Lokalny Program Rewitalizacji Kalwarii Zebrzydowskiej na lata 2008 ...

Lokalny Program Rewitalizacji Kalwarii Zebrzydowskiej na lata 2008 – 2013 

__________________________________________________________________________________________ 

LOKALNY PROGRAM REWITALIZACJI 

KALWARII ZEBRZYDOWSKIEJ 

NA LATA 2008 - 2013 

Kraków, luty 2008 r. 

_________________________________________________________________________ 

Urząd Miasta Kalwaria Zebrzydowska 

Ul. Mickiewicza 7 

34-130 Kalwaria Zebrzydowska


__________________________________________________________________________________________ 

2 

Spis treści: 

Wstęp – Geneza ..............................................................................................................................4 

I. Streszczenie .................................................................................................................................8 

II. Charakterystyka obecnej sytuacji na obszarze ....................................................................14 

2.1. Ogólna charakterystyka.................................................................................................................... 14 

2.2. Sfera mieszkaniowa i społeczne aspekty mieszkalnictwa................................................................ 16 

2.3. Stan infrastruktury technicznej ........................................................................................................ 18 

2.4. Sfera społeczna ................................................................................................................................ 21 

2.5. Gospodarka ...................................................................................................................................... 33 

2.6. Zagospodarowanie przestrzenne ...................................................................................................... 39 

2.7. Analiza SWOT................................................................................................................................. 49 

2.8. Podsumowanie ................................................................................................................................. 52 

III. Nawiązanie do strategicznych dokumentów dotyczących rozwoju przestrzenno – 

społeczno – gospodarczego miasta i regionu..............................................................................55 

3.1. Wybrane zapisy dokumentów planistycznych z poziomu kraju ...................................................... 55 

3.2. Wybrane zapisy dokumentów planistycznych z poziomu regionu .................................................. 57 

3.3. Wybrane zapisy dokumentów planistycznych z poziomu powiatu.................................................. 60 

3.4. Wybrane zapisy dokumentów planistycznych z poziomu gminy .................................................... 60 

IV. ZałoŜenia Programu Rewitalizacji.......................................................................................64 

4.1. Zasięg i kryteria delimitacji obszaru rewitalizacji ........................................................................... 64 

4.2. Diagnoza, cele i kierunki rewitalizacji............................................................................................. 68 

4.3. Hierarchizacja potrzeb ..................................................................................................................... 74 

4.4. Przebieg prac i zasady zarządzania Programem .............................................................................. 75 

V. Planowane zadania na obszarze rewitalizowanym, w podziale na lata i zakres 

przedmiotowy ...............................................................................................................................77 

5.1. Planowane zadania przestrzenne na lata 2008 – 2013 ..................................................................... 78 

5.2. Planowane zadania gospodarcze na lata 2008 – 2013...................................................................... 84 

5.3. Planowane zadania społeczne na lata 2008 – 2013.......................................................................... 85 

VI. Wskaźniki realizacji Programu Rewitalizacji.....................................................................88 

6.1. Wskaźniki produktu ......................................................................................................................... 89 

6.2. Wskaźniki rezultatu.......................................................................................................................... 89 

6.3. Wskaźniki oddziaływania ................................................................................................................ 91 

VII. Plan finansowy Programu Rewitalizacji............................................................................92 

7.1. Plan finansowy dla planowanych zadań .......................................................................................... 92 

7.2. Analiza i prognoza finansowa.......................................................................................................... 96 

VIII. Instrumenty wdraŜania Programu i komunikacji społecznej ......................................100 

8.1. System wdraŜania i monitorowania programu............................................................................... 101 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

3 

8.2. WdraŜanie - poziom planowania i monitoringu............................................................................. 102 

8.3. Poziom upowszechniania i public relations – komunikacja społeczna programu ......................... 107 

Załącznik nr 1. Raport z badań społecznych wspierających proces tworzenia Lokalnego 

Programu Rewitalizacji Kalwarii Zebrzydowskiej na lata 2008 -2013.................................109 

Wstęp .................................................................................................................................................... 109 

Podstawowe informacje o badaniach.................................................................................................... 110 

Streszczenie wyników badań ................................................................................................................ 112 

Wyniki badań........................................................................................................................................ 113 

Kwestionariusz wywiadu ...................................................................................................................... 120 

Mapa Kalwarii Zebrzydowskiej z podziałem na obszary, w oparciu o które zadano pytanie nr 6....... 123 

Spis tabel, wykresów, map, zdjęć..............................................................................................124 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

4 

Wstęp – Geneza 

„Lokalny Program Rewitalizacji Kalwarii Zebrzydowskiej na lata 2008 - 2013” jest 

dokumentem, który określa kierunki działań planowanych przez władze miasta w zakresie 

rewitalizacji. Program ma znaczenie strategiczne i planistyczne. Podejmowane w interesie 

publicznym działania dotyczą skoordynowanego procesu przemian przestrzennych, 

technicznych, społecznych i ekonomicznych, których celem jest przywrócenie funkcji i 

stworzenie warunków dla rozwoju na obszarach kryzysowych. Opracowanie Lokalnego 

Programu Rewitalizacji jest wyrazem troski samorządu o dobro miasta, w szybko 

zmieniającym się i coraz bardziej konkurencyjnym otoczeniu, poprzez działania mające na 

celu odnowę i rozwój terenów o niewykorzystanym potencjale. 

Genezą Programu jest potrzeba rozwiązania istniejących w mieście sprzeczności, 

wynikających z potrzeb wyraŜanych przez mieszkańców miasta, a jego specyfiką, powiązaną 

bezpośrednio z funkcją jednego z najistotniejszych w Polsce ośrodków turystyki 

pielgrzymkowej, posiadającego na swoim terenie Klasztor OO. Bernardynów - zabytek klasy 

światowej, wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kultury i Natury UNESCO. Styczność 

tych dwóch sfer, które w mieście Kalwaria Zebrzydowska stanowią o rozwoju przestrzenno – 

społeczno – gospodarczym miasta, jest płaszczyzną kryzysu, który dotyka tkankę miejską. 

„Lokalny Program Rewitalizacji Kalwarii Zebrzydowskiej na lata 2008 – 2013” 

zogniskowany został zatem wokół kwestii moŜliwie najbardziej harmonijnego pogodzenia 

oczekiwań mieszkańców oraz potrzeb osób odwiedzających miasto. Jego konstrukcja ma na 

celu realizację przemian przywracających miastu funkcję centrum Ŝycia społecznego, 

gospodarczego i kulturalnego gminy, przy jednoczesnym uwzględnieniu przedsięwzięć 

pozwalających na poprawę atrakcyjności jego wizerunku oraz czerpanie korzyści i 

minimalizowanie utrudnień związanych z ruchem turystycznym, który wg rejestrów 

Klasztoru OO. Bernardynów wynosi ok.1,5 mln odwiedzających rocznie i ciągle wzrasta. 

Dokument „Lokalnego Programu Rewitalizacji Kalwarii Zebrzydowskiej na lata 2008 - 

2013” został przygotowany we współpracy z Pełnomocnikiem ds. Rewitalizacji oraz 

Zespołem Zadaniowym ds. Rewitalizacji, powołanym przez Burmistrza Miasta Kalwaria 

Zebrzydowska. W pracach nad Programem brały udział jednostki miejskie, organizacje 

pozarządowe, podmioty działające w sferze społecznej, kultury i sportu. Zastosowana metoda 

prac nad dokumentem stanowiła wywaŜone połączenie prac eksperckich i dyskusji publicznej 

nad zagadnieniami związanymi ze strategicznym planowaniem rozwoju obszaru miasta. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

5 

Proces konstruowania Lokalnego Programu Rewitalizacji oparty był m.in. o szerokie 

konsultacje społeczne, które obejmowały następujące elementy: 

— dwie sesje warsztatowe - z udziałem przedstawicieli władz i jednostek miasta, 

organizacji pozarządowych oraz instytucji oświaty, kultury i sportu - mające na celu 

wypracowanie załoŜeń dokumentu, celów rewitalizacji, wskazanie kluczowych 

problemów i lokalnych uwarunkowań oraz dookreślenie zasięgu obszaru 

rewitalizowanego i planowanych dla niego zadań; 

Zdjęcie 1. I sesja warsztatowa. 

Zdjęcie 2. II sesja warsztatowa. 

— badania społeczne przeprowadzone w formie sondaŜu ulicznego na trzystuosobowej 

próbie mieszkańców gminy Kalwaria Zebrzydowska. Badania miały na celu 

uzyskanie opinii mieszkańców miasta i gminy na temat poŜądanych zmian 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

6 

przestrzennych, społecznych i gospodarczych miasta, problemów dotykających 

tkankę miejską oraz planowanego zasięgu terenu rewitalizacji. Raport z badań 

stanowi Załącznik nr 1 do niniejszego Programu; 

— konsultacje wyników poszczególnych etapów prac nad dokumentem „Lokalnego 

Programu Rewitalizacji Kalwarii Zebrzydowskiej na lata 2008 - 2013” z 

zastosowaniem strony internetowej Urzędu Miasta Kalwaria Zebrzydowska oraz 

prasy lokalnej („Wiadomości Kalwaryjskie”). Metoda ta pozwoliła na bieŜące 

informowanie społeczności lokalnej miasta Kalwaria Zebrzydowska o 

harmonogramie i postępach w pracach nad dokumentem Programu wraz z informacją 

o obszarze proponowanym do objęcia zasięgiem procesów rewitalizacyjnych, 

moŜliwością zgłaszania zadań do uwzględnienia oraz danymi kontaktowymi osób 

odpowiedzialnych za koordynację prac nad dokumentem; 

— indywidualne i grupowe konsultacje (osobiste i telefoniczne) z właścicielami 

prywatnych nieruchomości połoŜonych na obszarze rewitalizowanym oraz z 

przedstawicielami poszczególnych instytucji i organizacji funkcjonujących na terenie 

miasta, dotyczące szczegółowych zapisów Programu w sferze planowanych zadań. 

Celem uzyskania wysokiego poziomu spójności załoŜeń oraz kierunków zmian 

przestrzenno – społeczno – gospodarczych, a takŜe mając na uwadze genezę i cel 

proponowanych przemian, zasięg terytorialny „Lokalnego Programu Rewitalizacji Kalwarii 

Zebrzydowskiej na lata 2008 – 2013” został precyzyjnie zarysowany i wyodrębniony - w 

oparciu o wizję lokalną, szczegółową diagnozę społeczną, przestrzenną i gospodarczą, a takŜe 

w drodze konsultacji społecznych. Granice obszaru konsultowane były m.in. w trakcie 

spotkań warsztatowych z przedstawicielami miasta, poprzez informację zamieszczoną na 

stronie internetowej oraz w lokalnej prasie („Wiadomości Kalwaryjskie”), a takŜe w drodze 

badań społecznych i indywidualnych konsultacji z poszczególnymi instytucjami i 

organizacjami funkcjonującymi na ternie miasta. 

Horyzont czasowy Lokalnego Programu Rewitalizacji obejmuje lata 2008 – 2013. 

Dokument został sporządzony zgodnie z zaleceniami Urzędu Marszałkowskiego 

Województwa Małopolskiego określonymi w Załączniku 7 „Uszczegółowienia 

Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007 - 2013” jako niezbędny 

element wniosku o dofinansowanie w ramach Małopolskiego Regionalnego Programu 

Operacyjnego na lata 2007 – 2013, Działania 6.1. Rozwój miast, Schemat A. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

7 

W skład zespołu konsultantów Centrum Doradztwa Strategicznego (CDS) czuwających nad 

procedurą przebiegu prac nad niniejszym dokumentem weszli: 

Dagmara Bieńkowska – współwłaściciel CDS ........................................................ 

Justyna Szymańska – współwłaściciel CDS ........................................................ 

Magdalena Kowacz – konsultant CDS ........................................................ 

Prof. dr hab. inŜ. arch. Krzysztof Gasidło – konsultant CDS, Dziekan Wydziału 

Architektury, Politechnika Śląska 

....…................................................ 

Dr inŜ. arch. Katarzyna Mazur - Belzyt – konsultant CDS, adiunkt Zakładu Urbanistyki, 

Katedra Urbanistyki i Planowania Przestrzennego, Politechnika Śląska 

....…................................................ 

Dr inŜ. arch. Szymon Opania – konsultant CDS, adiunkt Zakładu Urbanistyki, Katedra 

Urbanistyki i Planowania Przestrzennego, Politechnika Śląska 

....…................................................ 

Dr inŜ. arch. Alina Pancewicz – konsultant CDS, adiunkt Zakładu Urbanistyki, Katedra 

Urbanistyki i Planowania Przestrzennego, Politechnika Śląska 

....…................................................ 

„Lokalny Program Rewitalizacji Kalwarii Zebrzydowskiej na lata 2008 – 2013” to 

masterplan, ukazujący kierunki działań, których realizacja ma skutkować osiągnięciem 

wysokiego salda społeczno-ekonomicznych korzyści i znaczącą poprawą warunków Ŝycia w 

mieście. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

8 

I. Streszczenie 

Program rewitalizacji: Lokalny Program Rewitalizacji Kalwarii Zebrzydowskiej na lata 

2008 – 2013. 

Lokalizacja: gmina miejsko – wiejska Kalwaria Zebrzydowska (powiat wadowicki, 

województwo małopolskie). 

Obszar: 40,97 ha. 

Uzasadnienie wyboru obszaru: Obszar wskazany do objęcia procesem rewitalizacji, 

obejmuje ścisłe centrum miasta wraz z otaczającą go częścią śródmieścia o dominujących 

cechach centrotwórczych: handlowych, usługowych i administracyjnych, istotnych dla gminy, 

a takŜe prowadzące do nich tereny, pełniące kluczową rolę dla turystycznego ruchu 

pielgrzymkowego. Zawarcie w granicach programu rewitalizacji obszarów istotnych zarówno 

dla mieszkańców miasta, jak i dla przyjezdnych (w tym pielgrzymów), pozwala na 

opracowanie spójnej wizji rozwoju miasta – z jednej strony czerpiącego z posiadania na 

swoim terenie rozpoznawalnego w skali kraju i Europy ośrodka pielgrzymkowego, z drugiej 

natomiast oferującego swoim mieszkańcom wysoką jakość Ŝycia. W rewitalizowanym 

obszarze wyróŜnić moŜna trzy główne źródła generujące ruch pielgrzymów, zmierzających do 

Klasztoru OO. Bernardynów. Są to tereny kolei i obsługi komunikacji, a więc: dworzec PKP 

Kalwaria Zebrzydowska, dworzec PKP Kalwaria Lanckorona oraz dworzec PKS. Wszystkie 

kierunki napływu turystów spotykają się w centralnej, a równocześnie najwaŜniejszej części 

obszaru rewitalizacji – Rynku – który wraz z ul. 3-go Maja stanowi strefę usług 

centrotwórczych, publicznych, reprezentacyjnych i integracyjnych, a takŜe związanych z 

szeroko pojętą obsługą ruchu turystycznego. Jako Ŝe centrum współtworzą ludzie 

korzystający z niego, zarówno Rynek, jak i przedstawione na poniŜszym schemacie główne 

ciągi piesze, wymagają takiego zagospodarowania, by mogły się stać przestrzeniami 

intensywnie uŜytkowanymi przez mieszkańców oraz przyjezdnych. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

9 

Mapa 1 - Schemat funkcjonalno-przestrzenny miasta Kalwaria Zebrzydowska. 

Obszar rewitalizacji obejmuje tę część terytorium miasta, na której występują objawy 

degradacji zarówno przestrzennej i technicznej (w tym degradacja funkcjonalno-przestrzenna 

centrum miasta, pozbawienie Rynku jego pierwotnych funkcji, niska jakość architektury i 

standardu przestrzeni publicznej), jak i społecznej oraz ekonomicznej (m.in. niedostatki w 

zakresie infrastruktury społecznej – niska róŜnorodność oferty kulturalnej, sportowej, braki w 

obszarze usług opiekuńczych itp.). Na obszarze tym zaobserwowano równieŜ konflikty 

pomiędzy ruchem turystycznym – w tym pielgrzymkowym, a codziennymi potrzebami i 

zachowaniami mieszkańców oraz rozbieŜności pomiędzy potrzebami przyjezdnych, a 

moŜliwościami ich zaspokojenia przez infrastrukturę miejską. 

ZawęŜenie terenu objętego Programem do ściśle określonego terytorium miasta, pozwoliło na 

skoncentrowanie planowanych działań oraz uzyskanie kompleksowych i efektywnych 

rozwiązań problemów dotykających tkankę miejską. Wybór obszaru rewitalizacji – będący 

efektem wielostronnych konsultacji i uzgodnień - podyktowany jest z jednej strony źródłami 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

10 

kryzysu, z drugiej zaś kwestią moŜliwych rozwiązań poszczególnych problemów, które w 

obojgu przypadków lokalizują się w granicach objętego Programem terenu. 

Analizując mapę sytuacyjną (plan obszaru rewitalizacji) moŜna zaobserwować, iŜ cechą 

charakterystyczną przestrzeni objętej rewitalizacją jest promienisto – centryczny układ 

skupiający się wokół dwóch kluczowych ośrodków Ŝycia społeczno – gospodarczego 

Kalwarii Zebrzydowskiej: Rynku wraz z obszarem centrum oraz Klasztoru 

OO. Bernardynów. Rozszerzenie terenu rewitalizowanego o ciągi komunikacyjne prowadzące 

do Rynku (centrum) z dworców kolejowych i autobusowego oraz łączące Rynek (centrum) z 

Klasztorem OO. Bernardynów jest zabiegiem celowym, warunkowanym załoŜonymi dla tego 

obszaru funkcjami społeczno – gospodarczymi oraz przepływem ruchu pielgrzymkowego w 

Kalwarii Zebrzydowskiej. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

11 

Mapa sytuacyjna/plan obszaru: 

Mapa 2 – Granice obszaru rewitalizowanego miasta Kalwaria Zebrzydowska. 

Operator programu: Referat Inwestycyjny Urzędu Miasta Kalwaria Zebrzydowska. 

Partnerzy: 

Towarzystwo Przyjaciół Kalwarii Zebrzydowskiej; 

Zgromadzenie Sióstr Najświętszej Rodziny z Nazaretu, Prowincja Krakowska; 

Cech Rzemiosł RóŜnych w Kalwarii Zebrzydowskiej; 

Centrum Kultury, Sportu i Turystyki w Kalwarii Zebrzydowskiej; 

Starostwo Powiatowe w Wadowicach wraz z Zespołem Szkół im. Komisji Edukacji 

Narodowej w Kalwarii Zebrzydowskiej; 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

12 

Osoby prywatne – właściciele nieruchomości połoŜonych na obszarze rewitalizowanym (pod 

adresami: Rynek 15, 24, 25, 35, ul.Krakowska 1a). 

Liczba mieszkańców obszaru: 340 osób. 

Cele programu: Celem głównym „Lokalnego Programu Rewitalizacji Kalwarii 

Zebrzydowskiej na lata 2008 – 2013” jest rozwiązanie sprzeczności występujących pomiędzy 

endogenicznymi potrzebami społeczności Kalwarii Zebrzydowskiej, a egzogenicznymi 

potrzebami masowego (lecz periodycznego) ruchu pielgrzymkowego. Cel ten zakłada 

przywrócenie funkcji centrotwórczych oraz atrakcyjności wizualnej i architektonicznourbanistycznej 

miasta, a takŜe podkreślenie jego toŜsamości lokalnej. Na cel ten składa się 

szereg załoŜeń/celów cząstkowych, do których zaliczyć naleŜy: 

— przebudowa Rynku - najistotniejszego dla toŜsamości miasta elementu przestrzeni 

publicznej; 

— rewitalizacja przestrzeni publicznych takich jak drogi i ulice słuŜące masowej 

komunikacji; 

— rewitalizacja urządzeń obsługi komunikacyjnej: dworców kolejowych i placów 

przydworcowych, przystanków autobusowych, elementów informacji wizualnej; 

— wyposaŜenie w elementy infrastruktury społecznej o charakterze opiekuńczym dla 

obsługi zarówno mieszkańców jak i pielgrzymów (np. opieka nad dziećmi, 

udostępnienie przestrzeni oraz usług osobom niepełnosprawnym i starszym); 

— zróŜnicowanie oferty kulturalnej, sportowej i rekreacyjnej skierowanej do 

pielgrzymów, turystów i mieszkańców oraz wyposaŜenie w elementy infrastruktury 

niezbędne w tym zakresie; 

— wypracowanie koncepcji działań dla wypromowania lokalnych produktów i wydarzeń 

o charakterze turystycznym, które pozwolą zróŜnicować i wzbogacić program pobytu 

zarówno pielgrzymów jak i innych turystów; 

— wsparcie dla rozwoju lokalnej gospodarki. 

Środki realizacji celów / planowane przedsięwzięcia i ich orientacyjny koszt: 

W odniesieniu do wskazanych wyŜej celów (głównego oraz cząstkowych), zadania 

proponowane jako środki do ich realizacji, ogniskują się wokół kilku zasadniczych grup 

zagadnień obejmujących (adekwatnie do układu celów cząstkowych): 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

13 

— stworzenie kompleksowej koncepcji modernizacji i rewitalizacji płyty Rynku wraz z 

opracowaniem projektu zmiany zasad organizacji ruchu oraz modernizację zabudowy 

(budynków/kamienic) przylegającej do płyty Rynku; 

Orientacyjny koszt dla tej grupy przedsięwzięć wynosi: 5 075 000 zł. 

— przebudowę i modernizację głównych ciągów komunikacji kołowej, ciągów pieszych 

wraz z elementami małej architektury, oświetlenia i zieleni towarzyszącej; 


— uporządkowanie terenów dworców kolejowych i placów przydworcowych, 

przystanków autobusowych, rozbudowa i modernizacja parkingów oraz opracowanie 

elementów informacji wizualnej; 


— budowa i modernizacja budynków infrastruktury społecznej sfery 

edukacyjno – opiekuńczej, w tym placówek oświatowych oraz placówki 

przedszkolnej, stworzenie systemu opieki dodatkowej na zasadach wolontariatu; 


— realizacja programów kulturalnych i społecznych skierowanych do mieszkańców 

miasta, stworzenie koncepcji programowo – przestrzennej obszaru miasta 

przeznaczonego na cele rekreacji rodzinnej, budowa i modernizacja budynków 

infrastruktury społecznej sfery turystyczno – rekreacyjnej, w tym instytucji kultury i 

turystyki oraz kompleksu budynków sportowych; 


— opracowanie koncepcji programu ponadlokalnych imprez kulturalnych, które 

umiejscowione byłyby na Rynku, stworzenie nowego produktu turystycznego w 

postaci szlaku turystycznego, program przygotowania mieszkańców miasta w zakresie 

kompleksowej obsługi ruchu turystycznego, utworzenie izby muzealnej mającej na 

celu zachowanie i promowanie lokalnego dziedzictwa kulturowego; 

Orientacyjny koszt dla tej grupy przedsięwzięć wynosi: 110 000 zł. 

— uruchomienie Punktu Obsługi Przedsiębiorców, organizacja cyklicznych Targów 

Rzemieślniczych promujących lokalne wyroby oraz urządzenie miejskiego 

targowiska. 

Orientacyjny koszt dla tej grupy przedsięwzięć wynosi: 900 000 zł. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

14 

II. Charakterystyka obecnej sytuacji na obszarze 

2.1. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA 

Miasto Kalwaria Zebrzydowska, siedziba gminy miejsko – wiejskiej Kalwaria Zebrzydowska, 

połoŜone jest w zachodniej części województwa małopolskiego, w powiecie wadowickim w 

odległości 32 km od stolicy województwa – Krakowa. Usytuowana na skraju dwóch pasm 

górskich - Pogórza Wielickiego i Beskidu Makowskiego - Kalwaria Zebrzydowska, leŜąca u 

podnóŜa góry śar, w kotlinie rzeki Cedron, jest miastem o kilkusetletniej tradycji, będącym 

jednym z najistotniejszych w Polsce ośrodkiem pielgrzymkowym. Obszar miasta leŜy w 

regionie Pogórza Karpackiego, który charakteryzuje się zarówno licznymi wzniesieniami, 

dolinami jak i wyŜynami jurajskimi, samo miasto natomiast znajduje się na wysokości 335 – 

400 m n.p.m. Początki miasta sięgają XVII w., kiedy to ufundowany został przez wojewodę 

krakowskiego Mikołaja Zebrzydowskiego kościół UkrzyŜowania Pana Jezusa 

zaprojektowany na wzór kaplicy z góry Kalwaria w Jerozolimie. W ten sposób połoŜone 

zostały podwaliny pod budowę sanktuarium kalwaryjskiego, będącego punktem wyjścia dla 

rozbudowy okalających go terenów, w formę miasteczka. W roku 1640 nadane zostały przez 

Jana Zebrzydowskiego (syna Mikołaja) przywileje dla Zebrzydowa oraz podpisany został akt 

lokacyjny miasta Nowy Zebrzydów. Wówczas to zaczęła się kształtować właściwa zabudowa 

miejska, wraz z rynkiem stanowiącym centrum miejscowości 1 . 

Od roku 1999, według nowego podziału administracyjnego państwa, Kalwaria Zebrzydowska 

juŜ jako gmina miejsko – wiejska wchodzi w skład powiatu wadowickiego obok 9 

następujących gmin: 

– Andrychów (gmina miejsko-wiejska); 

– Brzeźnica (gmina wiejska); 

– Lanckorona (gmina wiejska); 

– Mucharz (gmina wiejska); 

– Spytkowice (gmina wiejska); 

– Stryszów (gmina wiejska); 

– Tomice (gmina wiejska); 

– Wadowice (gmina miejsko-wiejska); 

– Wieprz (gmina wiejska). 

1 „Plan Rozwoju Kalwarii Zebrzydowskiej 2004 – 2013”. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

15 

W ramach powiatu wadowickiego, gmina Kalwaria Zebrzydowska od strony północnej 

sąsiaduje z gminą Brzeźnica, od strony zachodniej z gminą Wadowice, od strony południowej 

z gminą Stryszów, a od strony południowo – wschodniej z gminą Lanckorona. Powierzchnia 

gminy wynosi 7 526 ha (75 km 2 ), w tym samo miasto zajmuje obszar 550 ha (5 km 2 ) 2 . 

Najistotniejszym wyróŜnikiem miasta i gminy Kalwaria Zebrzydowska, od którego nie 

sposób abstrahować, jest pełnienie przez nią funkcji jednego z najbardziej znaczących w 

Polsce, obok Częstochowy, ośrodków pielgrzymkowych. Celem ruchu pielgrzymkowego jest 

połoŜone w gminie sanktuarium pasyjno – maryjne obejmujące zabytkowe obiekty 

architektury - Klasztor OO. Bernardynów wraz z zespołem tzw. DróŜek Kalwaryjskich. 

Bernardyńskie sanktuarium zostało, na podstawie decyzji Komitetu Światowego Dziedzictwa, 

w 1999 r. wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa Kultury i Natury UNESCO, która 

skupia obiekty uznane za najcenniejsze i wybitne w skali świata pod względem atrybutów 

przyrodniczych lub kulturowych. 

Warto w tym miejscu zaznaczyć, Ŝe zaprezentowana w tej części dokumentu charakterystyka 

obecnej sytuacji na obszarze objętym rewitalizacją, będzie skupiała się na miejscowości 

Kalwaria Zebrzydowska 3 , odnosząc właściwe jej wskaźniki do poziomu województwa 

małopolskiego, powiatu wadowickiego oraz gminy Tuchów (powiat tarnowski). Gmina ta jest 

jednostką o zbliŜonej do Kalwarii Zebrzydowskiej specyfice zarówno pod względem 

terytorialnym (gmina miejsko – wiejska), wielkościowym jak i turystycznym (w aspekcie 

pielgrzymkowym) – na jej terenie znajduje się bowiem sanktuarium maryjne wraz z 

klasztorem OO. Redemptorystów. Pomimo Ŝe ranga tuchowskiego ośrodka pielgrzymkowego 

jest zdecydowanie niŜsza niŜ Kalwarii Zebrzydowskiej, to zostanie on uwzględniony w 

analizie, ze względu na fakt, Ŝe nie sposób jest w województwie małopolskim, ale i poza nim, 

znaleźć gminy współmiernej pod względem wielkościowym i o podobnym do Kalwarii 

statusie wybitnego miejsca kultu religijnego. Przed podjęciem tego wyboru rozwaŜano 

moŜliwość odniesienia się do szeregu innych ośrodków pielgrzymkowych zarówno w 

Małopolsce (Kraków – Łagiewniki, Zakopane – Krzeptówki, Ludźmierz) jak i w kraju 

(Częstochowa, Licheń, Niepokalanów), jednak ich uwarunkowania (typ jednostki samorządu 

terytorialnego, charakter, wielkość, liczba mieszkańców, itp.) znacząco odbiegały od 

2 Według informacji Banku Danych Regionalnych Głównego Urzędu Statystycznego (stan na 31.12.2006 r.). 

Dane wykorzystane na potrzeby konstrukcji tej części dokumentu Lokalnego Programu Rewitalizacji pochodzą 

ze źródeł Głównego Urzędu Statystycznego, Urzędu Miasta i Gminy Kalwaria Zebrzydowska, Powiatowego 

Urzędu Pracy w Wadowicach oraz z dokumentów strategicznych gminy i szeregu innych źródeł pisanych, a 

takŜe internetowych. 

3 W dalszej części dokumentu określenie „miejscowość/miasto Kalwaria Zebrzydowska” stosowane będzie 

zamiennie z określeniem Kalwaria Zebrzydowska lub Kalwaria. W przypadku gdy prezentowane informacje 

dotyczyć będą gminy miejsko – wiejskiej Kalwaria Zebrzydowska pojawi się zawsze słowo gmina. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

16 

specyfiki Kalwarii Zebrzydowskiej i ze względu na cel opracowania nie mogły stanowić w 

tym przypadku trafnego i poŜądanego punktu odniesienia. 

2.2. SFERA MIESZKANIOWA I SPOŁECZNE ASPEKTY MIESZKALNICTWA 

Na terenie miasta Kalwaria Zebrzydowska w roku 2006 znajdowało się 1 416 mieszkań, 

których łączna powierzchnia uŜytkowa obejmowała 130 767 m 2 . Na przestrzeni lat sytuacja w 

tym zakresie ulegała stopniowej poprawie notując blisko 4% wzrost liczby oraz aŜ 31% 

wzrost powierzchni uŜytkowej tychŜe lokali. Średnia wielkość mieszkania w mieście 

Kalwaria oscylowała zatem w okolicach 92 m 2 , co w porównaniu z analogicznymi 

wartościami dla miasta Tuchów oraz powiatu wadowickiego (odpowiednio 81,2 m 2 oraz 

83,4m 2 ) jest powierzchnią stosunkowo duŜą. Związane jest to z faktem, iŜ w Kalwarii 

Zebrzydowskiej większość zasobów mieszkaniowych stanowią budynki jednorodzinne, a 

zatem dysponujące z reguły duŜą powierzchnią uŜytkową, których stan i standard oceniany 

jest jako dobry. Na terenie miasta znajdują się ponadto dwa mieszkaniowe osiedla 

wielorodzinne. Perspektywiczny rozwój zasobów mieszkaniowych gminy moŜna 

przewidywać na podstawie liczby wydawanych pozwoleń na budowę, których w 2007 roku 

wydano 160, i w większości ich przedmiotem były jednorodzinne budynki mieszkaniowe i 

mieszkaniowo – usługowe. Na przestrzeni lat obserwowana jest w tym zakresie tendencja 

wzrostowa. 

