Zaburzenia neurokognitywne u chorej z zespoâem Fahra
Zaburzenia neurokognitywne u chorej z zespoâem Fahra
Zaburzenia neurokognitywne u chorej z zespoâem Fahra
Transform your PDFs into Flipbooks and boost your revenue!
Leverage SEO-optimized Flipbooks, powerful backlinks, and multimedia content to professionally showcase your products and significantly increase your reach.
OPIS PRZYPADKU – CASE REPORT<br />
STRESZCZENIE<br />
Omówiono stan wiedzy na temat zespo∏u<br />
<strong>Fahra</strong>: prawdopodobnych przyczyn choroby,<br />
przebiegu klinicznego zaburzeƒ psychicznych<br />
i neurologicznych, zmian w badaniach<br />
neuroobrazowych, zmian w badaniach<br />
psychologicznych, odchyleƒ w badaniach<br />
laboratoryjnych. Praca powsta∏a na podstawie<br />
doniesieƒ z piÊmiennictwa polskiego i obcego,<br />
przedstawiajàcego opisy przypadków<br />
wyst´powania zaburzeƒ psychicznych<br />
w przebiegu zespo∏u <strong>Fahra</strong>. Opisano równie˝<br />
chorà, hospitalizowanà w Klinice Psychiatrii<br />
Doros∏ych Akademii Medycznej w Poznaniu<br />
z rozpoznaniem zaburzeƒ neurokognitywnych<br />
w przebiegu zespo∏u <strong>Fahra</strong>.<br />
Przedstawiono jej stan psychiczny,<br />
nieprawid∏owoÊci w wynikach badaƒ<br />
neuroobrazowych, neurofizjologicznych,<br />
psychologicznych i laboratoryjnych, przebieg<br />
leczenia i jego efekty.<br />
S∏owa kluczowe: zespó∏ <strong>Fahra</strong>, zaburzenia <strong>neurokognitywne</strong><br />
SUMMARY<br />
The paper presents an overview of<br />
the current knowledge about the causes<br />
of the Fahr syndrome, a description of<br />
the clinical picture of neurological<br />
and psychological disorders, as well as<br />
abnormalities in results of radiological,<br />
psychological and laboratory examinations in<br />
patients with this diagnosis. The article is<br />
based on Polish and foreign literature, describing<br />
the presence of psychiatric disorders in the course<br />
of Fahr syndrome. The case of female patient<br />
is described, who was hospitalized<br />
at Department of Adult Psychiatry in Poznaƒ<br />
with neurocognitive disorders in the course<br />
of the Fahr syndrome. Her mental status,<br />
abnormalities in results of neuroimaging,<br />
neurophysiological, psychological and<br />
laboratory examinations, her treatment and<br />
its outcome were presented.<br />
Key words: Fahr syndrome, neurocognitive disorders<br />
AGNIESZKA HEYMANN-SZLACHCI¡SKA<br />
JACEK KISIELEWSKI<br />
JANUSZ RYBAKOWSKI<br />
Klinika Psychiatrii Doros∏ych Akademii Medycznej w Poznaniu<br />
<strong>Zaburzenia</strong> <strong>neurokognitywne</strong><br />
u <strong>chorej</strong> z zespo∏em <strong>Fahra</strong><br />
Neurocognitive disorders in female patient with<br />
Fahr syndrome<br />
Zespó∏ <strong>Fahra</strong> (z.F.) to zaburzenie zwiàzane z symetrycznym, niemia˝d˝ycowym<br />
zwapnieniem jàder podstawy mózgu. Eponim<br />
