterapii Dzieci i Młodzieży Stowarzyszenia Dobrej Nadziei 

w Krakowie 

W październiku 2002r.powstała w Krakowie Poradnia Psychoterapii dla Dzieci i 

Młodzieży. Została utworzona w mieście, kt re jest jednym z wiodących ośrodk w 

psychoterapeutycznych w kraju. Jednak nawet tutaj odczuwa się dotkliwy brak 

publicznych plac wek oferujących tę metodę leczenia. Zasadniczo psychoterapii 

grupowej dla pacjent w młodzieżowych nie prowadzą ani Poradnie Zdrowia 

Psychicznego, ani Poradnie Psychologiczno - Pedagogiczne, w nielicznych miejscach 

leczących istnieją długie listy oczekujące albo przyjmowane są ostre kryteria przy 

kwalifikowaniu do terapii. 

W ramach aktywności poradni utworzone zostały dwie grupy terapeutyczne grupa 

dla młodzieży gimnazjalnej (13-15) oraz grupa dla młodzieży licealnej (16-18). 

Prezentowany poster przedstawia doświadczenia w pracy z grupą licealną. 

Przedstawione są kryteria doboru, cele terapeutyczne, dynamika spotkań, zmiany w 

rodzinach i w funkcjonowaniu w grupie r wieśniczej. Omawiana jest specyfika i 

trudności w pracy z grupą młodzieżową oraz rola terapeut w. 

56


5. Pisula A., Kołakowski A., Skotnicka M., Wolańczyk T., W jtowicz S., Turek M., 

Wiśniewski A, Błachno M.: 


nadpobudliwości. 


Warsztaty dla rodzic w dzieci z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej (ang. 

ADHD) są uważane za jedną ze jedną z najbardziej skutecznych form pomocy. Od 

kilku lat w Klinice Psychiatrii Wieku Rozwojowego prowadzone są warsztaty w formie 

dwunastu 1.5 godzinnych spotkań dla grupy ok. 15 rodzic w, w kt rych elementy 

psychoedukacji i terapii poznawczej połączone są z ćwiczeniem konkretnych metod 

behawioralnych. W piśmiennictwie można spotkać doniesienia na temat dobrej 

przydatności takiej formy pomocy, brakuje jednak obiektywnych badań określających 

skuteczność tej metody, oraz czynniki wpływające na poprawę. 

Celem prezentowanego badania była ocena skuteczności prowadzonych w Poradni 

Nadpobudliwości warsztat w. 

W badaniu wykorzystano skale badające nasilenie objaw w nadpobudliwości: 

Connersa 10 pytaniowy dla rodzic w (IOWA-Conners) 28 pytaniowy dla nauczycieli 

(RCTRS), oraz kwestionariusze badajace stan rodzic w: Kwestionariusz CISS Endlera 

i Parkera w polskiej wersji adaptacyjnej Szczepaniaka, Wrześniewskiego i Strelaua, 

kt ry mierzy style radzenia sobie ze stresem, Kwestionariusz Orientacji Życiowej 

(SOC-29) A. Antonovskyego mierzący poczucie koherencji (SOC), a także 

Kwestionariusz Og lnego Stanu Zdrowia (GHQ-28) Davida Goldberga. 

Badani to grupa 40 rodzic w dzieci leczonych w Poradni Nadpobudliwości, 

uczestniczący w warsztatach dla rodzic w. Pomiaru dokonano dwukrotnie: na 

początku i pod koniec cyklu spotkań. Autorzy prezentują wyniki badania i dyskutują 

zagadnienia metodologiczne. 

6. Izydorczyk B., Czekaj B., Syguda J.: 

Psychoterapia okresu młodzieńczego - model leczenia w OLN i ZJ DĄBR 

w Gliwicach 

WKA 

NZOZ DĄBR WKA Ośrodek Leczenia Nerwic i Zaburzeń Jedzenia w Gliwicach 

Celem doniesienia jest przedstawienie podstawowych założeń, struktury i 

funkcjonowania Młodzieżowego Ośrodka Psychoterapii w OLN i ZJ Dąbr wka w 

Gliwicach. Autorzy chcieli podzielić się doświadczeniami jak i trudnościami i 

dylematami związanymi z psychoterapią pacjent w przeżywających 

ponadnormatywny kryzys adolescencji (zaburzenia lękowe, somatyzacyjne, 

depresyjne, zaburzenia odżywiania). Przedstawione treści obejmować będą opis 

oddziaływań terapeutycznych w trzech grupach młodzieżowych, zr żnicowanych w 

zakresie wieku i, płci i rozpoznań. Ponadto przedstawione zostaną doświadczenia w 

pracy terapeutycznej z rodzinami (terapia rodzin, grupa terapii wielorodzinnej) 

57


7. Izydorczyk B., Czekaj B., Syguda J.: 

Teoretyczne i praktyczne wyznaczniki modelu leczenia zaburzeń odżywiania 

w r żnych kategoriach wiekowych - OLN i ZJ DĄBR WKA w Gliwicach 

NZOZ DĄBR WKA Ośrodek Leczenia Nerwic i Zaburzeń Jedzenia w Gliwicach 

Celem doniesiania jest przedstawienie gł wnych założeń teoretycznych i 

wynikających z nich działań praktycznych w leczeniu pacjent w z diagnozą zaburzeń 

odżywiania w r żnych kategoriach wiekowych (14-16 lat, 17-19, powyżej 19 lat). 

Podstawowe założenia teoretyczne (D. Winnicot, M Klein, W. Bion, M. Makler, A. 

Lowen, H. Bruch) wyjaśniające patomechanizm i patogenezę opisywanych zaburzeń, 

stanowić będą gł wne wyznaczniki 

etap w postępowania terapeutycznego w naszym ośrodku. 

8. Szwajca K., Izdebski R., de Barbaro M., Szaszkiewicz W.: 

Terapia rodzin pacjenta dziecięcego i młodzieżowego na terenie domu 

w percepcji rodziny. 


Zesp ł Leczenia Domowego Kliniki Psychiatrii Dzieci i Młodzieży w Krakowie prowadzi 

systemową terapię rodzin na terenie dom w pacjent w. Praca na terenie domu 

wyostrza szereg ważnych dla przebiegu terapii kwestii, takich jak pytanie o 

inwazyjność metody, spos b przeżywania jej przez rodziny, kwestie utrzymania 

wyrazistości r l terapeut w i wiele innych. Celem badawczym stała się ocena jak 

terapia w domu jest postrzegana i przeżywana przez rodziny. 

Narzędzie badawcze: strukturowany, zawierający pięćdziesiąt pytań wywiad, 

skonstruowany w formie ankiety. Wywiad przeprowadzano w rodzinach, kt re w 

latach 1996 2001 uczestniczyły w spotkaniach terapeutycznych prowadzonych na 

terenie ich dom w i z kt rymi terapia nie jest już kontynuowana. Rodziny zostały 

dobrane losowo. 

Przeprowadzono trzydzieści dwa wywiady, kt re poddano analizie. 

