02.04.2015 Views

Zaburzenia neurokognitywne u chorej z zespo∏em Fahra

Zaburzenia neurokognitywne u chorej z zespo∏em Fahra

Zaburzenia neurokognitywne u chorej z zespo∏em Fahra

SHOW MORE
SHOW LESS

Transform your PDFs into Flipbooks and boost your revenue!

Leverage SEO-optimized Flipbooks, powerful backlinks, and multimedia content to professionally showcase your products and significantly increase your reach.

OPIS PRZYPADKU – CASE REPORT<br />

STRESZCZENIE<br />

Omówiono stan wiedzy na temat zespo∏u<br />

<strong>Fahra</strong>: prawdopodobnych przyczyn choroby,<br />

przebiegu klinicznego zaburzeƒ psychicznych<br />

i neurologicznych, zmian w badaniach<br />

neuroobrazowych, zmian w badaniach<br />

psychologicznych, odchyleƒ w badaniach<br />

laboratoryjnych. Praca powsta∏a na podstawie<br />

doniesieƒ z piÊmiennictwa polskiego i obcego,<br />

przedstawiajàcego opisy przypadków<br />

wyst´powania zaburzeƒ psychicznych<br />

w przebiegu zespo∏u <strong>Fahra</strong>. Opisano równie˝<br />

chorà, hospitalizowanà w Klinice Psychiatrii<br />

Doros∏ych Akademii Medycznej w Poznaniu<br />

z rozpoznaniem zaburzeƒ neurokognitywnych<br />

w przebiegu zespo∏u <strong>Fahra</strong>.<br />

Przedstawiono jej stan psychiczny,<br />

nieprawid∏owoÊci w wynikach badaƒ<br />

neuroobrazowych, neurofizjologicznych,<br />

psychologicznych i laboratoryjnych, przebieg<br />

leczenia i jego efekty.<br />

S∏owa kluczowe: zespó∏ <strong>Fahra</strong>, zaburzenia <strong>neurokognitywne</strong><br />

SUMMARY<br />

The paper presents an overview of<br />

the current knowledge about the causes<br />

of the Fahr syndrome, a description of<br />

the clinical picture of neurological<br />

and psychological disorders, as well as<br />

abnormalities in results of radiological,<br />

psychological and laboratory examinations in<br />

patients with this diagnosis. The article is<br />

based on Polish and foreign literature, describing<br />

the presence of psychiatric disorders in the course<br />

of Fahr syndrome. The case of female patient<br />

is described, who was hospitalized<br />

at Department of Adult Psychiatry in Poznaƒ<br />

with neurocognitive disorders in the course<br />

of the Fahr syndrome. Her mental status,<br />

abnormalities in results of neuroimaging,<br />

neurophysiological, psychological and<br />

laboratory examinations, her treatment and<br />

its outcome were presented.<br />

Key words: Fahr syndrome, neurocognitive disorders<br />

AGNIESZKA HEYMANN-SZLACHCI¡SKA<br />

JACEK KISIELEWSKI<br />

JANUSZ RYBAKOWSKI<br />

Klinika Psychiatrii Doros∏ych Akademii Medycznej w Poznaniu<br />

<strong>Zaburzenia</strong> <strong>neurokognitywne</strong><br />

u <strong>chorej</strong> z zespo∏em <strong>Fahra</strong><br />

Neurocognitive disorders in female patient with<br />

Fahr syndrome<br />

Zespó∏ <strong>Fahra</strong> (z.F.) to zaburzenie zwiàzane z symetrycznym, niemia˝d˝ycowym<br />

zwapnieniem jàder podstawy mózgu. Eponim<br />

pochodzi od nazwiska badacza, który w 1938 r. opisa∏ po raz<br />

pierwszy 58-letniego m´˝czyzn´, u którego stwierdzono symetrycznà<br />

kalcyfikacj´ jàder podstawy, jàdra z´batego oraz kory mózgu [1].<br />

Od tej pory podobny obraz zaburzeƒ zacz´to okreÊlaç mianem zespo-<br />

∏u lub – mniej poprawnie – chorobà <strong>Fahra</strong> [2–6]. Obecnie cz´Êciej u˝ywa<br />