pochodzi od nazwiska badacza, który w 1938 r. opisa∏ po raz<br />
pierwszy 58-letniego m´˝czyzn´, u którego stwierdzono symetrycznà<br />
kalcyfikacj´ jàder podstawy, jàdra z´batego oraz kory mózgu [1].<br />
Od tej pory podobny obraz zaburzeƒ zacz´to okreÊlaç mianem zespo-<br />
∏u lub – mniej poprawnie – chorobà <strong>Fahra</strong> [2–6]. Obecnie cz´Êciej u˝ywa<br />
si´ terminu idiopatyczne zwapnienie jàder podstawy mózgu (idiopathic<br />
calcification of the basal ganglia, ICB) [5, 6].<br />
Cz´Êç autorów wyró˝nia trzy postaci z.F., w zale˝noÊci od czasu<br />
pojawienia si´ pierwszych objawów: I. – postaç wczesnodzieci´ca, charakteryzujàca<br />
si´ zahamowaniem rozwoju umys∏owego i du˝à ÊmiertelnoÊcià;<br />
II – postaç z wczesnym poczàtkiem (ok. 30 r.˝.); III – postaç<br />
z póênym poczàtkiem (po 50 r.˝.) [4–6].<br />
Najcz´Êciej przebieg choroby w postaci II i III jest bezobjawowy;<br />
u niektórych osób mogà jednak wystàpiç ró˝norodne objawy kliniczne,<br />
niezale˝nie od lokalizacji i rozleg∏oÊci zwapnieƒ, które mo˝na podzieliç<br />
na :<br />
– zaburzenia psychiczne, jak: ot´pienie, psychozy, zaburzenia afektywne;<br />
– zaburzenia neurologiczne, jak: objawy pozapiramidowe, piramidowe,<br />
napady padaczkowe, zaburzenia mowy, neuralgia nerwu IX, ruchy<br />
atetotyczne i plàsawicze [5].<br />
Patogeneza z.F. jest z∏o˝ona. Pewnà rol´ przypisuje si´ czynnikom<br />
genetycznym. Predyspozycja do powstawania zwapnieƒ w obr´bie jàder<br />
podstawy mo˝e byç zwiàzana z genem zlokalizowanym na chromosomie<br />
14q [2, 5]. Poczàtkowo uwa˝ano, ˝e najcz´stszà przyczynà<br />
powstawania zwapnieƒ sà zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej<br />
– w przebiegu niedoczynnoÊci przytarczyc. NiedoczynnoÊç przytarczyc<br />
mo˝e wynikaç z niezamierzonego wyci´cia przytarczyc w trakcie<br />
zabiegów operacyjnych na szyi (np. podczas strumectomii), rzadziej<br />
wymienia si´ przyczyny autoimmunologiczne oraz zespó∏ Di Georga<br />
(zanik przytarczyc i grasicy). Rozpoznanie opiera si´ na typowym wyniku<br />
badaƒ laboratoryjnych, gdy stwierdza si´ spadek poziomu wapnia<br />
i magnezu, wzrost poziomu fosforanów w surowicy i obni˝enie PTH<br />
(parathormonu) w surowicy. U takich osób dochodzi do zmniejszenia<br />
wydalania fosforanów przez nerki, ich nadmiaru w surowicy krwi<br />
i w efekcie do wiàzania z wapniem. Proces ten powoduje wytràcanie
36 WIADOMOÂCI PSYCHIATRYCZNE (tom VII) Nr 1/2004<br />
wapnia w tkankach mi´kkich pochodzenia ektodermalnego<br />
i obni˝enie st´˝enia w osoczu. Za przyczyn´ tzw. pseudoidiopatycznej<br />
niedoczynnoÊci przytarczyc uwa˝a si´ powstawanie<br />
PTH pozbawionego dzia∏ania biologicznego – tutaj<br />
tak˝e poziom wapnia jest obni˝ony, a fosforanów zwi´kszony.<br />
St´˝enie PTH nie jest obni˝one, lecz najcz´Êciej zwi´kszone.<br />
W przypadku rozpoznania niedoczynnoÊci przytarczyc<br />