Wyniki: rodziny zasadniczo zgadzają się z założeniami i metodami leczenia 

proponowanymi przez zesp ł (nie tylko z ideą pracy w domu, ale r wnież z pracą w 

koterapii, z udziałem terapeut w r żnej płci itd.). Rodziny w zdecydowanej 

większości nie mają poczucia intruzywności faktu leczenia w domu, a raczej 

podkreślają jego zalety, w tym skuteczność, zalety diagnostyczne, "łatwość 

rozmawiania", "poczucie bezpieczeństwa i komfortu Rodziny dostrzegały 

stosunkowo mało negatywnych stron prowadzenia terapii rodzinnej na terenie domu. 

Trzeba jednak podkreślić wyraźną r żnicę w tym zakresie między rodzicami (zwykle 

zgodnymi w opisie), a identyfikowanymi pacjentami, kt rzy dość często postrzegają 

terapię rodzinną w domu jako trudną. 

58


9. Szwajca K., Szaszkiewicz W., Izdebski R., Orłowska J., Szuszkiewicz A., 

Kaczmarczyk J., Nowakowska S, Hanuszkiewicz I., Treger B.: 

Po co miastu psychoterapia? 

Poradnia Psychoterapii dla Dzieci i Młodzieży w Krakowie 

W październiku 2002r. powstała w Krakowie Poradnia Psychoterapii dla Dzieci i 

Młodzieży. Została utworzona w mieście, kt re jest jednym z wiodących ośrodk w 

psychoterapeutycznych w kraju. Jednak nawet tutaj odczuwa się dotkliwy brak 

publicznych plac wek oferujących tę metodę leczenia. Zasadniczo psychoterapii nie 

prowadzą ani Poradnie Zdrowia Psychicznego, ani Poradnie Psychologiczno- 

Pedagogiczne, w nielicznych miejscach leczących istnieją długie listy oczekujące albo 

przyjmowane są ostre kryteria przy kwalifikowaniu do terapii. Wysiłkiem grupki 

zapaleńc w skupionych wok ł Stowarzyszenia Dobrej Nadziei i autor w wystąpienia 

powstało miejsce oferujące darmową psychoterapię indywidualną, terapię rodzin i 

grupową oraz farmakoterapię osobom w wieku gimnazjalnym i licealnym. Terapie 

prowadzone są w superwizji i pod nadzorem merytorycznym pracownik w Kliniki 

Psychiatrii Dzieci i Młodzieży w Krakowie. W ten spos b powstało miejsce 

wysokokwalifikowanej terapii poza strukturami psychiatrycznymi, niestygmatyzujące, 

opłacane z funduszy miejskich, oferujące pomoc psychoterapeutyczną także osobom 

z rodzin alkoholowych, głęboko dysfunkcjonalnych. 

Chcieliśmy opisać nasze doświadczenia z pierwszych miesięcy naszej aktywności w 

tym: 

- zaskakująco duże zainteresowanie naszą plac wką, w tym ze strony 

pedagog w i psycholog w szkolnych, pracownik w PPP; 

- r żne formy wsp łpracy z plac wkami usytuowanymi na terenie miasta w tym 

plac wkami wychowawczo- opiekuńczymi, strukturami pomocy społecznej, szkołami; 

- nietypowe formy aktywności terapeutycznych- turnusy terapeutyczne, 

zaangażowanie w środowisku itp.; 

Dotychczasowe doświadczenia wykazują, że plac wka psychoterapeutyczna 

funkcjonująca poza strukturami psychiatrycznymi jest potrzebna i skuteczna. 

59


Sesja plakatowa Agresja u dzieci i młodzieży 

1. Błachno M., Kołakowski A., Wolańczyk T., Pisula A., Turek M., Wiśniewski A. 

Por wnanie samooceny dzieci z ADHD z dziećmi z populacji og lnej. Badanie 

przy pomocy The Harter Self Esteem Questionnaire (HSEQ). Doniesienie 

wstępne. 


Zesp ł nadpobudliwości psychoruchowej i zaburzeń koncentracji uwagi (ADHD); 

zesp ł hiperkinetyczny charakteryzuje się obecnością trwałych wzorc w zachowania 

układających się w charakterystyczną triadę objaw w: problemy z utrzymaniem 

uwagi, z kontrolą impulsywności oraz nadruchliwość, nadmierne w stosunku do 

wieku i poziomu rozwoju dziecka. 

Dzieci z ADHD wymagają stałej uwagi rodzic w i otoczenia. Dzieci z ADHD odnoszą 

też mniej sukces w szkolnych niż ich r wieśnicy, nie pamiętają o zadanych lekcjach 

czy terminach klas wek. Często są odrzucane zar wno przez dorosłych, jak i 

r wieśnik w. Stąd też szybko dołączającym się problemem jest niska samoocena 

nadpobudliwych dzieci. 

The Harter Self Esteem Questionnaire (HSEQ) jest 36 pytaniową skalą oceniającą 

zar wno całkowitą samoocenę jak i jej pięć podtyp w wyodrębnionych przez autora 

kwestionariusza. Są to samoocena: umiejętności radzenia sobie w szkole (scholastic 

performance), społecznego funkcjonowania (social acceptance), wysportowania 

(athletic competence), wyglądu (physical appearance), własnego zachowania 

(behaviour). Kwestionariusz może być z powodzeniem wypełniony w ciągu 15 minut, 

może być wypełniany. 

Autorzy por wnują wyniki w HSEQ uzyskane przez dzieci z rozpoznanym zespołem 

nadpobudliwości oraz dzieci z populacji og lnej, przedstawiają istotne r żnice 

pomiędzy obiema grupami. Autorzy także analizują wynik HSEQ u dzieci z zespołem 

nadpobudliwości psychoruchowej w związku z nasileniem czynnik w objawowych, 

rodzinnych i rozwojowych. 

2. Butenko L.: 

Child-Therapist-Parents: From Aggression to Creativity together. 

Ukraiński Instytut Naukowo-Badawczy Psychiatrii Społecznej i Sądowej w Kijowie 

Cel pracy: To determine the level of preliminary aggression in the childs-parents 

system among the families with a children with psychical, behavioral and 

psychosomatic disorders and to study influence of its reorientation into the creativity 

to the symptoms of disorders and functioning of the child-parents-socium system. 

Materiał: among 40 families, which took part in our study, were children in age from 

3 to 17, with different kind of psychical, psychosomatic and behavioral disorders and 

the main problem, announced by the parents, was different kind of aggressive 

manifestations in childs behavior. The majority of children have behavioral disorders, 

by ISD X qualified as: (F 07.0 - 10 persons; F 90.1 3 persons; F 92.0. 10; F 91.0 

- 11; F 93.0 - 12; F 62.0 1); 

60


Zastosowane metody: 1) individual play therapy; 2) system family psychotherapy; 3) 

play family psychotherapy; 4) group psychotherapy with using geshtalt, Rodgers, 

neobehavioural and transactional methodics; 5) children-parents groups, using 

psychodrama and art-therapy. On the first stage all of them was on individual 

psychotherapy and in parallels each family receive family psychotherapy; during next 

stage we used groups forms of therapy: separate for children and parents, and at 

least united children-parents groups of 4-6 families, that summary last 6 m. 