Tabela 1 - Liczba i powierzchnia mieszkań na terenie miasta Kalwaria Zebrzydowska. 

Powierzchni uŜytkowa 

Liczba mieszkań 

Rok 

mieszkań 

(mieszkania) (w m 2 ) 

2000 1362 100 007 

2001 1370 101 492 

2002 1276 116 339 

2003 1405 128 197 

2004 1407 128 967 

2005 1415 130 449 

2006 1416 130 767 

Źródło: Bank Danych Regionalnych Głównego Urzędu Statystycznego. 

Struktura własności zasobów mieszkaniowych miasta wskazuje na dominację własności 

prywatnej – osoby fizyczne są posiadaczami 81,6% lokali. Na drugim miejscu, jeśli chodzi o 

typ własności, znajduje się Spółdzielnia Mieszkaniowa „Wadowice”, która dysponuje 14% 

zasobów mieszkaniowych istniejących na obszarze miejskim. Mniejszy udział własnościowy 

posiadają natomiast: zakłady pracy (2%), gmina (1,5%) oraz inne podmioty (1,3%). Odnosząc 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

17 

tak zarysowaną strukturę własności dla miasta Kalwaria Zebrzydowska do specyfiki miasta 

Tuchów, zauwaŜyć moŜna zbliŜony rozkład typów własności mieszkaniowej z terenu miasta. 

Szczegółowych porównań moŜna dokonać na podstawie poniŜszego wykresu: 

Wykres 1 – Struktura własności zasobów mieszkaniowych miast Kalwaria 

Zebrzydowska oraz Tuchów. 

1 400 

1 200 

1 000 

800 

600 

400 

200 

0 

65 21 

246 195 

8 26 

Zasoby 

komunalne 

(gminy) 

Zasoby 

spółdzielni 

mieszkaniowych 

Zasoby 

zakładów pracy 

1 405 

Zasoby osób 

fizycznych 

1 156 

10 18 

Zasoby 

pozostałych 

podmiotów 

Tuchów 

Kalwaria Zebrzydowska 


Przeciętna powierzchnia uŜytkowa mieszkania, w przeliczeniu na jednego mieszkańca miasta, 

wynosi w Kalwarii Zebrzydowskiej 29,3 m 2 i od 2002 roku wzrosła o 14%. Warto zaznaczyć, 

Ŝe zarówno w powiecie wadowickim jak i w mieście Tuchów powierzchnia ta jest nieco 

niŜsza i kształtuje się na poziomie odpowiednio 24 m 2 oraz 21,6 m 2 . Komfort uŜytkowania 

mieszkania często powiązany jest z wyposaŜeniem lokalu w dostęp do instalacji techniczno – 

sanitarnych. W mieście Kalwaria Zebrzydowska dostęp do wodociągu posiada 95,2 mieszkań, 

do spłukiwanego ustępu 88,3%, centralnego ogrzewania 78,5%, do gazu sieciowego 42%, 

natomiast łazienką dysponuje 87%. 

Zidentyfikowane problemy 4 

Analiza uwarunkowań obecnej sytuacji miasta pozawala zidentyfikować najwaŜniejsze 

(kluczowe) problemy oraz zagroŜenia w sferze mieszkalnictwa: 

4 W części charakterystyki odnoszącej się do zidentyfikowanych problemów (zarówno dla sfery mieszkalnictwa 

jak i opisywanych w dalszej części dokumentu sfer) posłuŜono się informacjami wynikającymi zarówno z 

przeprowadzonej analizy jak i sesji warsztatowych oraz badań społecznych z udziałem mieszkańców miasta i 

gminy Kalwaria Zebrzydowska. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

18 

Niedostatek terenów gminnych na rzecz budownictwa komunalnego 

powiązany z brakiem wystarczającej liczby mieszkań komunalnych; 

Bardzo zły stan funkcjonujących mieszkań/lokali komunalnych. 

2.3. STAN INFRASTRUKTURY TECHNICZNEJ 

Sieć wodociągowa 

Eksploatatorem gminnej infrastruktury wodociągowej jest Miejski Zakład Wodociągów i 

Kanalizacji w Kalwarii Zebrzydowskiej (MZWiK) powołany Uchwałą Rady Miejskiej nr 

VI/39/2003 z 20 marca 2003 r. Ponadto na terenie gminy funkcjonują indywidualne systemy 

wodociągowe: 

– w miejscowości Stanisław Dolny - wodociąg stanowiący własność Spółki Wodnej, 

powołanej w oparciu o postanowienia ustawy Prawo wodne, przez mieszkańców 

obsługiwanych przez w/w wodociąg, 

– dla klasztoru i seminarium duchownego O.O. Bernardynów – wodociąg wraz z ujęciem 

własnym wód powierzchniowych. 

Gmina Kalwaria nie posiada własnych ujęć wody. Zaopatrzenie ludności w wodę poprzez 

gminny system wodociągowy realizowane jest przez MZWiK w oparciu o hurtowy zakup 

wody uzdatnionej, w ilości średnio 1 500 m 3 /dobę, od Wadowickiego Przedsiębiorstwa 

Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o., pochodzącej z ujęcia infiltracyjnego na rzece Skawa 

w Wadowicach Jaroszowicach. Mieszkańcy gminy są zaopatrywani w wodę równieŜ z ujęć 

własnych – przydomowe studnie kopane. Łączna długość gminnej sieci wodociągowej 

eksploatowanej przez MZWiK wynosi ok. 234,1 km w tym: 

– sieć wodociągowa – 129,1 km, 

– przyłącza wodociągowe – 105 km. 

Na przestrzeni lat 2000 – 2006 długość sieci wodociągowej funkcjonującej na terenie gminy 

wzrosła o około 5% i w porównaniu ze stanem z roku 2002 obsługuje o 8% więcej 

mieszkańców Kalwarii Zebrzydowskiej. W tym samym czasie analogiczne wskaźniki dla 

powiatu wadowickiego wyniosły odpowiednio 5,8% i 3,7%. Dostęp do sieci wodociągowej 

w mieście Kalwaria Zebrzydowska posiada zatem ponad 86% mieszkańców, podczas gdy 

w gminie jest to jedynie ok. 60%, a w powiecie 71,5% ludności. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

19 

Tabela 2 - Bilans wody w latach 2004 – 2006. 

Bilans Wody [m 3 /r] J.m. 2004 2005 2006 

Produkcja [m 3 /r] 538 400 555 600 526 000 

ZuŜycie własne [m 3 /r] 7 000 7 000 10 000 

ZuŜycie własne [%] [%] 1,30 1,26 1,90 

Woda wtłoczona do sieci [m 3 /r] 531 400 548 600 516 000 

Straty w sieci [m 3 /r] 177 400 204 000 162 800 

Straty w sieci [%] [%] 33,38 37,19 31,55 

Straty razem [m 3 /r] 184 400 211 000 172 800 

Straty razem [%] [%] 34,25 37,98 32,85 

SprzedaŜ: 

SprzedaŜ gospodarstwa domowe: [m 3 /r] 282 200 274 200 280 300 

miasto [m 3 /r] 123 850 122 200 123 500 

wieś [m 3 /r] 158 350 152 000 156 800 

SprzedaŜ przemysł 19 670 17 955 17 430 

SprzedaŜ administracja i usługi [m 3 /r] 36 530 33 345 32 370 

SprzedaŜ inne (hurt) [m 3 /r] 15 600 19 100 23 100 

SPRZEDAś RAZEM [m 3 /r] 354 000 344 600 353 200 

Źródło: Dane Miejskiego Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w Kalwarii Zebrzydowskiej. 

Oczyszczalnie ścieków i kanalizacja 

Ścieki komunalne z terenu gminy Kalwaria Zebrzydowska kierowane są do mechaniczno – 

biologicznej oczyszczalni ścieków w Kalwarii Zebrzydowskiej, której obecnym 

eksploatatorem jest Miejski Zakład Wodociągów i Kanalizacji w Kalwarii Zebrzydowskiej. 

Na terenie gminy Kalwaria Zebrzydowska sieć kanalizacyjna (sanitarna i ogólnospławna) 

mierzy ok. 12,7 km i umiejscowiona jest wyłącznie na terenie miasta. Zbiorczy system 

kanalizacyjny obsługuje obecnie ok. 800 mieszkańców miasta (tj. ok. 17,9 %), stopień 

skanalizowania w całej gminie wynosi 4,2 %. Właścicielem kanalizacji deszczowej jest gmina 

Kalwaria Zebrzydowska. Całkowita długość kanalizacji deszczowej na terenie gminy wynosi 

ok. 8,2 km. 

Istniejąca mechaniczno-biologiczna oczyszczalnia ścieków - OŚ Podlesie, to obiekt oddany 

do uŜytku w latach 1996-1997, o przepustowości Q = 600 m 3 /d (3 000 RLM) z moŜliwością 

rozbudowy do 1 200 m 3 /d. Aktualny dopływ do oczyszczalni kształtuje się na poziomie 

327,5 m 3 /d 5 ścieków, stanowiąc 54,6 % przepustowości oczyszczalni. Na oczyszczalnię 

dowoŜone są równieŜ ścieki ze zbiorników bezodpływowych w ilości od 7 do 20 m 3 /d. 

Planowana jest rozbudowa sieci kanalizacyjnej łącznie z siecią rozdzielczą, a takŜe 

rozbudowa istniejącej oczyszczalni ścieków. 

5 Dane MZWiK w Kalwarii Zebrzydowskiej (wg stanu na rok 2006). 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

20 

Tabela 3 - Bilans ścieków w latach 2004 – 2006. 

Bilans ścieków [m 3 /r] J.m. 2004 2005 2006 

SprzedaŜ gospodarstwa domowe [m 3 /r] 39 000 36 770 27 170 

Ścieki dowoŜone [m 3 /r] 2 100 2 230 2 630 

SprzedaŜ przemysł [m 3 /r] 3 407 5 626 6 094 

SprzedaŜ administracja i usługi [m 3 /r] 7 493 12 374 13 406 

SprzedaŜ inne [m 3 /r] 0 0 0 

SPRZEDAś RAZEM [m 3 /r] 52 000 57 000 49 300 

Infiltracja i inne zwiększenia [m 3 /r] 65 176 75 422 70 237 

Infiltracja i inne zwiększenia [%] 55,62 56,96 58,76 

Produkcja [m 3 /r] 117 176 132 422 119 537 

Ilość mieszkańców podłączonych do 

kanalizacji 

MK 800 800 800 

Produkcja ścieków w gosp. dom. l/Mk;d 133,56 125,92 93,05 

Źródło: Dane Miejskiego Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w Kalwarii Zebrzydowskiej. 

Sieć gazowa 

Długość sieci gazowej w gminie Kalwaria Zebrzydowska wyniosła w 2005 roku 213,1 km, w 

tym 39,5 km znajdowało się na obszarze miejskim. Ilość czynnych połączeń w okresie od 

2000 do 2006 roku wzrosła o 253 sztuk, co daje około ośmio – procentowy rozwój tej sieci w 

ciągu 6 lat. Na terenie samego miasta w analogicznym okresie odnotowano 10,8% wzrostu, 

podczas gdy w powiecie było to 5,4%. W roku 2006 liczba gospodarstw domowych będących 

odbiorcami gazu na terenie gminy, kształtowała się w granicach 2 500, zuŜycie wynosiło 2 

244 tys. m 3 , na pojedynczą osobę korzystającą z sieci przypadało więc ok. 253 m 3 gazu. 

Gmina Kalwaria Zebrzydowska jest w 100 procentach zgazyfikowana, w mieście Kalwaria 

Zebrzydowska z dostępu do sieci gazowej korzysta łącznie 1 865 osób. 

Rok 

Tabela 4 - Sieć gazowa na terenie gminy Kalwaria Zebrzydowska. 

Długość czynnej Czynne połączenia 

Odbiorcy ZuŜycie 

sieci gazowej do budynków 

gazu gazu 

ogółem mieszkalnych 

(gosp. 

(w km) (w szt.) 

Ludność 

korzystająca z sieci 

gazowej 

(w tys. m3) (osoba) 

domowe) 

2000 - 3277 2525 2611 - 

2001 - 3418 2298 2757 - 

2002 - 3430 2354 2505 - 

2003 214,7 3457 2411 - 9332 

2004 214,7 3472 - - 8455 

2005 213,1 3597 2485 2427 8800 

2006 - 3530 2520 2244 8852 


________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

21 

Gospodarka odpadami 

Gospodarkę odpadami na terenie miasta prowadzi Przedsiębiorstwo Komunalne „Kalteks” z 

siedzibą w Kalwarii Zebrzydowskiej. W przypadku budynków wchodzących w skład 

Spółdzielni Mieszkaniowej wywozem odpadów zajmuje się wadowicka Spółdzielnia. W 2006 

r. ilość zebranych na terenie gminy odpadów szacuje się na 1929,8 ton, w mieście na 699,8 

ton. Na terenie miasta i gminy odpady stałe zbierane są do worków, rozmieszczonych jest 10 

kontenerów o pojemności 7 m 3 . Odpady segregowane oddawane są do działającego na terenie 

gminy skupu, który w latach 2005 – 2006 odnotował przyjęcie 1270 t odpadów. 

Elektroenergetyka i ciepłownictwo 

Gmina Kalwaria Zebrzydowska posiada pełny dostęp do sieci elektrycznej, której długość w 

roku 2004 osiągnęła 456 km. Liczba odbiorców energii elektrycznej w mieście, w roku 2006, 

wyniosła 1889 osób, natomiast łączne jej zuŜycie ukształtowało się na poziomie 4 086 MW/h. 

Dostawcą energii elektrycznej dla terenu gminy Kalwaria Zebrzydowska jest ENION s.a. 

Oddział w Bielsku – Białej Beskidzka Energetyka – Posterunek Energetyczny Kalwaria 

Zebrzydowska. 

Zidentyfikowane problemy 


problemy oraz zagroŜenia w sferze infrastruktury technicznej: 

Niewystarczająca sieć kanalizacji miejskiej; 

Przestarzała sieć wodociągowa; 

Brak profesjonalnego składowiska odpadów (brak systemu segregacji 

odpadów). 

2.4. SFERA SPOŁECZNA 

Struktura demograficzna i społeczna 

Miasto Kalwaria Zebrzydowska zamieszkuje (wg stanu na 31.12.2006 r.) 4 440 osób, co 

stanowi 23% mieszkańców gminy i blisko 3% ludności powiatu wadowickiego. W roku 2000 

było to 4 460 osób co pozwala stwierdzić, Ŝe dynamika populacji analizowanego obszaru jest 

nieznaczna i w przeciągu sześciu lat róŜnica ze względu na liczbę mieszkańców miasta 

wyniosła niespełna pół punktu procentowego. Odnosząc się do sytuacji panującej w mieście 

Tuchów, obserwowana tam dynamika jest porównywalna i kształtuje się na poziomie 2% in 

plus w okresie od 2000 do 2006 roku (od 6 352 do 6 490 mieszkańców). W powiecie 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

22 

wadowickim w tym samym czasie nastąpił natomiast wzrost ok. 0,6%, a w gminie Kalwaria o 

1,3%. 

Wykres 2 - Populacja miasta, gminy Kalwaria Zebrzydowska oraz miasta Tuchów na 

przestrzeni lat 2000 – 2006. 

20000 

18000 

16000 

14000 

12000 

10000 

18923 

19010 19046 19071 19071 19105 19168 

8000 

6000 

4000 

6352 6392 6409 6417 6448 6475 6490 

4460 4456 4448 4433 4431 4428 4440 

2000 

0 

2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 

Miasto Kalwaria Zebrzydowska Miasto Tuchów Gmina Kalwaria Zebrzydowska 


Gęstość zaludnienia w mieście Kalwaria Zebrzydowska wynosi 812 os/km 2 , w gminie 255 

os/km 2 (w mieście Tuchów jest to 360, w powiecie wadowickim 240, a średnia dla 

województwa małopolskiego to 215 os/km2), a na 100 męŜczyzn przypada 105 kobiet, 

podczas gdy w całej gminie jest to 103. Sytuacja w tym zakresie jest w duŜej mierze 

uzaleŜniona od charakteru danego obszaru – na terenach wiejskich wskaźnik ten bywa z 

reguły niŜszy niŜ w miastach, ze względu na wzrastającą na tych terenach mobilność kobiet, 

które coraz częściej – ze względu na róŜnego rodzaju uwarunkowania - opuszczają wieś na 

rzecz miast. Potwierdza się to zatem równieŜ w przypadku gminy Kalwaria Zebrzydowska, 

gdzie na obszarze wiejskim 102 kobiety przypadają na 100 męŜczyzn. 

Rozpiętość wiekowa mieszkańców wskazuje na to, Ŝe Kalwaria jest miastem o dosyć 

„klasycznej” strukturze ludności – osoby poniŜej 25 roku Ŝycia stanowią bowiem ponad 32% 

ogółu mieszkańców i jest to wynik zbliŜony do wartości uzyskanych w całej gminie, gdzie 

odsetek ten jest nawet nieco wyŜszy i sięga blisko 35. W wieku od 25 do 49 lat znajduje się 

35,7% osób zamieszkujących teren miasta, w grupie wiekowej 50 – 64 jest to 10,8%, 

natomiast 65 rok Ŝycia ukończyło w 2006 roku 13,5% obywateli Kalwarii Zebrzydowskiej. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

23 

Wykres 3 - Struktura wiekowa mieszkańców miasta i gminy Kalwaria Zebrzydowska 

(stan na 31.12.2006 r.). 

65 i więcej 

12,7% 

13,5% 

50-64 

16,3% 

18,6% 

25-49 

36,3% 

35,7% 

0-24 

34,6% 

32,4% 

0% 5% 10% 15% 20% 25% 30% 35% 40% 

Miasto Kalwaria Zebrzydowska 

Gmina Kalwaria Zebrzydowska 


Przyglądają się aktualnej strukturze mieszkańców miasta Kalwaria Zebrzydowska pod 

względem grup ekonomicznych, zauwaŜyć moŜna, Ŝe sytuacja w tym zakresie prezentuje się 

stosunkowo dobrze. W wieku przedprodukcyjnym znajduje się bowiem dosyć duŜa grupa 

obywateli miasta (23%), wiek produkcyjny reprezentuje 61% mieszkańców, natomiast w 

wieku poprodukcyjnym jest najmniejszy, gdyŜ 16%, odsetek ludności Kalwarii. Warto 

zaznaczyć, Ŝe rozkład ten w duŜej mierze pokrywa się z tym, charakteryzującym miasto 

Tuchów, cały powiat wadowicki oraz województwo małopolskie. Nieznaczna róŜnica 

widoczna moŜe być jedynie w zakresie stosunku liczby osób w wieku produkcyjnym i 

poprodukcyjnym, który w przypadku Kalwarii Zebrzydowskiej jest nieco mniej korzystny niŜ 

w przypadku pozostałych, przywołanych jednostek terytorialnych. Analizując wartości jakie 

dla miasta przyjmują wskaźniki obciąŜenia demograficznego, moŜna stwierdzić, Ŝe choć 

miasto posiada stosunkowo wysoki indykator osób w wieku nieprodukcyjnym 

przypadających na 100 osób w wieku produkcyjnym (62,7, podczas gdy w powiecie 

wadowickim jest to 60,5, a w Małopolsce 58,7%), to znaczna część tej grupy to osoby będące 

w wieku poprodukcyjnym. Liczba mieszkańców będących w wieku poprodukcyjnym 

przypadająca na grupę osób w wieku przedprodukcyjnym, a więc pokazująca pośrednio 

tempo starzenia się społeczeństwa (im wskaźnik wyŜszy tym tempo szybsze), wynosi w 

mieście Kalwaria Zebrzydowska 71,1 i jest to wartość wyŜsza niŜ średnia zarówno dla 

powiatu wadowickiego - 64,4, jak i miasta Tuchów – 65,8. Podkreśla to zatem dodatkowo 

fakt, iŜ grupa starszych mieszkańców Kalwarii jest stosunkowo duŜa i w kolejnych latach 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

24 

będzie się systematycznie zwiększać. Negatywne zjawisko starzenia się społeczności moŜe 

jednak zostać zneutralizowane – na co wskazuje wskaźnik przyrostu naturalnego 

odnotowywany na terenie miasta. W ostatnich latach obserwowany był bowiem w tym 

zakresie trend wzrostowy, który uległ załamaniu w 2006, kiedy to wskaźnik przyrostu 

naturalnego na 1000 mieszkańców wyniósł w Kalwarii -0,4. NaleŜy jednak zwrócić w tym 

przypadku uwagę na zmieniająca się sytuację demograficzną, która powodować będzie w 

najbliŜszych latach wzrost urodzeń związany z zakładaniem rodzin przez roczniki wyŜu 

demograficznego. 

Wykres 4 - Struktura ludności miasta Kalwaria Zebrzydowska według grup 

ekonomicznych (stan na 31.12.2006 r.). 

16% 

23% 

61% 

Wiek przedprodukcyjny Wiek produkcyjny Wiek poprodukcyjny 


Na terenie miasta, do 2005 roku, saldo migracji w ruchu wewnętrznym, niezmiennie od roku 

2000, utrzymywało wynik ujemny – od -33 w roku 2003 do -1 w roku 2001. Aktualnie 

sytuacja w tym zakresie zdaje się jednak poprawiać, o czym świadczyć moŜe dodatnie saldo 

migracji (13) otrzymane z końcem 2006 r. MoŜna zakładać, Ŝe migracje w głównej mierze 

dotyczą osób młodych i wykształconych o wysokim stopniu mobilności zawodowej, które 

udają się w poszukiwaniu pracy do większych miast regionu, a najczęściej do oddalonej o 

jedyne 32 km stolicy Małopolski – Krakowa. Z kolei saldo migracji zewnętrznych, 

zagranicznych oscyluje w granicach zera, nie przekraczając bezwzględnej wartości 1. W 

mieście występuje ponadto, na przestrzeni ostatnich sześciu lat, stabilność sytuacji jeśli 

chodzi o liczbę nowo zawieranych małŜeństw – w roku ubiegłym zawarto 6,5 małŜeństw na 

1000 ludności. Dla porównania: w powiecie wadowickim było to 6,4, w miejscowości 

Tuchów 7,5, a w województwie 6. Wskaźnik ten określa między innymi na ile ludzie młodzi 

planują związać swoją przyszłość z danym terenem. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

25 

Pod względem wykształcenia, struktura mieszkańców Kalwarii Zebrzydowskiej przedstawia 

się korzystnie. AŜ 7,7% męŜczyzn i 7,6% kobiet posiada wykształcenie wyŜsze, co na tle 

całej gminy daje wynik średnio dwukrotnie lepszy, wyŜszy równieŜ od tego odnotowanego 

dla miasta Tuchowa wskazanego jako punkt odniesienia. Stosunkowo duŜa część obywateli 

Kalwarii posiada wykształcenie zasadnicze zawodowe, odróŜniając się pod tym kątem na tle 

Tuchowa. Jest to efekt specyfiki miasta, którego gospodarka w duŜym stopniu 

zdeterminowana jest działalnością rzemieślniczą, opierającą się właśnie na absolwentach 

szkół zawodowych i wymagającą kompetencji uzyskiwanych w tego typu placówkach. 

Dokładny rozkład wykształcenia mieszkańców miasta i gminy zarówno Kalwarii 

Zebrzydowskiej jak i Tuchowa według płci zaprezentowany został w zamieszczonej niŜej 

tabeli. 

Tabela 5 - Struktura wykształcenia mieszkańców miasta i gminy Kalwaria Zebrzydowska oraz 

Tuchów (stan na rok 2002). 

Jednostka 

terytorialna 

wyŜsze policealne średnie 

razem 

średnie 

ogólnokształcące 

MĘśCZYŹNI 

średnie 

zawodowe 

zasadnicze 

zawodowe 

podstawowe 

ukończone 

podstawowe 

nieukończone 

i bez 

wykształcenia 

Gmina 317 79 1 405 217 1 188 3 708 1 861 231 

Kalwaria 

Zebrzydowska 

3,5% 0,8% 15,6% 2,4% 13,2% 41,2% 20,6% 2,5% 

Miasto 179 33 515 106 409 776 268 40 

Kalwaria 

Zebrzydowska 

7,7% 1,4% 22,1% 4,5% 17,6% 33,4% 11,5% 1,7% 


Tuchów 3,4% 1,6% 16,9% 2,4% 14,5% 29,4% 28,5% 3,4% 

Miasto 169 103 749 117 632 755 647 88 

Tuchów 5,2% 3,1% 22,9% 3,6% 19,3% 23,1% 19,8% 2,7% 

Jednostka 

terytorialna 

wyŜsze policealne średnie 

razem 

średnie 

ogólnokształcące 

KOBIETY 

średnie 

zawodowe 

zasadnicze 

zawodowe 

podstawowe 

ukończone 

podstawowe 

nieukończone 

i bez 

wykształcenia 


Kalwaria 

Zebrzydowska 

4,4% 3% 19,8% 7,3% 12,5% 23% 26,9% 3% 

Miasto 194 121 637 312 325 464 448 43 

Kalwaria 

Zebrzydowska 

7,6% 4,7% 25% 12,3% 12,8% 18,2% 29% 1,7% 


Tuchów 4,3% 4,4% 19,5% 7,4% 12,1% 17,5% 30,1% 4,5% 

Miasto 240 238 912 386 526 465 759 94 

Tuchów 6,6% 6,6% 25,2% 10,6% 14,5% 12,8% 21% 2,6% 

Źródło: Narodowy Spis Powszechny z roku 2002. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

26 

Grupy społeczne wymagające wsparcia 

Bezrobocie 

Liczba osób bezrobotnych zarejestrowanych w gminie Kalwaria Zebrzydowska na dzień 

30.09.2007 wyniosła 521 6 i, obok gminy Andrychów oraz Wadowice, naleŜała do 

najwyŜszych w powiecie. W tej grupie (wg stanu na dzień 31.12.2006 r.) aŜ 64% stanowiły 

kobiety i jest to wynik zdecydowanie niekorzystny. Stopa bezrobocia odnotowana dla 

powiatu wadowickiego z końcem września br. ukształtowała się na poziomie 9,2%, podczas 

gdy w województwie małopolskim było to 9%, a średnia dla kraju wyniosła 11,6%. Wśród 

osób pozostających w gminie Kalwaria bez zatrudnienia, największa grupa to mieszkańcy 

znajdujący się miedzy 45 a 54 rokiem Ŝycia – stanowią oni bowiem 28,6% ogółu 

zarejestrowanych w gminie bezrobotnych. Z kolei najmniej liczna grupa osób przekroczyła 

juŜ wiek lat 60 – wśród tej części mieszkańców gminy zarejestrowanych jest wyłącznie 2% 

ogółu bezrobotnych. 

Wykres 5 - Struktura wiekowa bezrobotnych zarejestrowanych w gminie Kalwaria 

Zebrzydowska i powiecie wadowickim (stan na 30.09.2007 r.). 

Grupy wiekowe 

60 - 64 

55 - 59 

45 - 54 

35 - 44 

25 - 34 

18 - 24 

0,9% 

1,9% 

6,5% 

12,7% 

24,2% 

28,6% 

21,6% 

17,8% 

25,3% 

23,4% 

15,5% 21,4% 

0% 5% 10% 15% 20% 25% 30% 

Gmina Kalw aria Zebrzydow ska 

Pow iat w adow icki 

Źródło: Powiatowy Urząd Pracy w Wadowicach. 

Obserwowalny jest jednak pozytywny trend zmniejszania się liczby mieszkańców gminy 

pozostających bez pracy. Odnosząc aktualne dane do tych z grudnia 2004 r., zauwaŜyć naleŜy 

blisko 40% spadek liczby mieszkańców gminy Kalwaria Zebrzydowska, którzy rejestrują się 

w Powiatowym Urzędzie Pracy jak bezrobotne. Jest to wynik bardzo dobry, co dodatkowo 

6 Dane Powiatowego Urzędu Pracy w Wadowicach. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

27 

wzmacnia odniesienie go do statystyk gminy Tuchów, w której na przestrzeni lat 2004 – 2006 

liczba bezrobotnych zmalała jedynie o 20%. 

Ogromne znaczenie dla określenia sytuacji panującej na lokalnym rynku pracy ma równieŜ 

struktura wykształcenia jakim legitymują się osoby bezrobotne. Przekłada się to bowiem na 

jakość niewykorzystywanych w gminie zasobów ludzkich, mogących – w świecie w którym 

priorytetem jest gospodarka i społeczeństwo oparte na wiedzy – stanowić o tempie 

przyszłego, społeczno – gospodarczego rozwoju regionu. W przypadku gminy Kalwaria 

Zebrzydowska najliczniejsza grupa osób bezrobotnych posiada wykształcenie niepełne i pełne 

podstawowe oraz zasadnicze zawodowe – stanowią oni blisko 65% ogółu bezrobotnych 

zarejestrowanych w gminie. Strukturę bezrobotnych mieszkańców gminy Kalwaria 

Zebrzydowska pod względem wykształcenia prezentuje poniŜszy wykres. 

Wykres 6 - Struktura wykształcenia osób bezrobotnych zarejestrowanych na terenie 

gminy Kalwaria Zebrzydowska (stan na 30.09.2007 r.). 

33% 

32% 

4% 

21% 

10% 

WyŜsze 

Średnie ogólnokształcące 

Podstawowe i niepełne podstawowe 

Policealne i średnie zawodowe 

Zasadnicze zawodowe 

Źródło: Powiatowy Urząd Pracy w Wadowicach. 

Odnosząc zaprezentowane wyŜej informacje do stanu sprzed 3 lat, a zatem do roku 2004, 

moŜna stwierdzić, Ŝe proporcje bezrobotnych mieszkańców gminy Kalwaria Zebrzydowska 

posiadających róŜne typy uzyskanego wykształcenia nie zmieniły się znacząco. Co 

szczególnie istotne, udział osób najwyŜej wykształconych w ogóle zarejestrowanych 

bezrobotnych nie wzrasta, co byłoby zjawiskiem niekorzystnym, gdyŜ osoby te nie mogąc 

znaleźć zatrudnienia częściej niŜ inne decydują się na wyjazd do większych ośrodków 

miejskich. Jako inny, charakterystyczny dla gminnego rynku pracy trend, odczytywany moŜe 

być niewielki, aczkolwiek systematyczny spadek liczby osób bezrobotnych legitymujących 

się wykształceniem zasadniczym zawodowym – w roku 2004 stanowili oni 37% ogółu, 

obecnie (wrzesień 2007 r.) juŜ jedynie 32%. Wpisuje się to w obserwowaną na poziomie 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

28 

ogólnopolskim zmianę sytuacji na rynku pracy, na którym coraz częściej poszukuje się 

właśnie osób posiadających umiejętności techniczne i wykształcenie stricte zawodowe. MoŜe 

mieć to duŜe znaczenie w gminie Kalwaria Zebrzydowska, która jest rozpoznawalnym i 

rozwijającym się ośrodkiem rzemieślniczym branŜy stolarskiej i szewskiej. 