jako przyczyny powstawania zwapnieƒ w o.u.n. zaleca si´<br />
d∏ugotrwa∏e stosowanie witaminy D3, ograniczenie fosforanów<br />
w diecie oraz podawanie wodorotlenku glinu w celu ograniczenia<br />
wch∏aniania fosforanów [2–6].<br />
Przyczynà powstawania zwapnieƒ mogà byç anomalie<br />
naczyniowe, które doprowadzajà do zwolnienia przep∏ywu<br />
krwi w jàdrach podstawy w porównaniu z szybkoÊcià przep∏ywu<br />
w korze mózgowej, co powoduje uszkodzenie bariery<br />
krew-mózg, a nast´pnie wytràcanie si´ bia∏ek surowicy<br />
i ich mineralizacj´. Mówi si´ tak˝e o roli fosfatazy alkalicznej,<br />
bioràcej udzia∏ w transporcie komórkowym. U osób<br />
z ICBG stwierdzono wzrost aktywnoÊci tego enzymu w jàdrach<br />
podstawy mózgu, przy prawid∏owym st´˝eniu w surowicy<br />
krwi [5].<br />
Rozpoznanie z.F. opiera si´ na stwierdzeniu zwapnieƒ<br />
w obr´bie jàder podstawy mózgu za pomocà badania rentgenowskiego<br />
lub tomografii komputerowej (TK), a tak˝e tomografii<br />
rezonansu magnetycznego (MR). Najcz´stszà lokalizacjà<br />
zwapnieƒ jest ga∏ka blada [4, 5].<br />
Badania prowadzone na uniwersytecie w Heidelbergu wykaza∏y,<br />
˝e zmianom w postaci zwapnieƒ jàder podstawy, wykazanym<br />
przez TK, towarzyszà zmiany wykazane metodà pozytronowej<br />
tomografii emisyjnej (PET) w innych strukturach<br />
mózgu. U pacjenta ze stwierdzonymi w TK obustronnymi<br />
zwapnieniami w obr´bie ga∏ki bladej i skorupy oraz zanikami<br />
korowymi w obr´bie kory czo∏owej, w badaniu PET stwierdzono<br />
zmniejszony wychwyt glukozy nie tylko w tych obszarach,<br />
ale tak˝e w obr´bie kory ciemieniowej i skroniowej.<br />
Takie zmiany czynnoÊciowe korespondowa∏y z obserwowanymi<br />
deficytami poznawczymi, takimi jak: zmniejszona wybiórczoÊç,<br />
podzielnoÊç uwagi, perseweracje s∏owne, jawne deficyty<br />
pami´ci [2].<br />
W piÊmiennictwie polskim po raz pierwszy przypadek<br />
z.F. opisali w 1988 r. Weterle i Rybakowski [6]. Do Kliniki<br />
Psychiatrii w Bydgoszczy przyj´to 49-letnià kobiet´ z rozpoznaniem<br />
epizodu depresyjnego w przebiegu choroby afektywnej<br />
jednobiegunowej. Podczas pobytu pacjentki w Klinice<br />
stwierdzono u niej objawy kliniczne sugerujàce organiczne<br />
uszkodzenie o.u.n. TK g∏owy wykaza∏a symetryczne zwapnienia<br />
w jàdrach podstawy mózgu, nieco wi´ksze po stronie<br />
prawej. Konsultacja endokrynologiczna nie wykaza∏a zaburzeƒ<br />
gospodarki wapniowej (dysfunkcji przytarczyc). Poczàtkowo<br />
chorà leczono za pomocà elektrowstrzàsów, bez poprawy,<br />
nast´pnie w∏àczono leczenie farmakologiczne<br />
przeciwdepresyjne. Pacjentk´ wypisano ze szpitala w stanie<br />
cz´Êciowej poprawy.<br />
W 2000 r. Rabe-Jab∏oƒska i wsp. [5] przedstawili opis 2<br />
przypadków z rozpoznaniem z.F. i z objawami zaburzeƒ schizofrenopodobnych.<br />
Przypadek 1. Kobieta lat 69, przyj´ta z rozpoznaniem<br />
zaburzenia paranoidalno-depresyjnego. Prowadzono obserwacj´<br />