Otrzymane wyniki: The results of such therapy were: formed an adequate I 

conception as a childs so parents; creative development by the forming of adequate 

intra- and extra family support systems; flexible social adaptation of the family, 

which further to symptoms reduction. At the same time indices of cognitive and 

social functioning as children so parents were decreased. Wnioski: Releasing the 

aggressive energy and its reorientation into creativity in the process of such model of 

children-parents therapy let to create new-qualified positive connections in the 

system Society-Child-Parents, where the Child already have a central position, that 

give him enough support and trust to develop, realizing all Childs resources. 

3. Horecka-Lewitowicz A., Bocian I., Czechowicz-Nieroda A.: 

Obraz agresji u dzieci w zależności od wieku i płci. 

Poradnia Zdrowia Psychicznego dla Dzieci w Kielcach 

Agresja to zachowanie, kt re jest umyślnym działaniem na szkodę jednostki lub 

własności, kt rego nie da się społecznie usprawiedliwić (R.Vasta, 1995).Agresja 

cechuje się: -bezpośrednim lub pośrednim powodowaniem szkody, -intencjonalnością 

działania, -społeczną oceną zachowania jako przeciwnego w stosunku do zachowania 

prospołecznego. W poniższej pracy poddano analizie 1005 historii chor b z PZP dla 

dzieci w Kielcach pod kątem zgłaszanych przez rodzic w skarg na agresywne 

zachowania dzieci. Dokonano analizy częstości występowania zachowań agresywnych 

w zależności od wieku, płci i obrazu tych zachowań. Poddano ocenie dokumentacją 

szpitalną i poradnianą, dostępne wyniki badań psychologicznych, wyniki i obserwacje 

pedagogiczne. 

Wnioski: 

1.zachowania agresywne częściej u chłopc w 

2.u dzieci młodszych przeważają formy agresji bezpośredniej 

3. im starsze dzieci tym zachowania agresywne są mniej bezpośrednie, bardziej 

wyrafinowane, często podstępne. 

4.u chłopc w przeważają formy agresji fizycznej u dziewczynek słownej. 

4. Kołakowski A., Wolańczyk T.: 

Agresja i zaburzenia zachowania w ADHD. 


U dzieci z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD) w momencie nie 

radzenia sobie z sytuacją społeczną często mamy do czynienia z agresją impulsywną. 

Takie zachowania mogą wiązać się z niedojrzałością społeczną, nieumiejętnością 

powstrzymania się od zachowań impulsywnych, problemami w nawiązaniu kontakt w 

61


z r wieśnikami, a wreszcie z wchodzeniem przez dziecko w rolę trudnego dziecka. 

Dzieci z ADHD z powodu swojej dużej impulsywności oraz częstego braku 

umiejętności nawiązywania kontakt w społecznych często są agresywne lub 

buntownicze po bardzo małej prowokacji ze strony innej osoby. Stąd też często 

najbardziej dostrzegalnym dla otoczenia objawem są zachowania agresywne. 

Wsp łwystępowanie zaburzeń zachowania i ADHD nie tylko pogarsza rozw j dziecka i 

jego szkolne, społeczne i rodzinne funkcjonowanie, ale istotnie zwiększa też ryzyko 

wcześniejszego zakończenia edukacji, popadnięcia w konflikt z prawem, uzależnienia 

czy popełnienia samob jstwa oraz, w życiu dorosłym, zwiększa ryzyko częstego 

zmieniania pracy czy niechcianego rodzicielstwa. Funkcjonowanie tych dzieci i 

nastolatk w jest zdecydowanie gorsze w por wnaniu do grupy kontrolnej, jak i grupy 

dzieci z izolowanym rozpoznaniem zespołu nadpobudliwości psychoruchowej czy z 

izolowanym rozpoznaniem zaburzeń zachowania. 

Wzajemne zależności i mechanizmy wsp łwystępowania ADHD oraz zaburzeń 

zachowania nie są do końca jeszcze jasne. Wsp łwystępowanie zaburzeń zachowania 

wielu naukowc w z powodu znacznej stabilności zaburzeń zachowania w grupie 

dzieci z ADHD traktuje nie jako występowanie dw ch zaburzeń jednocześnie, ale 

jako komplikację zespołu nadpobudliwości psychoruchowej. Istnieje też kilka modeli 

teoretycznych mających wyjaśnić powiązania zespołu nadpobudliwości 

psychoruchowej oraz zaburzeń zachowania. Ich przedstawienie będzie celem 

niniejszego doniesienia. 

5. Wolańczyk T., W jtowicz S., Bryńska A., Kołakowski A., Skotnicka M., 

Stefanoff P., Komender J.: 

Zachowania agresywne i niedostosowane (zaburzenia eksternalizacyjne) u dzieci 

i młodzieży w Polsce badania populacyjne. 


Narzędzia z grupy Child Behavior Checklist T.M. Achenbacha są standardowymi 

narzędziami używanymi w psychiatrii i psychologii dziecka. Najczęściej używane są 

trzy: przeznaczony dla rodzic w kwestionariusz Child Behavior Checklist - CBCL/4-18; 

przeznaczony dla młodzieży powyżej 11 roku życia kwestionariusz samooceny Youth 

Self Report YSR i przeznaczony dla nauczycieli Teachers Report Form - TRF. Każdy 

z nich składa się z części badającej kompetencje i części zawierającej 120 pytań o 

zachowania problemowe, tworzących 8 skal pierwotnych: wycofania, skarg 

somatycznych, lęku/depresji, problem w społecznych, zaburzeń myślenia, zaburzeń 

uwagi, zachowań niedostosowanych, zachowań agresywnych, skale wt rne: 

zaburzeń eksternalizacyjnych i internalizacyjnych, a także skalę całkowitą zachowań 

problemowych. 

Celem pracy było określenie nasilenia zaburzeń eksternalizacyjnych (zachowań 

agresywnych i zachowań niedostosowanych) w populacji og lnej uczni w i określenie 

ich związku z zmiennymi demograficznymi. 

Badania przeprowadzono w losowo wybranych 132 szkołach podstawowych i 

średnich w 17 wojew dztwach, w każdej z nich badanie przeprowadzono w jednej 

losowo wybranej klasie na rocznik. Łącznie badanie objęło 3140 uczni w w wieku 7- 

19 lat. 

62


Nasilenie zachowań eksternalizacyjnych i zachowań niedostosowanych oceniane było 

jako istotnie wyższe wśr d chłopc w niż dziewcząt we wszystkich trzech narzędziach, 

zaś nasilenie zachowań agresywnych wyższe u chłopc w stwierdzono tylko w 

kwestionariuszu nauczycielskim. 

