Views
3 years ago

Ewa Ziółkowska, Kuropaty, Biuletyn IPN Nr 1-2/2009 - Pamięć.pl

Ewa Ziółkowska, Kuropaty, Biuletyn IPN Nr 1-2/2009 - Pamięć.pl

Ewa Ziółkowska, Kuropaty, Biuletyn IPN Nr 1-2/2009 -

KOMENTARZE HISTORYCZNE EWA ZIÓŁKOWSKA KUROPATY CMENTARZYSKO POLSKICH OFIAR SOWIECKIEGO TERRORU Sowieckie imperium budowano na ludzkich kościach. Niemal pod każdym większym miastem byłego ZSRS znajduje się miejsce, położone zazwyczaj w lesie, gdzie już od końca lat dwudziestych ubiegłego wieku w masowych dołach śmierci grzebano tysiące ofiar terroru. System represji i zbrodni dotknął wiele nacji, wśród nich Polaków. Butowo na peryferiach Moskwy, Lewaszowo pod Petersburgiem, Bykownia na przedmieściach Kijowa, Kuropaty na północnych obrzeżach Mińska – to wielkie cmentarzyska kryjące prochy także polskich ofiar. W wyniku traktatu ryskiego za wschodnią granicą Polski pozostało ok. 1,2 mln Polaków, którzy stali się obywatelami sowieckimi. Większość z nich mieszkała na terytorium dwóch republik: Ukraińskiej SRS i Białoruskiej SRS, czyli na obszarze wschodnich województw I Rzeczypospolitej. Byli to rdzenni mieszkańcy Zachodnich Guberni Cesarstwa Rosyjskiego lub potomkowie emigrantów z Królestwa 1 . Polska ludność w Związku Sowieckim stała się przedmiotem szczególnego eksperymentu narodowościowego, któremu nadano ramy prawnoadministracyjne. Początkowo na mocy uchwał rad komisarzy ludowych obu republik zaczęto tworzyć polskie sielsowiety, czyli rady wiejskie. Kolejnym etapem było powołanie dwóch rejonów autonomicznych. Na Wołyniu 21 lipca 1925 r. powstała Marchlewszczyzna ze stolicą w miasteczku Dowbysz (Dołbysz), przemianowanym na Marchlewsk. Siedem lat później, 15 marca 1932 r., utworzono na Białorusi Polski Rejon Narodowy im. Feliksa Dzierżyńskiego. Dzierżyńszczyzna Lata dwudzieste XX w. w Związku Sowieckim to okres poszerzania praw mniejszości narodowych 2 . Wtedy w Białoruskiej SRS język polski zyskał status jednego z czterech języków państwowych 3 . Istniały 132 szkoły z polskim jako językiem wykładowym i 93 jako przedmiotem dodatkowym. Nauczycieli kształcił Instytut Pedagogiczny w Mińsku, mający status uczelni wyższej. W mieście działał też Teatr Polski, ukazywała się polskojęzyczna prasa, radio emitowało audycje po polsku. Tworzyło to grunt dla planowanej socjalistycznej autonomii. Utworzenie polskiego rejonu narodowościowego na Białorusi nie mogło być prostym powtórzeniem doświadczenia z ukraińskiej Marchlewszczyzny. Bo też i uwarunkowania były odmienne. Po pierwsze, były temu przeciwne władze republiki, tj. KC KP(b)B, którym zależało na białorutenizacji i które nie identyfikowały miejscowych katolików z Po- 1 Jeszcze w latach dziewięćdziesiątych XX w. na Białorusi w obwodzie witebskim były wsie, w których starsi mieszkańcy zachowali w pamięci, że ich przodkowie pochodzili z guberni piotrkowskiej. 2 „Próbę periodyzacji radzieckiej polityki narodowościowej” zawarł Mikołaj Iwanow w: Pierwszy naród ukarany. Polacy w Związku Radzieckim 1921–1939, Warszawa–Wrocław 1991, s. 45–48. 3 Pozostałe to: białoruski, rosyjski i jidysz. 44

Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej nr 10-11/2007
„Pamięć i Sprawiedliwość” nr 2(16)/2010 - Instytut Pamięci Narodowej
Pamięć.pl 5/2013 - Archiwalny serwis Instytutu Pamięci Narodowej
Biuletyn Informacyjny PL 1(21) 2009 - Politechnika Lubelska
Pamięć.pl 6/2012 - Archiwalny serwis Instytutu Pamięci Narodowej
Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej nr 2 2002 - Pamięć.pl
Biuletyn Świętokrzyski 2/2009 - Świętokrzyska Okręgowa Izba ...
Żołnierze wolnej Polski – „Gość Niedzielny” - Instytut Pamięci ...
Ściągnij nr 1(2)/2007 - PortalMorski.pl
WUP Olsztyn Biuletyn Informacyjny nr 2 2012 kor 1.indd
Ściągnij nr 1(14)/2009 - PortalMorski.pl
nr 7 / 8 ( 1 5 5 - 1 5 6 ) L ipiec / S ierpie ń 2 0 1 2
Na uchodźstwie nr 1-2 (13-14) [ s t y c z e ń - l u t y 2 0 0 ... - Kresy24.pl
Jurasz BIULETYN - 2 - Szpital Uniwersytecki nr 1 im. A. Jurasza w ...
Page 1 Page 2 Page 3 (s)论蓥土会主义杨B价值与韦土会主义实现 ...
Šolsko polje, letnik XX, številka 1-2, 2009: Smo ... - Pedagoški inštitut
Page 1 Page 2 Page 3 本手册仅为提供有关信息o手册里所有内容会 ...
Den činu dne 9. 1. 2009 - Základní škola Bystřice nad Pernštejnem
Page 1 Page 2 学子语类当代英美马克思主义研究【两篇】 从莱文对 ...
Page 1 Page 2 Page 3 Page 4 Page 5 Page 6 璜莘懦之分布三三 ...
Page 1 Page 2 Page 3 我们北京和 睦家医院作为现有病人和许多来 ...
Page 1 Page 2 第一部分日本政治与行政的改革及发展 魇玫苹与意外 ...
Page 1 Page 2 兩年前(二零零四年六月) 題為「卓越人才一專業承 ...
Page 1 Page 2 特別企画 誕生ー00年を迎えた ※定員制、各回入替制 ...
Page 1 Page 2 现代国际关系 (月刊) 2010年第10期 (总第252期 ...
Page 1 Page 2 TPM西日本地区大会2006プログラム 開催 日 =2006年 ...
Page 1 Page 2 通常上映 総合図書館収蔵のインド映画の秀作を特集 ...
Page 1 Page 2 90年代から現在まで、総合図書館収蔵作品による韓国 ...
Page 1 Page 2 Page 3 本体艦部は車幅内で旋回できる印で接方の安全 ...