w kierunku zespo∏u ot´piennego. Choroba rozpocz´∏a si´<br />
5 miesi´cy przed przyj´ciem do szpitala, po operacji zaçmy.<br />
Chora by∏a w obni˝onym nastroju, zg∏asza∏a myÊli i zamiary<br />
samobójcze, bywa∏a zdezorientowana w czasie i miejscu. Ustalono,<br />
˝e przed 13 laty przeby∏a operacj´ tarczycy. W wyniku<br />
przeprowadzonej konsultacji endokrynologicznej stwierdzono<br />
niedoczynnoÊç tarczycy i przytarczyc. W badaniu TK g∏owy<br />
stwierdzono zmiany patognomoniczne dla z.F. Zastosowano<br />
leczenie substytucyjne hormonami tarczycy i wapniem<br />
oraz leki przeciwdepresyjne. Uzyskano popraw´ stanu somatycznego<br />
i psychicznego.<br />
Przypadek 2. Kobieta, lat 40, przyj´ta z powodu narastajàcego<br />
spowolnienia psychoruchowego, objawów pozapiramidowych,<br />
obni˝enia nastroju. Pacjentka by∏a leczona psychiatrycznie<br />
od czterech lat z powodu epizodu psychotycznego.<br />
Po rocznym leczeniu objawy psychotyczne ustàpi∏y, chora<br />
zacz´∏a skar˝yç si´ na obni˝enie nastroju, spadek zainteresowaƒ,<br />
aktywnoÊci i nap´du. Badanie psychologiczne wskazywa∏o<br />
na mo˝liwoÊç uszkodzenia o.u.n., test Bentona wykaza∏<br />
os∏abienie pami´ci wzrokowej. Za pomocà TK stwierdzono<br />
symetryczne ogniska hiperdensyjne, nieregularnego kszta∏tu<br />
w obr´bie jàder podkorowych, w przebiegu choroby <strong>Fahra</strong>.<br />
Zastosowano leki neuroleptyczne, uzyskano cz´Êciowà popraw´<br />
stanu psychicznego, w wyniku czego pacjentka wróci∏a<br />
do pracy.<br />
W niniejszej pracy przedstawiono chorà z rozpoznaniem<br />
z.F., w przebiegu którego dominujà zaburzenia <strong>neurokognitywne</strong>.<br />
OPIS PRZYPADKU<br />
Pacjentka, lat 50, rozwiedziona, wykszta∏cenie Êrednie,<br />
przyj´ta do Kliniki Psychiatrii Doros∏ych Akademii Medycznej<br />
w Poznaniu z rozpoznaniem epizodu depresji. W wywiadzie<br />
rodzinnym ustalono: brat ojca – upoÊledzony umys∏owo;<br />
chorób psychicznych, samobójstw, uzale˝nieƒ w rodzinie<br />
pacjentki nie by∏o; autoanamneza: w dzieciƒstwie pacjentka<br />
cz´sto chorowa∏a, przeby∏a ˝ó∏taczk´ zakaênà i inne choroby<br />
wieku dzieci´cego. Ukoƒczy∏a szko∏´ podstawowà i Êrednià<br />
jako przeci´tna uczennica. Po liceum rozpocz´∏a prac´<br />
w ksi´gowoÊci. Kilkakrotnie zmienia∏a miejsce pracy, g∏ównie<br />
ze wzgl´dów finansowych, ale zawsze pracowa∏a na stanowisku<br />
ksi´gowej. Wysz∏a za mà˝ w wieku 23 lat, urodzi∏a<br />
dziecko w 1977 r., nast´pna cià˝a (1980 r.) zakoƒczy∏a si´<br />
poronieniem. W tym samym roku mà˝ pacjentki przeby∏ powa˝ny<br />
wypadek samochodowy, po którym wymaga∏ sta∏ej<br />
opieki, z czym sobie nie radzi∏a. Sama wystàpi∏a o rozwód,<br />
który uzyska∏a w 1984 r. Póêniej urodzi∏a dziecko z innego<br />
zwiàzku.<br />
Pali papierosy od 19 r.˝. (paczk´ dziennie). Przebyte choroby:<br />
zespó∏ bólowy kr´gos∏upa, zwyrodnienie stawów. Choroba<br />