Związek nasilenia zachowań agresywnych, i niedostosowanych z wiekiem 

stwierdzono w opinii rodzic w: dzieci w wieku 7-11. miały wyższy poziom zachowań 

agresywnych i eksternalizacyjnych niż młodzież w wieku 12-19 (p


Sesja plakatowa Varia 

1. Glapa K., Hawro T., Pietrzak S., Radziejewski P., Czerebiej M., Muzalewski P., 

Szymczak M., Gałan A., Urbanowska O., B cker M, Gniot B., Dąbkowski M.: 

Rozpowszechnienie zespołu nadpobudliwości ruchowej z deficytem uwagi 

wśr d dzieci z klas II szk ł podstawowych w Bydgoszczy 


Zesp ł deficytu uwagi z nadruchliwością należy do najczęstszych zaburzeń 

psychicznych wieku rozwojowego. Zaburzenie to w poważnym stopniu wpływa 

niekorzystnie na możliwości rozwoju dziecka, a także utrudnia działania 

wychowawczo-pedagogiczne. Brak jest niestety wiarygodnych rzetelnie 

udokumentowanych danych na temat rzeczywistego rozpowszechnienia tego zespołu 

w warunkach polskich. Z tego też powodu członkowie Studenckiego Koła 

Naukowego, działającego przy Katedrze i Klinice Psychiatrii AM w Bydgoszczy, 

przeprowadzili planowe badanie oceniające rozpowszechnienie zespołu ADHD. 

Celem badania było określenie rozpowszechnienia wśr d uczni w klas drugich szk ł 

podstawowych w Bydgoszczy zespołu nadruchliwości z deficytem uwagi. 

W badaniu nie zostały użyte żadne dane osobiste dziecka poza wiekiem i płcią. 

Osoba badająca we wsp łpracy z nauczycielem wypełniała specjalnie przygotowane 

ankiety zawierające odpowiedni zestaw pytań umożliwiający ocenę zachowania 

dziecka i identyfikację dziecka z ADHD. 

Badanie przeprowadzono na grupie 941 dzieci uczęszczających do klas drugich 10 

losowo wybranych szk ł podstawowych w Bydgoszczy. 

Po statystycznym opracowaniu uzyskanych wynik w określono częstotliwość 

występowania zespołu ADHD w populacji dzieci badanych na 6,52%.Stwierdzono 

r wnież częstsze występowanie w/w u chłopc w. Stosunek odsetka chłopc w z 

zespołem ADHD do odsetka dziewcząt z zespołem ADHD wynosił ok. 3:1(4,72% 

stanowili chłopcy; 1,80% stanowiły dziewczynki). 

Ankieta zawierała odpowiednio przygotowane pytania dotyczące zaburzeń uwagi oraz 

nadruchliwości. Analizując uzyskane wyniki otrzymano następujące zależności: 12,5% 

dziewczynek z zespołem ADHD wykazywało tylko cechy zaburzenia uwagi; u 62% 

dziewczynek z zespołem ADHD przeważały zaburzenia uwagi nad nadruchliwością, 

natomiast u 12,5% dziewczynek z zespołem ADHD przeważała nadruchliwość nad 

zaburzeniami uwagi.; u chłopc w z zespołem ADHD w 19% występowały tylko 

zaburzenia uwagi, u 33% chłopc w z zespołem ADHD przeważały zaburzenia uwagi 

nad nadruchliwością, u 24% chłopc w z zespołem ADHD przeważały zaburzenia 

nadruchliwości nad zaburzeniami uwagi, natomiast u 24% chłopc w z zespołem 

ADHD zaburzenia uwagi i nadruchliwości występowały w r wnym nasileniu. 

2. Gorczyca P.: 

Sprawozdanie z Konferencji Naukowej poświęconej ADHD - Ostunia (Włochy). 

Katedra i Oddział Kliniczny Psychiatrii 

Śląskiej Akademii Medycznej w Tarnowskich G rach 

64


W czasie dwudniowej konferencji poświęconej zagadnieniom dotyczącym ADHD 

przedstawiono doniesienia dotyczące diagnozy z wykorzystaniem kwestionariuszy 

diagnostycznych oraz zagadnień neuropsychologicznych. Z zaproszonych gości z 

wykładem dotyczącym badania nieprawidłowych funkcji wykonawczych w AD/HD 

wystąpił prof. T.E.Brown (USA) oraz z wykładem dotyczącym badania ADHD i 

zaburzeń towarzyszących prof. E.Taylor (GB). Autor doniesienia przedstawił problemy 

związane z rozpoznawaniem i leczeniem ADHD w Polsce. 

IV Konferencja Naukowa dotycząca ADHD odbyła się w dniach 30.01.-02.02.2003 r. 

w Ostuni we Włoszech.Miejscem Konferencji był Instytut Naukowy "Eugenio Medea" 

będący także szpitalem. W pierwszym dniu poruszono problemy dotyczące diagnozy i 

r żnicowania ADHD. Zwr cono uwagę na większą pewność i wartość rozpoznania, 

gdy można się posłużyć wybranymi kwestionariuszami 

diagnostycznymi.Przedstawiono następujące kwestionariusze diagnostyczne: Parent 

Interview for Child Symptoms (PICS-IV), Diagnostic Interview for Child and 

Adolescent (DICA-R), The Brown ADD Scales for Assessment of Executive Functions 

Impairments in ADHD,Child Behaviour Checklist (CBCL), Skalę Conners. W drugim 

dniu poruszono zagadnienia dotyczące zagadnień neuropsychologicznych, 

farmakoterapii z uwzględnieniem badań nad nowymi lekami mających zastosowanie 

w ADHD (Atomoxetine, SL 1381, Alderal XR). 

3. Gorczyca P., Kapinos-Gorczyca A.: 

Skala CARS w zespole Aspergera. 

Katedra i Oddział Kliniczny Psychiatrii 

Śląskiej Akademii Medycznej w Tarnowskich G rach 

CARS-Childhood Autism Rating Scale jest 15-punktową behawioralną skalą, służącą 

diagnozie dzieci z autyzmem, odr żnianiu ich od dzieci z upośledzeniem w rozwoju 

bez zespołu autystycznego. Umożliwia ona r wnież określenie stopnia autyzmu od 

lekkiego-umiarkowanego do znacznego. Autorzy pracy stosowali powyższą skalę do 

badania dzieci ze wstępnym podejrzeniem zespołu autystycznego. W związku z tym, 

że w badanej grupie znalazły się także dzieci z rozpoznaniem zespołu Aspergera 

postanowiono przeanalizować otrzymaną punktację w tym zespole. Analizowano 

wyniki oraz r żnice w punktacji w autyzmie dziecięcym oraz w zespole Aspergera. 

Autorzy przebadali za pomocą skali CARS 42 dzieci z rozpoznaniem autyzmu 

dziecięcego (AD) oraz 26 dzieci z rozpoznaniem zespołu Aspergera (ZA). Nie 

uzyskano r żnicy w teście istotności dla średnich punktacji w AD i ZA. Wynik ten 

m głby świadczyć o możliwości stosowania skali CARS w ZA. W badaniu nad 

r żnicami w punktacji w poszczeg lnych itemach skali r żnice istotne statystycznie 

między AD a ZA otrzymano w: następujących pozycjach: naśladowanie, 

komunikacja słowna, poziom i harmonijność rozwoju intelektualnego, og lne 

wrażenie oraz na granicy istotności w: posługiwanie się przedmiotami, spos b 

posługiwania się zmysłami smaku, węchu, i dotyku. Ponadto analizowano wzajemne 

zależności między pozycjami w obrębie skali w ZA. 

65


4. Kołakowski A., Pisula A., W jtowicz S., Wolańczyk T., Turek M., Wiśniewski A.: 

Związek poszczeg lnych pytań diagnostycznych zespołu nadpobudliwości 

psychoruchowej oraz związek czynnik w rodzinnych i rozwojowych 

na rozpoznanie zespołu hiperkinetycznego (ICD-10) w grupie dzieci z ADHD 

(DSM IV). 