si´ terminu idiopatyczne zwapnienie jàder podstawy mózgu (idiopathic<br />

calcification of the basal ganglia, ICB) [5, 6].<br />

Cz´Êç autorów wyró˝nia trzy postaci z.F., w zale˝noÊci od czasu<br />

pojawienia si´ pierwszych objawów: I. – postaç wczesnodzieci´ca, charakteryzujàca<br />

si´ zahamowaniem rozwoju umys∏owego i du˝à ÊmiertelnoÊcià;<br />

II – postaç z wczesnym poczàtkiem (ok. 30 r.˝.); III – postaç<br />

z póênym poczàtkiem (po 50 r.˝.) [4–6].<br />

Najcz´Êciej przebieg choroby w postaci II i III jest bezobjawowy;<br />

u niektórych osób mogà jednak wystàpiç ró˝norodne objawy kliniczne,<br />

niezale˝nie od lokalizacji i rozleg∏oÊci zwapnieƒ, które mo˝na podzieliç<br />

na :<br />

– zaburzenia psychiczne, jak: ot´pienie, psychozy, zaburzenia afektywne;<br />

– zaburzenia neurologiczne, jak: objawy pozapiramidowe, piramidowe,<br />

napady padaczkowe, zaburzenia mowy, neuralgia nerwu IX, ruchy<br />

atetotyczne i plàsawicze [5].<br />

Patogeneza z.F. jest z∏o˝ona. Pewnà rol´ przypisuje si´ czynnikom<br />

genetycznym. Predyspozycja do powstawania zwapnieƒ w obr´bie jàder<br />

podstawy mo˝e byç zwiàzana z genem zlokalizowanym na chromosomie<br />

14q [2, 5]. Poczàtkowo uwa˝ano, ˝e najcz´stszà przyczynà<br />

powstawania zwapnieƒ sà zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej<br />