Bezpieczeństwo i przestępczość na terenie obszaru objętego rewitalizacją 

Teren Kalwarii Zebrzydowskiej objęty jest zasięgiem działania komisariatu policji, który 

sprawuje opiekę nad trzema gminami powiatu wadowickiego – gminą Kalwaria 

Zebrzydowska, gminą Lanckorona oraz gminą Stryszów, zatrudniając w tym celu 35 osób. Na 

będącym pod jurysdykcją komisariatu obszarze, w tym w mieście Kalwaria, w 2006 r. 

wszczęto 365 spraw dotyczących przestępczości lokalnej. Wykrywalność przestępstw 

wyniosła 74,2%. Szczególnie istotna w przypadku obszaru rewitalizowanego jest kwestia 

bezpieczeństwa komunikacyjnego, które ze względu na wysokie natęŜenie ruchu w centrum, 

stan dróg oraz przebieg przez miasto drogi krajowej stanowi jedno z istotnych zagadnień 

problematycznych. W 2006 r. w Kalwarii Zebrzydowskiej miało miejsce 31 wypadków 

komunikacyjnych (w których zginęło 8 osób, a 41 zostało rannych) oraz 265 kolizji 

drogowych. 

Stan i zróŜnicowanie dochodów gospodarstw domowych 

W tej części dokumentu posłuŜono się danymi z Narodowego Spisu Powszechnego, 

przeprowadzonego w 2002 roku. Mimo tego, Ŝe mogły one w ciągu ostatnich pięciu lat ulec 

znacznej dezaktualizacji, ze względu na brak analogicznych informacji zebranych w 

późniejszym okresie, ich wykorzystanie okazało się jedyną drogą do uzyskania obrazu 

sytuacji gospodarstw domowych funkcjonujących na terenie miasta i gminy Kalwaria 

Zebrzydowska. 

W roku 2002 na obszarze gminy funkcjonowało łącznie 5 799 gospodarstw domowych, w 

tym 1 459 z nich zlokalizowanych było na terenie miasta Kalwaria. Pośród nich najliczniej 

reprezentowane były gospodarstwa jednorodzinne (70,8% ogółu), które najczęściej stanowiły 

gospodarstwa cztero i więcej osobowe (42,4%), następnie dwuosobowe (29,2%) oraz 

trzyosobowe (28,4%). W przypadku 55,9% gospodarstw domowych z terenu Kalwarii 

Zebrzydowskiej, głównym źródłem utrzymania jest praca, w tym dla 55,8% jest to praca 

najemna, natomiast aŜ 44,2% utrzymuje się z pracy na własny rachunek. Dla 39,6% 

podstawowe źródło dochodów stanowi emerytura bądź renta, innymi źródłami utrzymania 

wykazuje się 4,3% gospodarstw domowych. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

29 

Wykres 7 - Źródła dochodów gospodarstw domowych w mieście Kalwaria 

Zebrzydowska (stan na rok 2002). 

4% 

31% 

40% 

25% 

Praca najemna 

Emerytury i renty 

Praca na rachunek własny 

Inne 

Źródło: Narodowy Spis Powszechny z roku 2002. 

Warto w tym miejscu odnieść się do analogicznych danych uzyskanych dla miasta Tuchów, w 

przypadku którego z pracy utrzymuje się 51,3% ludności, w tym aŜ 82,9% z pracy najemnej, 

a pozostałe 17,1% z własnej działalności. ZauwaŜalna jest w tym przypadku duŜa róŜnica w 

proporcjach obu miast pomiędzy odsetkiem osób parających się pracą najemną a pracą na 

własny rachunek. Widać wyraźnie, Ŝe Kalwaria Zebrzydowska legitymuje się dwu i pół – 

krotnie wyŜszym wskaźnikiem w tym zakresie. Koresponduje to bezpośrednio z wyjątkowo 

wysokim wskaźnikiem aktywności gospodarczej w mieście Kalwaria - mierzonym liczbą 

podmiotów gospodarczych przypadających na 1000 mieszkańców – który wynosi w tym 

przypadku 213, podczas gdy dla powiatu wadowickiego jest to 96, a dla miasta Tuchów 

jedynie 65. Miasto Kalwaria cechuje zatem wysoka dynamika przedsiębiorczości jej 

mieszkańców, ale – co naleŜy równieŜ podkreślić - przy bardzo wysokim odsetku 

gospodarstw domowych, dla których główne źródło utrzymania stanowią emerytury i renty. 

Struktura organizacji pozarządowych i aktywność społeczna mieszkańców 

Jednym z czynników, który świadczy o potencjale społecznym miasta lub gminy jest 

aktywność mieszkańców, której przejawem jest m.in. działalność organizacji pozarządowych 

funkcjonujących w róŜnych dziedzinach Ŝycia tj. przedsiębiorczość, rozwój lokalny, edukacja, 

szeroko pojęta pomoc społeczna czy wspieranie rozwoju zainteresowań. Według danych 

Urzędu Miasta Kalwaria Zebrzydowska na terenie gminy funkcjonuje 10 tego typu instytucji 

zrzeszających ok. 332 członków. Ich lista przedstawia się następująco 7 : 

7 W oparciu o informacje Urzędu Miasta Kalwaria Zebrzydowska. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

30 

– Towarzystwo Przyjaciół Kalwarii Zebrzydowskiej – zajmuje się tworzeniem warunków 

dla dyskusji na temat historii oraz bieŜących spraw i problemów dotykających Kalwarię 

Zebrzydowską; 

– Związek Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej i byłych Więźniów Politycznych - 

Zarząd Koła Miejsko-Gminnego Kalwaria Zebrzydowska – aktywność Związku 

koncentruje się na zapewnieniu opieki dla swoich członków, organizowaniu prelekcji dla 

młodzieŜy szkolnej oraz opiece nad miejscami pamięci; 

– Koło Łowieckie „Jarząbek” – celem działalności jest zagospodarowanie i ochrona 

dostępnych łowisk; 

– Stowarzyszenie Charytatywne Opiekuńczo-Wychowawcze „IGNIS” – zajmuje się 

pomocą dzieciom i młodzieŜy dotkniętej wadami rozwojowymi, fizycznymi i 

umysłowymi, oferuje takŜe wsparcie dla ich rodziców; 

– Kalwaryjskie Stowarzyszenie Abstynentów Klub „Nowe śycie” – skupia osoby z chorobą 

alkoholową zapewniając im róŜne formy wsparcia i terapii; 

– Koło Polskiego Związku Wędkarskiego w Kalwarii Zebrzydowskiej - celem Koła jest 

rekreacja, działalność sportowa, szkolenia w zakresie znajomości zasad i techniki 

wędkowania oraz ochrona przyrody i środowiska; 

– Koło Pszczelarzy „Bartnik” w Kalwarii Zebrzydowskiej – jego działalność obejmuje 

reprezentowanie oraz obronę interesów pszczelarzy, integrację środowiska 

pszczelarskiego oraz podnoszenie kwalifikacji zawodowych pszczelarzy; 

– Fundacja Przyjaciół MłodzieŜy „Betania” – aktywność Fundacji skupia się na niesieniu 

pomocy młodzieŜy w zdobyciu wykształcenia, znalezienia pracy oraz mieszkania; 

– Stowarzyszenie Pomocy MłodzieŜy im Jana Pawła II w Kalwarii Zebrzydowskiej - celem 

stowarzyszenia jest niesienie pomocy dzieciom i młodzieŜy z terenu gminy poprzez 

fundusz stypendialny im. Jana Pawła II; 

– Małopolski Klub Rekreacji i Turystyki Konnej im. 21 Pułku Ułanów Nadwiślańskich – 

zrzesza indywidualnych hodowców koni i osoby chcące działać społecznie dla innych 

potrzebujących, w tym głównie dzieci i młodzieŜy wiejskiej; 

Warto równieŜ wspomnieć, iŜ na terenie gminy działają dwie instytucje skupiające 

przedsiębiorców – są to Cech Rzemiosł RóŜnych i Kongregacja Kupiecka. Jeśli chodzi o 

otoczenie biznesu, siedzibę w gminie posiadają oddziały trzech banków: Banku 

Spółdzielczego, Banku Przemysłowo-Handlowego PBK S.A. O/Wadowice i Banku PKO BP 

O/Wadowice. ZauwaŜalny jest w tym zakresie natomiast brak instytucji i organizacji 

zajmujących się kompleksowym wspieraniem przedsiębiorczości, zarówno na rzecz 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

31 

przedsiębiorstw juŜ działających (zwłaszcza poza branŜami stolarską i obuwniczą) jak i osób 

zainteresowanych załoŜeniem działalności gospodarczej. 

Infrastruktura społeczna 8 

Na terenie gminy Kalwaria Zebrzydowska infrastruktura społeczna w niektórych obszarach i 

przypadkach wymaga daleko idącej modernizacji lub rozbudowy. 

W obszarze edukacji na terenie gminy działają trzy niepubliczne placówki przedszkolne (w 

Kalwarii Zebrzydowskiej, Brodach i Zebrzydowicach), w których opiekę znajduje co roku 

około 200 dzieci. Odnosząc jednak to do liczby dzieci w wieku przedszkolnym jakie 

zamieszkują teren gminy i miasta (odpowiednio ponad 1000 i 244) liczba dostępnych miejsc 

jest dalece niewystarczająca. Co więcej, obserwowalne aktualnie trendy demograficzne 

(wzrost przyrostu naturalnego związany z zakładaniem rodzin przez roczniki wyŜu 

demograficznego) powodować będą systematyczne zwiększanie się zapotrzebowanie na tego 

typu usługi opiekuńcze. Biorąc pod uwagę nauczanie na poziomie podstawowym i 

gimnazjalnym, w gminie funkcjonuje 10 szkół podstawowych i 6 gimnazjalnych. W roku 

szkolnym 2006/2007 uczęszczało do nich 2 359 uczniów kształconych przez 252 nauczycieli. 

Szkolnictwo ponadgimnazjalne w gminie Kalwaria Zebrzydowska jest zróŜnicowane pod 

względem zarówno typów szkół jak i oferowanego przez nie wykształcenia. I tak, w mieście 

istnieją dwa zespoły szkół ponadgimnazjalnych – Zespół Szkół i Placówek Oświatowych oraz 

Zespół Szkół im. Komisji Edukacji Narodowej – oferujące naukę w trybie liceum 

ogólnokształcącego, liceum profilowanego, technikum oraz zasadniczej szkoły zawodowej, w 

których kształci się łącznie (w roku 2006/2007) 1 349 osób. 

W obszarze ochrony zdrowia – dostęp do usług medycznych w Kalwarii Zebrzydowskiej, ze 

względu na pełnienie przez miasto funkcji głównego ośrodka w gminie i jednego z większych 

w powiecie, jest szeroki i wydaje się zaspokajać potrzeby mieszkańców. W mieście działa 

Przychodnia Zdrowia Kalwaria Zebrzydowska, natomiast na terenie gminy funkcjonują 

dodatkowo dwa ośrodki – Wiejski Ośrodek Zdrowia w Leńczach oraz Wiejski Ośrodek 

Zdrowia w Przytkowicach. Świadczą one usługi podstawowej opieki medycznej, opieki 

stomatologicznej, rehabilitacji, ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (w dziedzinach: 

ginekologia i połoŜnictwo, dermatologia, laryngologia, okulistyka) i zatrudnionych jest w 

nich 15 lekarzy, w tym 3 stomatologów i 5 specjalistów. W ośrodku w Kalwarii 

Zebrzydowskiej w roku 2006 udzielono 38 095 porad. Ponadto na terenie miasta dostępne jest 

8 Opracowano w oparciu o informacje udostępnione przez Urząd Miasta Kalwaria Zebrzydowska. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

32 

laboratorium medyczne, pracownia USG i EKG oraz 4 apteki. W Kalwarii na jedną aptekę 

przypada średnio 1 110 osób, podczas gdy w powiecie wadowickim są to 4 982 osoby. 

W obszarze pomocy społecznej Kalwaria Zebrzydowska dysponuje na swoim terenie Miejsko 

– Gminnym Domem Pomocy Społecznej (MGOPS), ponadto w gminie funkcjonują równieŜ 

Dom Pomocy Społecznej Zakonu Bonifratrów w Zebrzydowicach oraz Dom Wczasowo – 

Rehabilitacyjny „Caritas” w Zebrzydowicach. W roku 2006 na terenie gminy pomocą 

społeczną objęto 541 rodzin. Najczęstszymi przyczynami udzielanej pomocy były: ubóstwo, 

bezrobocie, niepełnosprawność, długotrwała lub cięŜka choroba, alkoholizm, bezradność w 

sprawach opiekuńczo - wychowawczych i prowadzeniu gospodarstwa domowego, potrzeba 

ochrony macierzyństwa lub wielodzietności oraz zdarzenie losowe. Rodzaje wsparcia 

oferowanego przez MGOPS obejmowały zasiłki i pomoc finansową, doŜywianie, udzielanie 

schronienia i przekazywanie odzieŜy, kierowanie i pokrywanie kosztów pobytu w domach 

opieki społecznej oraz praca socjalna. Brak jest natomiast na terenie miasta instytucji 

oferującej świadczenie kompleksowych usług o charakterze opiekuńczym (dziennym lub 

całodobowym) bądź oferujących w tym zakresie wsparcie, skierowane do osób 

wymagających opieki – m.in. osób starszych czy niepełnosprawnych. 

W obszarze sportu, kultury i rekreacji w Kalwarii Zebrzydowskiej główną rolę pełni Centrum 

Kultury, którego działalność koncentruje się na kreowaniu, stymulowaniu i kształtowaniu 

potrzeb kulturalnych mieszkańców, ich edukacji w tym zakresie, tworzeniu warunków dla 

rozwoju ruchu artystycznego oraz folkloru. Centrum dysponuje salą widowiskową 

przygotowaną do organizacji róŜnego rodzaju przedsięwzięć. Cyklicznie organizowany jest 

szereg imprez, ponadto w Centrum prowadzony są zajęcia skierowane głównie do dzieci i 

młodzieŜy, konkursy oraz wystawy. Poza działalnością Centrum, na terenie miasta nie 

funkcjonuje inna instytucja posiadająca w swojej ofercie propozycje kulturalne, artystyczne 

lub inne z zakresu tzw. oferty czasu wolnego, w szczególności skierowanej do odbiorców 

dorosłych. Działalność biblioteczną pełni na terenie gminy Biblioteka Publiczna z siedzibą w 

Kalwarii Zebrzydowskiej posiadająca swoje filie w Przytkowicach, Stanisławiu Dolnym, 

Brodach oraz Leńczach. W dziedzinie sportu i rekreacji, miasto w ramach Miejskiego Klubu 

Sportowego „Kalwarianka” dysponuje stadionem sportowym na 3000 miejsc oraz 

sześciotorową bieŜnią lekkoatletyczną. Całość obiektu wymaga modernizacji, celem 

przystosowania go do pełnienia funkcji sportowych - zarówno w sferze amatorsko – 

rekreacyjnej jak i zawodowej, zwłaszcza biorąc pod uwagę kwestię braku zaplecza 

sportowego w szkołach funkcjonujących na terenie miasta. Ponadto, na terenie miasta nie 

istnieją ogólnie dostępne i wyodrębnione strefy rekreacyjne. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

33 



problemy oraz zagroŜenia w sferze społecznej dla obszaru rewitalizowanego: 

Niedostatek organizacji funkcjonujących w obszarze wspierania 

przedsiębiorczości oraz promocji i rozwoju lokalnego; 

Niezadowalający poziom bezpieczeństwa komunikacyjnego miasta; 

Niedostateczna ilość miejsc w placówkach przedszkolnych w stosunku do 

potrzeb; 

Brak wsparcia w ramach opieki nad osobami niepełnosprawnymi i starszymi; 

Niewystarczająca oferta czasu wolnego kierowana do wszystkich grup 

wiekowych (dzieci, młodzieŜ, dorośli, osoby starsze); 

Brak bazy przystosowanej do organizacji imprez/zajęć sportowych (jej słaby 

stan techniczny i standard) połączony z brakiem zaplecza sportowego w 

placówkach edukacyjnych oraz stref rekreacyjnych na terenie miasta. 

2.5. GOSPODARKA 

W dniu 31 grudnia 2006 r. w systemie REGON zarejestrowanych było 948 podmiotów 

gospodarki narodowej, funkcjonujących w mieście Kalwaria Zebrzydowska. Na przestrzeni 

ostatnich lat (2000 – 2006) zbiorowość ta zmniejszyła się o ok. 6%, podczas gdy w 

Małopolsce odnotowano w tym okresie ok. 12 – procentowy przyrost liczby przedsiębiorstw. 

Analogiczne jak w mieście Kalwaria Zebrzydowska zmiany w liczebności podmiotów 

zauwaŜyć moŜna w gminie miejskiej Tuchów, gdzie liczba firm zmniejszyła się o ok. 8%. 

Brak nowych inwestorów lokujących swoje zakłady na obszarze miasta Kalwaria 

Zebrzydowska powiązany jest z niedostatkiem oferty dostępnych w mieście terenów 

inwestycyjnych. Wskaźnik aktywności gospodarczej, mierzony liczbą przedsiębiorstw 

przypadających na 1 000 osób, dla miasta Kalwaria Zebrzydowska kształtuje się na poziomie 

213, podczas gdy dla województwa małopolskiego i miasta Tuchów oscyluje odpowiednio w 

granicach 89 i 65. NaleŜy w tym miejscu podkreślić, Ŝe tak wysoki wskaźnik uzyskany przez 

Kalwarię Zebrzydowską, wynika ze specyfiki tego miasta, które posiada ponad stuletnią 

tradycję rzemieślniczą i jest znaczącym ośrodkiem branŜy stolarskiej i obuwniczej, 

rozpoznawalnym w kraju i Europie. Jego gospodarka opiera się głównie o mikro i małe, 

często rodzinne, przedsiębiorstwa, w związku z czym, warto pamiętać, Ŝe na tym tle, średnie 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

34 

wartości uzyskane przez powiat wadowicki, województwo małopolskie czy miasto Tuchów, 

zawsze będą wielokrotnie niŜsze. 

Struktura gospodarki 

Najliczniej reprezentowanym sektorem gospodarki w mieście Kalwaria Zebrzydowska jest 

sektor przemysłowy. Zaznacza się wyraźna dominacja sekcji D: przetwórstwo przemysłowe – 

ok. 46% ogółu firm z terenu Kalwarii Zebrzydowskiej funkcjonowało w 2006 r. w tej sekcji. 

Licznie reprezentowane są równieŜ podmioty naleŜące do sekcji G: handel i naprawy (Tabela 

nr 6). Warto zauwaŜyć w tym miejscu, iŜ tak duŜe natęŜenie przedsiębiorstw działających w 

sektorze przemysłowym – równieŜ zgodnie z opinią wyraŜaną przez mieszkańców miasta w 

trakcie sesji warsztatowych oraz badań społecznych – ma istotny (negatywny) wpływ na stan 

środowiska naturalnego w mieście Kalwaria i jego okolicach. 

Tabela 6 - Struktura sektorowa gospodarki miasta Kalwaria Zebrzydowska 


Sektor 

sektor rolniczy 

sektor 

przemysłowy 

sektor usług 

rynkowych 

sektor usług 

nierynkowych 

Sekcja 

PKD 

Miasto Kalwaria 

Zebrzydowska 

Liczba firm 

A 8 

B 0 

C 0 

D 434 

E 1 

F 32 

G 265 

H 28 

I 23 

J 13 

K 52 

O 42 

P 0 

L 3 

M 23 

N 24 

Q 1 

Źródło: Główny Urząd Statystyczny, Bank Danych Regionalnych. 

Analizując zmiany w poszczególnych sekcjach PKD na przestrzeni lat 2000 – 2006 zauwaŜyć 

naleŜy wzrost liczby przedsiębiorstw działających w następujących sekcjach: 

Sekcja E – Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię; 

Sekcja H – Hotele i restauracje; 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

35 

Sekcja J – Pośrednictwo finansowe; 

Sekcja K – Obsługa nieruchomości; 

Sekcja M – Edukacja; 

Sekcja O – Działalność usługowa komunalna i społeczna. 

Spadek liczby podmiotów gospodarczych odnotowały sekcje: 

Sekcja A – Rolnictwo, łowiectwo i leśnictwo; 

Sekcja D – Przetwórstwo przemysłowe; 

Sekcja F – Budownictwo; 

Sekcja G – Handel i naprawy; 

Sekcja I – Transport, gospodarka magazynowa i łączność; 

Sekcja N – Ochrona zdrowia i pomoc społeczna. 

Jak stwierdzono w dokumencie Plan Rozwoju Kalwarii Zebrzydowskiej 2004 – 2013, 

Kalwaria Zebrzydowska jest miasteczkiem rzemieślników, wśród których wyraźnie 

przewaŜają ci wytwarzający meble i obuwie. Cech Rzemiosł RóŜnych Meble Kalwaria 

zrzesza aktualnie 531 zakładów rzemieślniczych, w tym 216 zakładów stolarskich, 123 

zakłady szewskie, 102 zakłady cholewkarskie, 46 zakładów tapicerskich oraz 44 inne 

zakłady, reprezentujące róŜnorodne branŜe 9 . Łączna liczba przedsiębiorców prowadzących 

działalność gospodarczą w gminie, według stanu na 1 stycznia 2007 r., wyniosła 2 301, z 

czego najliczniej reprezentowane były (obok branŜ róŜnych – 22,46%) branŜa stolarska – 

19,9%, handel stały – 17,9% oraz szewstwo - 17,5%. Na przestrzeni lat 2000 – 2006 sytuacja 

w zakresie struktury branŜowej przedsiębiorstw nie uległa zasadniczej zmianie, natomiast 

ogólna liczba zarejestrowanych podmiotów podlegała systematycznemu spadkowi, który w 

ciągu 6 lat ukształtował się na poziomie blisko 12%. W roku 2006 wydano 152 nowe 

zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej oraz 186 decyzji o likwidacji, 

podczas gdy w latach poprzednich było to odpowiednio 165 i 289 w 2005 r. oraz 142 i 328 w 

2004 r. 

9 Strona internetowa Cechu Rzemiosł RóŜnych Meble Kalwaria, www.meble.kalwaria.pl – stan na dzień 

18 grudnia 2007 r. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

36 

Wykres 8 – Struktura podmiotów gospodarczych zarejestrowanych w ewidencji 

działalności gospodarczej Urzędu Miasta Kalwaria Zebrzydowska według branŜ 


600 

500 

400 

300 

458 

403 

517 

411 

200 

100 

109 

218 

185 

0 

Stolarstwo 

Tapicerstwo 

Szewstwo 

Cholewkarstwo 

BranŜe róŜne 

Handel stały 

Handel 

obwoźny 

Źródło: Informacje Urzędu Miasta Kalwaria Zebrzydowska. 

Analizując strukturę własnościową lokalnych firm moŜna zauwaŜyć, Ŝe nie odbiega ona w 

zasadzie od struktury własnościowej przedsiębiorstw w Małopolsce – zarówno w mieście 

Kalwaria Zebrzydowska jak i w województwie zdecydowana większość (ok. 97%) 

podmiotów działa w sektorze prywatnym. Podmioty prywatne, funkcjonujące na terenie 

miasta Kalwaria Zebrzydowska stanowią ogół przedsiębiorstw w sekcjach: A, D, F, G, I, J; 

zdominowały równieŜ w aspekcie ilościowym sekcje: H, K, N, O. 

W obliczu braku danych w statystyce publicznej, dotyczących struktury wielkościowej 

przedsiębiorstw w gminie, odwołano się do przedmiotowych danych dotyczących powiatu 

wadowickiego. Zdecydowana większość firm, działających na terenie powiatu wadowickiego 

to mikroprzedsiębiorstwa (ok. 95% podmiotów). Jedynie 4% przedsiębiorstw to firmy małe, 

zatrudniające od 10 do 49 osób. Udział firm średnich i duŜych jest znikomy – ok. 0,87% 

podmiotów gospodarczych moŜna zaliczyć do tej kategorii. 

Główni pracodawcy 

Do głównych pracodawców funkcjonujących na terenie gminy naleŜy zaliczyć m.in. 

następujące przedsiębiorstwa: 

– Firma „EBATA” – branŜa obuwnicza; 

– Firma „TAURUS” – branŜa tekstylna; 

– Firma „KOBAX” – branŜa stolarska; 

– Firma „RYŁKO” Sp. z o.o. – branŜa obuwnicza; 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

37 

– Firma „BADURA” – branŜa obuwnicza; 

– Firma „MUREK” – branŜa budowlana; 

– Firma „MEBLOKAR” – branŜa stolarska. 

Pracujący 

Do zbiorowości pracujących w mieście Kalwaria Zebrzydowska zalicza się 1 828 osób (stan 

na dzień 31 grudnia 2006 r.), przy czym zdecydowana większość zatrudniona jest w sektorze 

prywatnym. Wg stanu na dzień 31 grudnia 2003 r. ok. 57% pracowało z sektorze 

przemysłowym; zarówno sektor usług rynkowych jak i usług nierynkowych reprezentował co 

piąty zatrudniony. Na przestrzeni lat 2000 – 2003 zbiorowość pracujących zwiększyła się o 

ok. 35%, przede wszystkim za sprawą przyrostu zatrudnienia w sektorze przemysłowym (o 

ok. 58%). W mieście Tuchów w analogicznym okresie zbiorowość pracujących zmniejszyła 

się o ok. 2%, głównie w efekcie spadku zatrudnienia w sektorze usług nierynkowych, choć 

pracujący w tym sektorze nadal dominują w strukturze zatrudnienia. 

Turystyka 

Jak wskazuje dokument Raport z sesji planowania strategii rozwoju Gminy Kalwaria 

Zebrzydowska, Kalwaria Zebrzydowska jest jednym z najwaŜniejszych - obok Częstochowy - 

ośrodkiem ruchu pielgrzymkowego w Polsce. PołoŜone na słynnym szlaku papieskim 

Sanktuarium Maryjne w Kalwarii Zebrzydowskiej, wiodącym z Wadowic do Krakowa, 

przyciąga licznych pątników. KaŜdego roku odbywają się tutaj uroczyste obrzędy religijne, 

m. in.: 

− 

− 

Misterium Męki Pańskiej; 

obchody Święta Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. 

Atrakcją turystyczną miasta jest zespół kaplic, zwany DróŜkami Kalwaryjskimi, który wraz z 

Klasztorem OO Bernardynów stanowi jeden z głównych zabytków lokalnej architektury. 

Stapiające się z naturalnym krajobrazem dróŜki stanowią tzw. Park Pielgrzymkowy, wpisany 

wraz z zespołem kulturowo - krajobrazowym Klasztoru OO Bernardynów na listę 

Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Naturalnego UNESCO. 

Na terenie miasta i gminy zachowało się ponadto wiele cennych zabytków, spośród których 

wymienić naleŜy: 

− 

− 

− 

kamieniczki mieszczańskie; 

Pustelnię Pięciu Braci Polaków; 

Pustelnię św. Rozalii; 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

38 

− Kościół parafialny pod wezwaniem św. Józefa Rzemieślnika; 

− zabytkowe domy w zabudowie miejskiej; 

− zespoły dworskie w Brodach, Leńczach, Marwałdzie Górnym, Przytkowicach, 

Zarzycach. 

NaleŜy równieŜ dostrzec walory turystyczne i wypoczynkowe rejonu – okolice miasta 

stanowią atrakcyjny fragment Beskidu Niskiego, a Kalwaria jest punktem wyjścia na szlaki 

turystyczne, wiodące m. in. do Makowa, Myślenic, na Laskowiec. 

Bazę hotelarską w gminie Kalwaria Zebrzydowska tworzą: 

− 3 hotele, oferujące łącznie 172 miejsca noclegowe; 

− Dom Pielgrzyma, dysponujący 388 miejscami noclegowymi; 

− 4 obiekty zaliczane do kategorii: pensjonaty i domy noclegowe, oferujące łącznie 179 

miejsc noclegowych; 

− 1 kwatera prywatna, dysponująca 4 miejscami noclegowymi. 

Liczba odwiedzających rocznie Kalwarię Zebrzydowską turystów oscyluje w granicach. 1,5 

mln turystów (ruch rejestrowany w Klasztorze). Szacuje się, Ŝe rokrocznie ruch turystyczny 

zwiększa się o ok. 200 000 osób. Nasilenie ruchu turystycznego zauwaŜalne jest w czasie 

najbardziej okazałych uroczystości, tj. Odpustu Wielkiego Tygodnia (Misterium Męki 

Pańskiej) oraz Święta Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny 10 . Biorąc pod uwagę 

powyŜsze wartości, funkcjonująca na terenie miasta infrastruktura turystyczna rozwinięta jest 

w stopniu niewystarczającym, nie pozwalającym na pełne wykorzystanie przez miasto 

korzyści płynących z ruchu turystycznego. 

Na terenie Kalwarii Zebrzydowskiej funkcjonuje kilka organizacji promujących turystykę: 

Biuro Turystyczne „GAMA- TUR”, Punkt Informacji Turystycznej, Towarzystwo Przyjaciół 

Kalwarii, Centrum Kultury Sportu i Turystyki. 



problemy oraz zagroŜenia w sferze gospodarczej dla obszaru rewitalizowanego: 

Brak rozwiniętej infrastruktury i oferty turystycznej miasta; 

Brak nowych inwestorów (powiązany z brakiem terenów pod inwestycje). 

10 „Raport z sesji planowania strategii rozwoju Gminy Kalwaria Zebrzydowska”. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

39 

2.6. ZAGOSPODAROWANIE PRZESTRZENNE 

Granice stref ochrony konserwatorskiej 

Na terenie gminy występują liczne obiekty i zespoły zabytkowe, w tym wpisane do rejestru 

zabytków, przewidziane do wpisania do rejestru zabytków oraz ujęte w ewidencji zabytków. 

Znajdują się tu równieŜ udokumentowane stanowiska archeologiczne. W celu ochrony 

zabytków i opieki nad nimi na terenie miasta Kalwaria Zebrzydowska wyznaczono 

następujące strefy ochrony konserwatorskiej 11 : 

A – strefa rezerwatowa (obszar rezerwatowy): 

a) Zespół kościoła i klasztoru OO. Bernardynów wraz z załoŜeniem Kalwarii, tj. Dróg 

Męki Pańskiej i DróŜek Matki Boskiej wraz terenem dawnych sadów i ogrodów 

klasztornych, dawnego Pałacu Czartoryskich z ogrodem i domami przy ul. 