Zesp ł nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD) charakteryzuje się obecnością 

trwałych wzorc w zachowania, utrzymujących się przynajmniej przez 6 miesięcy. Są 

nimi problemy z utrzymaniem uwagi, nadmierna impulsywność oraz nadruchliwość, 

nasilone w stopniu niewsp łmiernym do wieku i poziomu rozwoju dziecka. 

W Polsce obowiązuje obecnie klasyfikacja ICD-10. Określa ona ADHD jako zesp ł 

hiperkinetyczny (F.90) Klasyfikacja DSM-IV wprowadza pojęcie zespołu 

nadpobudliwości psychoruchowej z zaburzeniami koncentracji uwagi. Rozpoznanie 

zespołu hiperkinetycznego postawione według kryteri w ICD-10 jest dużo węższe niż 

stawiane według kryteri w DSM-IV. Praktycznie większość przypadk w zespołu 

hiperkinetycznego mieści się w obrębie ADHD. Jest to między innymi związane z 

istnieniem w klasyfikacji DSM-IV trzech podtyp w tego zaburzenia, co pozwala objąć 

tym rozpoznaniem dzieci, kt re mają wyraźne problemy z utrzymaniem koncentracji 

uwagi lub nadruchliwością i impulsywnością, jednocześnie nie spełniając w pełni 

kryteri w drugiej grupy objaw w. 

U wszystkich 525 badanych dzieci przeprowadzono badanie psychiatryczne, 

ustrukturyzowany wywiad rozwojowy i rodzinny, przeprowadzono badanie z użyciem 

autorskich kwestionariuszy diagnostycznych opartych o kryteria diagnostyczne 

zespołu nadpobudliwości wg klasyfikacji DSM IV i ICD - 10. Ostatecznie 

rozpoznanie ADHD wg DSM IV postawiono u 348 dzieci. W tej grupie rozpoznanie 

zespołu hiperkinetycznego według kryteri w diagnostycznych ICD-10 postawiono u 

276 dzieci 79,3% całej grupy. Autorzy przedstawiają r żnicę w rozkładzie 

poszczeg lnych pytań diagnostycznych u dzieci z rozpoznaniem ADHD i 

rozpoznaniem ADHD + zespołu hiperkinetycznego oraz przedstawiają r żnicujące te 

grupy czynniki rodzinne i rozwojowe. 

5. Krupka-Matuszczyk I.*, Janas-Kozik M.* , **, Augustyniak E.**, Matuszczyk M. *: 

Jak malują dzieci depresyjne? 



Podstawą rozważań o depresji jest fakt, że stany depresyjne mogą się pojawiać w 

r żnego typu zaburzeniach - od psychoz, poprzez zaburzenia osobowości, zaburzenia 

odżywiania się do zaburzeń nerwicowych. Ten sam zesp ł objaw w depresyjnych 

może mieć r żne źr dło (polietiologiczna geneza powstawania depresji) a klinicznie 

jest podobny. Istnieją zar wno zr żnicowane drogi prowadzące do powstania 

depresji jak i rozmaite jej formy. 

W.A.Weinberg ustalił oddzielne kryteria diagnostyczne dla depresji dziecięcej; 

- objawy osiowe: nastr j dysforyczny, samodeprecjacja 

66


- objawy brzeżne; zachowania prowokujące, zaczepne, zaburzenia snu zmiany 

w osiągnięciach szkolnych, obniżenie poziomu uspołecznienia, zmiana postawy 

wobec szkoły, dolegliwości somatyczne, utrata energii, zmiany apetytu i wagi ciała. 

U adolescent w Bomba wyr żnił (.) : 

1. depresję czystą przebiegająca z obniżeniem nastroju i napędu, kt rym 

towarzyszył lęk nieokreślony i lęk przed przyszłością 

2. depresję z rezygnacją, w kt rej objawom depresji czystej towarzyszyła 

niewydolność w nauce, poczucie bezsensu życia, myśli, tendencje i pr by samob jcze 

3. depresję z niepokojem, w kt rej opr cz objaw w depresji występowała 

zmienność nastroju, autodestrukcyjne zaburzenia zachowania, 

4. depresję hipochondryczną, w kt rej opr cz depresji czystej występowała 

somatyczna manifestacja lęku i hipochondryczna koncentracja na ciele 

DEPRESJA A ADOLESCENCJA. Depresja związana jest z utratą. Każda utrata w życiu 

człowieka, zar wno realna jak i symboliczna, może implikować stany depresyjne. 

Ważnymi utratami w życiu człowieka są wszelkie przełomy rozwojowe, biologiczne. 

Jednym z najważniejszych, choć najtrudniejszych i najburzliwiej przeżywanych zmian 

jest utrata dziecięctwa, adolescencja i wszelkie zmiany biologiczno psychologiczne 

oraz utraty dotychczasowego Status Quo jakie się wiążą z tym okresem. 

Pierwsza faza okresu adolescencji proces rozwoju psychoseksualnego - związana 

jest z kształtowaniem tożsamości seksualnej, istotnymi zmianami biologicznymi, kt re 

to powodują wzrost intensywności i naporu impuls w popędowych zar wno 

seksualnych jak i agresywnych. Druga faza proces powt rnej indywiduacjizwiązana 

jest z zadaniem emocjonalnej separacji od rodzic w, opuszczaniem ich jak 

pierwotnych obiekt w miłości i autorytet w oraz znajdowanie ich substytut w poza 

rodziną. Często zmiany te u młodych ludzi budzą duży lęk, op r a w konsekwencji 

poczucie winy, chęć zatrzymania tych proces w i liczne tendencje autodestrukcyjne. 

Podczas gdy symptomy nabierają coraz to większych i silniejszych rozmiar w 

obserwujemy tzw. objawy depresyjne. 

W ujęciu Kępińskiego trudności rozwiązania zależności emocjonalnej od rodzic w, 

konfrontacja z nowymi, znacznie poważniejszymi niż w dzieciństwie zadaniami 

życiowym, potrzeba nowych, o innej strukturze związk w z ludźmi powodują 

poczucie winy, z kt rymi dojrzewający człowiek nie umie sobie poradzić, poczucie 

nieadekwatności, niekompetencji. Taki stan psychiczny manifestuje się depresją o 

swoistym obrazie psychopatologicznym. 

W depresji wieku młodzieńczego dominują: 

• Apatia z zaburzeniami woli i bezczynnością w postaci apatyczno abulicznej; 

• Sprzeciw wobec dorosłych, zwłaszcza wobec rodzic w z agresją skierowaną 

także na siebie w postaci buntowniczej; 

• Niemożność rzutowania się w przyszłość, budowania plan w i wycofanie z 

pr b nawiązywania nowych kontakt w w postaci rezygnacyjnej; 

• Chwiejność nastroju połączona z poczuciem pustki uczuciowej i bezsensu życia 

w postaci labilnej depresji młodzieńczej 

Dzieci i młodzież mają problemy z określeniem, nazywaniem swoich stan w 

emocjonalnych. Ponadto wielokrotnie wstydzą się nazywać wprost lub, trudno im lub 

po prostu nie chcą komunikować o swoim cierpieniu światu dorosłych. Dlatego też 

wszelkie formy artystycznej, plastycznej ekspresji pełnią niezbędną formę pracy z 

pacjentami dziecięco młodzieżowymi w oddziale psychiatrii rozwojowej. 