– w przebiegu niedoczynnoÊci przytarczyc. NiedoczynnoÊç przytarczyc<br />

mo˝e wynikaç z niezamierzonego wyci´cia przytarczyc w trakcie<br />

zabiegów operacyjnych na szyi (np. podczas strumectomii), rzadziej<br />

wymienia si´ przyczyny autoimmunologiczne oraz zespó∏ Di Georga<br />

(zanik przytarczyc i grasicy). Rozpoznanie opiera si´ na typowym wyniku<br />

badaƒ laboratoryjnych, gdy stwierdza si´ spadek poziomu wapnia<br />

i magnezu, wzrost poziomu fosforanów w surowicy i obni˝enie PTH<br />

(parathormonu) w surowicy. U takich osób dochodzi do zmniejszenia<br />

wydalania fosforanów przez nerki, ich nadmiaru w surowicy krwi<br />

i w efekcie do wiàzania z wapniem. Proces ten powoduje wytràcanie


36 WIADOMOÂCI PSYCHIATRYCZNE (tom VII) Nr 1/2004<br />

wapnia w tkankach mi´kkich pochodzenia ektodermalnego<br />

i obni˝enie st´˝enia w osoczu. Za przyczyn´ tzw. pseudoidiopatycznej<br />

niedoczynnoÊci przytarczyc uwa˝a si´ powstawanie<br />

PTH pozbawionego dzia∏ania biologicznego – tutaj<br />

tak˝e poziom wapnia jest obni˝ony, a fosforanów zwi´kszony.<br />

St´˝enie PTH nie jest obni˝one, lecz najcz´Êciej zwi´kszone.<br />

W przypadku rozpoznania niedoczynnoÊci przytarczyc<br />

jako przyczyny powstawania zwapnieƒ w o.u.n. zaleca si´<br />

d∏ugotrwa∏e stosowanie witaminy D3, ograniczenie fosforanów<br />

w diecie oraz podawanie wodorotlenku glinu w celu ograniczenia<br />

wch∏aniania fosforanów [2–6].<br />

Przyczynà powstawania zwapnieƒ mogà byç anomalie<br />

naczyniowe, które doprowadzajà do zwolnienia przep∏ywu<br />

krwi w jàdrach podstawy w porównaniu z szybkoÊcià przep∏ywu<br />

w korze mózgowej, co powoduje uszkodzenie bariery<br />

krew-mózg, a nast´pnie wytràcanie si´ bia∏ek surowicy<br />

i ich mineralizacj´. Mówi si´ tak˝e o roli fosfatazy alkalicznej,<br />

bioràcej udzia∏ w transporcie komórkowym. U osób<br />

z ICBG stwierdzono wzrost aktywnoÊci tego enzymu w jàdrach<br />

podstawy mózgu, przy prawid∏owym st´˝eniu w surowicy<br />

krwi [5].<br />

Rozpoznanie z.F. opiera si´ na stwierdzeniu zwapnieƒ<br />

w obr´bie jàder podstawy mózgu za pomocà badania rentgenowskiego<br />

lub tomografii komputerowej (TK), a tak˝e tomografii<br />

rezonansu magnetycznego (MR). Najcz´stszà lokalizacjà<br />

zwapnieƒ jest ga∏ka blada [4, 5].<br />

Badania prowadzone na uniwersytecie w Heidelbergu wykaza∏y,<br />

˝e zmianom w postaci zwapnieƒ jàder podstawy, wykazanym<br />

przez TK, towarzyszà zmiany wykazane metodà pozytronowej<br />

tomografii emisyjnej (PET) w innych strukturach<br />

mózgu. U pacjenta ze stwierdzonymi w TK obustronnymi<br />

zwapnieniami w obr´bie ga∏ki bladej i skorupy oraz zanikami<br />

korowymi w obr´bie kory czo∏owej, w badaniu PET stwierdzono<br />

zmniejszony wychwyt glukozy nie tylko w tych obszarach,<br />

ale tak˝e w obr´bie kory ciemieniowej i skroniowej.<br />

Takie zmiany czynnoÊciowe korespondowa∏y z obserwowanymi<br />

deficytami poznawczymi, takimi jak: zmniejszona wybiórczoÊç,<br />

podzielnoÊç uwagi, perseweracje s∏owne, jawne deficyty<br />

pami´ci [2].<br />

W piÊmiennictwie polskim po raz pierwszy przypadek<br />

z.F. opisali w 1988 r. Weterle i Rybakowski [6]. Do Kliniki<br />

Psychiatrii w Bydgoszczy przyj´to 49-letnià kobiet´ z rozpoznaniem<br />

epizodu depresyjnego w przebiegu choroby afektywnej<br />

jednobiegunowej. Podczas pobytu pacjentki w Klinice<br />

stwierdzono u niej objawy kliniczne sugerujàce organiczne<br />

uszkodzenie o.u.n. TK g∏owy wykaza∏a symetryczne zwapnienia<br />

w jàdrach podstawy mózgu, nieco wi´ksze po stronie<br />

prawej. Konsultacja endokrynologiczna nie wykaza∏a zaburzeƒ<br />

gospodarki wapniowej (dysfunkcji przytarczyc). Poczàtkowo<br />

chorà leczono za pomocà elektrowstrzàsów, bez poprawy,<br />

nast´pnie w∏àczono leczenie farmakologiczne<br />

przeciwdepresyjne. Pacjentk´ wypisano ze szpitala w stanie<br />