Bernardyńskiej; 

b) dworek Wojciecha Weissa z końca XIX w. wraz z ogrodem. 

B – strefa ochrony ścisłej (ustanowiona planem): 

B1 – obszar Zespołu Kulturowo-Krajobrazowego Kalwarii Zebrzydowskiej uznany za 

„pomnik historii” i wpisany na „Listę dziedzictwa światowego”; 

B2 – obszar staromiejskiego układu urbanistycznego Kalwarii Zebrzydowskiej; 

C – strefa otulinowa (obszar ochrony pośredniej): obejmuje obszar ochrony krajobrazu, 

stanowiący „strefę buforową” Zespołu Kulturowo-Krajobrazowego Kalwarii Zebrzydowskiej. 

Obszar objęty programem rewitalizacji zawiera w swoich granicach strefę B2 ścisłej ochrony 

konserwatorskiej, znajduje się w granicach strefy buforowej C, a takŜe w bezpośrednim 

sąsiedztwie strefy B1 i A. 

11 „Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego”, Kalwaria Zebrzydowska, 

lipiec 2000. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

40 

Mapa 3. Strefy ochrony konserwatorskiej na terenie gminy Kalwaria Zebrzydowska. 

Źródło: „Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Kalwaria 

Zebrzydowska”, Kalwaria Zebrzydowska, lipiec 2000 r. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

41 

Uwarunkowania ochrony środowiska 

Na terenie miasta Kalwaria Zebrzydowska znajduje się szereg obiektów i terenów 

przyrodniczych objętych ochroną prawną, w tym 12 : 

– grupa drzew (3 dęby oraz 3 lipy w wieku od 200 do 250 lat) na terenie Klasztoru 

OO. Bernardynów, 

– lipa drobnolistna (w wieku 250 lat) na terenie prywatnym przy ul. Mickiewicza, 

– park zabytkowy o charakterze ogrodowym z drugiej połowy XIX wieku – własność 

Stanisława Weissa. 

Ponadto na terenie gminy ochroną prawną objęto zabytkowy park pałacowy w Brodach oraz 

zabytkowe parki dworskie w Leńczach i Zarzycach Wielkich. Obszar gminy włączony został 

w projektowany, regionalny system obszarów chronionych z następującymi propozycjami 

form ochrony: 

– park zabytkowy z XVII wieku przy Klasztorze OO. Bernardynów; 

– park zabytkowy dworski z końca XIX wieku w Marwałdzie; 

– zespół przyrodniczo-krajobrazowy Kalwaria-Lanckorona ze starodrzewiem na północnym 

stoku Góry Lanckorońskiej, zalesionymi stokami góry śar i zespołem ochrony 

kulturowej; 

– uŜytki ekologiczne dolin: Cedronu i Kleczanki o zachowanej w duŜym stopniu 

bioróŜnorodności przydatnej dla migracji organizmów - jako typowe biototypy potokowe; 

– stanowisko dokumentacyjne na terenie zabudowań klasztornych w Kalwarii 

Zebrzydowskiej – jako siedlisko nietoperzy; 

– rezerwat przyrody „Nad Cedronem” w Przytkowicach – jako fragment lasu mieszanego z 

zespołem gatunków charakterystycznym dla silnie wciętych wąwozów; 

– obszar chronionego krajobrazu (południowa część gminy). 

Gmina posiada ponadto tereny objęte ochroną prawną na podstawie przepisów szczególnych, 

jak lasy wodo- i glebochronne, grunty rolne klasy II - IV, pośrednią strefę ochronną ujęcia 

wody z rzeki Skawinki dla Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w Skawinie. Obszar w zasięgu 

zlewni Skawinki i Skawy, połoŜony jest w granicach obszaru szczególnej ochrony wód 

powierzchniowych rzek karpackich. Obszar południowej części gminy wpisany został w 

projektowany krajowy system ekologicznej sieci ECONET-PL. 

12 „Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego”, Kalwaria Zebrzydowska, 

lipiec 2000. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

42 

Mapa 4. Strefy ochrony warunków przyrodniczych na terenie gminy Kalwaria Zebrzydowska. 



________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

43 

Mapa 5. Kierunki rozwoju funkcji turystycznych na terenie gminy Kalwaria Zebrzydowska. 



________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

44 

Własność gruntów i budynków 

Obszar rewitalizacji Kalwarii Zebrzydowskiej zajmuje ogółem powierzchnię 40,97 ha, z 

czego 14,62 ha stanowi własność gminy (na poniŜszej mapie oznaczone kolorem róŜowym). 

Mapa 6 - Własność gruntów na obszarze rewitalizowanym. 

Sieć drogowa, komunikacja i transport 

Gmina Kalwaria Zebrzydowska leŜy na trasie drogi krajowej nr 52 Bielsko - Głogoczów, 

stanowiącej element powiązania komunikacyjnego prowadzącego z przejścia granicznego w 

Cieszynie do Krakowa. Przez terytorium miasta i gminy Kalwaria Zebrzydowska przebiegają 

następujące drogi: 

– droga krajowa nr 52 – długość drogi na terenie gminy wynosi 10,636 km, natomiast na 

terenie miasta 3,79 km. Stan techniczny drogi określany jest jako dobry. Wymaga 

remontu wiaduktu oraz budowy chodników dla pieszych; 

– droga wojewódzka nr 953 – na terenie gminy rozciąga się na przestrzeni 8,3 km, w 

mieście jest to 1,34 km. Stan techniczny drogi jest dobry, planowane są inwestycje w 

zakresie budowy chodników dla pieszych; 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

45 

– drogi powiatowe przebiegające przez teren gminy mają długość 34,048 km, przez miasto 

przebiega 5,58 km. Stan techniczny dróg określany jest jako dobry, planowana jest 

budowa chodników dla pieszych; 

– drogi gminne obejmują 109 km, podczas gdy drogi miejskie to 17,7 km. Stan techniczny 

dróg miejskich moŜna uznać za dobry, w przypadku dróg gminnych (połoŜonych na 

obszarach wiejskich) średni. Inwestycje jakie są planowane w tym zakresie obejmują 

budowę drogi od ul. Kościuszki do ul. Krakowskiej oraz budowę chodników dla pieszych. 

Na terenie miasta Kalwaria Zebrzydowska komunikacja PKS funkcjonuje w oparciu o dwa 

przystanki autobusowe usytuowane przy ul. Krakowskiej oraz ul. Jana Pawła II (przystanek 

na Ŝądanie). Przez teren gminy przebiegają ponadto dwie linie kolejowe: Kraków - Zakopane 

i Bielsko - Biała – Kraków. W gminie istnieje moŜliwość skorzystania z transportu 

kolejowego na następujących stacjach PKP: Kalwaria Zebrzydowska, Kalwaria Lanckorona, 

Leńcze, Przytkowice oraz przystankach w Podolanach i Barwałdzie Średnim. 

Istniejąca sieć dróg publicznych zabezpiecza zarówno podstawowe połączenia miasta z 

obszarami sąsiadującymi, jak i powiązania pomiędzy sołectwami i przysiółkami. JednakŜe tak 

zorganizowany system transportu drogowego niesie za sobą problemy, wśród których na 

szczególną uwagę zasługuje: brak wystarczającej przepustowości dróg, niewystarczające 

bezpieczeństwo, duŜa koncentracja ruchu szczególnie na odcinkach drogi wojewódzkiej i 

dróg powiatowych przebiegających przez zabudowę miejską i niektóre odcinki zabudowy wsi 

(gdzie budynki znajdują się blisko drogi), a takŜe niski komfort podróŜy na drodze krajowej 

DK 52. 

Największym problemem komunikacyjnym miasta jest przebieg wspomnianej drogi krajowej 

DK 52 przez ścisłe centrum zabudowy miejskiej – Rynek- co w połączeniu z brakiem 

obwodnicy, duŜym poziomem natęŜenia ruchu, niskimi parametrami technicznymi drogi oraz 

zbyt małą ilością miejsc parkingowych w centrum powoduje, Ŝe rozbity ruchem tranzytowym 

Rynek od wielu lat nie spełnia swojej tradycyjnej funkcji wizytówki miasta, atrakcyjnej, 

najwaŜniejszej przestrzeni publicznej. W obecnej sytuacji komunikacyjnej rynek nie spełnia 

oczekiwań mieszkańców, nie stanowi centrum Ŝycia społecznego, gospodarczego i 

kulturalnego gminy, a równocześnie nie umoŜliwia czerpania korzyści z przepływającego 

przez niego ogromnego ruchu pielgrzymkowo-turystycznego. 

Projekty w sferze przestrzeni publicznej 

Obecnie w mieście i gminie Kalwaria Zebrzydowska nie są realizowane Ŝadne projekty w 

sferze przestrzeni publicznych, pomimo wyraźnych objawów degradacji lub nawet 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

46 

dezintegracji przestrzennej elementów istotnych dla toŜsamości miasta. Braki z tego zakresu 

potwierdzają jedynie konieczność opracowania i wdroŜenia niniejszego programu 

rewitalizacji, którego jednym z najwaŜniejszych zadań jest rewitalizacja przestrzeni 

publicznych, w tym przywrócenie funkcji rynku i jego rangi, zogniskowanie na rynku Ŝycia 

społecznego, kulturalnego i gospodarczego, rozbudowanie oferty czasu wolnego kierowanej 

do wszystkich grup wiekowych, a takŜe wykreowanie najwaŜniejszych ciągów pieszych jako 

wygodnych i atrakcyjnych tras prowadzących turystów i pielgrzymów z dworców PKP i PKS 

do rynku, a następnie do Klasztoru OO. Bernardynów. Tak zrewitalizowane przestrzenie 

publiczne słuŜyć będą zarówno mieszkańcom, jak i przyjezdnym. 

Funkcje poszczególnych stref na rewitalizowanym obszarze 

Na terenie gminy wyróŜniono trzy typy stref o odmiennych uwarunkowaniach 

przyrodniczych, stopniu przekształcenia krajobrazu i intensywności zagospodarowania. Są to 

strefy: 

I - miejska, 

II - osadniczo-rolna, 

III - przyrodniczo-krajobrazowa. 

Obszar rewitalizacji obejmuje głównie tereny strefy I miejskiej – „zurbanizowane” oraz 

podstawowe tereny rozwojowe miasta. Struktura funkcjonalno - przestrzenna miasta tworzy 

wyraźnie wykształcony, promienisto-centryczny układ z rynkiem jako elementem węzłowym. 

Zabudowa miejska rozwinęła się w oparciu o historyczny układ, który stanowią przecinające 

się na rynku szlaki wschód – zachód i północ – południe. W rewitalizowanym obszarze 

wyróŜnić moŜna trzy główne źródła generujące ruch pieszych pielgrzymów, zmierzających do 

Klasztoru OO. Bernardynów. NaleŜy zaliczyć do nich tereny kolei i obsługi komunikacji, 

takie jak dworzec PKP Kalwaria Zebrzydowska, dworzec PKP Kalwaria Lanckorońska oraz 

dworzec PKS. Wszystkie wskazane wyŜej kierunki napływu turystów spotykają się w 

centralnej, a równocześnie najwaŜniejszej części obszaru rewitalizacji – Rynku – który wraz z 

ul. 3-go Maja stanowi strefę usług centrotwórczych, publicznych, reprezentacyjnych i 

integracyjnych, a takŜe związanych z szeroko pojętą obsługą ruchu turystycznego. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

47 

Mapa 7 - Schemat funkcjonalno-przestrzenny miasta Kalwaria Zebrzydowska 13 . 

Wokół rynku i wybiegających z niego ulic koncentruje się strefa zabudowy mieszkaniowej o 

wyŜszej intensywności, przechodząc dalej w zabudowę rozproszoną. Charakterystyczna dla 

Kalwarii zabudowa małomiasteczkowa odznacza się przemieszaniem budynków 

mieszkalnych z usługowo-produkcyjnymi. W skład rewitalizowanego obszaru wchodzi 

równieŜ strefa usług sportowo-rekreacyjnych i turystycznych, na bazie istniejącego obiektu 

sportowego „Kalwarianka”, z częścią hotelową - wymagające rozbudowy oraz modernizacji. 

Rezerwy terenowe dla rozwoju wspomnianych usług stanowią tereny zapisane w Planie 

zagospodarowania przestrzennego jako usługowe, a takŜe zieleni leśnej i upraw rolniczych. 

Znaczny fragment rewitalizowanego obszaru stanowi strefa usług, na którym znajdują się 

między innymi szkoły, przedszkole, biblioteka, internat, urząd miasta, a takŜe targowisko 

miejskie. Część z wskazanych obiektów charakteryzuje się niskim poziomem estetyki i 

funkcjonalności. 

13 Mapa ta zaprezentowana została równieŜ w rozdziale I. Streszczenie. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

48 

Mapa 8 – Strefy funkcjonalno – przestrzenne występujące na obszarze rewitalizowanym. 


Analiza uwarunkowań obecnej sytuacji miasta pozwala zidentyfikować najwaŜniejsze 

problemy oraz zagroŜenia w sferze przestrzennej dla obszaru rewitalizowanego: 

 

Dezintegracja przestrzenna, głównie dotycząca płyty Rynku i obszaru centrum, 

w duŜej mierze wynikająca ze specyfiki układu komunikacyjnego; 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

49 

 

 

 

 

 

 

Brak zagospodarowania Rynku, umoŜliwiającego spotkania mieszkańców i 

przyjezdnych, krystalizację przestrzeni ścisłego centrum miasta oraz 

organizację cyklicznych wydarzeń kulturalnych, jarmarków, itp; 

Brak wykreowania najwaŜniejszych ciągów pieszych jako wygodnych i 

atrakcyjnych tras prowadzących turystów i pielgrzymów z dworców PKP i 

PKS do rynku, a następnie do Klasztoru OO. Bernardynów; 

Brak zagospodarowania przestrzeni ww. ciągów pieszych tak, by mogły się 

rozwijać jako strefy usług centrotwórczych i publicznych, a takŜe związanych 

z obsługą ruchu turystycznego; 

Brak wyznaczonych punktów informacyjnych w kluczowych dla ruchu 

turystycznego miejscach; 

Brak wystarczającej liczby miejsc parkingowych w centrum miasta; 

Brak kompleksowego zagospodarowania obiektu sportowego „Kalwarianka” i 

terenów otaczających. 

2.7. ANALIZA SWOT 

Analiza SWOT jest jedną z metod analizy aktualnej sytuacji społeczno – gospodarczej 

analizowanego podmiotu. Nazwa techniki pochodzi od pierwszych liter angielskich słów: 

S Strengths Silne strony, atuty 

W Weaknesses Wady, słabości, słabe strony 

O Opportunities Okazje, moŜliwości, szanse 

T Threats Trudności, zagroŜenia 

ZASOBY 

OTOCZENIE 

Technika ta, oceniająca zarówno wewnętrzne jak i zewnętrzne czynniki mogące mieć wpływ 

na powodzenie Lokalnego Programu Rewitalizacji, stanowi uŜyteczną pomoc prowadzącą do 

dokonania analizy zasobów i otoczenia miasta oraz określenia priorytetów. W celu uzyskania 

jasnej analizy traktuje się atuty i silne strony jako czynniki wewnętrzne 

z punktu widzenia społeczności lokalnej, na które społeczność ma wpływ, a okazje 

i zagroŜenia jako czynniki zewnętrzne znajdujące się w otoczeniu. 

Otoczenie moŜna podzielić na dwie sfery. Po pierwsze mamy do czynienia 

z otoczeniem przyrodniczo – geograficznym, po drugie z otoczeniem abstrakcyjnym 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

50 

np. system prawno-polityczny, trendy i przemiany ogólnospołeczne i gospodarcze, a nawet 

przemiany i trendy ogólnoświatowe. Analiza wewnętrzna i zewnętrzna znacznie ułatwia 

identyfikację atutów i moŜliwości, które naleŜy szczególnie wykorzystać oraz słabych stron i 

zagroŜeń, które naleŜy przezwycięŜyć. Generalnie dziedziny, w których społeczność 

wykazuje siłę moŜna najłatwiej i najproduktywniej wykorzystać. Poprzez jasne określenie 

atutów i moŜliwości moŜna stworzyć i wykorzystać nowe koncepcje i plany. Dziedziny 

słabości i zagroŜeń naleŜy monitorować. Niektóre ze słabości mogą być kontrolowane i z 

łatwością korygowane, inne mogą być poza zasięgiem kontroli społeczności. Te zagroŜenia 

naleŜy określić i rozwaŜyć w ramach planu działania. 

Wyniki analizy SWOT dla obszaru rewitalizacji 

Prezentowane w tej części dokumentu wyniki analizy SWOT, uzyskane zostały w efekcie 

przeprowadzonej wyŜej analizy i charakterystyki obecnej sytuacji miasta i obszaru 

rewitalizowanego, jak i poprzez konsultacje społeczne (głównie sesje warsztatowe oraz 

badania społeczne w formie sondaŜu ulicznego). 

Silne strony: 

– Bardzo dobre połoŜenie geograficzne (sfera przestrzenna); 

– Walory krajobrazowe - krajobraz, który wpisuje się w charakterystykę obszarów 

chronionych (sfera przestrzenna); 

– Klasztor OO. Bernardynów wraz z zespołem tzw. DróŜek Kalwaryjskich wpisany na Listę 

Światowego Dziedzictwa Kultury i Natury UNESCO (sfera przestrzenna); 

– Dobrze rozwinięta sieć komunikacyjna (sfera infrastruktury technicznej); 

– Stosunkowo korzystna struktura wykształcenia mieszkańców (sfera społeczna); 

– Tradycja rzemieślnicza miejsca - rozwinięte rzemiosło – głównie branŜ stolarskiej i 

obuwniczej, ośrodek rozpoznawalny na skalę krajową (sfera gospodarcza); 

– DuŜy potencjał ekonomiczny gminy (sfera gospodarcza); 

– Wysoki stopień przedsiębiorczości mieszkańców miasta (sfera gospodarcza); 

– Relatywnie wysoki poziom bezpieczeństwa (sfera społeczna); 

– Zwarta sieć handlowa i usługowa (sfera przestrzenna). 

Słabe strony: 

– Brak zagospodarowanej przestrzeni na płycie Rynku - zatarcie funkcji centrum miasta 

(sfera przestrzenna); 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

51 

– „Ciasne” centrum - niedostatek urządzonych, powszechnie dostępnych miejsc 

publicznych (sfera przestrzenna); 

– Niska estetyka i stan techniczny budynków na terenie miasta (sfera przestrzenna); 

– Brak terenów rekreacyjnych (sfera społeczna); 

– Słabo rozwinięta baza rekreacyjno – rozrywkowa - brak alternatyw spędzania wolnego 

czasu przez mieszkańców miasta (sfera społeczna); 

– Słabo rozwinięta infrastruktura turystyczna (sfera gospodarcza); 

– PrzeciąŜony układ komunikacyjny miasta (sfera przestrzenna); 

– Brak wystarczającej ilości miejsc parkingowych (sfera przestrzenna); 

– Niewystarczająca promocja miasta na zewnątrz (sfera gospodarcza); 

– Słabe oznakowanie turystyczne miasta (brak tablic informacyjnych) (sfera gospodarcza); 

– Brak wystarczającej liczby miejsc w placówkach przedszkolnych w stosunku do stale 

rosnącego zapotrzebowania (sfera społeczna); 

– Skomplikowane stosunki własnościowe na terenach miejskich (sfera przestrzenna); 

– Brak środków finansowych na znaczące inwestycje (sfera gospodarcza); 

– Brak dostępnych terenów pod nowe inwestycje (sfera przestrzenna); 

– Słabo rozbudowana sieć kanalizacyjna (sfera infrastruktury technicznej); 

– Wymagająca wymiany sieć wodociągowa (sfera infrastruktury technicznej); 

– Niekorzystna struktura osób bezrobotnych wg czasu pozostawania bez pracy (sfera 

społeczna). 

Okazje, szanse: 

– MoŜliwość wykorzystania środków UE na rzecz dofinansowania inwestycji w obszar 

rewitalizowany (wszystkie sfery); 

– Rozpoznawalna w kraju marka „Kalwaria Zebrzydowska” (wszystkie sfery); 

– PołoŜenie na trasie kultu maryjnego Jana Pawła II, Kolei Papieskiej – stały ruch 

pielgrzymkowy, zwłaszcza w trakcie cyklicznych uroczystości religijnych w Klasztorze 

OO. Bernardynów (sfera gospodarcza, przestrzenna); 

– Powstanie obwodnicy miasta – co pozwoli na przeniesienie ruchu z centrum na obrzeŜa 

miasta i przywrócenie dawnych funkcji centrum (sfera społeczna, przestrzenna); 

– Dostępność komunikacyjna miasta – połoŜenie na istotnym szlaku komunikacyjnym 

(sfera gospodarcza, przestrzenna); 

– Bliskość Krakowa i lotniska w Balicach (sfera gospodarcza); 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

52 

– Moda, wyraźna tendencja (z roku na rok się nasilająca) na spędzanie weekendu poza 

miastem, poza duŜymi ośrodkami (sfera gospodarcza); 

– Rozwój rzemiosła – stały popyt na oferowane w Kalwarii usługi stolarskie i obuwnicze 

(sfera gospodarcza). 

Trudności, zagroŜenia: 

– Niekorzystne zmiany w strukturze demograficznej miasta, ujemny przyrost naturalny 

(sfera społeczna); 

– Nasilenie się procesów migracyjnych, odpływ wykształconej i przedsiębiorczej ludności z 

miasta (sfera społeczna); 

– Konkurencja ze strony miejscowości sąsiadujących z Kalwarią (Lanckorona, Stryszów, 

Wadowice) (sfera gospodarcza); 

– ZagroŜenie skaŜenia środowiska poprzez wysoką emisję spalin, efekty uboczne 

działalności produkcyjnej rzemieślnictwa, odprowadzanie ścieków (sfera przestrzenna); 

– Proces niszczenia istniejących zabytków (sfera przestrzenna). 

2.8. PODSUMOWANIE 

Sfera mieszkalnictwa i infrastruktury technicznej 

W tym obszarze zdiagnozowane zostały problemy zogniskowane przede wszystkim wokół 

kwestii związanych ze stanem infrastruktury jaka dostępna jest na terenie miasta Kalwaria 

Zebrzydowska, w tym na obszarze rewitalizowanym. W procesie warsztatów oraz konsultacji 

społecznych (w tym prowadzonych w formie sondaŜu ulicznego) za najbardziej palące zostały 

uznane w tym temacie konieczność modernizacji sieci wodociągowej, jak równieŜ rozbudowy 

sieci kanalizacyjnej. Pozostawienie tych zagadnień bez odpowiedzi naraŜa miasto na straty 

finansowe związane z awaryjnością sieci oraz wzrostem strat wody, a w przypadku sieci 

kanalizacyjnej pociąga za sobą pogarszanie się stanu środowiska naturalnego. Ponadto, dostęp 

do podstawowej infrastruktury technicznej gwarantuje podniesienie się poziomu jakości Ŝycia 

w mieście Kalwaria Zebrzydowska, co moŜe stanowić równieŜ o konkurencyjności miasta 

jako miejsca do Ŝycia i zamieszkania. Nierozwiązanie tych problemów skutkować będzie z 

kolei niskim zadowoleniem mieszkańców miasta, co powodować moŜe spadek salda migracji 

i stopniowy odpływ mieszkańców. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

53 

Sfera społeczna 

Jako kluczowe dla sfery społecznej zidentyfikowane zostały zagadnienia odnoszące się do 

dwóch głównych elementów – dostępu do infrastruktury społecznej oraz tzw. oferty czasu 

wolnego jaka kierowana jest do mieszkańców miasta oraz osób przyjezdnych. Problemy w 

tym zakresie w sposób bezpośredni rzutują na ocenę atrakcyjności i funkcjonalności miasta. 

Ścisłe centrum miasta, na terenie którego znajduje się ogromna większość budynków 

uŜyteczności publicznej kluczowych dla miasta, w największym stopniu dotknięta jest tym 

zagadnieniem i wymaga interwencji. Szczegółowe zagadnienia problemowe wskazane w tym 

zakresie obejmują niski stan techniczny istniejących obiektów sportowych, niewystarczającą 

liczbę miejsc w placówce przedszkolnej w stosunku do potrzeb, brak wsparcia na rzecz opieki 

nad osobami starszymi i niepełnosprawnymi czy brak łatwo dostępnych stref rekreacyjnych 

funkcjonujących na terenie miasta. Pozostawienie tych kwestii bez rozwiązania moŜe 

powodować stopniową degradację miasta jako ośrodka centralnego gminy oraz wzrost 

niezadowolenia społecznego, uniemoŜliwi równieŜ wykorzystanie potencjalnych korzyści 

jakie niesie za sobą turystyka pielgrzymkowa, która moŜe pełnić funkcję „siły napędowej” 

rozwoju miasta. 

Sfera gospodarcza 

Problemy jakie zostały dla tej sfery określone jako istotne, koncentrują się wokół kwestii 

ruchu turystycznego jaki odnotowywany jest w Klasztorze OO. Bernardynów, połoŜonym w 

granicach miasta Kalwaria Zebrzydowska. Ruch ten, szacowany na 1,5 mln odwiedzających 

rocznie, staje się jednym ze źródeł kryzysu jaki dotyka miasto w sferze przestrzennej, w 

sferze gospodarczej pozostając z kolei słabo wykorzystany. Miasto nie dysponuje 

wystarczająco rozwiniętą infrastrukturą turystyczną, jak równieŜ atrakcyjną ofertą skierowaną 

do osób przyjezdnych, co łączy się równieŜ - na co wskazywano wcześniej - z niedostatkami 

w sferze społecznej w obszarze oferty tzw. czasu wolnego. Sytuacja ta, powiązana z 

problemami obserwowanymi w sferze przestrzennej, powoduje, Ŝe obszar centrum miasta, nie 

potrafiąc zatrzymać na swoim terenie turystów, traci moŜliwość rozwoju społeczno – 

gospodarczego oraz zbilansowania korzyści i strat jakie niesie ze sobą tak intensywny ruch 

turystyczny w mieście. Nierozwiązanie sprzeczności jakie są z tym związane, pociągać będzie 

za sobą eskalację tego procesu i dalsze negatywne konsekwencje powodujące stagnację 

przestrzenno – społeczno – gospodarczą miasta. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

54 

Sfera zagospodarowania przestrzennego 

W ramach tego zagadnienia, problemy jakie zdiagnozowano na obszarze rewitalizowanym 

miasta Kalwaria Zebrzydowska, połączone są w sposób ścisły z innymi kwestiami 

problematycznymi, jakie wskazane zostały w ramach innych sfer. Największą rolę odgrywa w 

tym temacie zagadnienie dezintegracji przestrzennej, widocznej przede wszystkim w Rynku 

oraz na obszarze centrum miasta. Główną przyczyną wspomnianej dezintegracji jest brak 

obwodnicy miasta i przebieg drogi krajowej DK 52 przez ścisłe centrum zabudowy miejskiej, 

w tym przez Rynek. W wyniku tego oraz dotychczasowego, chaotycznego zagospodarowania 

płyty Rynku, nie spełnia on tradycyjnej funkcji najwaŜniejszej przestrzeni publicznej miasta, 

miejsca spotkań, imprez kulturalnych, cyklicznych wydarzeń, itp. Pomimo doskonałej 

lokalizacji w węźle promienisto-centrycznego układu miasta, Rynek nie jest w obecnym 

stanie wizytówką miasta Kalwaria Zebrzydowska. Istotnym problemem zdiagnozowanym w 

sferze przestrzennej jest takŜe brak zagospodarowania najwaŜniejszych ciągów pieszych jako 

wygodnych i atrakcyjnych tras prowadzących turystów i pielgrzymów z dworców PKP i PKS 

do Rynku, a następnie z Rynku do Klasztoru OO. Bernardynów. 

Wszystkie problemy dotykające miasto w jego sferze przestrzennej – objawiające się m.in. 

niskim poziomem estetyki i funkcjonalności obiektów czy teŜ słabym stanem technicznym 

infrastruktury drogowej oraz urządzeń komunikacji publicznej – wpływają na pogorszenie 

wizerunku miasta - zarówno w oczach jego mieszkańców, jak i osób przyjezdnych. 

Pozostawienie problemów zagospodarowania przestrzennego bez rozwiązania, uniemoŜliwi 

efektywne wprowadzanie zmian w domenach pozostałych, zwłaszcza biorąc pod uwagę 

zagadnienia wpisane w charakterystykę sfer społecznej i gospodarczej. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

55 

III. Nawiązanie do strategicznych dokumentów dotyczących rozwoju 

przestrzenno – społeczno – gospodarczego miasta i regionu 

Przegląd dokumentów o charakterze strategicznym i planistycznym, będący przedmiotem tej 

części Lokalnego Programu Rewitalizacji, ma na celu zebranie kompleksowej informacji o 

lokalnych oraz ponadlokalnych uwarunkowaniach programowych, odnoszących się 

bezpośrednio lub pośrednio do zagadnienia rewitalizacji. Analizie poddano dziewięć 

dokumentów z czterech poziomów – krajowego, regionalnego, powiatowego oraz gminnego, 

uwzględnione zostały równieŜ dokumenty określające priorytety dla wykorzystania środków 

dostępnych w ramach funduszy strukturalnych. Główną intencją przeglądu było wskazanie 

kierunków działań oraz wniosków, które mogłyby stanowić uzasadnienie i punkt wyjścia dla 

planowanych procesów rewitalizacyjnych. 

3.1. WYBRANE ZAPISY DOKUMENTÓW PLANISTYCZNYCH Z POZIOMU KRAJU 

Strategia Rozwoju Kraju 2007 – 2015 

Jest to nadrzędny dokument strategiczny najwyŜszego szczebla państwowego, wyznaczający 

poŜądane kierunki działań i aktywności na rzecz rozwoju społeczno – gospodarczego kraju. 

Zapisane w nim zamierzenia prowadzą do realizacji wizji Polski w roku 2015, która 

przedstawia się następująco – „Polska w roku 2015 to kraj o wysokim poziomie i jakości Ŝycia 

mieszkańców oraz silnej i konkurencyjnej gospodarce zdolnej do tworzenia nowych miejsc 

pracy” 14 . Dokument ten zakłada podniesienie standardu Ŝycia mieszkańców Polski, 

niezaleŜnie od miejsca zamieszkania, m.in. w kwestii dostępności do infrastruktury 

technicznej, społecznej, poziomu bezpieczeństwa oraz zapewnienia moŜliwości zatrudnienia. 

ZrównowaŜony rozwój kraju – niwelujący istniejące dysproporcje - ma odbywać się przy 

wykorzystaniu bogactw naturalnych i kulturalnych oraz poszanowaniu zasad ładu 

przestrzennego. Działania o charakterze rewitalizacyjnym, jakie zostały wskazane w 

dokumencie Strategii, mają na celu efektywniejsze zagospodarowanie przestrzeni i 

infrastruktury (Priorytet II – Poprawa stanu infrastruktury technicznej i społecznej), w tym 

przede wszystkim infrastruktury mieszkaniowej, zdrowotnej, kulturalnej. Podkreśla się 

ponadto rolę, jaką planowanie przestrzenne powinno pełnić na rzecz osiągnięcia spójnych 

14 Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, „Strategia Rozwoju Kraju 2007 – 2015”, Warszawa 2006 r. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

56 

rezultatów rozwoju poszczególnych dziedzin, na terenie całego kraju (Priorytet VI - Rozwój 

regionalny i poprawa spójności terytorialnej). 