67


Tw rczość plastyczna pełni dwie zasadnicze funkcje: 

- diagnostyczną- jako niezbędna forma komunikacji niewerbalnej, możliwość 

analizy stan w emocjonalnych poprzez analizę wytwor w plastycznych 

- terapeutyczną jako forma ekspresji trudnych, często niezwerbalizowanych 

emocji, funkcja katharsis- uwolnienia się od dręczącego balastu emocji poprzez 

ekspresję plastyczną 

Charakterystyczne elementy i symbole w rysunkach pacjent w depresyjnych - 

obserwacje własne: 

- symbolika związana z procesem rozpadu, zniszczenia, chaosu 

- symbolika związana z tematem końca, przemijania lub/i utraty np. zach d 

słońca, spadające liście, więdnące kwiaty 

- elementy suicydalne, związane ze śmiercią, rozpaczą, smutkiem np. łzy, 

cmentarze, groby, krzyże 

- symbole słabości, bezradności, niemocy np. kwiat zamknięty w szklanej kuli, 

mała ł dka w wirze szalejącego morza, 

- metafory niszczących żywioł w (pożary, pioruny itp.) Symbolika ta związana 

jest m.in. z zasadniczym problemem występującym w depresji psychogennej czyli 

nieświadomymi trudnościami z wyrażaniem popędowości, tłumionymi potrzebami i 

emocjami gł wnie agresywnymi 

- symbole silnych negatywnych tłumionych nieujawnionych emocji złości, 

gniewu (pioruny, katastrofy, zniszczenia, morderstwa, krwi, brutalności) najczęściej 

elementy te ujawniają chłopcy u kt rych obraz zaburzeń depresyjnych zawiera 

zachowania zaczepne, agresywne, zaburzenia zachowania. Związane jest to m.in. z 

faktem, że w aktualnej kulturze masowej istnieje brak przyzwolenia na wyrażanie 

depresyjnych uczuć przez mężczyzn. 

- W pracach przeważa zdecydowanie czarna, ciemna kolorystyka oraz w 

p źniejszym etapie leczenia pojawia się często kolor czerwony 

- bardzo często pojawia się metafora drzewa- jest to drzewo jesienne z 

opadającymi liśćmi lub najczęściej zupełnie pozbawione liści, drzewa połamane, 

wątłe lub bez gałęzi 

6. Podbielski Z., Wiśniewski K: 

Dr hab.n.med. Janina Maria Krasowska (1907-1993) prekursorka psychiatrii 

rozwojowej w Polsce 

Klinika Psychiatrii i Psychoterapii Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach 

W tym roku minęła dziesiąta rocznica śmierci Janiny Marii Krasowskiej wybitnej 

postaci związanej z psychiatrią lubliniecką. 

Urodziła się 15 09 1907 roku w Poniewieżu guberni kowieńskiej Gimnazjum SS 

Najświętszej Rodziny z Nazaretu w Wilnie ukończyła w 1927 i rozpoczęła studia na 

Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Stefana Batorego. Po uzyskaniu absolutorium i 

odrobieniu rocznego obowiązkowego stażu otrzymała dyplom lekarski w 1934 roku i 

prawo do praktyki lekarskiej. 

Od 1932 do 1934 była jako asystentka wolontariuszka w Klinice Neurologicznej USB, 

a dopiero po uzyskaniu dyplomu otrzymała etat jako asystentka hospitantka. Od 

marca 1935 podjęła pracę jako asystent w Szpitalu Psychiatrycznym Tworki- 

68


Pruszk w. Od 1937, r wnolegle pracowała w lecznictwie otwartym; w Ubezpieczalnie 

Społecznej -Pruszk w jako psychoneurolog. W styczniu 1941 roku została zwolniona 

przez okupanta i przeniosła się do Warszawy gdzie do wybuchu Powstania 

Warszawskiego (1 sierpnia 1944r) pracowała w Klinice Neurologicznej Uniwersytetu 

Warszawskiego i w Opiece Domowej. W trakcie Powstania prowadziła na ulicy 

Filtrowej punkt sanitarny. W dwunastym dniu Powstania została aresztowana i 

przymusowa umieszczona w obozie "Dulag" w Pruszkowie, gdzie pracowała na 

oddziale zakaźnym. Po wyzwoleniu pracuje w Szpitalu w Tworkach do 1949 jako 

młodszy ordynator, r wnolegle też pracuje w Klinice Psychiatrycznej UW (a p źniej 

Akademii Medycznej), kt rą tam po wojnie zorganizowano. W latach 1950 do 52 

pracowała w Pogotowiu Ratunkowym w Pruszkowie. W 1948 roku obroniła pracę na 

stopień doktora medycyny. W roku 1951 na własną prośbę przeniosła się do Lublińca 

do Państwowego Szpitala dla Nerwowo i Psychicznie Chorych i zorganizowała oddział 

młodzieżowy, kt rego została ordynatorem. Od 1953 r wnocześnie zostaje 

zatrudniona jako starszy asystent w Klinice Psychiatrycznej Śląskiej Akademii 

Medycznej w Zabrzu, a rok p źniej jako adiunkt. R wnolegle pracuje w lecznictwie 

otwartym od 1951 do 1955 w Poradni Zdrowia Psychicznego w Częstochowie, a od 

1965 do 1972 w Katowicach, gdzie zorganizowała Poradnię Psychiatrii Młodzieżowej 

przy poradni wojew dzkiej PZP. Zorganizowała Zakład Leczniczo - Wychowawczy dla 

dzieci epileptycznych w Wojsce, w kt rym pracowała do 1974. W 1962 po kolokwium 

habilitacyjnym w Śląskiej Akademii Medycznej w Zabrzu otrzymała tytuł naukowy dr 

hab. n. med. Wykształciła wielu psychiatr w i psycholog w z zakresu psychiatrii 

rozwojowej, jej wychowankami byli lekarze: m. in. P. Sobczyk, K. Matias, E. 

Nowacka- Biela, L. W dka, D. Szczęsna- Galewska. M. Stępień, E., Sujak, 

psycholodzy: W. Kasprowicz, F. Biela, J. Jaworski, K. Wiśniewski i inni.. W 1979 roku 

przeszła na emeryturę i pełniła dyżury lekarskie w Izbie Przyjęć Szpitala 

Psychiatrycznego w Lublińcu. Zmarła 24 maja 1993 roku i została pochowana w 

Lublińcu. 