obecna: pierwsze objawy wystàpi∏y przed ok. dwoma laty.<br />
Pogorszy∏y si´ pami´ç i koncentracja, które – stopniowo si´<br />
pog∏´biajàc – uniemo˝liwi∏y pacjentce prac´. Momentem prze-<br />
∏omowym by∏ lipiec 2000 r., kiedy zapomnia∏a zap∏aciç podatku<br />
VAT, czym narazi∏a firm´ na du˝e straty. Od grudnia<br />
2000 r. pojawi∏y si´ bezsennoÊç – trudnoÊci w zasypianiu,<br />
wczesne budzenie, p∏ytki sen. Od kwietnia do wrzeÊnia 2001 r.<br />
utraci∏a 8 kg m.c. Od czerwca 2001 r. znajdowa∏a si´ pod<br />
opiekà poradni zdrowia psychicznego – przyjmowa∏a ró˝ne
OPIS PRZYPADKU A. Heymann-Szlachciƒska, J. Kisielewski, J. Rybakowski – <strong>Zaburzenia</strong>… 37<br />
leki przeciwdepresyjne. Uzyskano popraw´ jakoÊci snu i powrót<br />
masy cia∏a do stanu sprzed choroby. Przy przyj´ciu do<br />
kliniki nie stwierdzono objawów psychotycznych. Nastrój<br />
pacjentki by∏ p∏ytko obni˝ony, obserwowano u niej napi´cie<br />
i zdenerwowanie faktem znalezienia si´ w szpitalu. Na pytania<br />
odpowiada∏a ch´tnie, ale podejmowa∏a wiele wàtków na<br />
raz, nie pami´ta∏a o czym mówi∏a przed chwilà, nie potrafi∏a<br />
si´ skoncentrowaç. Emocje ˝ywe, dostosowane do treÊci wypowiedzi.<br />
Badania laboratoryjne: morfologia, p∏ytki krwi, rozmaz,<br />
OB, poziom glukozy – prawid∏owe. Badanie ogólne moczu,<br />
poziom mocznika, kreatyniny, kwasu moczowego, bilirubiny,<br />
fosfatazy asparaginowej, fosfatazy alaninowej, poziom<br />
sodu i potasu – prawid∏owe; cholesterol ca∏k. – 259,9 mg/dl;<br />
trójglicerydy – 247,2 mg/dl; poziom hormonów tarczycy<br />
(TSH, fT4, T3, T4) – prawid∏owe; st´˝enie wapnia, wapnia<br />
zjonizowanego, fosforanów, PTH – prawid∏owe; miedê<br />
– 206 ug/dl; ceruloplazmina – 40 mg%; poziom ˝elaza –<br />
39,7 ug/dl; poziom transferyny (TRF) – 148 mg/dl; TIBC<br />
(ca∏kowita zdolnoÊç wiàzania ˝elaza) – prawid∏owe, st. wysycenia<br />
– 12,9 %, ferrytyna – prawid∏owa; HbsAg – ujemny<br />
anty-HCV – ujemny.<br />
Badanie EEG: zapis ze zmianami w okolicach Êrodkowo-<br />
i tylnoskroniowych oraz ze zmianami uogólnionymi;<br />
badanie TK g∏owy: zwapnienia w jàdrach podstawy obustronnie;<br />
badanie MR g∏owy: w obu p∏atach czo∏owych stwierdza<br />
si´ rozsiane, drobne ogniska hiperdensyjne w obrazach<br />
PD i T2-zale˝nych, majàce charakter zmian niedokrwiennych.<br />
Asymetria stopy hipokampa; badanie MR-angio g∏owy<br />
– stwierdza si´ hipoplazj´ odcinka P1 t´tnicy mózgu tylnej<br />
lewej przy prawid∏owym przep∏ywie w dalszych jej odcinkach<br />
zaopatrywanych przez t´tnic´ ∏àczàcà tylnà od syfonu t´tnicy<br />
szyjnej wewn´trznej; badanie SPECT mózgu (znacznik<br />
99m-Tc-HMPAO o aktywnoÊci 20 mci): nieco zmniejszone<br />
gromadzenie znacznika w okolicy oko∏oÊrodkowej<br />
prawej. Obraz mo˝e odpowiadaç zmniejszonej perfuzji tej<br />
okolicy.<br />
Konsultacja neurologiczna: drobnofaliste dr˝enie spoczynkowe<br />
prawej koƒczyny górnej i objawy deliberacyjne po<br />