cz´Êciowej poprawy.<br />

W 2000 r. Rabe-Jab∏oƒska i wsp. [5] przedstawili opis 2<br />

przypadków z rozpoznaniem z.F. i z objawami zaburzeƒ schizofrenopodobnych.<br />

Przypadek 1. Kobieta lat 69, przyj´ta z rozpoznaniem<br />

zaburzenia paranoidalno-depresyjnego. Prowadzono obserwacj´<br />

w kierunku zespo∏u ot´piennego. Choroba rozpocz´∏a si´<br />

5 miesi´cy przed przyj´ciem do szpitala, po operacji zaçmy.<br />

Chora by∏a w obni˝onym nastroju, zg∏asza∏a myÊli i zamiary<br />

samobójcze, bywa∏a zdezorientowana w czasie i miejscu. Ustalono,<br />

˝e przed 13 laty przeby∏a operacj´ tarczycy. W wyniku<br />

przeprowadzonej konsultacji endokrynologicznej stwierdzono<br />

niedoczynnoÊç tarczycy i przytarczyc. W badaniu TK g∏owy<br />

stwierdzono zmiany patognomoniczne dla z.F. Zastosowano<br />

leczenie substytucyjne hormonami tarczycy i wapniem<br />

oraz leki przeciwdepresyjne. Uzyskano popraw´ stanu somatycznego<br />

i psychicznego.<br />

Przypadek 2. Kobieta, lat 40, przyj´ta z powodu narastajàcego<br />

spowolnienia psychoruchowego, objawów pozapiramidowych,<br />

obni˝enia nastroju. Pacjentka by∏a leczona psychiatrycznie<br />

od czterech lat z powodu epizodu psychotycznego.<br />

Po rocznym leczeniu objawy psychotyczne ustàpi∏y, chora<br />

zacz´∏a skar˝yç si´ na obni˝enie nastroju, spadek zainteresowaƒ,<br />

aktywnoÊci i nap´du. Badanie psychologiczne wskazywa∏o<br />

na mo˝liwoÊç uszkodzenia o.u.n., test Bentona wykaza∏<br />

os∏abienie pami´ci wzrokowej. Za pomocà TK stwierdzono<br />

symetryczne ogniska hiperdensyjne, nieregularnego kszta∏tu<br />

w obr´bie jàder podkorowych, w przebiegu choroby <strong>Fahra</strong>.<br />

Zastosowano leki neuroleptyczne, uzyskano cz´Êciowà popraw´<br />

stanu psychicznego, w wyniku czego pacjentka wróci∏a<br />

do pracy.<br />

W niniejszej pracy przedstawiono chorà z rozpoznaniem<br />

z.F., w przebiegu którego dominujà zaburzenia <strong>neurokognitywne</strong>.<br />

OPIS PRZYPADKU<br />

Pacjentka, lat 50, rozwiedziona, wykszta∏cenie Êrednie,<br />

przyj´ta do Kliniki Psychiatrii Doros∏ych Akademii Medycznej<br />

w Poznaniu z rozpoznaniem epizodu depresji. W wywiadzie<br />

rodzinnym ustalono: brat ojca – upoÊledzony umys∏owo;<br />

chorób psychicznych, samobójstw, uzale˝nieƒ w rodzinie<br />

pacjentki nie by∏o; autoanamneza: w dzieciƒstwie pacjentka<br />

cz´sto chorowa∏a, przeby∏a ˝ó∏taczk´ zakaênà i inne choroby<br />

wieku dzieci´cego. Ukoƒczy∏a szko∏´ podstawowà i Êrednià<br />

jako przeci´tna uczennica. Po liceum rozpocz´∏a prac´<br />

w ksi´gowoÊci. Kilkakrotnie zmienia∏a miejsce pracy, g∏ównie<br />

ze wzgl´dów finansowych, ale zawsze pracowa∏a na stanowisku<br />

ksi´gowej. Wysz∏a za mà˝ w wieku 23 lat, urodzi∏a<br />

dziecko w 1977 r., nast´pna cià˝a (1980 r.) zakoƒczy∏a si´<br />

poronieniem. W tym samym roku mà˝ pacjentki przeby∏ powa˝ny<br />

wypadek samochodowy, po którym wymaga∏ sta∏ej<br />

opieki, z czym sobie nie radzi∏a. Sama wystàpi∏a o rozwód,<br />

który uzyska∏a w 1984 r. Póêniej urodzi∏a dziecko z innego<br />

zwiàzku.<br />

Pali papierosy od 19 r.˝. (paczk´ dziennie). Przebyte choroby:<br />

zespó∏ bólowy kr´gos∏upa, zwyrodnienie stawów. Choroba<br />

obecna: pierwsze objawy wystàpi∏y przed ok. dwoma laty.<br />

Pogorszy∏y si´ pami´ç i koncentracja, które – stopniowo si´<br />

pog∏´biajàc – uniemo˝liwi∏y pacjentce prac´. Momentem prze-<br />

∏omowym by∏ lipiec 2000 r., kiedy zapomnia∏a zap∏aciç podatku<br />

VAT, czym narazi∏a firm´ na du˝e straty. Od grudnia<br />

2000 r. pojawi∏y si´ bezsennoÊç – trudnoÊci w zasypianiu,<br />

wczesne budzenie, p∏ytki sen. Od kwietnia do wrzeÊnia 2001 r.<br />

utraci∏a 8 kg m.c. Od czerwca 2001 r. znajdowa∏a si´ pod<br />

opiekà poradni zdrowia psychicznego – przyjmowa∏a ró˝ne


OPIS PRZYPADKU A. Heymann-Szlachciƒska, J. Kisielewski, J. Rybakowski – <strong>Zaburzenia</strong>… 37<br />