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia 2007 – 2013 wspierające wzrost gospodarczy i 

zatrudnienie. Narodowa Strategia Spójności 

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia są dokumentem powstałym jako rezultat 

członkowstwa Polski w strukturach Unii Europejskiej i związanej z tym konieczności 

współrealizacji europejskiej polityki spójności ukierunkowanej na wspieranie harmonijnego 

rozwoju całego obszaru wspólnoty. Określa on, ustalone w oparciu o kompleksową diagnozę 

społeczno – gospodarczą kraju, kierunki wsparcia ze środków finansowych Unii Europejskiej 

dostępnych w aktualnym okresie programowania (2007 – 2013) w ramach Europejskiego 

Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) oraz 

Funduszu Spójności. Z przeprowadzonej na potrzeby dokumentu analizy SWOT wynika, iŜ w 

obszarze wymiaru przestrzennego kraju, jedną ze słabych stron jest duŜa ilość 

zdegradowanych społecznie, gospodarczo i technicznie terenów miejskich, poprzemysłowych 

oraz powojskowych wymagających rewitalizacji. Odpowiedzią na tak zdefiniowany problem 

powinny być działania ukierunkowane na promowanie wewnętrznej spójności obszarów 

miejskich oraz przywrócenie ładu przestrzennego, łączące inicjatywy o charakterze 

technicznym z przedsięwzięciami w sferze społeczno – gospodarczej. Spośród bardziej 

szczegółowych przywołano m.in. renowację mieszkalnictwa, rozwój turystyki, remonty i 

modernizację przestrzeni miejskiej, propagowanie przedsiębiorczości czy ochronę dóbr 

dziedzictwa kulturowego i historycznego. Zgodnie z zapisami „rewitalizacji powinny zostać 

poddane miasta o istotnym znaczeniu dla rozwoju otaczających je układów lokalnych, 

znajdujących się w trudnej sytuacji społecznej i gospodarczej, a takŜe miasta o wysokich 

walorach turystycznych. Procesom rewitalizacji powinny być poddane takŜe obszary miast 

dotkniętych problemami gospodarczymi i społecznymi, które jednocześnie posiadają duŜe 

walory architektoniczne i urbanistyczne, będące elementami historycznego dziedzictwa, 

szczególnie naraŜone na bezpowrotne zniszczenie oraz tereny poprzemysłowe i powojskowe, 

dające się stosunkowo szybko przystosować do nowych funkcji miejskich” 15 . 

15 „Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia 2007 – 2013 wspierające wzrost gospodarczy i zatrudnienie. 

Narodowa Strategia Spójności”, Warszawa, maj 2007 r., s.71-72. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

57 

3.2. WYBRANE ZAPISY DOKUMENTÓW PLANISTYCZNYCH Z POZIOMU REGIONU 

Małopolska 2015. Strategia Rozwoju Województwa Małopolskiego na lata 2007 – 2013 

Strategia jest dokumentem programowym samorządu województwa małopolskiego, 

spełniającym funkcję narzędzia zarządzania określającego kierunki i cele polityki rozwoju 

regionu. Skonstruowana na jego potrzeby wizja dla Małopolski stanowi, iŜ województwo 

małopolskie będzie w perspektywie czasu „regionem szans, wszechstronnego rozwoju ludzi i 

nowoczesnej gospodarki, silnym aktywnością swych mieszkańców, czerpiącym z dziedzictwa 

przeszłości i zachowującym toŜsamość w integrującej się Europie” 16 . 

Zagadnienia związane z rewitalizacją, zostały w tym dokumencie poruszone w kilku 

fragmentach, w ramach następujących pól aktywności, obszarów polityki rozwoju oraz celów 

strategicznych: 

Pole A-konkurencyjność gospodarcza; 

Obszar II – Gospodarka regionalnej szansy – gdzie mowa jest o rewitalizacji i waloryzacji 

miejsc o potencjale turystycznym 17 ; 

Pole B- Rozwój społeczny i jakość Ŝycia; 

Obszar VI –Ochrona środowiska – gdzie w kontekście zagadnień ochrony przyrody i 

środowiska naturalnego wskazuje się na konieczność zachowania najcenniejszych obszarów i 

obiektów oraz działań rewitalizacyjnych 18 ; 

Obszar VII.-Dziedzictwo i przestrzeń regionalna; 

Cel VII. Wysoka jakość środowiska przyrodniczo-kulturowego i przestrzeni regionalnej w 

tym: 

VII 1.Ochrona i kształtowanie krajobrazu kulturowego; 

VII 3.Opieka nad regionalnym dziedzictwem kulturowym; 

VII 4.Rewitalizacja obszarów zdegradowanych. 

W zakresie pola aktywności A obszaru III zidentyfikowano m. in. następujące waŜniejsze 

załoŜenia programowe: 

III 1.Rozwój międzyregionalnych i wewnątrzregionalnych powiązań drogowych 

NajwaŜniejsze działania to: 

– budowa nowych odcinków dróg (krajowych, wojewódzkich, powiatowych), 

16 Województwo Małopolskie „Małopolska 2015. Strategia Rozwoju Województwa Małopolskiego na lata 2007 – 

2013”, Kraków 2006 r. 

17 Ibidem, s.69. 

18 Ibidem, s.115. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

58 

– przebudowa istniejących odcinków dróg do parametrów zgodnych z wymogami UE, 

– budowa obwodnic miejscowości. 

W zakresie pola aktywności B obszaru VII zidentyfikowano m. in. następujące waŜniejsze 

załoŜenia programowe: 

VII 1.Ochrona i kształtowanie krajobrazu kulturowego 

Wiodące działania mieścić się będą w następującym zakresie: 

a) Rewaloryzacja i rewitalizacja układów urbanistycznych: 

– Podniesienie standardu przestrzeni publicznych, 

– Przeprowadzenie kompleksowych prac remontowo – konserwatorskich 

najcenniejszych zabytków w regionie. 

d) Formułowanie zasad ochrony i kształtowania strefy kulturowej: 

– Opracowywanie programów kompleksowej rewaloryzacji zespołów 

staromiejskich, 

– Rekompozycja urbanistyczna – porządkowanie przestrzeni. 

Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Małopolskiego, Kraków 2003 

Zadania odnoszące się do zagadnienia rewitalizacji obszarów miejskich zawarte są w 

następujących kierunkach działań: 

W zakresie strefy kulturowej: 

Ochrona, utrzymanie i przywracanie zasobów dziedzictwa kulturowego poprzez: 

– opracowanie i prowadzenie programów ochrony obiektów zabytkowych 

łączących ochronę z wykorzystaniem gospodarczo-społecznym; 

– opracowanie i prowadzenie programów ochrony obiektów zabytkowych 

architektury regionalnej; 

– kształtowanie świadomości społeczeństwa o wartości zasobów zabytkowych 

oraz wartościach regionalnych; 

Zachowanie, ochrona i rewaloryzacja historycznych układów przestrzennych poprzez: 

– opracowanie programów kompleksowej rewaloryzacji zespołów 

staromiejskich z zachowaniem wymogów konserwatorskich przy zapewnieniu 

im doboru właściwych funkcji oraz zapobieganiu zagroŜeniom wynikającym z 

oddziaływania układów komunikacyjnych; 

– podejmowanie działań rewaloryzacyjnych zespołów staromiejskich wg. 

priorytetów wynikających z ich wartości; 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

59 

Zachowanie i ochrona niematerialnych wartości kulturowych, stanowiących o toŜsamości 

regionu poprzez: 

– - podjęcie prac na rzecz inwentaryzacji zasobów niematerialnych (miejsc 

kultu, szlaków pielgrzymkowych, ośrodków tradycji, obyczajów i obrzędów); 

– - promowanie imprez kultywujących tradycję, regionalny strój, obrzędy; 

– - wykorzystanie niematerialnych zasobów dziedzictwa kulturowego w ofercie 

turystycznej województwa. 

W zakresie sfery technicznej/transportu drogowego: 

modernizacja i przebudowa istniejących tras, dostosowująca je do prognozowanego ruchu 

i gabarytów pojazdów, eliminacja bądź ograniczenie ruchu kołowego z obszarów 

zabudowanych, zwłaszcza z centrum miast, konieczna dla poprawy warunków przejazdu i 

warunków Ŝycia mieszkańców oraz dostosowanie dróg do parametrów wynikających z 

umów i standardów europejskich; 

poprawa funkcjonowania komunikacji w miastach, zwłaszcza komunikacji publicznej; 

budowa tras obwodowych i obejść miejscowości zmniejszając konflikty w strukturach 

przestrzennych wywołane ruchem drogowym, zapewnienie naleŜytej dbałości 

przestrzennej i ładu przestrzennego; 

segregacja ruchu na drogach poprzez stworzenie odrębnych tras dla ruchu tranzytowego i 

lokalnego, a takŜe oddzielenie ruchu kołowego od ruchu rowerowego i pieszego, 

zwłaszcza przy przejściu przez miejscowości. 

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 – 2013 

To dokument, który na poziomie województwa realizuje politykę rozwoju regionu w 

kontekście funduszy strukturalnych Unii Europejskiej dostępnych w ramach programowania 

na lata 2007 – 2013. Stanowi on doprecyzowanie załoŜeń zawartych w Narodowych 

Strategicznych Ramach Odniesienia 2007 – 2013 przy uwzględnieniu uwarunkowań regionu 

małopolskiego. Procesy rewitalizacyjne wpisują się, w przypadku tego dokumentu, 

bezpośrednio w tematykę VI osi priorytetowej Spójność wewnątrzregionalna, w ramach 

której moŜliwe jest podjęcie działań rewitalizacyjnych w obszarze technicznym, 

funkcjonalnym i społecznym. Jak wskazano w Programie „mogą one obejmować zabytkowe 

centra miast, zdegradowane osiedla mieszkaniowe stanowiące ciągłą tkankę miejską, i tereny 

poprzemysłowe. MoŜliwe będzie równieŜ dofinansowanie inwestycji drogowych oraz wsparcie 

infrastruktury edukacyjnej” 19 . Ponadto, proces rewitalizacji obejmować moŜe kwestie 

19 „Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 – 2013”, Kraków, październik 2007 r., s.101. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

60 

związane z rozwojem i modernizacją mieszkalnictwa, a takŜe wsparciem szeroko pojętej 

infrastruktury społecznej. Celem działań rewitalizacyjnych jest wyprowadzenie ściśle 

określonego obszaru ze stanu kryzysowego w jakim się znajduje. Powinno to nastąpić dzięki 

odpowiedniej reakcji na występujące na jego terenie przestrzenne, gospodarcze i społeczne 

problemy, prowadzącej do zniwelowania groźby marginalizacji danego obszaru i jego 

mieszkańców. 

3.3. WYBRANE ZAPISY DOKUMENTÓW PLANISTYCZNYCH Z POZIOMU POWIATU 

Strategia Rozwoju Społeczno – Gospodarczego Powiatu Wadowickiego 

Strategia jest najistotniejszym dokumentem planistycznym funkcjonujących na poziomie 

powiatu, który stanowi o poŜądanych celach i kierunkach rozwoju w długookresowej 

perspektywie czasowej. Przeprowadzona, w ramach otwierającej dokument diagnozy obecnej 

sytuacji powiatu, analiza SWOT, do słabych stron powiatu zalicza m.in. niewielkie 

wykorzystywanie walorów turystycznych i krajoznawczych, niewystarczającą bazę 

turystyczną i noclegową, rozdrobnioną zabudowę, niski stopień skanalizowania powiatu, zły 

stan techniczny dróg powiatowych i wojewódzkich, zuboŜenie społeczeństwa i związane z 

tym patologie, przestarzałe budynki szkolne czy niedostateczną ilość budownictwa socjalnego 

oraz komunalnego. Jako element wizji powiatu przedstawia się z kolei załoŜenie mówiące iŜ 

powiat wadowicki powinien stanowić obszar zintegrowany wewnętrznie i zapewniający 

mieszkańcom dostatnie Ŝycie w nieskaŜonym środowisku naturalnym. Działania wskazane w 

Strategii, mogące w sposób pośredni odnosić się do zagadnienia rewitalizacji, odnaleźć 

moŜna w ramach obszaru strategicznego Wysoka jakość Ŝycia, gdzie wyszczególnione są 

sfery kultury, oświaty, budownictwa mieszkaniowego oraz ochrony zdrowia. Ponadto w 

obrębie obszaru Nowe miejsca pracy znalazły się zapisy związane z poprawą stanu połączeń 

drogowych i kolejowych zarówno wewnętrznych jak i zewnętrznych. 

3.4. WYBRANE ZAPISY DOKUMENTÓW PLANISTYCZNYCH Z POZIOMU GMINY 

Plan Rozwoju Lokalnego Gminy Kalwaria Zebrzydowska 2004 – 2013 

Plan Rozwoju jest dokumentem, którego zadaniem jest ukierunkowanie społeczno – 

gospodarczej polityki gminy w średniookresowej perspektywie czasu. Wyznaczone w nim 

cele strategiczne zawierają szereg zagadnień, które mogą równieŜ stanowić uzasadnienie dla 

kształtu Lokalnego Programu Rewitalizacji. Warto zatem wskazać na wybrane zapisy, w 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

61 

ramach których znalazły się kwestie interesujące z punktu widzenia procesów 

rewitalizacyjnych. Zawierają się one w następujących celach: 

Cel strategiczny I – Poprawa stanu środowiska naturalnego. 

Cel cząstkowy - Uporządkowanie gospodarki wodno-ściekowej. 

Cel cząstkowy - Uporządkowanie gospodarki odpadami. 

Cel cząstkowy – Dbałość o walory krajobrazowe. W tym: 

– pielęgnacja i konserwacja istniejących obiektów i form ochrony 

przyrody oraz istniejącej zieleni urządzonej, 

– zastrzeŜenie w planie zagospodarowania przestrzennego form 

architektonicznych wpisujących się w krajobraz podgórski. 

Cel strategiczny II – Rozbudowa infrastruktury drogowej. W tym: 

– remonty dróg w gminie Kalwaria Zebrzydowska, 

– przebudowa ul. Zjednoczenia w Kalwarii Zebrzydowskiej, 

– budowa obwodnicy miasta Kalwaria Zebrzydowska na drodze krajowej 

nr 52. 

Cel strategiczny III - Aktywizacja rozwoju gospodarczego i turystycznego gminy. 

Cel cząstkowy –wypromowanie gminy w zakresie rozwoju rzemiosła i turystyki. 

Cel cząstkowy - Poprawa infrastruktury turystycznej. W tym: 

– wytyczenie szlaków turystycznych, inwentaryzacja istniejących, 

– budowa hotelu o standardzie europejskim. 

Cel strategiczny IV - Poprawa stanu infrastruktury społecznej. 

Cel cząstkowy - Poprawa istniejącej bazy sportowo – edukacyjno – kulturalnej. 

Cel cząstkowy - Poprawa infrastruktury słuŜby zdrowia. 

Cel cząstkowy - Wzrost bezpieczeństwa poŜarowego. 

Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy 

Kalwaria Zebrzydowska 

Obowiązek posiadania Studium uwarunkowań nakłada na gminę Ustawa o planowaniu i 

zagospodarowaniu przestrzennym z dnia 27 marca 2003 r. (Dz.U. 2003 nr 80 poz. 717 z 

późniejszymi zmianami). Jego celem jest umoŜliwienie kształtowania załoŜeń i uwarunkowań 

optymalnej polityki przestrzennej gminy. W wyznaczonych w dokumencie kierunkach 

rozwoju, zarówno w obszarze struktury funkcjonalno – przestrzennej jak i systemów 

komunikacji i infrastruktury technicznej, uwzględniony został szereg dotykających procesu 

rewitalizacji kwestii. Są to: 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

62 

– w ramach Kierunków rozwoju struktury funkcjonalno - przestrzennej w strefie 

miejskiej: 

uporządkowanie struktury funkcjonalno – przestrzennej, minimalizowanie 

kolizji związanych z wielofunkcyjnością obszaru, racjonalne 

gospodarowanie przestrzenią w warunkach ograniczonej powierzchni 

terenów rozwojowych i zachowanie wartości kulturowych; 

uzupełnienie uzbrojenia obszaru w zakresie infrastruktury technicznej; 

kształtowanie nowej zabudowy z uwzględnieniem uwarunkowań 

związanych z ochroną krajobrazu kulturowego. 

– w ramach Kierunków i uwarunkowań rozwoju systemów komunikacji i infrastruktury 

technicznej: 

modernizacja i korekta wybranych tras, modernizacja dróg 

wewnątrzosiedlowych, realizacja nowych odcinków drogowych oraz 

sukcesywna realizacja chodników dla pieszych; 

rozbudowa sieci wodociągowej przy równoczesnej realizacji systemu 

kanalizacji i oczyszczalni ścieków; 

rozwój systemów odprowadzania i oczyszczania ścieków; 

budowa rejonowego zakładu kompleksowego zagospodarowania odpadów 

połoŜonego poza terenem gminy, likwidacja wysypiska w Zebrzydowicach 

i likwidacja funkcjonujących na terenie gminy nielegalnych wysypisk 

odpadów. 

Opracowanie Ekofizjograficzne Podstawowe - miasto i gmina Kalwaria Zebrzydowska 

W odniesieniu do rewitalizacji duŜe znaczenie mają wyznaczone podstawowe 

uwarunkowania rozwoju i wzrostu znaczenia gospodarczego turystyki i rekreacji, a za 

szczególnie istotne naleŜy uznać: 

– zachowanie i przywracanie walorów przyrodniczych, krajobrazowych i kulturowych 

gminy, a zwłaszcza ograniczanie zabudowy terenów otwartych; 

– podnoszenie atrakcyjności turystycznej gminy przez realizację, modernizację, rozbudowę 

i udostępnienie urządzeń rekreacyjno – sportowych; 

– rozwój zróŜnicowanej bazy noclegowej i gastronomicznej stosownie do zainteresowania 

turystów. 

Ochrona zasobów kulturowych powinna być realizowana poprzez: 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

63 

– kształtowanie atrakcyjnego wizerunku gminy oraz zwiększenie atrakcyjności turystycznej 

- stan zachowania zasobów dziedzictwa decydować będzie o toŜsamości kulturowej 

gminy; 

– zachowanie krajobrazu otwartego o wybitnych walorach przyrodniczych i kulturowych - 

ze szczególnym uwzględnieniem historycznej struktury przestrzennej i kompozycji 

urbanistycznej obszaru „śródmiejskiego” Kalwarii Zebrzydowskiej, w powiązaniu z 

zespołem Klasztoru i Parku Pielgrzymkowego; 

– utrzymanie tradycyjnych kierunków rozwoju podstawowej struktury osadniczej; 

– utrzymanie, w miarę moŜliwości, przysiółkowego charakteru struktury obszarów 

peryferyjnych, w nawiązaniu do historycznej sieci droŜnej i rozłogu łanowo – leśnego; 

– kształtowanie współczesnej zabudowy w nawiązaniu do skali i istotnych cech zabudowy 

tradycyjnej; 

– poprawę jakości Ŝycia mieszkańców. 

Ponadto w zakresie ochrony krajobrazu i wartości kulturowych moŜna w stanie istniejącym 

Kalwarii Zebrzydowskiej zaobserwować następujące zjawiska: 

– rozpraszanie osadnictwa i lokalizacja duŜych obiektów w sąsiedztwie i w obrębie cennych 

form krajobrazu kulturowego oraz swobodne, w kontekście krajobrazu, prowadzenie sieci 

infrastruktury naziemnej, wpływające negatywnie na odbiór wizualny cennych form; 

– obiekty źle korespondujące z otoczeniem prowadzą, z punktu widzenia obserwatora, do 

degradacji punktów widokowych i widoków z tras pieszych czy kołowych; 

– stopień degradacji krajobrazu, szczególnie widoku na zespół klasztorny, jest znaczny i 

stale postępujący. 

Stąd nasuwają się następujące wnioski: 

W celu zachowania walorów krajobrazowych, w zagospodarowaniu i zabudowie terenów 

naleŜy dąŜyć do skupiania osadnictwa i przebudowy sieci infrastruktury w celu 

zminimalizowania ich długości oraz ich ukrycia w krajobrazie. 

Na obszarach szczególnie cennych, na których krajobraz ulega degradacji, naleŜy podjąć 

działania zmierzające do przywrócenia równowagi środowiska przyrodniczego i harmonii 

krajobrazu. 

Na obszarach mniej cennych, a wskazanych do rozwoju funkcji gospodarczych, winne 

być one realizowane w myśl zasad zrównowaŜonego rozwoju. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

64 

IV. ZałoŜenia Programu Rewitalizacji 

4.1. ZASIĘG I KRYTERIA DELIMITACJI OBSZARU REWITALIZACJI 

Obszar rewitalizowany miasta Kalwaria Zebrzydowska wyznaczony został w 

wielowątkowym procesie, który składał się z kilku głównych etapów. Etap pierwszy 

obejmował wizję lokalną z udziałem zespołu architektów, urbanistów oraz przedstawicieli 

władz miejskich, przeprowadzoną w trakcie spotkania wprowadzającego, rozpoczynającego 

prace nad Lokalnym Programem Rewitalizacji. W efekcie poczynionych w jej trakcie 

obserwacji oraz diagnozy objawów i przyczyn stanu kryzysowego, powstała wstępna 

koncepcja delimitacji terenu rewitalizowanego. Etap drugi stanowiły sesje warsztatowe z 

przedstawicielami władz i jednostek miasta i gminy, organizacji pozarządowych oraz 

instytucji oświaty, kultury i sportu, mieszkańcami, w trakcie których, w oparciu o 

zaprezentowane wstępne wyniki analizy przestrzenno – społeczno – gospodarczej miasta, 

zapisy dokumentów strategicznych z poziomu województwa, powiatu i gminy oraz 

wspomnianą wstępną koncepcję delimitacji obszaru, podjęto na forum dyskusję nad 

zasięgiem i granicami terenu rewitalizacji. Wprowadzone w ten sposób zmiany i propozycje 

poddane zostały dodatkowej weryfikacji w trzecim etapie prac nad tym zagadnieniem. 

Obejmował on równolegle cztery grupy działań: 

analizę uwarunkowań wewnętrznych oraz zewnętrznych; 

konsultacje proponowanej delimitacji terenu z zastosowaniem informacji 

zamieszczonej na stronie internetowej Urzędu Miasta Kalwaria Zebrzydowska oraz w 

lokalnej prasie („Wiadomości Kalwaryjskie”); 

badania społeczne zrealizowane w formie sondaŜu ulicznego wśród mieszkańców 

miasta i gminy Kalwaria Zebrzydowska, w których poddano respondentom pod 

rozwagę kwestię zasięgu terenu rewitalizacji; 

indywidualne oraz grupowe konsultacje osobiste i telefoniczne z właścicielami 

prywatnych nieruchomości oraz przedstawicielami poszczególnych instytucji i 

organizacji połoŜonych na obszarze planowanym do objęcia Lokalnym Programem 

Rewitalizacji. 

Kalwaria Zebrzydowska jest przykładem miasta, w którym relacje pomiędzy wewnętrznymi i 

zewnętrznymi uwarunkowaniami rozwojowymi wymagają uporządkowania i zrównowaŜenia, 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

65 

poniewaŜ brak równowagi powoduje degradację miasta w jego wymiarze przestrzennym, 

społecznym i ekonomicznym. 

Uwarunkowania wewnętrzne wyznaczają dotychczasowy rozwój miasta jako ośrodka 

produkcji stolarskiej i szewskiej. Wysoki poziom tej wytwórczości, charakter organizacji 

produkcji (rzemieślnicza), struktura własnościowa (przedsiębiorstwa rodzinne) są źródłem 

relatywnie dobrej sytuacji ekonomicznej oraz poprawnego funkcjonowania miasta w zakresie 

zapewnienia mieszkańcom odpowiednich usług podstawowych. Miasto pełni teŜ funkcję 

ośrodka gminnego dla otaczających miejscowości wiejskich. Gmina ma charakter rolniczy, 

ale ze względu na połoŜenie na obrzeŜach krakowskiego obszaru metropolitalnego istotne są 

teŜ jej walory krajobrazowe i klimatyczne sprzyjające turystyce i rozwojowi mieszkalnictwa. 

Wynika z tego: 

 

 

konieczność stworzenia odpowiedniej jakości środowiska Ŝycia poprzez odpowiedni 

standard mieszkań, infrastruktury, środowiska naturalnego oraz usług podstawowych i 

ponadpodstawowych dla mieszkańców miasta i gminy; 

potrzeba wzmocnienia integracyjnej, centralnej roli miasta dla całej gminy poprzez 

wsparcie elementów budujących poczucie toŜsamości lokalnej. 

Na podstawie przeprowadzonych badań moŜna załoŜyć, Ŝe miasto Kalwaria Zebrzydowska 

posiada odpowiednią bazę ekonomiczną oraz instytucjonalno - organizacyjną dla osiągnięcia 

tych celów. 

Istnieją jednak uwarunkowania zewnętrzne, które nie równowaŜą się z uwarunkowaniami 

wewnętrznymi powodując niekorzystne zmiany w sferze społecznej, ekonomicznej i 

przestrzennej miasta. Miasto nie jest w stanie ich usunąć bądź zneutralizować własnymi 

siłami. Spośród tego rodzaju uwarunkowań zewnętrznych naleŜy wymienić: 

— Sąsiedztwo zespołu klasztornego OO. Bernardynów wraz z DróŜkami Kalwaryjskimi. 

Zespół generuje masowy ruch pielgrzymkowy, którego apogeum przypada na święta 

maryjne (zwłaszcza 15 sierpnia). Niewielka część ruchu ma charakter turystycznokrajoznawczy 

i rozkłada się mniej więcej równomiernie w ciągu całego roku. Obie 

kategorie ruchu wymagają róŜnego zorganizowania przestrzeni miejskiej (w tym 

komunikacyjnej). Ranga Sanktuarium Kalwaryjskiego wynikająca z jego dziejów, 

związku z Karolem Wojtyłą - papieŜem Janem Pawłem II, funkcji pełnionych w 

ramach zgromadzenia zakonnego oraz archidiecezji krakowskiej a takŜe wartości 

historyczno - artystycznej jest bardzo wysoka. Wynika z tego: 

 

konieczność odpowiedniego dostosowania przestrzeni miasta Kalwaria 

Zebrzydowska tak, aby odpowiadała tej randze oraz potrzebom pielgrzymów; 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

66 

zapewnienia mieszkańcom dobrej jakości środowiska Ŝycia tak, aby 

ograniczyć uciąŜliwości wynikające z masowego ruchu pielgrzymkowego. 

— Przebieg drogi krajowej nr 52 o duŜym znaczeniu dla południowej Polski (szlak 

Cieszyn-Kraków), która przeprowadza intensywny ruch samochodowy przez centrum 

miasta. Jest to ruch w przewaŜającej mierze tranzytowy (w tym cięŜki). Jezdnie drogi, 

rozjazdy oraz urządzenia towarzyszące zajmują znaczą część rynku miejskiego 

dezintegrując jego przestrzeń i degradując środowisko miejskie. Wynika z tego: 

konieczność przełoŜenia drogi poza teren zurbanizowany (planowana 

obwodnica); 

potrzeba przywrócenia rynkowi funkcji i kształtu odpowiadającego potrzebom 

4,5 tysięcznego miasta i związanych z nim terenów wiejskich (gmina). 

— Istnienie węzła kolejowego łączącego linie Kraków - Zakopane oraz Bielsko-Biała - 

Kraków. Dwie stacje kolejowe obsługują intensywny ruch pielgrzymkowy. Wynika z 

tego: 

konieczność wytworzenia „korytarzy” obejmujących drogi, system 

informacyjny, usługi podstawowe, małą architekturę itd. łączących stacje 

kolejowe z klasztorem i DróŜkami, 

zwiększenie roli komunikacji kolejowej w obsłudze miasta. 

Narzędziem równowaŜenia uwarunkowań wewnętrznych i zewnętrznych moŜe stać się 

Lokalny Program Rewitalizacji, który daje moŜliwość podjęcia sekwencji odpowiednio 

ukierunkowanych i wspomaganych z zewnątrz działań. Przedstawiona powyŜej 

charakterystyka uwarunkowań oraz wynikających z nich konieczności podjęcia działań, 

wskazują na obszary, na których projekty rewitalizacyjne powinny być skupione: 

— obszar Rynku - jako najwaŜniejszego elementu integrującego miasto w sferze 

przestrzennej, społecznej i gospodarczej, a takŜe łącznika (wraz z ul. 3-Maja) pomiędzy 

miastem i zespołem klasztornym; 

— obszary przydworcowe oraz korytarze prowadzące z dworców do klasztoru i na DróŜki - 

jako najwaŜniejsze elementy równowaŜenia potrzeb mieszkańców oraz pielgrzymów oraz 

wyznaczające rangę miasta jako partnera sanktuarium; 

— obszar centrum miasta, w którym interwencji wymaga poziom usług społecznych oraz 

warunki prowadzenia działalności gospodarczej. 

Wszystko to pozwoliło na określenie zasięgu obszaru rewitalizacji, który przedstawia 

zamieszczona niŜej mapa: 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

67 

Mapa 9– Granice obszaru rewitalizowanego miasta Kalwaria Zebrzydowska. 

Obszar rewitalizacji obejmuje tę część terytorium miasta, na której: 

— występują objawy degradacji przestrzennej; 

— obserwowane są konflikty (np. o charakterze komunikacyjnym) pomiędzy ruchem 

turystycznym – w tym pielgrzymkowym, a codziennymi potrzebami i zachowaniami 

mieszkańców; 

— występują rozbieŜności pomiędzy potrzebami pielgrzymów/turystów, 

a moŜliwościami ich zaspokojenia przez infrastrukturę miejską. 