stronie lewej. Objaw ryjkowy – obecny.<br />
Badanie psychologiczne: poziom intelektualny powy˝ej<br />
przeci´tnej (II = 116). Wi´kszoÊç funkcji poznawczych<br />
w normie. Znaczne obni˝enie pojemnoÊci pami´ci krótkotrwa∏ej<br />
(5 pkt. przy Êr. profilu 10 pkt.). Eksperymenty kliniczne<br />
(test uczenia 10 s∏ów, tablice ¸uckiego) potwierdzajà<br />
os∏abienie pami´ci Êwie˝ej. Pacjentka ma trudnoÊci<br />
z odtworzeniem pi´cioelementowych ciàgów s∏ów – poprawnie<br />
odtwarza cztery elementy, pomijajàc piàtà cyfr´. Równie˝<br />
zaburzony jest proces zapami´tywania przy uczeniu si´ s∏ów<br />
– kolejne próby nie wp∏ywa∏y znaczàco na liczb´ zapami´tanych<br />
przez pacjentk´ s∏ów.<br />
Nisko, w stosunku do potencjalnych mo˝liwoÊci pacjentki,<br />
kszta∏tuje si´ równie˝ umiej´tnoÊç tworzenia abstrakcyjnych<br />
poj´ç oraz zdolnoÊç do koncentracji uwagi. Pos∏u˝ono<br />
si´ testami: Wisconsin, ∏àczenia punktów TMT,<br />
fluencji s∏ownej bez odchyleƒ. Wyniki badania psychologicznego<br />
wskazujà na wyk∏adniki zmian organicznych w obr´bie<br />
o.u.n. Obni˝enie funkcji poznawczych (pojemnoÊç<br />
pami´ci Êwie˝ej, zdolnoÊç do koncentracji uwagi, umiej´tnoÊç<br />
tworzenia abstrakcyjnych poj´ç) wskazujà na poczàtek<br />
zmian ot´piennych.<br />
Zastosowano leczenie: donepezil 10 mg/d, piracetam<br />
4800 mg/d, karbamazepina 600 mg/d. Pacjentka zosta∏a wypisana<br />
do domu z rozpoznaniem ot´pienia na pod∏o˝u idiopatycznego<br />
zwapnienia jàder podstawy mózgu (F02.8), po 2<br />
miesiàcach pobytu w klinice. Obecnie jest pod kontrolà Poradni<br />
Przyklinicznej. Otrzyma∏a wypowiedzenie z pracy, uzyska∏a<br />
rent´ na okres 2 lat.<br />
Pacjentka twierdzi, ˝e zaakceptowa∏a swojà chorob´, stara<br />
si´ uczyniç jà jak najmniej zauwa˝alnà dla otoczenia – planuje<br />
czynnoÊci wczeÊniej, zapisuje potrzebne informacje na<br />
kartkach, mówi wolniej, zastanawia si´ nad doborem s∏ów,<br />
çwiczy pami´ç.<br />
Po 5 miesiàcach od wypisu wykonano powtórne badanie<br />
psychologiczne. Pacjentka osiàgn´∏a podobne rezultaty, jak<br />
w poprzednim badaniu – nadal znacznie obni˝ona jest pojemnoÊç<br />
pami´ci Êwie˝ej.<br />
Z przeprowadzanych systematycznie co miesiàc badaƒ<br />
psychiatrycznych pacjentki wynika, ˝e mimo leczenia farmakologicznego,<br />
nie uzyskano poprawy. Chora równie˝ nie zauwa˝y∏a<br />
˝adnej zmiany.<br />
PODSUMOWANIE<br />
Omówiony przypadek wskazuje na mo˝liwoÊç ró˝norodnych<br />
zaburzeƒ psychicznych u chorych z z.F. Po doniesieniach<br />
dotyczàcych zespo∏u depresyjnego [6] i zaburzeƒ schizofrenopodobnych<br />
[5], przedstawiony opis przebiegu choroby<br />
wskazuje na postaç z.F. z póênym poczàtkiem i zaburzeniami<br />
neurokognitywnymi (obni˝enie pojemnoÊci pami´ci Êwie˝ej,<br />
zdolnoÊci do koncentracji uwagi, umiej´tnoÊci tworzenia abstrakcyjnych<br />
poj´ç). Poczàtek choroby wystàpi∏ u pacjentki<br />