leki przeciwdepresyjne. Uzyskano popraw´ jakoÊci snu i powrót<br />

masy cia∏a do stanu sprzed choroby. Przy przyj´ciu do<br />

kliniki nie stwierdzono objawów psychotycznych. Nastrój<br />

pacjentki by∏ p∏ytko obni˝ony, obserwowano u niej napi´cie<br />

i zdenerwowanie faktem znalezienia si´ w szpitalu. Na pytania<br />

odpowiada∏a ch´tnie, ale podejmowa∏a wiele wàtków na<br />

raz, nie pami´ta∏a o czym mówi∏a przed chwilà, nie potrafi∏a<br />

si´ skoncentrowaç. Emocje ˝ywe, dostosowane do treÊci wypowiedzi.<br />

Badania laboratoryjne: morfologia, p∏ytki krwi, rozmaz,<br />

OB, poziom glukozy – prawid∏owe. Badanie ogólne moczu,<br />

poziom mocznika, kreatyniny, kwasu moczowego, bilirubiny,<br />

fosfatazy asparaginowej, fosfatazy alaninowej, poziom<br />

sodu i potasu – prawid∏owe; cholesterol ca∏k. – 259,9 mg/dl;<br />

trójglicerydy – 247,2 mg/dl; poziom hormonów tarczycy<br />

(TSH, fT4, T3, T4) – prawid∏owe; st´˝enie wapnia, wapnia<br />

zjonizowanego, fosforanów, PTH – prawid∏owe; miedê<br />

– 206 ug/dl; ceruloplazmina – 40 mg%; poziom ˝elaza –<br />

39,7 ug/dl; poziom transferyny (TRF) – 148 mg/dl; TIBC<br />

(ca∏kowita zdolnoÊç wiàzania ˝elaza) – prawid∏owe, st. wysycenia<br />

– 12,9 %, ferrytyna – prawid∏owa; HbsAg – ujemny<br />

anty-HCV – ujemny.<br />

Badanie EEG: zapis ze zmianami w okolicach Êrodkowo-<br />

i tylnoskroniowych oraz ze zmianami uogólnionymi;<br />

badanie TK g∏owy: zwapnienia w jàdrach podstawy obustronnie;<br />

badanie MR g∏owy: w obu p∏atach czo∏owych stwierdza<br />

si´ rozsiane, drobne ogniska hiperdensyjne w obrazach<br />

PD i T2-zale˝nych, majàce charakter zmian niedokrwiennych.<br />

Asymetria stopy hipokampa; badanie MR-angio g∏owy<br />

– stwierdza si´ hipoplazj´ odcinka P1 t´tnicy mózgu tylnej<br />

lewej przy prawid∏owym przep∏ywie w dalszych jej odcinkach<br />

zaopatrywanych przez t´tnic´ ∏àczàcà tylnà od syfonu t´tnicy<br />

szyjnej wewn´trznej; badanie SPECT mózgu (znacznik<br />

99m-Tc-HMPAO o aktywnoÊci 20 mci): nieco zmniejszone<br />

gromadzenie znacznika w okolicy oko∏oÊrodkowej<br />

prawej. Obraz mo˝e odpowiadaç zmniejszonej perfuzji tej<br />

okolicy.<br />

Konsultacja neurologiczna: drobnofaliste dr˝enie spoczynkowe<br />

prawej koƒczyny górnej i objawy deliberacyjne po<br />

stronie lewej. Objaw ryjkowy – obecny.<br />

Badanie psychologiczne: poziom intelektualny powy˝ej<br />

przeci´tnej (II = 116). Wi´kszoÊç funkcji poznawczych<br />

w normie. Znaczne obni˝enie pojemnoÊci pami´ci krótkotrwa∏ej<br />

(5 pkt. przy Êr. profilu 10 pkt.). Eksperymenty kliniczne<br />

(test uczenia 10 s∏ów, tablice ¸uckiego) potwierdzajà<br />

os∏abienie pami´ci Êwie˝ej. Pacjentka ma trudnoÊci<br />

z odtworzeniem pi´cioelementowych ciàgów s∏ów – poprawnie<br />