W obszarze rewitalizacji nie ujęto zespołu klasztornego OO. Bernardynów ani zespołu 

DróŜek Kalwaryjskich, które nie spełniają powyŜszych kryteriów, a ponadto mają własny, 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

68 

sprawny sposób zarządzania i objęte są ścisłą ochroną konserwatorską jako obiekt 

dziedzictwa kulturowego najwyŜszej klasy. Tak jak wspomniano wcześniej, zawęŜenie terenu 

objętego Programem do ściśle określonego terytorium miasta, które w najwyŜszym stopniu 

zagroŜone jest dalszą degradacją (mając na uwadze, Ŝe w przypadku Kalwarii 

Zebrzydowskiej dopuszczalne byłoby objęcie procesami rewitalizacyjnymi całego miasta), 

pozwala na skoncentrowanie planowanych działań i uzyskanie kompleksowych i 

efektywnych rozwiązań problemów dotykających tkankę miejską. Istotny jest równieŜ fakt, iŜ 

taka delimitacja, zawęŜająca obszar miasta Kalwaria Zebrzydowska, daje moŜliwość objęcia 

wsparciem na rzecz wdraŜania zmian wszystkich wymagających tego typu interwencji 

terenów oraz obiektów, w tym równieŜ tych nie będących w gestii gminy, takich jak 

ponadgimnazjalne placówki oświatowe czy przedszkole prowadzone przez Zgromadzenie 

Sióstr Najświętszej Rodziny z Nazaretu. Została zagwarantowana w tym zakresie równieŜ 

moŜliwość włączenia w działania rewitalizacyjne osób prywatnych posiadających 

nieruchomości zlokalizowane na wyznaczonym obszarze. Zostali oni objęci procesem 

konsultacji społecznych w drodze grupowych i indywidualnych spotkań, w efekcie czego do 

Programu włączony został szereg zadań zgłoszonych przez właścicieli nieruchomości 

połoŜonych na obszarze rewitalizowanym. 

4.2. DIAGNOZA, CELE I KIERUNKI REWITALIZACJI 

W oparciu o wyniki wizji lokalnej oraz przeprowadzoną analizę obecnego stanu obszaru 

wskazanego do rewitalizacji, określono kryteria objawów stanu kryzysowego wraz z 

wskaźnikami degradacji w sferze przestrzennej, występujące na tym obszarze: 

– bezpieczeństwo komunikacyjne - ilość skrzyŜowań jednopoziomowych, natęŜenie 

ruchu, regulacja czasowa (światła drogowe), liczba kolizji i wypadków; 

– dostępność - moŜliwość dojścia i dojazdu, dostępność miejsc parkingowych w tym 

dla osób niepełnosprawnych; 

– wygoda uŜytkowania - wyposaŜenie w usługi i elementy małej architektury, długość 

dojść, róŜnice poziomów, zatłoczenie, standard przestrzeni publicznej, wykorzystanie 

terenu i istniejących obiektów; 

– czytelność przestrzenna - orientacja topograficzna i informacyjna, wyraźnie 

zdefiniowanej przyjaznej przestrzeni dla pieszych; 

– wyposaŜenie w infrastrukturę techniczną i media - wodociąg, kanalizacja, energia 

elektryczna, energia cieplna, telekomunikacja; 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

69 

– jakość estetyczna - kompozycja urbanistyczna, wyraz architektury, estetyka 

elementów infrastruktury miejskiej w tym komunikacyjnej, jakość i stan elementów 

małej architektury, urządzenie zieleni, jakość utrzymania - czystość, chaos 

przestrzenny; 

– jakość techniczna - stan techniczny, koszty eksploatacji, odpowiedniość i 

nowoczesność w porównaniu do innych systemów technicznych; 

– jakość zasobów mieszkaniowych - stopień zagęszczenia, wyposaŜenie, stan 

techniczny; 

– jakość zachowania i uŜytkowania obiektów zabytkowych. 

Zdjęcie 3. Obszar rewitalizowany – Kalwaria Zebrzydowska 

Widok środkowej części Rynku (skwer dla pieszych) w kierunku ulicy Krakowskiej – objawy stanu 

kryzysowego: ruch kołowy o duŜym natęŜeniu przechodzący przez środek Rynku - 9 skrzyŜowań, 

ograniczony dostęp do strefy wypoczynkowo-reprezentacyjnej – skweru na Rynku - tylko przez 

przejścia dla pieszych, brak moŜliwości wykorzystania przestrzeni jako placu miejskiego, brak 

czytelnego zorganizowania przestrzeni dla udostępnienia pieszym, niska jakość zieleni urządzonej, 

zieleń jako bariera przestrzenna. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

70 


Zieleń urządzona na ul. 3-go Maja (reprezentacyjna oś Rynek-Klasztor), część ulicy w pobliŜu Rynku 

- objawy stanu kryzysowego: słaby stan techniczny betonowych klombów (ubytki i spękania), niski 

standard przestrzeni publicznej, zdegradowana zieleń urządzona lub niska jakość zieleni urządzonej. 


Widok części Rynku w kierunku wyjazdu z Rynku na ulicę Krakowską – objawy stanu kryzysowego: 

ruch kołowy o duŜym natęŜeniu przechodzący przez środek i obrzeŜa Rynku, duŜa powierzchnia 

płyty rynku zajmowana przez komunikację kołową - 9 skrzyŜowań, słaba jakość nawierzchni, brak 

moŜliwości wykorzystania przestrzeni jako placu miejskiego, brak czytelnego zorganizowania 

przestrzeni dla udostępnienia pieszym, niska jakość zieleni urządzonej, przestrzeń publiczna - przy 

pomniku - oddzielona ciągami komunikacji kołowej. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

71 


Widok części Rynku – plac przed kościołem św. Józefa – objawy stanu kryzysowego: główna część 

płyty rynku wykorzystywana jako parking, znikoma ilość przestrzeni publicznej udostępnionej 

pieszym w celach wypoczynku, dostęp do głównej części płyty rynku ograniczony komunikacją 

kołową o duŜym natęŜeniu ruchu, niska jakość małej architektury, niska jakość lub brak zieleni 

urządzonej, natłok tablic informacyjnych wprowadzających dezorientację przestrzenną. 

Przyczynami wymienionych zjawisk stanu kryzysowego (słabościami obszaru) są m.in.: 

– brak hierarchizacji przestrzeni; 

– brak spójnej koncepcji na zagospodarowanie, nadającej jednolity charakter 

przestrzeni; 

– prowadzenie komunikacji kołowej w sposób przecinający przestrzeń publiczną; 

– maksymalne wykorzystanie przestrzeni publicznej dla miejsc parkingowych. 

Do innych słabości rewitalizowanego obszaru zaliczyć moŜna: 

- słaby stan techniczny obiektów zlokalizowanych przy Rynku i ich fasad; 

- niska jakość architektury usytuowanej na obszarze Rynku; 

- przepełnienie i słaby stan techniczny przedszkola – jedynej placówki tego rodzaju na 

terenie miasta. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

72 


Widok na przejście piesze nad torami kolejowymi, w tle dworzec PKP Kalwaria Lanckorona - 

objawy stanu kryzysowego: brak zagospodarowania terenu, zdegradowana zieleń, brak małej 

architektury ułatwiającej korzystanie z dojścia do dworca (np. ławek, śmietników), brak przestrzeni o 

funkcjach wypoczynkowych dla przyjezdnych i oczekujących, brak znaków informacyjnych 

identyfikujących miejsce w mieście (mapa, informacja, kierunkowskazy etc.). 


Ul. 3-go Maja - widok w kierunku klasztoru – objawy stanu kryzysowego: strefa udostępniona dla 

pieszych pozbawiona małej architektury sprzyjającej spacerom na osi Rynek-Klasztor, niska jakość 

małej architektury – betonowe murki, brak hierarchizacji przestrzeni publicznej - strefa piesza 

umoŜliwiająca parkowanie – ograniczenie przestrzeni otwartej dla pieszych, słaby stan techniczny 

betonowych klombów (ubytki i spękania), niska jakość zieleni urządzonej. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

73 

Główna aspiracja rozwoju miasta Kalwaria Zebrzydowska w obszarze rewitalizacji: 

Pokazać światu piękno Kalwarii – „Kalwaria piękna”. 

Wyeksponowanie atutów miasta - stworzenie atrakcyjnej oferty skierowanej zarówno do 

mieszkańców jak i osób przyjezdnych. 

Podstawowym celem działań rewitalizacyjnych jest rozwiązanie sprzeczności pomiędzy 

endogenicznymi potrzebami społeczności Kalwarii Zebrzydowskiej, a egzogenicznymi 

potrzebami masowego (lecz periodycznego) ruchu pielgrzymkowego. Ruch pielgrzymkowy 

jest zarówno wielką szansą rozwojową miasta jak i wielkim wyzwaniem. Główny cel 

programu zostanie osiągnięty jeśli podjęta zostanie realizacja takich zadań, które prowadzą 

równocześnie do poprawy jakości Ŝycia mieszkańców oraz standardu obsługi ruchu 

pielgrzymkowego i innych form turystyki. Cel główny moŜna pokazać jako zestaw celów 

cząstkowych (nurtów przewidywanych działań), wśród których najwaŜniejsze będą: 

— przebudowa Rynku - najistotniejszego dla toŜsamości miasta elementu przestrzeni 

publicznej (obecnie zdezintegrowanego przebiegiem drogi krajowej); 

— rewitalizacja przestrzeni publicznych takich jak drogi i ulice słuŜące masowej 

komunikacji (remonty jezdni, budowa i przebudowa chodników, budowa miejsc 

parkingowych, poprawa oznakowania i urządzeń zabezpieczających, wyposaŜenie w 

elementy małej architektury, przebudowa toalet publicznych); 

— rewitalizacja urządzeń obsługi komunikacyjnej: dworców kolejowych i placów 

przydworcowych, przystanków autobusowych, elementów informacji wizualnej; 

— wyposaŜenie w elementy infrastruktury społecznej o charakterze opiekuńczym dla 

obsługi zarówno mieszkańców jak i pielgrzymów oraz stworzenie systemu opieki 

dodatkowej na zasadach wolontariatu; 

— zróŜnicowanie oferty kulturalnej, sportowej i rekreacyjnej skierowanej do 

pielgrzymów, turystów i mieszkańców oraz wyposaŜenie w elementy infrastruktury 

niezbędne w tym zakresie; 

— wypracowanie koncepcji działań dla wypromowania lokalnych produktów i wydarzeń o 

charakterze turystycznym, które pozwolą zróŜnicować i wzbogacić program pobytu 

zarówno pielgrzymów jak i innych turystów; 

— wsparcie dla rozwoju lokalnej gospodarki. 

Istotą Programu jest realizacja - na ściśle określonym terenie rewitalizacji – szeregu 

komplementarnych działań, pozwalających na osiągnięcie określonego wyŜej celu głównego, 

wynikającego bezpośrednio ze specyfiki miasta i funkcji terenu. Działania te łączą ze sobą 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

74 

kwestię podnoszenia jakości Ŝycia w mieście Kalwaria Zebrzydowska z poprawą jego 

wizerunku oraz atrakcyjności dla odwiedzających. PołoŜenie nacisku na przedsięwzięcia w 

sferze rewitalizacji przestrzeni publicznych pozwoli nie tylko na poprawę estetyki i realizację 

na rewitalizowanym obszarze zasad ładu przestrzennego, ale w połączeniu z 

przedsięwzięciami o charakterze społecznym i gospodarczym umoŜliwi równieŜ osiągnięcie 

efektów moŜliwych do zaobserwowania w dłuŜszej perspektywie – przyczyni się bowiem, 

m.in. do powstania nowych miejsc pracy, wzrostu jakości Ŝycia w mieście i zadowolenia jego 

mieszkańców oraz poprawy funkcjonalności miasta w zakresie „przepływu” ruchu 

turystycznego. 

4.3. HIERARCHIZACJA POTRZEB 

Za najwaŜniejsze uznano działania zmierzające do rewitalizacji przestrzeni publicznych oraz 

urządzeń obsługi komunikacyjnej słuŜących zarówno mieszkańcom jak i 

pielgrzymom/turystom. Stąd, za projekt flagowy, realizujący przyjęte załoŜenia, uznano 

rewitalizację przestrzeni Rynku. 

Przestrzeń Rynku miasta Kalwarii Zebrzydowskiej słuŜyła tradycyjnie jako: 

— miejsce integracji mieszkańców, czego wyrazem było między innymi wybudowanie 

tam kościoła parafialnego i pomnika; 

— miejsce wymiany handlowej, czego wyrazem były odbywające się regularnie targi 

oraz sklepy rozmieszczone w pierzejach; 

— główny element kompozycji przestrzennej i funkcjonalnej miasta, co wyraŜało się 

prowadzeniem od Rynku głównych ulic oraz lokalizacją w jego pobliŜu głównych 

usług publicznych a takŜe wyŜszą jakością otaczających go obiektów 

architektonicznych. 

Obecnie Rynek utracił w znacznej mierze swoje znaczenie ze względu na degradującą rolę 

drogi krajowej nr 52, która przebiega przez środek placu rynkowego dezintegrując 

przestrzennie zarówno sam plac, jak i całe miasto, spychając naturalne funkcje Rynku na 

obrzeŜa centrum, utrudniając korzystanie z zachowanych funkcji (np. z kościoła parafialnego, 

powodując pogorszenie jakości środowiska – wzrost zanieczyszczeń spalinami i pyłami, 

hałas, ekspozycja na niebezpieczeństwo wypadku). Celem działań rewitalizacyjnych jest, 

więc przywrócenie Rynkowi przynaleŜnej mu roli, z uwzględnieniem zmian sposobu 

korzystania z przestrzeni publicznych. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

75 

W następnej kolejności naleŜy realizować projekty wzmocnienia lub uzupełnienia 

infrastruktury społecznej miasta, a takŜe pozostałe działania dotyczące jakości przestrzeni 

publicznej. Działania zmierzające do wypromowania produktów i wydarzeń lokalnych, 

kreowania oferty kulturalno – sportowo – rekreacyjnej oraz wspierania rozwoju gospodarczej 

miasta nie wymagają duŜych nakładów (w porównaniu do projektów o charakterze 

technicznym), mają charakter komplementarny i powinny być prowadzone równolegle przez 

cały okres trwania Programu. 

4.4. PRZEBIEG PRAC I ZASADY ZARZĄDZANIA PROGRAMEM 

Niniejszy dokument jest wynikiem prac prowadzonych we współpracy z Pełnomocnikiem 

ds. Rewitalizacji oraz Zespołem Zadaniowym ds. Rewitalizacji, powołanym przez Burmistrza 

Miasta Kalwaria Zebrzydowska. W pracach nad Programem brały udział jednostki miejskie, 

organizacje pozarządowe, podmioty działające w sferze społecznej, edukacyjnej, kultury i 

sportu oraz osoby prywatne – mieszkańcy miasta. Zastosowana metoda prac nad dokumentem 

stanowiła połączenie prac eksperckich i dyskusji społecznej, na których poszczególne 

elementy powoływano się we wcześniejszych fragmentach dokumentu. „Lokalny Program 

Rewitalizacji Kalwarii Zebrzydowskiej na lata 2008 - 2013” jest gotowym dokumentem o 

charakterze strategicznym, wyznaczającym kierunki działań dla osiągnięcia wyznaczonych 

celów i zniwelowania przyczyn oraz objawów kryzysu dotykającego tkankę miejską. Okres 

jego realizacji, a zatem zarządzania i monitoringu rozpoczyna się z chwilą wejścia Programu 

w Ŝycie – przyjęcia go w drodze uchwały Rady Miejskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej. 

Wszystkie zadania, jakie zostały umiejscowione w Programie, zawierają się w perspektywie 

czasowej 2008 – 2013 i ich realizacja rozpocznie się z dniem przyjęcia dokumentu przez 

Radę Miejską, odpowiednio do zaplanowanego harmonogramu poszczególnych projektów. 

Program obejmuje przedsięwzięcia, które realizowane będą zarówno przez władze miejskie, 

jak i inne instytucje oraz osoby prywatne. W całość procesu prac nad kształtem dokumentu 

zaangaŜowani byli mieszkańcy miasta, przedstawiciele szeregu instytucji i organizacji 

funkcjonujących na terenie miasta, w tym równieŜ partnerzy Programu, którzy wyrazi wolę 

podjęcia się realizacji lub współrealizacji poszczególnych zadań planowanych do wdroŜenia 

na obszarze rewitalizowanym. Dalsze formalizowanie współpracy między operatorem oraz 

partnerami Programu będzie miało miejsce w trakcie procesu jego wdraŜania (opracowywania 

i realizacji pojedynczych przedsięwzięć) oraz monitorowania (cyklicznych spotkań). Na tym 

etapie wskazane będzie usankcjonowanie deklaracji współpracy w formie umów, dopuszcza 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

76 

się równieŜ moŜliwość włączenia w realizację zapisów Programu nowych podmiotów, nie 

biorących udział w fazie przygotowania dokumentu, a zainteresowanych planowanymi w 

obszarze rewitalizowanym zadaniami. 20 

Struktura Programu zgodna jest z podstawowymi zasadami zarządzania takimi jak: 

— integracja działań (cząstkowe cele rewitalizacji osiągane są przez róŜne projekty); 

— koordynacja i ciągłość działań (poszczególne projekty realizowane są w logicznej 

kolejności i czasie); 

— koncentracja środków (przewiduje się ograniczoną liczbę projektów – „mniej ale 

efektywniej”); 

— bilansowanie nakładów i efektów (środki włoŜone w realizację projektów powinny 

generować dochody/oszczędności umoŜliwiające realizację następnych projektów). 

Szczegółowy opis sposobu organizacji procesu zarządzania wdraŜaniem „Lokalnego 

Programu Rewitalizacji Kalwarii Zebrzydowskiej na lata 2008 – 2013” znajduje się w 

rozdziale VIII Instrumenty wdraŜania i komunikacji społecznej. 

20 Więcej informacji na temat poszczególnych partnerów Programu zamieszczono w rozdziale VIII Instrumenty 

wdraŜania i komunikacji społecznej. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

77 

V. Planowane zadania na obszarze rewitalizowanym, w podziale na lata i 

zakres przedmiotowy 

W niniejszym rozdziale przedstawiona została lista działań rewitalizacyjnych, jakie 

planowane są do realizacji w okresie 2008 – 2013 na wskazanym obszarze podlegającym 

rewitalizacji. 

Działania te zostały przedstawione w układzie tabelarycznym, wskazując: okres realizacji, 

oczekiwane rezultaty, szacowany koszt całkowity inwestycji oraz instytucje i podmioty 

uczestniczące we wdraŜaniu zadania. Analiza moŜliwości finansowania tych projektów przez 

miasto została zawarta w rozdziale VII Plan finansowy Programu Rewitalizacji. 

Szczegółowe zadania i projekty wskazane do realizacji w latach 2008 – 2013 i uszeregowane 

chronologicznie, według terminu wdroŜenia, przedstawiają poniŜsze tabele. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

5.1. PLANOWANE ZADANIA PRZESTRZENNE NA LATA 2008 – 2013 

Tabela 7 – Planowane zadania przestrzenne na lata 2008 – 2013. 

Zadania przestrzenne (techniczno – materialne) 

Lp. Nazwa zadania Okres realizacji Oczekiwane rezultaty Koszt całkowity 

Instytucje i 

podmioty 

uczestniczące we 

wdraŜaniu 

1. 

2. 

3. 

Projekt wizualny oraz 

rozmieszczenie systemu 

informacji wizualnej przy 

Dworcu PKS, PKP 

Kalwaria Lanckorona oraz 

PKP Kalwaria 

Zebrzydowska. 

Koncepcja modernizacji 

płyty Rynku obejmująca: 

regulację zieleni, małą 

architekturę oraz 

oświetlenie terenu i 

iluminację wybranych 

obiektów. 

Modernizacja i adaptacja 

budynku przy ul. 

Mickiewicza 4 

z przeznaczeniem na cele 

kulturalne. 

2008 

2008 - 2009 


− Poprawa oznakowania i promocji miasta pod względem 

dostępnej oferty turystycznej. 

− Rozmieszczenie trzech tablic informacyjnych na terenie 

miasta, usytuowanych przy głównych punktach 

komunikacyjnych trasy ruchu turystyki pielgrzymkowej. 

Powstanie wytycznych dotyczących poŜądanych kierunków 

zmian na Rynku na rzecz poprawy jego funkcjonalności i 

zwiększenia estetyki, sposobów ich wprowadzania oraz zasad 

realizacji. 

− Modernizacja budynku o łącznej powierzchni 513 m². 

− Utworzenie sali konferencyjno-wystawowa z odpowiednim 

wyposaŜeniem. 

− Utworzenie Punktu Informacji Turystycznej. 

− Utworzenie Izby Muzealnej z zachowaniem lokalnego 

dziedzictwa kulturowego (szewstwo, stolarstwo). 

− Zwiększenie udziału ludności miasta i gminy w dostępie do 

kultury zgodnie z polityką równych szans. 

− Zmniejszenie zuŜycia wody i energii w zmodernizowanym 

budynku. 

− Zwiększenie oferty kulturalnej dla mieszkańców i 

_________________________________________________________________________ 



34-130 Kalwaria Zebrzydowska 

20 000 zł 

100 000 zł 

1 000 000 zł 

Urząd Miasta 

Kalwaria 

Zebrzydowska 

Urząd Miasta 

Kalwaria 

Zebrzydowska 

Urząd Miasta 

Kalwaria 

Zebrzydowska, 

Centrum Kultury, 

Sportu i Turystyki w 

Kalwarii 

Zebrzydowskiej, 

Towarzystwo 

Przyjaciół Kalwarii 

Zebrzydowskiej


__________________________________________________________________________________________ 

79 

przyjezdnych. 

4. 

5. 

6. 

7. 

Projekt podniesienie 

standardu przestrzeni 

publicznej przy ul. 3-go 

Maja, w tym: małej 

architektury, zieleni, 

oświetlenia i małej 

architektury wraz z 

remontem muru i 

renowacją kaplicy Matki 

Boskiej na skraju ulic 3-go 

Maja i Kościuszki. 

Wymiana stolarki 

okiennej, instalacji 

elektrycznej, remont 

bramy wejściowej, 

wymiana pokrycia dachu, 

ogrzewania, 

termomodernizacja i 

odnowa elewacji budynku 

przy ul. Rynek 35. 



publicznej, w tym: remont 

i przebudowa chodników 

oraz małej architektury 

wzdłuŜ ul. Jana Pawła II. 



publicznej przy ul. 

Kolejowej, w tym: 

przebudowa i 

modernizacja chodników z 

uporządkowaniem i 

przebudową zieleni 

miejskiej przy terenie 

Dworca PKP Kalwaria 

Zebrzydowska. 

2008 -2010 


2009 - 2010 

2009 - 2010 

− Poprawa estetyki i funkcjonalności miasta. 

− OŜywienie gospodarcze i modernizacja jednego z 

głównych elementów trasy ruchu pielgrzymkowego o pow. 

ok. 0,4 ha. 

− Modernizacja obiektu o powierzchni 245 m². 

− Poprawa estetyki budynku. 

− Wzrost funkcjonalności i budynku. 

− ObniŜenie kosztów ogrzewania o ok.20%. 

− Poprawa estetyki oraz funkcjonalności miasta. 

− Modernizacja jednego z głównych elementów trasy ruchu 

pielgrzymkowego na odcinku 2200 m 2 . 

− Poprawa estetyki oraz funkcjonalności miasta. 


pielgrzymkowego na odcinku ok.1500 m 2 . 

1 500 000 zł 

135 000 zł 

750 000 zł 

800 000 zł 

Urząd Miasta 

Kalwaria 

Zebrzydowska 

Osoba prywatna – 

właściciel 

nieruchomości 

połoŜonej na 

obszarze 

rewitalizowanym. 

Urząd Miasta 

Kalwaria 

Zebrzydowska 

Urząd Miasta 

Kalwaria 

Zebrzydowska 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

80 

8. 

Termomodernizacja 

budynku Internatu przy 

Zespole Szkół im. KEN w 


2009 –2010 


− Zmniejszenie zuŜycia gazu oraz obniŜenie kosztów 

ogrzewania o ok.20%. 

− Wzrost funkcjonalności i poprawa estetyki budynku. 

301 062 zł 

Zespół Szkół im. 

KEN w Kalwarii 


Starostwo Powiatowe 

w Wadowicach 

9. 


okiennej i drzwiowej, 

remont dachu, 




2009 - 2010 





60 000 zł 


właściciel 



obszarze 


10. 

Modernizacja i adaptacja 

istniejącej infrastruktury 

sportowej w Kalwarii 

Zebrzydowskiej. 

2009 - 2012 

− Modernizacja budynku o łącznej powierzchni 819 m² z 

pokojami hotelu sportowego oraz pomieszczeniami 

szatniowo – sanitarnymi. 

− Modernizacja dwóch boisk z trybunami i oświetleniem do 

piłki noŜnej, kortu tenisowego oraz boiska 

wielofunkcyjnego. 

− Modernizacja oraz powstanie nowych miejsc 

parkingowych (250 miejsc). 

− Zwiększenie udziału ludności miasta i gminy w dostępie do 

sportu i rekreacji zgodnie z polityką równych szans. 

− Zmniejszenie zuŜycia wody i energii - tym samym ochrona 

środowiska naturalnego. 

− Zwiększenie oferty sportowej dla mieszkańców miasta i 

przyjezdnych. 

− Zwiększenie oferty noclegowej i turystycznej miasta 

(modernizacja i utworzenie 65 miejsc noclegowych). 

4 500 000 zł 





Urząd Miasta 

Kalwaria 

Zebrzydowska, 

Miejski Klub 

Sportowy 

„Kalwarianka” 

11. 


okiennej, pokrycia dachu i 

więźby dachowej, 




2009 - 2012 





60 000 zł 


właściciel 



obszarze 


________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

81 

12. 


okiennej i drzwiowej, 

wymiana rynien i odnowa 

elewacji budynku przy 

ul. Krakowskiej 1A. 

2009-2013 





70 000 zł 


właściciel 



obszarze 


13. 

14. 



publicznej przy ul. 

Kościuszki, w tym: 

remont chodników celem 

przystosowania jej do 

celów pieszego ruchu 

pielgrzymkowego wraz z 

realizacją podjazdów dla 

osób niepełnosprawnych. 

Projekt i przebudowa 

małej architektury, zieleni, 

oświetlenia ( w tym 

iluminacja wybranych 

obiektów) oraz szalet 

miejskich na Rynku. 

2010 

2010 - 2011 

− Poprawa estetyki miasta. 


pielgrzymkowego na odcinku 1500 m². 

− Zastosowanie zasad polityki równych szans związane z 

dostosowaniem infrastruktury do potrzeb osób 

niepełnosprawnych. 

− Rewitalizacja i oŜywienie społeczno - gospodarcze 

centralnego punktu miasta Kalwaria Zebrzydowska. 

− Poprawa estetyki i wizerunku miasta. 

− Modernizacja infrastruktury na powierzchni 0,8 ha. 

750 000 zł 

100 000 zł 

Urząd Miasta 

Kalwaria 

Zebrzydowska 

Urząd Miasta 

Kalwaria 

Zebrzydowska 

15. 

Projekt i zmiana 

organizacji ruchu na 

terenie Rynku wraz z 

2010 - 2011 

przebudową nawierzchni 

Rynku. 21 

− Rewitalizacja i oŜywienie społeczno - gospodarcze 

centralnego punktu miasta Kalwaria Zebrzydowska. 

− Poprawa estetyki i wizerunku miasta. 

− Modernizacja infrastruktury na powierzchni 0,8 ha. 

4 500 000 zł 

Urząd Miasta 

Kalwaria 

Zebrzydowska 

16. 

Budowa Centrum 

Edukacyjnego w Kalwarii 

Zebrzydowskiej na bazie 

istniejącego przedszkola 

Sióstr Nazaretanek 

2010 - 2012 

− Budowa nowe budynku przedszkola - zwiększenie 

powierzchni uŜytkowej przeznaczonej na cele przedszkola – 

nowy budynek będzie miał 1125 m² powierzchni (obecnie 

przedszkole wykorzystuje 250 m² na cele przedszkola – sale 

+ zaplecze). 

− Powstanie nowych miejsc pracy – 8. 

8 000 000 zł 

Zgromadzenie Sióstr 

Najświętszej Rodziny 

z Nazaretu 

21 Projekt ten nie będzie odnosił się do przebiegu i organizacji ruchu na przecinającej Rynek drodze krajowej, nad którą zarząd pozostaje poza kompetencjami władz 

lokalnych. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

82 

17. 

Modernizacja (wymiana 

dachu i 

termomodernizacja) 

budynku szkoły 

podstawowej oraz 

przebudowa podwórka 

szkolnego przy Zespole 

Szkół nr 1 ul. Mickiewicza 

14 

2010 – 2012 

− Zwiększenie ilości dzieci objętych programem edukacji 

przedszkolnej – placówka dla 100 dzieci (rozszerzenie oferty 

o 25 miejsc). 

− Powstanie placówki spełniającej wymogi przyjęcia dziecka 

niepełnosprawnego, ze wskazanym rodzajem 

niepełnosprawności – wspomaganie wczesnoszkolne. 

− Wzrost jakości Ŝycia mieszkańców Kalwarii 

Zebrzydowskiej poprzez zwiększenie dostępu do usług 

społecznych, w szczególności usług edukacji przedszkolnej. 


− Zmniejszenie kosztów utrzymania budynku o ok.20%. 


− Stworzenie zaplecza dla uczniów Zespołu Szkół. 

− Poprawa estetyki i funkcjonalności terenu placówki 

oświatowej na powierzchni 0,5 ha. 

− Poprawa warunków nauczania i jakości infrastruktury 

edukacyjnej miasta. 

1 600 000 zł 

Zespół Szkół nr 1 w 



Urząd Miasta 

Kalwaria 

Zebrzydowska 

18. 

Termomodernizacja 

(wymiana stolarki, 

ocieplenie ścian 

zewnętrznych i stropu) 

Zespołu Szkół im. KEN w 

Kalwarii Zebrzydowskiej 

2010- 2011 


− Zmniejszenie kosztów utrzymania budynku o ok.20%. 


− Poprawa warunków nauczania i jakości infrastruktury 

edukacyjnej miasta. 

754 994 zł 

Zespół Szkół im. 

KEN w Kalwarii 


Starostwo Powiatowe 

w Wadowicach 

19. 

Modernizacja obiektu 

przystanku PKS przy ul. 

Krakowskiej wraz z 

toaletami miejskimi. 

2010 - 2012 

− Modernizacja i poprawa estetyki budynku o powierzchni 

100 m² wraz z wiatami o pow.300 m². 

− Modernizacja jednego z głównych punktów 

komunikacyjnych miasta i elementów trasy ruchu 

pielgrzymkowego. 

150 000 zł 

Urząd Miasta 

Kalwaria 

Zebrzydowska 

20. 



publicznej, w tym: 

1 - przebudowa ul. 

Sądowej – stworzenie 

nowych miejsc 

parkingowych. 

2011 - 2012 

− Zwiększenie ilości miejsc parkingowych w centrum miasta 

(zmodernizowanie i utworzenie łącznie ok.50 miejsc). 

− Poprawa dostępności instytucji miejskich. 

− Poprawa estetyki miasta. 

− Zwiększenie bezpieczeństwa ruchu oraz funkcjonalności 

centrum miasta (na obszarze ok.750 m²). 

500 000 zł 

Urząd Miasta 

Kalwaria 

Zebrzydowska 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

83 

2 - przebudowa chodnika 

wzdłuŜ ul. 

Broniewskiego. 

21. 

Termomodernizacja i 



2012 





50 000 zł 


właściciel 



obszarze 


________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

84 

5.2. PLANOWANE ZADANIA GOSPODARCZE NA LATA 2008 – 2013 

Tabela 8 – Planowane zadania gospodarcze na lata 2008 – 2013. 