w wieku 48 lat, objawy narasta∏y stopniowo, poczàtkowo by-<br />
∏y zupe∏nie niezauwa˝alnie. Wydarzeniem znaczàcym by∏o niedope∏nienie<br />
obowiàzków s∏u˝bowych, po którym nastàpi∏o<br />
zdecydowane pogorszenie. Do poczàtku choroby pacjentka<br />
funkcjonowa∏a bardzo dobrze, pe∏ni∏a odpowiedzialnà funkcj´<br />
w pracy bez jakichkolwiek problemów. Trudno okreÊliç<br />
czynnik wyzwalajàcy, gdy˝ ˝adne wydarzenie stresowe nie<br />
mia∏o miejsca.<br />
Badania laboratoryjne nie wykaza∏y istotnych odchyleƒ.<br />
W badaniach obrazowych mózgowia, oprócz istnienia zwapnieƒ<br />
w jàdrach podstawy mózgu wykazanych w TK, stwierdzono<br />
zmiany o charakterze niedokrwiennym w obu p∏atach<br />
czo∏owych mózgu (badanie MR, MR-angio, SPECT mózgu).<br />
Zanotowano równie˝ zmiany w badaniu EEG o charakterze<br />
napadowym (w okolicach Êrodkowo- i tylnoskroniowych oraz<br />
zmiany uogólnione).<br />
W badaniu neurologicznym stwierdzono objawy pozapiramidowe<br />
i rzekomoopuszkowe, które mogà wskazywaç na<br />
poczàtki procesu zwyrodnieniowego o.u.n. Stwierdzone w badaniu<br />
psychologicznym zaburzenia funkcji poznawczych,<br />
g∏ównie pami´ci Êwie˝ej, mogà równie˝ odzwierciedlaç proces<br />
„organiczny” w obr´bie o.u.n. U <strong>chorej</strong> wdro˝ono leczenie<br />
za pomocà Êrodków prokognitywnych (donepezil, piracetam),<br />
ale mimo wielomiesi´cznej kuracji nie uzyskano istotnej<br />
poprawy. Dalsze losy pacjentki b´dà przedmiotem wnikliwej<br />
obserwacji klinicznej.
38 WIADOMOÂCI PSYCHIATRYCZNE (tom VII) Nr 1/2004<br />
PIÂMIENNICTWO<br />
1. Fahr T.: Idiopathische Verkalkung der Hirngefasse.<br />
Zentrablatt Allgemeine Patholgie<br />
1930, 50, 129–133.<br />
2. Hempel A., Henze M., Berghoff C.,<br />
Garcia N., Ody R., Schroder J.: PET<br />
findings and neuropsychological deficits<br />
in a case of Fahr’s disease.Psychiatry<br />
Research; Neuroimaging Section<br />
2001, 108, 133–140.<br />
3. Herold Gerd.: Medycyna wewn´trzna<br />
– repetytorium dla studentów medycyny<br />
i lekarzy. Wyd. 2, Wydawnictwo Lekarskie<br />
PZWL, Warszawa, 740–750.<br />
4. Konig P.: Psychopathological alternations<br />
in cases of symmetrical basal ganglia sclerosis.<br />
Biological Psychiatry 1989, 15, 25,<br />
459–468.<br />
5. Rabe-Jab∏oƒska J., Dobrowolska I., Rojek J.,<br />
Kwieciƒska E., K∏oszewska I.: <strong>Zaburzenia</strong><br />
psychiczne u chorych z zespo∏em <strong>Fahra</strong> –<br />
przeglàd piÊmiennictwa i opis dwóch przypadków.<br />
Post´py Psychiatrii i Neurologii<br />
2000, 9, 199–205.<br />
6. Weterle R., Rybakowski J.: Przypadek choroby<br />
<strong>Fahra</strong> u pacjentki z objawami depresji<br />
endogennej. Psychiatria Polska 1988, 22,<br />
342–346<br />
Adres do korespondencji:<br />
Agnieszka Heymann-Szlachciƒska<br />
Klinika Psychiatrii Doros∏ych Akademii Medycznej<br />
ul. Szpitalna 27/33<br />
60-572 Poznaƒ<br />
e-mail:agnieszkaheymann@wp.pl