odtwarza cztery elementy, pomijajàc piàtà cyfr´. Równie˝<br />

zaburzony jest proces zapami´tywania przy uczeniu si´ s∏ów<br />

– kolejne próby nie wp∏ywa∏y znaczàco na liczb´ zapami´tanych<br />

przez pacjentk´ s∏ów.<br />

Nisko, w stosunku do potencjalnych mo˝liwoÊci pacjentki,<br />

kszta∏tuje si´ równie˝ umiej´tnoÊç tworzenia abstrakcyjnych<br />

poj´ç oraz zdolnoÊç do koncentracji uwagi. Pos∏u˝ono<br />

si´ testami: Wisconsin, ∏àczenia punktów TMT,<br />

fluencji s∏ownej bez odchyleƒ. Wyniki badania psychologicznego<br />

wskazujà na wyk∏adniki zmian organicznych w obr´bie<br />

o.u.n. Obni˝enie funkcji poznawczych (pojemnoÊç<br />

pami´ci Êwie˝ej, zdolnoÊç do koncentracji uwagi, umiej´tnoÊç<br />

tworzenia abstrakcyjnych poj´ç) wskazujà na poczàtek<br />

zmian ot´piennych.<br />

Zastosowano leczenie: donepezil 10 mg/d, piracetam<br />

4800 mg/d, karbamazepina 600 mg/d. Pacjentka zosta∏a wypisana<br />

do domu z rozpoznaniem ot´pienia na pod∏o˝u idiopatycznego<br />

zwapnienia jàder podstawy mózgu (F02.8), po 2<br />

miesiàcach pobytu w klinice. Obecnie jest pod kontrolà Poradni<br />

Przyklinicznej. Otrzyma∏a wypowiedzenie z pracy, uzyska∏a<br />

rent´ na okres 2 lat.<br />

Pacjentka twierdzi, ˝e zaakceptowa∏a swojà chorob´, stara<br />

si´ uczyniç jà jak najmniej zauwa˝alnà dla otoczenia – planuje<br />

czynnoÊci wczeÊniej, zapisuje potrzebne informacje na<br />

kartkach, mówi wolniej, zastanawia si´ nad doborem s∏ów,<br />

çwiczy pami´ç.<br />

Po 5 miesiàcach od wypisu wykonano powtórne badanie<br />

psychologiczne. Pacjentka osiàgn´∏a podobne rezultaty, jak<br />

w poprzednim badaniu – nadal znacznie obni˝ona jest pojemnoÊç<br />

pami´ci Êwie˝ej.<br />

Z przeprowadzanych systematycznie co miesiàc badaƒ<br />

psychiatrycznych pacjentki wynika, ˝e mimo leczenia farmakologicznego,<br />

nie uzyskano poprawy. Chora równie˝ nie zauwa˝y∏a<br />

˝adnej zmiany.<br />

PODSUMOWANIE<br />

Omówiony przypadek wskazuje na mo˝liwoÊç ró˝norodnych<br />

zaburzeƒ psychicznych u chorych z z.F. Po doniesieniach<br />

dotyczàcych zespo∏u depresyjnego [6] i zaburzeƒ schizofrenopodobnych<br />

[5], przedstawiony opis przebiegu choroby<br />

wskazuje na postaç z.F. z póênym poczàtkiem i zaburzeniami<br />

neurokognitywnymi (obni˝enie pojemnoÊci pami´ci Êwie˝ej,<br />

zdolnoÊci do koncentracji uwagi, umiej´tnoÊci tworzenia abstrakcyjnych<br />

poj´ç). Poczàtek choroby wystàpi∏ u pacjentki<br />

w wieku 48 lat, objawy narasta∏y stopniowo, poczàtkowo by-<br />

∏y zupe∏nie niezauwa˝alnie. Wydarzeniem znaczàcym by∏o niedope∏nienie<br />

obowiàzków s∏u˝bowych, po którym nastàpi∏o<br />

zdecydowane pogorszenie. Do poczàtku choroby pacjentka<br />