Zadania gospodarcze 


1. 

2. 

Uruchomienie Punktu 

Obsługi Przedsiębiorców. 

Urządzenie targowiska 

miejskiego wraz z budową 

stałych straganów oraz 

realizacją oświetlenia. 



− Gromadzenie i udostępnianie w jednym miejscu 

kompleksowej informacji nt. oferty gospodarczej miasta dla 

przedsiębiorców zamierzających rozpocząć działalność 

gospodarczą na terenie gminy i miasta Kalwaria 

Zebrzydowska. 

− Organizowanie szkoleń tematycznych dla przedsiębiorców. 

− Świadczenie usług z zakresu doradztwa podatkowego, 

ubezpieczeniowego, kredytowego. 

− Rozpowszechnianie informacji o dostępnych 

moŜliwościach pozyskiwania środków finansowych na 

inwestycje. 

− Przygotowanie funkcjonalnego miejsca (o powierzchni 

ok.1500 m²) dla rozwoju drobnej działalności handlowej w 

mieście Kalwaria Zebrzydowska. 

− Budowa 20 stałych miejsc sprzedaŜy. 

− Poprawa estetyki otoczenia. 

− Rozwój drobnego handlu na terenie miasta kalwaria 

Zebrzydowska. 

80 000 zł 

400 000 zł 

Instytucje i 

podmioty 


wdraŜaniu 

Cech Rzemiosł 

RóŜnych w Kalwarii 


Urząd Miasta 

Kalwaria 

Zebrzydowska 

Urząd Miasta 

Kalwaria 

Zebrzydowska 

3. 

Organizacja Targów 

Rzemieślniczych w 

Kalwarii Zebrzydowskiej 

promujących lokalne 

wyroby gospodarcze. 

2008 – 2013 

(impreza coroczna) 

− Promocja gospodarcza miasta i lokalnych wyrobów 

rzemieślniczych. 

− Wspieranie rozwoju lokalnej gospodarki poprzez 

moŜliwość pozyskiwania nowych klientów oraz rynków 

zbytu dla lokalnych wyrobów rzemieślniczych. 

420 000 zł 

(70 000 zł rocznie) 

Cech Rzemiosł 

RóŜnych, 

Urząd Miasta 

Kalwaria 

Zebrzydowska 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

85 

5.3. PLANOWANE ZADANIA SPOŁECZNE NA LATA 2008 – 2013 

Tabela 9 – Planowane zadania społeczne na lata 2008 – 2013. 

Zadania społeczne 


Instytucje i 

podmioty 


wdraŜaniu 

1. 

2. 

Opracowanie 

całorocznego programu 

imprez i wydarzeń 

mających miejsce na 

Rynku. 

„Kalwaria i ja” – cykl 

warsztatów 

humanistycznych i 

artystycznych dla dzieci i 

młodzieŜy 



− Rozszerzenie oferty kulturalno – rekreacyjnej skierowanej 

do mieszkańców miasta oraz osób przyjezdnych. 

− Wzmocnienie funkcji centrotwórczych Rynku miasta 

Kalwaria Zebrzydowska. 

− Promocja miasta na zewnątrz. 

− Upowszechnianie wśród młodych mieszkańców miasta 

wiedzy nt. historii i sztuki związanej z ośrodkiem 

kalwaryjskim. 

− Rozwijanie indywidualnych zainteresowań i 

zagospodarowanie czasu wolnego dzieci i młodzieŜy 

poprzez organizację cyklu spotkań warsztatowych z zakresu 

zajęć plastycznych, muzycznych, tanecznych oraz 

teatralnych mających na celu. 

− Poszerzanie wiedzy z zakresu humanistyki i budowa 

postaw zaangaŜowania w Ŝycie miasta poprzez organizację 

praktycznych zajęć dziennikarskich, teatralnych, filmowych i 

etnograficznych dla uczniów gimnazjów i liceów. 

10 000 zł 

150 000 zł 





Towarzystwo 

Przyjaciół Kalwarii 

Zebrzydowskiej 

Urząd Miasta 

Kalwaria 

Zebrzydowska, 





Urząd Miasta 

Kalwaria 

Zebrzydowska, 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

86 

3. 

4. 

5. 

6. 

Stworzenie koncepcji 

programowo – 

przestrzennej „Centrum 

Rekreacji Rodzinnej” na 

terenach gminnych 

umiejscowionych za MKS 

„Kalwarianka”. 

„Bank Wolontariatu 

Kalwaria” – uruchomienie 

centrum wolontariatu oraz 

banku czasu wolnego w 


„Akademia Zarządzania 

Turystyką” – program 

przygotowania 

mieszkańców miasta w 

zakresie kompleksowej 

obsługi ruchu 


„Uniwersytet Wcześniej 

Urodzonych” – program 

aktywizacji starszych 

mieszkańców Kalwarii 

Zebrzydowskiej. 

2009 

2009 

2009 

2009 - 2011 

− Powstanie wytycznych dotyczących nowych funkcji i 

kierunków rozwoju rekreacyjno – sportowej części miasta 

oraz sposobów ich realizacji. 

− Rozszerzenie oferty czasu wolnego skierowanej do 

mieszkańców miasta i osób przyjezdnych. 

− Poszerzenie świadomości mieszkańców miasta na temat 

roli wolontariatu. 

− Zapewnienie moŜliwości wymiany usług – zarówno na 

zasadzie wolontariatu (jednostronnej) jak i na zasadzie banku 

czasu wolnego (wymiana dwustronna). 

− Zapewnienie nieodpłatnego wsparcia osobom najbardziej 

potrzebującym (w tym w szczególności starszym i 

niepełnosprawnym). 

− Budowa postaw aktywności społecznej i edukacja 

obywatelska młodzieŜy. 

− Poprawa jakości obsługi ruchu turystycznego w Kalwarii 

Zebrzydowskiej poprzez organizacje cyklu spotkań oraz 

szkoleń skierowanych do przedsiębiorców, mieszkańców 

miasta oraz pracowników instytucji publicznych (30 osób) 

zajmujących się w sposób pośredni lub bezpośredni obsługą 

ruchu turystycznego oraz osób zainteresowanych podjęciem 

działalności w tej sferze. 

− Podniesienie poziomu wiedzy i umiejętności mieszkańców 

miasta w obszarze organizacji turystyki w ośrodku 

pielgrzymkowym. 

− Rozszerzenie i poprawa jakości usług turystycznych 

oferowanych na terenie miasta. 

− Zagospodarowanie czasu wolnego starszych mieszkańców 

miasta Kalwaria Zebrzydowska poprzez organizację 

systematycznych, wielowątkowych imprez/zajęć w formie 

wykładów, warsztatów oraz wycieczek (w systemie 

Uniwersytetu III-go Wieku). 

− Wzrost aktywności społecznej osób starszych. 

− Rozszerzenie oferty kulturalnej miasta. 

50 000 zł 

30 000 zł 

50 000 zł 

350 000 zł 





Urząd Miasta 

Kalwaria 

Zebrzydowska, 





Urząd Miasta 

Kalwaria 

Zebrzydowska 





Urząd Miasta 

Kalwaria 

Zebrzydowska 





Urząd Miasta 

Kalwaria 

Zebrzydowska 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

87 

7. 

Utworzenie „Szlaku 

Weissów” 

2010 

− Stworzenie i wypromowanie nowego produktu 

turystycznego miasta w formie szlaku turystycznego 

związanego z działalnością, twórczością i miejscami pamięci 

po rodzinie Weissów - malarzy okresu Nowej Polski. 

− Rozszerzenie i uatrakcyjnienie oferty turystycznej miasta. 

− Promocja miasta na zewnątrz. 

50 000 zł 





Urząd Miasta 

Kalwaria 

Zebrzydowska 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

VI. Wskaźniki realizacji Programu Rewitalizacji 

PoniŜej przedstawione zostały planowane wyniki realizacji „Lokalnego Programu 

Rewitalizacji Kalwarii Zebrzydowskiej na lata 2008 -2013” uszeregowane według 

uzyskiwanych wskaźników produktu, rezultatu oraz oddziaływania. Do poszczególnych grup 

wskaźników zaliczono: 

Wskaźniki produktu 

1. Liczba i powierzchnia nowych/zmodernizowanych budynków. 

2. Liczba zmodernizowanych i zrewaloryzowanych obiektów zabytkowych. 

3. Ilość przygotowanej/zmodernizowanej infrastruktury turystycznej. 

4. Ilość nowej infrastruktury turystycznej. 

5. Ilość i powierzchnia nowej i zmodernizowanej infrastruktury sportowo – rekreacyjnej. 

6. Ilość i powierzchnia nowej i zmodernizowanej infrastruktury społecznej. 

7. Powierzchnia nowej i zmodernizowanej infrastruktury gospodarczej. 

8. Powierzchnia zmodernizowanych ciągów pieszych. 

9. Liczba nowych i zmodernizowanych miejsc parkingowych. 

Wskaźniki rezultatu: 

1. Ilość nowych jednostek gospodarczych. 

2. Liczba osób posiadających dostęp / korzystających z infrastruktury społecznej. 

3. Liczba osób objętych programami społeczno – kulturalno – edukacyjnymi. 

4. Liczba osób objętych opieką / wsparciem w ramach wolontariatu. 

5. Liczba osób świadczących usługi opiekuńcze na zasadach wolontariatu. 

6. Liczba osób przeszkolonych w zakresie organizacji i obsługi ruchu turystycznego. 

7. Liczba osób, które uzyskały wsparcie informacyjne z zakresu prowadzenia i 

zakładania działalności gospodarczej. 

8. Liczba podmiotów gospodarczych, które uzyskały wsparcie na rzecz promocji 

lokalnych wyrobów rzemieślniczych. 

9. Oszczędność w zakresie wykorzystywanej energii. 

Wskaźniki oddziaływania: 

1. Ilość nowych miejsc pracy powstałych w wyniku wdroŜenia Programu. 

2. Liczba turystów odwiedzających obszary miejskie i obiekty zabytkowe. 

_________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

Osiągnięcia - planowane w efekcie realizacji Programu - dla poszczególnych wskaźników, a 

więc prezentujące wartości według stanu na rok 2013 – rok zakończenia wdraŜania 

Lokalnego Programu Rewitalizacji - przedstawiają poniŜsze tabele. 

89 

6.1. WSKAŹNIKI PRODUKTU 

Wskazane w tej części dokumentu wskaźniki produktu opisują wszystkie produkty materialne 

i usługi powstałe bezpośrednio w efekcie realizacji „Lokalnego Programu Rewitalizacji 

Kalwarii Zebrzydowskiej na lata 2008 – 2013”. Wynikają one wprost z zadań jakie zapisane 

zostały w rozdziale V Programu. 

Tabela 10 – Wskaźniki produktu Programu. 

Wartość wskaźnika 

Nazwa wskaźnika 

na rok 2013 

Liczba i powierzchnia nowych/zmodernizowanych 

budynków 

Liczba zmodernizowanych i zrewaloryzowanych 

obiektów zabytkowych 

Ilość przygotowanej i zmodernizowanej infrastruktury 

turystycznej 

Wskaźniki produktu 

8 budynków, 

(łączna powierzchnia 2 402 m²) 

1 kaplica 

3 tablice informacyjne, 

65 miejsc noclegowych 

Ilość nowej infrastruktury turystycznej 2 

Ilość i powierzchnia nowej i zmodernizowanej 

infrastruktury sportowo – rekreacyjnej 

Ilość i powierzchnia nowej i zmodernizowanej 

infrastruktury społecznej 

Powierzchnia nowej i zmodernizowanej infrastruktury 

gospodarczej 

Powierzchnia zmodernizowanych ciągów pieszych 

Liczba nowych i zmodernizowanych miejsc 

parkingowych 

6 

(łączna powierzchnia 2,96 ha) 

4 budynki 

(łączna powierzchnia 8294 m²) 

1,5 ha 

6,3 ha 

300 miejsc parkingowych 

6.2. WSKAŹNIKI REZULTATU 

Tabela 11 – Wskaźniki rezultatu Programu. 




Wskaźnik rezultatu 

Ilość nowych jednostek gospodarczych 

Liczba osób posiadających dostęp / korzystających z 

infrastruktury społecznej 

Liczba osób objętych programami społeczno – 

kulturalno - edukacyjnymi 

8 podmiotów gospodarczych 

1 100 osób/rocznie 

175 osób 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

Liczba osób objętych opieką / wsparciem w ramach 

wolontariatu 

Liczba osób świadczących usługi opiekuńcze na 

zasadach wolontariatu 

Liczba osób przeszkolonych w zakresie organizacji i 

obsługi ruchu turystycznego 

Liczba osób, które uzyskały wsparcie informacyjne z 

zakresu prowadzenia i zakładania działalności 

gospodarczej 

Liczba podmiotów gospodarczych, które uzyskały 

wsparcie na rzecz promocji lokalnych wyrobów 

rzemieślniczych. 

10 osób 

10 osób 

30 osób 

300 osób 

120 podmiotów 

Oszczędność w zakresie wykorzystywanej energii 20% 

90 

Wskaźniki rezultatu związane są z bezpośrednimi efektami Programu odczuwanymi w 

wyniku realizacji określonych w nim zadań. W przypadku wskaźnika nowych jednostek 

gospodarczych na powstanie nowych podmiotów wpłyną przede wszystkim trzy 

przedsięwzięcia – urządzenie targowiska miejskiego, które pozwoli na rozwój drobnej 

działalności handlowej, rewitalizacja przestrzeni publicznej ul. 3-go Maja (głównego traktu 

prowadzącego do Klasztoru OO. Bernardynów) oraz Rynku, w efekcie których przewidywane 

jest powstanie nowych jednostek o charakterze usługowym związanych z obsługą osób 

przyjezdnych. Z kolei biorąc pod uwagę wskaźnik określający liczbę osób posiadających 

dostęp / korzystających z infrastruktury społecznej – istotne znaczenie dla jego wartości mieć 

będzie realizacja przedsięwzięć związanych z utworzeniem Centrum Edukacyjnego, a takŜe z 

modernizacją obiektów rekreacyjno - sportowych usytuowanych na terenie rewitalizowanym. 

Wartość wskaźnika liczby osób objętych programami społeczno – kulturalno – edukacyjnymi 

wynika z programów skierowanych do dwóch głównych grup odbiorców – dzieci i młodzieŜy 

(w ramach projektu „Kalwaria i ja”) oraz osób starszych (projekt „Uniwersytet Wcześniej 

Urodzonych”). Z kolei wynikiem projektu „Bank Wolontariatu Kalwaria” będzie aktywizacja 

10 osób świadczących w formie wolontariatu usługi opiekuńcze dla grupy 10 os. objętych w 

tego typu wsparciem (głównie osób starszych i niepełnosprawnych). Ponadto, wdroŜenie 

programu „Akademia Zarządzania Turystyką” pozwoli 30 osobom na uzyskanie kompetencji 

i umiejętności z zakresu organizacji i obsługi ruchu turystycznego. Działania o charakterze 

gospodarczym umoŜliwią natomiast objęcie wsparciem informacyjnym 300 osób 

(przedsiębiorców oraz osób zainteresowanych załoŜeniem działalności gospodarczej) oraz 

wsparciem na rzecz promocji lokalnych wyrobów skierowanym do 120 podmiotów 

gospodarczych. Program przyniesie równieŜ rezultaty w postaci 20 – procentowych 

oszczędności w zakresie wykorzystania energii, a pośrednio równieŜ zmniejszenia 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

negatywnego oddziaływania na środowisko, na co pozwoli budowa nowych oraz 

modernizacja, w tym termoizolacja, istniejących budynków. 

91 

6.3. WSKAŹNIKI ODDZIAŁYWANIA 

Tabela 12 – Wskaźniki oddziaływania Programu. 




Ilość nowych miejsc pracy powstałych w wyniku 

wdroŜenia Programu 

Wskaźniki oddziaływania 

27 miejsc pracy 

(branŜa usługowa) 

Liczba turystów odwiedzających obszary miejskie 60 000 turystów/rocznie 22 

Wskaźniki oddziaływania to pośrednie konsekwencje wynikające z realizacji Programu, które 

występują jakiś czas po jego zakończeniu. Są to wskaźniki długoterminowe i dotyczące 

szerszej populacji. W przypadku „Lokalnego Programu Rewitalizacji Kalwarii 

Zebrzydowskiej na lata 2008 – 2013” przyjęto dwa wskaźniki oddziaływania – liczbę nowych 

miejsc pracy oraz liczbę turystów odwiedzających obszar miasta. W przypadku pierwszego z 

nich, w efekcie działań podjętych na rzecz m.in. rewitalizacji przestrzeni Rynku oraz ulicy 

3-go Maja, a takŜe uporządkowania i zagospodarowania targowiska miejskiego, przewiduje 

się powstanie 27 nowych miejsc pracy w branŜy usługowej. Wpływ na osiągnięcie drugiego 

ze wskaźników będą miały natomiast działania związane z modernizacją i adaptacją 

istniejącego budynku gminnego na cele kulturalne (które zakładają m.in. utworzenie Punktu 

Informacji Turystycznej oraz Izby Muzealnej), stworzenie nowego produktu turystycznego 

(„Szlak Weissów”) oraz opracowaniem systemu turystycznej informacji wizualnej miasta 

oraz rewitalizacją centralnych przestrzeni publicznych (m.in. Rynku wraz z opracowaniem 

programu/kalendarza imprez kulturalnych). Biorąc dodatkowo pod uwagę wielkość ruchu 

turystycznego, którego celem jest Klasztor OO. Bernardynów (1,5 mln turystów rocznie), 

określenie wspomnianego wskaźnika na poziomie 60 000 turystów, którzy rocznie - po 

zakończeniu realizacji załoŜeń Programu – zatrzymają się / odwiedzą obszar rewitalizowany 

miasta jako taki, jest szacunkiem racjonalnym. 

22 Jest to liczba niezaleŜna od rejestrowanego ruchu turystycznego (1,5 mln turystów rocznie), którego celem jest 

Klasztor OO. Bernardynów. W tym przypadku brano wyłącznie pod uwagę liczbę osób, które zatrzymają się/ 

odwiedzą teren rewitalizowany. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

VII. Plan finansowy Programu Rewitalizacji 

92 

7.1. PLAN FINANSOWY DLA PLANOWANYCH ZADAŃ 

W tej części dokumentu przedstawiono plan finansowy „Lokalnego Programu Rewitalizacji 

Kalwarii Zebrzydowskiej na lata 2008 -2013” w podziale na poszczególne zadania, okres ich 

realizacji oraz źródła ich finansowania. Ponadto, zgodnie z załoŜeniami poczynionymi w 

rozdziale IV Programu, dotyczącymi w szczególności głównej aspiracji rozwoju oraz celu 

Lokalnego Programu Rewitalizacji, uszeregowano planowane działania według ich 

priorytetu. Dokonana w ten sposób hierarchizacja w grupie zadań o najwyŜszym priorytecie 

i pilności sytuuje przedsięwzięcia dotyczące rewitalizacji Rynku oraz dotykające kwestii 

rewitalizacji przestrzeni publicznych oraz urządzeń obsługi komunikacyjnej słuŜących 

zarówno mieszkańcom jak i pielgrzymom / turystom. Kolejna grupa obejmuje projekty w 

obszarze infrastruktury społecznej (w szczególności spełniającej funkcje opiekuńcze, 

kulturalne oraz sportowo – rekreacyjne), a takŜe pozostałe działania mające bezpośredni 

wpływ na jakość przestrzeni publicznej obszaru rewitalizowanego. Równolegle, do zadań 

podejmowanych w ramach wspomnianych dwóch grup, powinny podlegać wdroŜeniu 

przedsięwzięcia słuŜące promocji gospodarczej i turystycznej miasta, tworzenia produktów i 

wydarzeń lokalnych oraz rozwoju oferty społeczno – kulturalno – rekreacyjnej miasta. 

Pozostałe zadania, nie włączone do wskazanych dwóch pozostałych grup, zostały zaliczone 

do grupy trzeciej i oznaczone najniŜszym priorytetem. 

Układ planu finansowego dla planowanych w ramach Lokalnego Programu Rewitalizacji 

zadań zaprezentowano w tabeli zamieszczonej niŜej. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

Lp. 

1. 

2. 

3. 

4. 

5. 

6. 

7. 

8. 

Nazwa zadania 

Koncepcja modernizacji płyty Rynku obejmująca: regulację zieleni, 

małą architekturę oraz oświetlenie terenu i iluminację wybranych 

obiektów. 

Projekt i przebudowa małej architektury, zieleni, oświetlenia (w tym 

iluminacja wybranych obiektów) oraz szalet miejskich na Rynku. 

Projekt i zmiana organizacji ruchu na terenie Rynku wraz z 

przebudową nawierzchni Rynku. 

Projekt wizualny oraz rozmieszczenie systemu informacji wizualnej 

przy Dworcu PKS, PKP Kalwaria Lanckorona oraz PKP Kalwaria 

Zebrzydowska. 

Projekt podniesienie standardu przestrzeni publicznej przy ul. 3 Maja, 

w tym: małej architektury, zieleni, oświetlenia i małej architektury 

wraz z remontem muru i renowacją kaplicy Matki Boskiej na skraju 

ulic 3go Maja i Kościuszki. 

Projekt podniesienie standardu przestrzeni publicznej przy ul. 

Kościuszki, w tym: remont chodników celem przystosowania jej do 

celów pieszego ruchu pielgrzymkowego wraz z realizacją podjazdów 

dla osób niepełnosprawnych. 

Projekt podniesienie standardu przestrzeni publicznej, w tym: remont i 

przebudowa chodników oraz małej architektury wzdłuŜ 

ul. Jana Pawła II. 

„Akademia Zarządzania Turystyką” – program przygotowania 

mieszkańców miasta w zakresie kompleksowej obsługi ruchu 


Tabela 13 –Plan finansowy dla planowanych zadań. 

Okres 

realizacji 

Koszt całkowity 

Środki 

publiczne 

w tym: 

Środki 

prywatne 

2008 - 2009 100 000 zł 100 000 zł - 

2010 - 2011 100 000 zł 100 000 zł - 

2010 - 2011 4 500 000 zł 4 500 000 zł - 

2008 20 000 zł 20 000 zł - 

2008 -2010 1 500 000 zł 1 500 000 zł - 

2010 750 000 zł 750 000 zł - 

2009 - 2010 750 000 zł 750 000 zł - 

2009 50 000 zł 50 000 zł 

9. Uruchomienie Punktu Obsługi Przedsiębiorców. 2008 80 000 zł 5 000 zł 75 000 zł 

_________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

94 

10. 

11. 

12. 

13. 

Projekt podniesienie standardu przestrzeni publicznej przy ul. 

Kolejowej, w tym: przebudowa i modernizacja chodników z 

uporządkowaniem i przebudową zieleni miejskiej przy terenie Dworca 

PKP Kalwaria Zebrzydowska. 

„Bank Wolontariatu Kalwaria” – uruchomienie centrum wolontariatu 

oraz banku czasu wolnego w Kalwarii Zebrzydowskiej. 

Modernizacja obiektu przystanku PKS przy ul. Krakowskiej wraz z 

toaletami miejskimi. 

Wymiana stolarki okiennej i drzwiowej, remont dachu, 

termomodernizacja i odnowa elewacji budynku przy ul. Rynek 15. 

2009 - 2010 800 000 zł 800 000 zł - 

2009 30 000 zł 30 000 zł 

2010-2012 150 000 zł 150 000 zł - 

2009 - 2010 60 000 zł - 60 000 zł 

14. Termomodernizacja i odnowa elewacji budynku przy ul. Rynek 24. 2012 50 000 zł - 50 000 zł 

15. 

16. 

17. 

Wymiana stolarki okiennej, pokrycia dachu i więźby dachowej, 

termomodernizacja i odnowa elewacji budynku przy ul. Rynek 25. 

Wymiana stolarki okiennej, instalacji elektrycznej, remont bramy 

wejściowej, wymiana pokrycia dachu, ogrzewania, termomodernizacja 

i odnowa elewacji budynku przy ul. Rynek 35. 

Wymiana stolarki okiennej i drzwiowej, wymiana rynien i odnowa 

elewacji budynku przy ul. Krakowskiej 1A. 

2009 - 2012 60 000 zł - 60 000 zł 

2008 - 2010 135 000 zł - 135 000 zł 

2009-2013 70 000 zł - 70 000 zł 

18. Utworzenie „Szlaku Weissów” 2010 50 000 zł 50 000 zł 

19. 

20. 

21. 

22. 

Budowa Centrum Edukacyjnego w Kalwarii Zebrzydowskiej na bazie 

istniejącego przedszkola Sióstr Nazaretanek 

Organizacja Targów Rzemieślniczych w Kalwarii Zebrzydowskiej 

promujących lokalne wyborowy gospodarcze. 

Modernizacja i adaptacja istniejącej infrastruktury sportowej w 


Modernizacja i adaptacja budynku przy ul. Mickiewicza 4 

z przeznaczeniem na cele kulturalne. 

2010 - 2012 8 000 000 zł - 8 000 000 zł 

2008 - 2013 420 000 zł 30 000 zł 390 000 zł 

2009 - 2012 4 500 000 zł 4 500 000 zł - 

2008 - 2010 1 000 000 zł 1 000 000 zł - 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

95 

23. 

24. 

25. 

26. 

27. 

28. 

29. 

30. 

31. 

„Uniwersytet Wcześniej Urodzonych” – program aktywizacji starszych 

mieszkańców Kalwarii Zebrzydowskiej. 

Urządzenie targowiska miejskiego wraz z budową stałych straganów 

oraz realizacją oświetlenia. 

Projekt podniesienie standardu przestrzeni publicznej, w tym: 

1 - przebudowa ul. Sądowej – stworzenie nowych miejsc 

parkingowych. 

2 - przebudowa chodnika wzdłuŜ ul. Broniewskiego. 

Opracowanie całorocznego programu imprez i wydarzeń mających 

miejsce na Rynku. 

Stworzenie koncepcji programowo – przestrzennej „Centrum Rekreacji 

Rodzinnej” na terenach gminnych umiejscowionych za MKS 

„Kalwarianka”. 

„Kalwaria i ja” – cykl warsztatów humanistycznych i artystycznych dla 

dzieci i młodzieŜy 

Modernizacja (wymiana dachu i termomodernizacja) budynku szkoły 

podstawowej oraz przebudowa szkolnego podwórka przy Zespole 

Szkół nr 1 ul. Mickiewicza 14 

Termomodernizacja (wymiana stolarki, ocieplenie ścian zewnętrznych 

i stropu) Zespołu Szkół im. KEN w Kalwarii Zebrzydowskiej 

Termomodernizacja budynku Internatu przy Zespole Szkół im. KEN w 


2009 - 2011 350 000 zł 350 000 zł 

2008 - 2009 400 000 zł 400 000 zł - 

2011 - 2012 500 000 zł 500 000 zł - 

2008 10 000 zł 10 000 zł - 

2009 50 000 zł 50 000 zł - 

2008 - 2009 150 000 zł 150 000 zł 

2010 – 2012 1 600 000 zł 1 600 000 zł - 

2010- 2011 754 994 zł 754 994 zł - 

2009 –2010 301 062 zł 301 062 zł - 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

7.2. ANALIZA I PROGNOZA FINANSOWA 

Realizacja poszczególnych przedsięwzięć inwestycyjnych moŜliwa jest pod warunkiem 

wygenerowania określonych środków finansowych zarówno z budŜetu miasta, jak i przez 

partnerów Programu czy teŜ inne podmioty. Z punktu widzenia gminy Kalwaria 

Zebrzydowska moŜliwość realizacji części przedsięwzięć oparta została o środki pochodzące 

z funduszy Unii Europejskiej, co jednakŜe implikuje konieczność zapewnienia przez miasto 

środków na tzw. „wkład własny”, którego wysokość – w zaleŜności od charakteru 

przedsięwzięcia – moŜe kształtować się na róŜnym poziomie. Określenie moŜliwości gminy 

Kalwaria Zebrzydowska we wspomnianym zakresie oparte zostało na analizie jego sytuacji 

finansowej. Pod uwagę wzięte zostały zarówno komponenty tworzące stronę dochodową, 

stanowiące podstawę wnioskowania na temat posiadanych przez jednostkę zasobów 

finansowych, jak i elementy strony wydatkowej pozwalające określić typowy dla jednostki 

charakter realizowanych wydatków, zwłaszcza w dychotomicznym podziale na wydatki 

bieŜące i inwestycyjne. 

Opinia dotycząca moŜliwości inwestycyjnych gminy Kalwaria Zebrzydowska na lata 2009- 

2013 

Gmina Kalwaria Zebrzydowska ma dobrą i stabilną sytuację finansową, jednakŜe posiada 

bardzo niewielkie własne wolne środki na realizację inwestycji. Dotychczasowe inwestycje 

finansowane były ze środków własnych, dotacji, źródeł pozabudŜetowych 

i oszczędności w wydatkach bieŜących. Trudność w prognozowaniu moŜliwości 

inwestycyjnych polega na niemoŜności precyzyjnego oszacowania wyŜej wymienionych 

źródeł finansowania. 

Do wyliczenia moŜliwości inwestycyjnych gminy przyjęto zatem następujące załoŜenia: 

1. Wskaźnik długu do dochodów nie moŜe przekroczyć połowy dozwolonej wartości 

czyli 30%. 

2. W obliczeniach nie uwzględniono oszczędności w wydatkach bieŜących, które będą 

w kolejnych latach stanowić rezerwę i zmniejszać konieczność finansowania udziału 

własnego w inwestycji z kredytów komercyjnych. Rzeczywisty wskaźnik długu do 

dochodów powinien dzięki oszczędnościom pozostawać na poziomie poniŜej 20%, 

czyli bezpiecznym dla gminy. 

3. Przyjęto średni wskaźnik poziomu dofinansowania z dotacji i źródeł 

pozabudŜetowych na poziomie 50% (część zadań wykonywana będzie ze środków 

_________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

własnych - 0% dofinansowania, część z uwzględnieniem dotacji na poziomie 70%, 

część na poziomie 85%). 

4. Przyjęto średnie oprocentowanie kredytów w prognozowanym okresie na poziomie 

6% (w 2008 roku oprocentowanie moŜe być nieco wyŜsze, ale w kolejnych latach 

przewidywany jest jego sukcesywny spadek do poziomu poniŜej 6%). 

5. Przyjęto średni okres kredytowania – 5 lat. 

Na podstawie prognozy wyliczono, Ŝe moŜliwości inwestycyjne gminy – w kontekście 

„Lokalnego Programu Rewitalizacji Kalwarii Zebrzydowskiej na lata 2008 – 2013” i zadań w 

nim zapisanych - wynoszą w ciągu najbliŜszych 5 lat (2009 - 2013) średniorocznie 4 

500 000,00 zł czyli łącznie 22 500 000,00. Kwota ta jest moŜliwa na wydatkowanie na 

inwestycje pod warunkiem jej równomiernego rozłoŜenia na kolejne lata. W przypadku 

skumulowania znacznej kwoty w jednym lub w dwóch latach moŜliwości inwestycyjne 

gminy spadną poniŜej 20 000 000,00. Do rozwaŜenia jest takŜe rozwiązanie finansowania 

udziału własnego największych inwestycji poprzez emisję obligacji, co moŜe wydatnie 

obniŜyć koszt jej finansowania. Udział własny w pozostałych inwestycjach moŜna 

sfinansować kredytem komercyjnym. 