Dr hab. n. med. Janina Maria Krasowska opublikowała szereg cennych i oryginalnych 

artykuł w naukowych w czasopismach francuskich i polskich. Dr Karol Wiśniewski 

(kt ry podjął pracę w Lublińcu w 1971 r. i pracował przez wiele lat z p. Docent) 

podkreśla, że szczeg lną uwagę warto zwr cić na prace z zakresu psychiatrii 

młodzieżowej (rozwojowej) takie jak: 

"Czynnnik intoksykacji alkoholowej w rozwoju zmian i zaburzeń psychicznych u 

młodzieży"(1952r.), 

"O nowy rozdział w psychiatrii"(1962r.-j.polski;1963r.w j.francuskim), 

a zwłaszcza:"Zesp ł psychotyczny napięcia przedmiesiączkowego u dziewcząt w 

wieku pokwitania"(wj.francuskim-1960;w j.polskim-1962). 

Następnie tak powiada dr K. Wiśniewski Pani Docent wyodrębniła z psychiatrii 

rozdział zaburzeń psychicznych okresu dojrzewania(12-18r.życia) -psychiatrię 

rozwojową, kt ra podobnie jak psychiatria wieku przekwitania czy starczego 

pozostaje w ścisłym związku z psychiatrią og lną. Przedstawiła argumenty na rzecz 

tego wyodrębnienia, że-okres dojrzewania charakteryzuje się szczeg lnie szybkimi 

zmiany w sferze fizycznej i psychicznej, a tkanka m zgowa jest bardzo wrażliwa na 

wszelkiego rodzaju urazy, zatrucia i oddziaływania środowiska społecznego. Około 12 

r. ż. wraz z kształtowaniem myślenia przyczynowo-logicznego i zmianą relacji wobec 

siebie i świata zaczynają kształtować się pewne, trwałe, coraz bogatsze w objawy i 

lepiej zr żnicowane zespoły psychotyczne, w wielu przypadkach podobne do tych, 

69


jakie spotykamy u dorosłych (.por. "O nowy.......). Uwzględniając te argumenty Pani 

Docent utworzyła jako pierwsza w Polsce (1951r.) w Lublińcu oddziały dla młodzieży 

(chłopcy i dziewczęta 12-18r.ż).i kierowała tymi oddziałami do 1978r. 

.Szacuję się, że w tym okresie hospitalizowanym było około 4500 chłopc w i 3000 

dziewcząt z zr żnicowanymi problemami psychicznymi.. 

Pani Docent diagnozując i lecząc te osoby zdobyła olbrzymie doświadczenie 

kliniczne, pogłębione literaturą polsko i obcojęzyczną. Przy każdej okazji 

akcentowała, że istotą i podstawą rozpoznania jest rzetelny wywiad od pacjenta i 

jego rodziny oraz systematyczną i wielokrotną obserwację jego zachowania. 

W diagnozie i leczeniu uwzględniała kompleks czynnik w natury biologicznopsychologiczno-społecznej 

podkreślając znaczenie wiedzy nie tylko z zakresu 

psychiatrii ale także z zakresu innych dziedzin; w tym psychologii i pedagogiki. W 

związku z tym (jak mało, kt ry psychiatra w wczas) spostrzegała rolę psychologa w 

klinice psychiatrii, włączając do teamu leczniczo-terapeutycznego i mobilizowała 

także do pisania artykuł w. Jeden z jej pierwszych psycholog w i 

wsp łpracownik w (mgr Włodzimierz. Kasprowicz) opublikował cenione prace (w j. 

polskim i francuskim).o roli psychologa klinicznego. Doceniając rolę pedagoga w 

wczesnych latach 70-tych utworzyła w oddziale młodzieżowym filię klasy specjalnej. 

Przejawiała dużą ostrożność w leczeniu farmakologicznym-zasada : niewielkie dawki, 

nie mieszanie lek w o przeciwstawnym działaniu, ostrożność w stosowaniu 

antybiotyk w. R wnież ostrożna była w rozpoznawaniu np. schizofrenii, wykazując 

często, że objawy psychotyczne u młodzieżowych pacjent w na pierwszy rzut oka 

przypominające objawy tej choroby są innej natury. 

Jej artykuły mają gł wnie charakter analiz jakościowych: opis objaw w 

psychopatologicznych i ich logicznej interpretacji w świetle literatury przedmiotu. Nie 

posługiwała się złożoną analizą statystyczną, niemniej dochodziła do trafnych i 

istotnych wniosk w naukowych. 

W cytowanej wyżej pracy o alkoholizmie młodocianych, jako jedna z pierwszych w 

świecie dokonała systematycznej analizy skutk w intoksykacji alkoholowej u 

młodzieży. Warto przypomnieć, że jeszcze do niedawna-bagatelizowano spożywanie 

alkoholu przez młodzież (np. piwa),bagatelizowano zakres zjawiska; nie 

uwzględniano intoksykacji alkoholowej jako ewentualnego czynnika sprawczego 

stanu psychopatologicznego. Stwierdziła w swych badaniach klinicznych m.in., że u 

chłopc w, kt rzy nadmiernie pili w wieku od 8-15 roku życia, że występowała u nich 

psychodegradacja przeciętnie po 5-ciu latach picia. Psychodegradacja to: zanik uczuć 

wyższych (w tym społecznych, zainteresowań), reakcje uczuciowe stają się 

gwałtowne, agresywne. Występują zaburzenia osobowości i sfery intelektualnej, 

ponadto istnieje intensywny pociąg do alkoholu. 

U znacznej liczby os b (61%-ze 122 badanych) wystąpiły zaburzenia psychotyczne 

pod postacią atypowego delirium. Należy też zwr cić uwagę, że łagodniejszą formą 

psychodegradacji jest astenia poalkoholowa, to jest poczucie ciągłego zmęczenia, 

niewydolność psychiczna, spadek zainteresowań, zaburzenia uwagi i pamięci. 

Kształtuje się ta astenia po 1-3 latach nadużywania alkoholu. 

W cennej pracy o zespole psychotycznym napięcia przedmiesiączkowego u dziewcząt 

w wieku pokwitania autorka opisuje charakterystyczny nawracający zesp ł 

psychotyczny, kt ry wiążę się z niewydolnością międzym zgowia; a zwłaszcza 

podwzg rza i destrukcyjny wpływ działania estrogen w (ich przewaga)..Poprawa 

stanu psychicznego następowała po zastosowaniu testosteronu. Obserwowane 

70


zaburzenia psychotyczne manifestowały się zwykle znacznym pobudzeniem 

ruchowym lub zahamowaniem, dręczącym uczuciem wewnętrznego napięcia, zmianą 

nastroju, lękami, wzmożoną drażliwością, a niekiedy wręcz urojeniową ksobną 

interpretacją wydarzeń. Te objawy powracały w ciągu kolejnych miesięcy, zwykle, 

regularnie 14 dnia przed miesiączką i znikały wraz z jej pojawieniem się. Jest to 

odrębny zesp ł psychotyczny, jego rozpoznanie nie zawsze bywa łatwe, był mylony z 

depresją lub ze schizofrenią. Profesor M. Bleuler znawca psychiatrii 

endokrynologicznej bardo pozytywnie określił tę pracę (Wrażenia z podr ży do 

Szwajcarii. List A Bukowczyka do Dr Janiny Krasowskiej z dnia 16 stycznia 1962 r). 