funkcjonowa∏a bardzo dobrze, pe∏ni∏a odpowiedzialnà funkcj´<br />

w pracy bez jakichkolwiek problemów. Trudno okreÊliç<br />

czynnik wyzwalajàcy, gdy˝ ˝adne wydarzenie stresowe nie<br />

mia∏o miejsca.<br />

Badania laboratoryjne nie wykaza∏y istotnych odchyleƒ.<br />

W badaniach obrazowych mózgowia, oprócz istnienia zwapnieƒ<br />

w jàdrach podstawy mózgu wykazanych w TK, stwierdzono<br />

zmiany o charakterze niedokrwiennym w obu p∏atach<br />

czo∏owych mózgu (badanie MR, MR-angio, SPECT mózgu).<br />

Zanotowano równie˝ zmiany w badaniu EEG o charakterze<br />

napadowym (w okolicach Êrodkowo- i tylnoskroniowych oraz<br />

zmiany uogólnione).<br />

W badaniu neurologicznym stwierdzono objawy pozapiramidowe<br />

i rzekomoopuszkowe, które mogà wskazywaç na<br />

poczàtki procesu zwyrodnieniowego o.u.n. Stwierdzone w badaniu<br />

psychologicznym zaburzenia funkcji poznawczych,<br />

g∏ównie pami´ci Êwie˝ej, mogà równie˝ odzwierciedlaç proces<br />

„organiczny” w obr´bie o.u.n. U <strong>chorej</strong> wdro˝ono leczenie<br />

za pomocà Êrodków prokognitywnych (donepezil, piracetam),<br />

ale mimo wielomiesi´cznej kuracji nie uzyskano istotnej<br />

poprawy. Dalsze losy pacjentki b´dà przedmiotem wnikliwej<br />

obserwacji klinicznej.


38 WIADOMOÂCI PSYCHIATRYCZNE (tom VII) Nr 1/2004<br />

PIÂMIENNICTWO<br />

1. Fahr T.: Idiopathische Verkalkung der Hirngefasse.<br />

Zentrablatt Allgemeine Patholgie<br />

1930, 50, 129–133.<br />

2. Hempel A., Henze M., Berghoff C.,<br />

Garcia N., Ody R., Schroder J.: PET<br />

findings and neuropsychological deficits<br />

in a case of Fahr’s disease.Psychiatry<br />

Research; Neuroimaging Section<br />

2001, 108, 133–140.<br />

3. Herold Gerd.: Medycyna wewn´trzna<br />

– repetytorium dla studentów medycyny<br />

i lekarzy. Wyd. 2, Wydawnictwo Lekarskie<br />

PZWL, Warszawa, 740–750.<br />

4. Konig P.: Psychopathological alternations<br />

in cases of symmetrical basal ganglia sclerosis.<br />

Biological Psychiatry 1989, 15, 25,<br />

459–468.<br />

5. Rabe-Jab∏oƒska J., Dobrowolska I., Rojek J.,<br />

Kwieciƒska E., K∏oszewska I.: <strong>Zaburzenia</strong><br />

psychiczne u chorych z zespo∏em <strong>Fahra</strong> –<br />

przeglàd piÊmiennictwa i opis dwóch przypadków.<br />

Post´py Psychiatrii i Neurologii<br />

2000, 9, 199–205.<br />

6. Weterle R., Rybakowski J.: Przypadek choroby<br />

<strong>Fahra</strong> u pacjentki z objawami depresji<br />

endogennej. Psychiatria Polska 1988, 22,<br />

342–346<br />

Adres do korespondencji:<br />

Agnieszka Heymann-Szlachciƒska<br />

Klinika Psychiatrii Doros∏ych Akademii Medycznej<br />

ul. Szpitalna 27/33<br />

60-572 Poznaƒ<br />

e-mail:agnieszkaheymann@wp.pl

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!