7. Rzemieniuk T., Sakowska-Maliszewska I., Siwiec A., Koster A.: 

Neuroinfekcja czy zaburzenie hormonalne przyczyną zaburzeń psychotycznych 

u 15-letniej dziewczynki? Prezentacja trudnego diagnostycznie przypadku 

Oddział Pediatryczny Centrum Pediatrii im. Jana Pawła II w Sosnowcu 

Celem pracy jest przedstawienie przypadku 15-letniej dziewczynki, dwukrotnie 

hospitalizowanej w oddziale dziecięcym z powodu jakościowych zaburzeń 

świadomości, oraz problem w diagnostycznych związanych z ustaleniem 

rozpoznania. 

Pierwsza hospitalizacja związana była z występującymi od kilku godzin apatią, 

zaburzeniami mowy oraz zachowaniami nieadekwatnymi. Objawy te były 

poprzedzone wystąpieniem infekcji g rnych dr g oddechowych. W badaniu 

fizykalnym uwagę zwracały dodatnie objawy oponowe oraz przeczulica sk ry. W 

badaniach dodatkowych wysoki OB. i leukopenia. Wynik badania płynu m zgowordzeniowego 

nie pozwalał postawić rozpoznania, uwagę tylko zwracało niskie 

ciśnienie płynu. Podejrzewając jednak wirusowy proces zapalny OUN zastosowano 

lek przeciwwirusowy oraz postępowanie przeciwobrzękowe uzyskując stopniową (w 

ciągu kilku dni) poprawę. Zapis EEG wykazał patologię rozlaną. Neuroobrazowanie TK 

i MR nie wyjaśniało przyczyny choroby. Pomimo braku potwierdzenia etiologicznego 

rozpoznano ostatecznie zapalenie m zgu. 

Dziewczynka po raz drugi była przyjęta do szpitala po miesiącu z powodu apatii, 

braku logicznego kontaktu i okresowo nieadekwatnych zachowań, ale o nasileniu 

mniejszym niż poprzednio. Uwagę zwracała kr tkotrwała, całkowita poprawa po 

wlewie mannitolu. Po zastosowanym kilkudniowym leczeniu przeciwobrzękowym 

uzyskano ostateczną całkowitą poprawę. Tym razem postawiono rozpoznanie guza 

rzekomego m zgu. Zwr cono uwagę, że każdorazowo początek objaw w miał 

miejsce w przebiegu miesiączki. Wykonane badania: TSH, prolaktyna, estradiol nie 

wykazały jednak dyshormonozy. 

Przyczyna obserwowanych objaw w, pomimo postawionych każdorazowo rozpoznań, 

pozostaje jednak niejasna. Dziewczynka pozostaje w dalszej obserwacji. 

71


8. Zalewska M.: 

Metodologiczne aspekty rozpoznawania fobii społecznej u dzieci i młodzieży. 


Lęk jest jednym z najpowszechniejszych objaw w psychopatologicznych. Objawy 

lękowe u dzieci wciąż sprawiają wiele trudności diagnostyczno-terapeutycznych. 

Jedną z najczęstszych postaci zaburzeń lękowych u dzieci i młodzieży jest fobia 

społeczna. Kryteria tego zaburzenia opracowano w klasyfikacji DSM-IV. Jego 

gł wnym objawem jest lęk przed oceną innych os b w małej grupie społecznej, a w 

konsekwencji unikanie takich sytuacji. Według doniesień pochodzących z USA na 

fobię społeczną cierpi od kilku do kilkunastu procent dzieci i młodzieży. 

Wobec braku precyzyjnych danych dotyczących częstości występowania fobii 

społecznej u dzieci i młodzieży w Polsce zaplanowano przesiewowe badanie 

epidemiologiczne populacji dzieci szk ł krakowskich. W tym celu w pierwszym etapie 

badania podjęto pr bę adaptacji do warunk w polskich Skali Fobii Społecznej i Lęku 

Społecznego u Dzieci (SPAI-C ) kwestionariusza obecnie stosowanego w wielu 

krajach do rozpoznawania fobii społecznej u dzieci, zar wno w warunkach 

klinicznych, jak i w badaniach przesiewowych, będącego odmianą kwestionariusza 

SPAI używanego do oceny fobii społecznej u dorosłych. Planuje się 

przeprowadzenie badania w grupie liczącej około 1000 dwunastolatk w. Wyniki 

badania będą punktem wyjścia do dalszych szczeg łowych analiz wsp łwystępowania 

fobii społecznej z innymi zaburzeniami psychicznymi oraz oceny jej znaczenia 

klinicznego. 

72


Ważne informacje 

Prosimy o zwr cenie szczeg lnej uwagi na następujące kwestie: 

1. Niekt re wystąpienia ustne są uzupełnione plakatem i/lub warsztatem 

2. Prelegenci nie powinni przekraczać założonego czasu swojego wystąpienia. 

3. Przewidujemy 2 nagrody za doniesienia ustne i plakat. Doniesienie ustne 

zostanie zrecenzowane przez 2 członk w Komitetu Naukowego i wydrukowane 

w Psychiatrii Polskiej lub w Psychoterapii. 

4. Istnieje możliwość publikacji prezentowanych prac w czasopismach: 

Psychiatria i Psychologia Kliniczna, Annales Academiae Medicae Silesiensis 

po ocenie niezależnych recenzent w. 

5. Spotkanie Konsultant w Wojew dzkich ds. psychiatrii dzieci i młodzieży 

z Konsultantem Krajowym odbędzie się dn. 12.06.2003r. o godz. 20.00. 

Organizatorzy 

• Sekcja Psychiatrii Dzieci i Młodzieży 

Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego 

• Oddział Psychiatrii Wieku Rozwojowego 

Centrum Pediatrii w Sosnowcu 

ul. Gabrieli Zapolskiej 3, 41-218 Sosnowiec-Klimont w 

tel./fax 032 / 266 50 52, 

e-mail: Szczyrk2003@psychiatria.pl 

• Klinika Psychiatrii i Psychoterapii 

Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach 

ul. Ziołowa 45/47, 40-635 Katowice 

tel/fax 032 / 205 92 60 lub 032 / 202 40 25 wewn.1011, 

e-mail: psych1@slam.katowice.pl 

Patronat medialny 

• Portal Psychiatria Online (www.psychiatria.pl) 

Obsługa techniczno-administracyjna 

2Mat Systemy Informacyjne 

Brynowska 70, 40-584 Katowice 

tel. 0601 349889, e-mail: mm@2mat.com.pl 

Konto bankowe: 

PKO Bank Polski S.A. 50 1020 5558 1111 1054 6030 0096 

73


Sponsorzy 

Złoty sponsor 

Srebrny sponsor 

Eli Lilly Polska Sp. z o.o. 

ul. Smolenskiego 2 

01-698 Warszawa 

tel. +48 (prefix) 22 639 33 00 

Brązowi Sponsorzy: 

Adamed 

Astra Zeneca 

Egis 

Gerot Pharmazeutika 

GlaxoSmithKline 

Medagro International 

Novartis Pharma 

Polpharma 

Orion Pharma 

Sanafi Synthelabo 

Solvay Pharmaceuticals 

Sponsor medialny 

74

Konferencja Naukowa Sekcji Psychiatrii Dzieci i MÂ³odzieÂ¿y PTP ...

Transform your PDFs into Flipbooks and boost your revenue!

Delete template?

Save as template ?