PoniŜej przedstawiono projekcję prognozy z uwzględnieniem inwestycji na 

rekomendowanym poziomie 4 500 000,00 zł rocznie wraz z wyliczeniem teoretycznego 

przyszłego poziomu wskaźników zadłuŜenia. 

97 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

Tabela 14 –Prognoza finansowa dla gminy Kalwaria Zebrzydowska. 

Prognoza finansowa 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 

DOCHODY bez nadwyŜek z lat poprzednich 34 186 094 36 172 028 36 251 710 36 843 129 37 462 923 38 109 306 38 780 954 

Subwencje 22 156 298 22 950 453 23 327 911 23 713 369 24 107 026 24 509 090 24 919 773 

Subwencje ogółem 14 626 024 16 513 103 16 708 659 16 906 721 17 107 324 17 310 502 17 516 293 

Dotacje ogółem 7 229 909 6 437 350 6 619 252 6 806 648 6 999 703 7 198 588 7 403 479 

Środki ze źródeł pozabudŜetowych 300 365 0 0 0 0 0 0 

Dochody własne gminy 12 029 796 13 221 575 12 923 799 13 129 760 13 355 897 13 600 216 13 861 181 

Podatki i opłaty lokalne 5 366 361 4 976 800 4 425 738 4 370 425 4 327 048 4 293 356 4 267 548 

Udział w podatkach budŜetowych państwa 5 484 718 7 874 775 8 116 835 8 366 385 8 623 659 8 888 897 9 162 348 

Dochody jednostek budŜetowych 66 154 0 0 0 0 0 0 

Dochody z majątku gminy 239 402 110 000 111 100 112 211 113 333 114 466 115 611 

Odsetki od środków na rachunkach bankowych 35 200 5 000 4 545 4 131 3 755 3 414 3 103 

Pozostałe dochody 837 962 255 000 265 580 276 608 288 102 300 083 312 571 

WYDATKI BIEśĄCE: 32 937 245 34 344 838 34 802 118 35 300 138 35 809 232 36 329 752 36 862 060 

Wydatki bieŜące 18 381 565 18 829 695 19 107 416 19 392 128 19 684 080 19 983 531 20 290 755 

Osobowe 14 555 681 15 485 143 15 694 703 15 908 010 16 125 153 16 346 220 16 571 305 

w tym wydatki na bieŜące zadania zlecone i 430 000 0 0 0 0 0 0 

powierzone 

Koszty finansowe 0 160 230 189 207 257 961 357 315 497 469 385 023 

Poręczenie kredytu 0 

Wolne środki 1 248 849 1 827 190 1 449 592 1 542 991 1 653 691 1 779 554 1 918 894 

Obsługa kredytów i poręczeń 0 0 0 0 0 0 0 

Spłata rat kapitałowych (rozchód) 0 0 0 0 0 0 0 

Spłata odsetek 0 0 0 0 0 0 0 

Wolne środki na inwestycje 1 248 849 1 827 190 826 285 610 930 282 276 -232 015 -700 229 

Inwestycje 2 450 848 5 016 160 4 500 000 4 500 000 4 500 000 4 500 000 4 500 000 

Środki na inwestycje (pozabudŜetowe i dotacje) 482 335 0 3 150 000 3 150 000 3 150 000 3 150 000 3 150 000 

Kredyty i obligacje otrzymane (przychód) 0 2 170 500 1 200 000 1 700 000 2 500 000 3 600 000 5 600 000 

Obsługa nowych kredytów 0 130 230 623 307 932 061 1 371 415 2 011 569 2 619 123 

_________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

99 

Spłata rat kapitałowych (rozchód) 0 0 434 100 674 100 1 014 100 1 514 100 2 234 100 

Spłata odsetek 0 130 230 189 207 257 961 357 315 497 469 385 023 

Łączna kwota długu na koniec roku 0 2 170 500 2 936 400 3 962 300 5 448 200 7 534 100 10 900 000 

Wskaźniki 

Obsługa kredytów do dochodów (max 15%) 

0,00% 0,36% 1,72% 2,53% 3,66% 5,28% 6,75% 

Wskaźnik długu do dochodów (max 60%) 0,00% 6,00% 7,45% 9,91% 13,41% 18,26% 28,11% 

Maksymalna wartość wskaźnika deficytu do 29,00% 29,00% 29,00% 29,00% 29,00% 29,00% 

dochodów 

Wskaźnik poziomu deficytu do dochodów 3,52% 8,82% 1,44% 2,01% 2,85% 4,15% 13,41% 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

VIII. Instrumenty wdraŜania Programu i komunikacji społecznej 

Za zarządzanie i wdraŜanie „Lokalnego Programu Rewitalizacji Kalwarii Zebrzydowskiej na 

lata 2008 - 2013” odpowiadać będzie samorząd gminy Kalwaria Zebrzydowska, Burmistrz 

Kalwarii Zebrzydowskiej we współpracy z: 

- Pełnomocnikiem ds. Lokalnego Programu Rewitalizacji, który będzie pełnił rolę 

głównego „zarządzającego” Lokalnym Programem Rewitalizacji i wraz z Referatem 

Inwestycyjnym Urzędu Miasta w Kalwarii Zebrzydowskiej – funkcję operatora programu 

(forma prawna – osoba prawna samorządu terytorialnego); 

- Zespołem Zadaniowym ds. Rewitalizacji; 

- Komisją Rady Miejskiej ds. Rozwoju Gospodarczego, Inwestycji, Finansów i Majątku 

Gminy, która będzie opiniować zadania i projekty wskazane w Lokalnym Programie 

Rewitalizacji do realizacji. 

Szczegółowy system wdraŜania i monitorowania Lokalnego Programu Rewitalizacji 

przedstawiono poniŜej. 

_________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

101 

8.1. SYSTEM WDRAśANIA I MONITOROWANIA PROGRAMU 

Lokalny Program Rewitalizacji Kalwarii Zebrzydowskiej 

na lata 2008 - 2013 

Poziom planowania zawierający: 

− Procedurę wdraŜania Lokalnego 

Programu Rewitalizacji na szczeblu 

Urzędu Miasta, partnerów itp. 

− Sposoby oceny wdroŜenia Lokalnego 

Programu Rewitalizacji. 

− System uaktualniania zapisów 

Lokalnego Programu Rewitalizacji. 

Poziom monitoringu, 

sprawozdawczości i bezpośredniego 

nadzoru realizacji projektów 

zawierający: 

− Opracowanie i wypełnienie kart 

projektów. 

− Organizacja corocznych konsultacji 

Programu. 

− Przygotowywanie Sprawozdania 

z realizacji Lokalnego Programu 

Rewitalizacji w okresie 

sprawozdawczym. 

Poziom upowszechniania i Public Relations (komunikacja społeczna) 

Lokalnego Programu Rewitalizacji zawierający: 

− Upublicznianie i upowszechnianie 

Lokalnego Programu Rewitalizacji. 

− Inicjowanie współpracy pomiędzy 

sektorem publicznym, prywatnym i 

organizacjami pozarządowymi. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

102 

8.2. WDRAśANIE - POZIOM PLANOWANIA I MONITORINGU 

Przebieg procedury planowania 

KROK 1 

A. Pełnomocnik ds. Lokalnego Programu Rewitalizacji (LPR) zbiera propozycje nowych 

zadań do LPR od: 

— Jednostek Organizacyjnych Urzędu Miasta. 

— Referatów Urzędu Miasta w Kalwarii Zebrzydowskiej. 

— Partnerów społecznych. 

— Podmiotów gospodarczych identyfikowanych przez instytucje, które je zrzeszają. 

— Osób prywatnych będących właścicielami nieruchomości połoŜonych na obszarze 


Odpowiedzialność: Pełnomocnik ds. Lokalnego Programu Rewitalizacji 

B. Pełnomocnik przygotowuje Listę Nowych Proponowanych Zadań do Lokalnego Programu 

Rewitalizacji. 

Odpowiedzialność: Pełnomocnik ds. Lokalnego Programu Rewitalizacji. 

KROK 2 

Pełnomocnik przedstawia Burmistrzowi miasta do weryfikacji Listę Nowych Proponowanych 

Zadań do Lokalnego Programu Rewitalizacji. 

W efekcie następuje wypracowanie projektu listy nowych zadań do LPR rekomendowanej 

przez Burmistrza miasta. Projekt ten jest przekazany do Komisji Rady Miejskiej ds. Rozwoju 

Gospodarczego, Inwestycji, Finansów i Majątku Gminy w celu uzyskania opinii komisji. 


KROK 3 

Następuje przekazanie Listy Nowych Proponowanych Zadań do LPR z opinią Burmistrza 

oraz Komisji do biura Rady Miejskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej. 

Odpowiedzialność: Burmistrz Kalwarii Zebrzydowskiej. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

Monitoring i sprawozdawczość 

Monitoring „Lokalnego Programu Rewitalizacji Kalwarii Zebrzydowskiej na lata 2008 – 

2013” rozpoczyna się z chwilą przyjęcia przez Radę Miejską w Kalwarii Zebrzydowskiej 

dokumentu Programu i zbudowany jest z szeregu następujących działań: 

KROK 1 

Operator oraz partnerzy Programu odpowiedzialni za realizację bądź współrealizację danego 

zadania przygotowują karty projektów (według formatki opracowanej przez Pełnomocnika ds. 

Lokalnego Programu Rewitalizacji), w których zawierają m.in. nazwę zadania, cel oraz krótką 

charakterystykę zakresu rzeczowego zadania wraz z planowanym harmonogramem realizacji, 

nakłady inwestycyjne oraz źródła finansowania. Karty te gromadzi Pełnomocnik ds. 

Lokalnego Programu Rewitalizacji i zgodnie z poczynionymi w nich zapisami prowadzi 

monitoring i sprawozdawczość Programu w kontekście planowanych zadań. 


KROK 2 

Pełnomocnik ds. Lokalnego Programu Rewitalizacji w kwartale poprzedzającym kwartał 

sprawozdawczy (który przypada co roku na kwartał, w którym podjęto uchwałę Rady 

Miejskiej dotyczącą przyjęcia Lokalnego Programu Rewitalizacji) organizuje konsultacje 

„Lokalnego Programu Rewitalizacji Kalwarii Zebrzydowskiej na lata 2008- 2013”. 

Konsultacje mają formę spotkania/spotkań z przedstawicielami partnerów Programu, 

lokalnych instytucji/organizacji, mieszkańców miasta, lokalnych przedsiębiorców oraz 

podmiotów zainteresowanych realizacją Programu. Proces konsultacji jest procesem 

otwartym, w którym mogą wziąć udział wszyscy zainteresowani. Informacja o planowanym 

spotkaniu/spotkaniach jest odpowiednio wcześniej zamieszczona na tablicach 

informacyjnych, stronie www Urzędu Miasta Kalwaria Zebrzydowska oraz w lokalnej prasie 

(„Wiadomości Kalwaryjskie”). Spotkania mają na celu weryfikację poziomu wypełniania 

oraz aktualności celów Programu, zebranie propozycji nowych zadań oraz przedstawienie 

zakresu podjętych w okresie sprawozdawczym działań. 


KROK 3 

Pełnomocnik ds. Lokalnego Programu Rewitalizacji przygotowuje coroczne sprawozdanie z 

realizacji Lokalnego Programu Rewitalizacji w okresie sprawozdawczym. 

Sprawozdanie z realizacji Lokalnego Programu Rewitalizacji zawiera m.in.: 

103 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

— wyniki działań związanych z pozyskiwaniem funduszy zewnętrznych na realizację 

zadań zapisanych w LPR (ile i jakie wnioski o dofinansowanie zostały złoŜone w 

okresie sprawozdawczym, na jakie zadania udało się pozyskać środki, w jakiej 

wysokości, jakie zadania nie otrzymały wsparcia finansowego); 

— prezentację przebiegu realizacji projektów, które otrzymały dofinansowanie 

z funduszy zewnętrznych lub realizowane są w ramach innych środków (w układzie: 

projekt – planowane działania/załoŜone wskaźniki realizacji projektu – poziom 

dotychczas zrealizowanych działań/ wypełnionych wskaźników, zidentyfikowane 

problemy w realizacji projektu i sposób ich rozwiązania); 

— analizę przyczyn nie zrealizowania projektów zapisanych w LPR w czasie 

sprawozdawczym lub szerszym. Wskazanie podjęcia poŜądanych działań 

zapobiegawczych i naprawczych wraz z oznaczeniem odpowiedzialności i 

harmonogramu ich wdraŜania; 

— poziom realizacji w okresie sprawozdawczym wskaźników produktu, rezultatu i 

oddziaływania zapisanych w dokumencie Lokalnego Programu Rewitalizacji. 


KROK 4 

Pełnomocnik ds. Lokalnego Programu Rewitalizacji przekazuje sprawozdanie Burmistrzowi i 

Radzie Miejskiej. 

W razie uwzględnienia w sprawozdaniu kwestii problemów związanych z realizacją 

załoŜonych w Programie projektów, Burmistrz - po zasięgnięciu opinii Komisji – zatwierdza, 

na podstawie propozycji przedstawionych przez Pełnomocnika ds. Lokalnego Programu 

Rewitalizacji, plan działań naprawczych i zapobiegawczych wraz z harmonogramem jego 

realizacji. 

Odpowiedzialność: Burmistrz Kalwarii Zebrzydowskiej, Pełnomocnik ds. Lokalnego 


104 

System obiegu informacji i środków finansowych 

Referat Inwestycyjny Urzędu Miasta Kalwaria Zebrzydowska (wraz z Pełnomocnikiem ds. 

Lokalnego Programu Rewitalizacji), pełniący funkcję operatora „Lokalnego Programu 

Rewitalizacji Kalwarii Zebrzydowskiej na lata 2008 -2013”, stanowi referat Urzędu Miasta 

Kalwaria Zebrzydowska, który dysponuje wewnętrznym systemem obiegu zarówno 

informacji jak i środków finansowych. Realizacja zapisów dokumentu i działalność operatora 

Programu zostanie zatem oparta o wykorzystanie funkcjonującego i sprawdzonego systemu 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

obiegu danych i kapitału. W zakresie kontaktów i współpracy z partnerami oraz 

instytucjami/jednostkami zainteresowanymi wdraŜaniem poszczególnych przedsięwzięć 

zapisanych w Lokalnym Programie Rewitalizacji operator dysponuje szeregiem narzędzi 

pozwalających na sprawny przebieg tego procesu. Funkcjonuje aktualna, na bieŜąco 

aktualizowana lista kontaktowa podmiotów biorących udział w pracach mających na celu 

przygotowanie niniejszego dokumentu, ponadto dostępna jest równieŜ moŜliwość dotarcia do 

osób zainteresowanych Programem poprzez wykorzystanie strony internetowej Urzędu 

Miasta Kalwaria Zebrzydowska oraz lokalnej prasy („Wiadomości Kalwaryjskie”). 

Dodatkowym instrumentem, uzupełniającym bieŜące kontakty, konsultacje i monitoring 

wdraŜania zapisów dokumentu, są coroczne spotkania partnerów oraz instytucji/organizacji 

zaangaŜowanych lub zainteresowanych wdraŜaniem Programu, za organizację których 

odpowiada Pełnomocnik ds. Lokalnego Programu Rewitalizacji i które zwoływane są w 

ostatnim kwartale okresu sprawozdawczego. Stanowić będą one forum wymiany informacji, 

ale równieŜ element upowszechniania oraz monitoringu postępów w realizacji Programu i 

punkt wyjścia dla opracowania wskazanych wyŜej sprawozdań (w tym rekomendacji zmian). 

105 

Partnerzy Programu 

Cykl prac nad kształtem „Lokalnego Programu Rewitalizacji Kalwarii Zebrzydowskiej na lata 

2008 -2013” prowadzony był z udziałem szeregu instytucji, organizacji i podmiotów, w tym 

równieŜ partnerów, bezpośrednio zainteresowanych wdraŜaniem zadań zaplanowanych dla 

obszaru rewitalizacji. ZaangaŜowanie władz lokalnych w realizację „Lokalnego Programu 

Rewitalizacji Kalwarii Zebrzydowskiej na lata 2008 – 2013” zagwarantowane jest dzięki 

pełnieniu przez Urząd Miasta Kalwaria Zebrzydowska (Referat Inwestycyjny) funkcji 

operatora Programu (a zatem koordynatora całości działań o charakterze wdroŜeniowym), a 

takŜe realizatora szeregu przedsięwzięć zawartych w Programie. Dodatkowo, rolę partnera w 

ramach Lokalnego Programu Rewitalizacji pełni Starostwo Powiatowe wraz z podległą mu 

jednostką oświatową zlokalizowaną na obszarze rewitalizowanym. 

Na etapie prac przygotowujących dokument, partnerzy zadeklarowali udział w realizacji 

Programu oraz przyjęcie na siebie odpowiedzialności bądź współodpowiedzialności za 

poszczególne, zapisane w Programie, przedsięwzięcia. W momencie przejścia Lokalnego 

Programu Rewitalizacji w fazę wdraŜania (w drodze konkretnych projektów), deklaracje 

partnerskie formalizowane będą w formie umów. PoniŜej przedstawiono krótkie notki na 

temat poszczególnych partnerów Programu: 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

Towarzystwo Przyjaciół Kalwarii Zebrzydowskiej – jest to najistotniejsza organizacja lokalna 

działająca od blisko trzydziestu lat, której celem jest „organizowanie i popieranie wszelkich 

zamierzeń i prac związanych z ochroną i rozwojem kulturalnych i gospodarczych wartości 

regionu”. Posiada ona długoletnie doświadczenie z zakresu podejmowania działań 

usytuowanych w sferze kultury, turystyki i promocji miasta. W związku z powyŜszym, 

wskazany jest udział Towarzystwa – w roli konsultanta oraz współrealizatora - w pracach nad 

przedsięwzięciami zapisanymi w Programie, dotyczącymi tworzenia oferty kulturalnej oraz 

tzw. oferty„czasu wolnego” miasta. 

Zgromadzenie Sióstr Najświętszej Rodziny z Nazaretu, Prowincja Krakowska – prowadzi na 

terenie miasta Kalwaria Zebrzydowska działalność edukacyjną wypływającą bezpośrednio z 

charyzmatu Zgromadzenia Sióstr Nazaretanek i jest działalnością non-profit, tj. stanowi 

niegospodarczą działalność statutową. Zgromadzenie zapewnia funkcjonowanie (na terenie 

gruntów będących własnością Zgromadzenia) jedynej w mieście placówki przedszkolnej. 

Biorąc pod uwagę zły stan techniczny obiektu oraz zdiagnozowane na terenie miasta i gminy 

zapotrzebowanie na usługi opiekuńcze, placówka przedszkolna Zgromadzenia została - w 

procesie uzgodnień, konsultacji i przy poparciu mieszkańców oraz władz miasta - objęta 

Lokalnym Programem Rewitalizacji w ramach przedsięwzięcia zakładającego budowę 

Centrum Edukacyjnego. 

Cech Rzemiosł RóŜnych w Kalwarii Zebrzydowskiej - jako dobrowolny związek 

pracodawców jest samorządną, społeczno-zawodową i gospodarczą organizacją rzemiosła. 

Cele działalności Cechu to m.in. kultywowanie tradycji rzemiosła, promowanie działalności 

gospodarczej i społeczno-zawodowej zrzeszonych przedsiębiorstw, utrwalanie więzi 

środowiskowych oraz postaw związanych z zasadami etyki i godności zawodu, 

reprezentowanie interesów środowiska rzemieślniczego na zewnątrz, uczestnictwo w 

realizacji zadań z zakresu oświaty i wychowania w celu zapewniania wykwalifikowanych 

kadr dla lokalnej gospodarki. Cech Rzemiosł RóŜnych w Kalwarii Zebrzydowskiej wywodzi 

się z bogatej tradycji kalwaryjskiego rzemiosła. Początki jego działalności, jako organizacji 

cechowej sięgają XIX w. Obecnie Cech zrzesza blisko 700 zakładów rzemieślniczych, 

naleŜących głównie do dwóch branŜ: drzewnej i skórzanej. Włączenie Cechu w realizację 

Programu jest kluczowe dla kompletności dokumentu w sferze społeczno – gospodarczej, 

pozwoli bowiem na realizację załoŜonego celu cząstkowego związanego z rozwojem lokalnej 

gospodarki i przedsiębiorczości. 

Centrum Kultury, Sportu i Turystyki w Kalwarii Zebrzydowskiej - jest instytucją 

funkcjonującą od 2006 r., której celem jest m.in. rozpoznawanie oraz pobudzanie 

________________________________________________________________________ 



34-130 Kalwaria Zebrzydowska 

106


__________________________________________________________________________________________ 

zainteresowań i potrzeb kulturalnych oraz edukacja kulturalna mieszkańców miasta i gminy 

Kalwaria Zebrzydowska. Włączenie Centrum w prace nad Lokalnym Programem 

Rewitalizacji, a następnie w jego wdraŜanie, warunkowane jest rolą jaką odgrywa ono na 

terenie miasta w zakresie kształtowania oferty kulturalnej i artystycznej, ale równieŜ 

sportowej i rekreacyjnej. Ponadto, instytucja ta rozporządza infrastrukturą społeczną, dla 

której - z załoŜeń i kierunków wyznaczonych dla Programu – wynikają konkretne zadania. 

Starostwo Powiatowe w Wadowicach wraz z Zespołem Szkół im. Komisji Edukacji 

Narodowej w Kalwarii Zebrzydowskiej – w pracach nad dokumentem oraz planowanymi 

zadaniami wchodzącymi w skład Programu uczestniczyli przedstawiciele Zespołu Szkół 

im. Komisji Edukacji Narodowej w Kalwarii Zebrzydowskiej, dla której to instytucji 

Starostwo Powiatowe stanowi organ prowadzący. Planowane w odniesieniu do wspomnianej 

jednostki oświatowej zadania, wdraŜane będą dzięki wsparciu jakie deklaruje powiat 

wadowicki, wpisując się równocześnie w zasięg i specyfikę „Lokalnego Programu 

Rewitalizacji Kalwarii Zebrzydowskiej na lata 2008 – 2013”. 

Osoby prywatne – właściciele nieruchomości połoŜonych w granicach obszaru 

rewitalizowanego (pod adresami: Rynek 15,24,25,35, ul. Krakowska 1a) – do dokumentu 

Programu włączone zostały wskazane przez właścicieli ww. nieruchomości zadania 

przestrzenne dotyczące modernizacji będących w ich posiadaniu budynków (przylegających 

do płyty Rynku). Zadania te wpisują się bezpośrednio w cel cząstkowy „Lokalnego Programu 

Rewitalizacji Kalwarii Zebrzydowskiej na lata 2008 – 2013”: przebudowa i modernizacja 

Rynku - najistotniejszego dla toŜsamości miasta elementu przestrzeni publicznej. 

107 

8.3. POZIOM UPOWSZECHNIANIA I PUBLIC RELATIONS – KOMUNIKACJA SPOŁECZNA 

PROGRAMU 

Podstawowym celem działań związanych z promocją i public relations „Lokalnego Programu 

Rewitalizacji Kalwarii Zebrzydowskiej na lata 2008 -2013” jest dotarcie do jak najszerszej 

grupy beneficjentów działań podejmowanych w jego ramach, instytucji mogących być 

partnerami w realizacji przedsięwzięć zapisanych w Lokalnym Programie Rewitalizacji, ale 

takŜe zachęcenie mieszkańców do podejmowania inicjatyw słuŜących realizacji celów 


Informowanie społeczności lokalnej o realizacji Programu odbywać się będzie 

w sposób pośredni – medialny, jak i bezpośredni – interaktywny. Pośrednio informacje 

zamieszczane będą na stronie internetowej Urzędu Miasta i w materiałach informacyjnych 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

lokalnej prasy („Wiadomości Kalwaryjskie”). Bezpośrednio Lokalny Program Rewitalizacji 

prezentowany będzie podczas spotkań z mieszkańcami, przedstawicielami lokalnych 

środowisk, organizacjami pozarządowymi. Głównymi partnerami, wobec których 

prowadzona będzie polityka komunikacji i informacji w ramach Lokalnego Programu 

Rewitalizacji będą: mieszkańcy miasta, przedsiębiorcy lokalni oraz organizacje społeczne. 

108 

W ramach promocji i upowszechniania Lokalnego Programu Rewitalizacji podejmowane 

będą w szczególności takie działania jak: 

— Umieszczenie na stronie internetowej Urzędu Miasta dokumentu „Lokalnego 

Programu Rewitalizacji Kalwarii Zebrzydowskiej na lata 2008 – 2013”; 

— Przekazanie dokumentu „Lokalnego Programu Rewitalizacji Kalwarii Zebrzydowskiej 

na lata 2008 – 2013” do funkcjonujących na terenie miasta placówek oświatowych 

oraz bibliotek publicznych; 

— Wzbogacanie działu Aktualności na stronie internetowej Urzędu o nowo realizowane 

zadania w ramach Programu; 

— Zamieszczenie informacji - o powstałym dokumencie i moŜliwości zapoznania się z 

nim na wskazanej stronie www i w prasie lokalnej – „Wiadomościach 

Kalwaryjskich”. 

Sposoby inicjowania współpracy pomiędzy sektorem publicznym, prywatnym 

i organizacjami pozarządowymi: 

— Przygotowywanie bieŜących informacji z przebiegu wdraŜania Lokalnego Programu 

Rewitalizacji; 

— Organizowanie wspólnych spotkań trzech sektorów, w trakcie których będzie moŜliwe 

ustalenie propozycji nowych zadań do wprowadzenia do Lokalnego Programu 

Rewitalizacji (w ramach kroku 2 procesu sprawozdawczości i monitoringu). 

Tak szeroko zakrojone działania zapewnią upowszechnienie i upublicznienie tego dokumentu, 

a tym samym uzyskanie akceptacji społecznej dla jego realizacji poprzez zapobieganie 

potencjalnym konfliktom interesów. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

Załącznik nr 1. Raport z badań społecznych wspierających proces 

tworzenia Lokalnego Programu Rewitalizacji Kalwarii Zebrzydowskiej na 

lata 2008 -2013 

109 

WSTĘP 

Prezentowany raport z badań, mających na celu dostarczenie informacji przydatnych w 

tworzeniu „Lokalnego Programu Rewitalizacji Kalwarii Zebrzydowskiej na lata 2008 – 

2013”, został sporządzony na zlecenie Urzędu Miasta Kalwaria Zebrzydowska. Powstał w 

oparciu o przeprowadzony w dniu 24 stycznia 2008 r. sondaŜ uliczny wykorzystujący 

ustrukturyzowany kwestionariusz wywiadu. W oparciu o uzyskane wyniki została dokonana 

analiza preferencji mieszkańców gminy Kalwaria Zebrzydowska dotyczących poŜądanych 

zmian, zarówno w sferze gospodarczej, społecznej jak i przestrzennej –odnoszącej się m.in. 

do estetyki obszaru planowanego pod rewitalizację. Badania były jednym z elementów 

konsultacji społecznych mających na celu wypracowanie ostatecznego kształtu „Lokalnego 

Programu Rewitalizacji Kalwarii Zebrzydowskiej na lata 2008 – 2013”. Uzupełniały je 

warsztaty z przedstawicielami lokalnych władz i instytucji, a takŜe konsultacje prowadzone 

przy pomocy prasy lokalnej oraz platformy internetowej. 

Badania przygotowało i przeprowadziło Centrum Doradztwa Strategicznego (CDS) s.c. 

Dagmara Bieńkowska, Cezary Ulasiński, Justyna Szymańska z Krakowa z siedzibą przy 

ul. Szlak 65 biuro 1004. Osobami bezpośrednio związanymi z przygotowaniem i 

przeprowadzeniem badań oraz opracowaniem raportu były: 

− Cezary Ulasiński; 

− Dagmara Bieńkowska; 

− Justyna Szymańska; 

− Magdalena Kowacz; 

− Tomasz Kwiatkowski; 

− Jakub Milczarek; 

− Maciej Malacz. 

Za koordynację badań odpowiadała Magdalena Kowacz. 

Badania przeprowadzone zostały przez 7 doświadczonych i wykwalifikowanych ankieterów 

Centrum Doradztwa Strategicznego. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

110 

PODSTAWOWE INFORMACJE O BADANIACH 

Dobór próby, metoda realizacji 

Badania zostały zrealizowane metodą sondaŜu ulicznego typu central location, w związku z 

czym nie sposób mówić o doborze próby w sensie statystycznym. Na objęcie wywiadem 

miała szanse kaŜda osoba przebywająca w dniu sondaŜu na terenie miasta Kalwaria 

Zebrzydowska 23 . Ankieterzy, poza przechodniami, do badań rekrutowali takŜe osoby 

znajdujące się w szkołach (takŜe uczniów), Urzędzie Miasta (takŜe urzędników), instytucjach 

kulturalnych, przychodni lekarskiej, sklepach itp. Warunkiem wzięcia udziału w sondaŜu było 

zameldowanie na terenie gminy miejsko – wiejskiej Kalwaria Zebrzydowska oraz ukończenie 

piętnastego roku Ŝycia. Potwierdzeniu spełniania powyŜszych kryteriów słuŜyły pytania 

filtrujące, zadawane respondentom na początku rozmowy. 

Narzędziem zastosowanym do badań był kwestionariusz wywiadu zawierający pytania 

zamknięte i półotwarte. Przeprowadzenie jednego wywiadu zamykało się przewaŜnie w 

czasie 3 minut. Liczba mieszkańców gminy Kalwaria Zebrzydowska objętych sondaŜem 

wyniosła 301 respondentów. 

Charakterystyka respondentów 

Podstawowe informacje dotyczące struktury respondentów - wiek, płeć, wykształcenie oraz 

okres zamieszkiwania w Kalwarii Zebrzydowskiej - prezentują poniŜsze wykresy. 

Wykres 9 – Wiek respondentów. 

23,3% 

31,9% 

23,3% 

21,6% 

do 25 lat 26 - 40 lat 41 - 55 lat powyŜej 55 lat 

23 W dalszej części opracowania nazwa ‘Kalwaria Zebrzydowska’ będzie uŜywana zamiennie z nazwą 

‘Kalwaria’. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

111 

Wykres 10 – Płeć respondentów. 

42,5% 

57,5% 

Kobieta 

MeŜczyzna 

Wykres 11 – Wykształcenie respondentów. 

25,9% 

14,3% 

20,9% 

38,9% 

Podstawowe Zawodowe Średnie WyŜsze 

Wykres 12 – Okres zamieszkiwania w Kalwarii Zebrzydowskiej. 

8,0% 

92,0% 

do 5 lat 

powyŜej 5 lat 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

Przebieg badań 

Badania zostały przeprowadzone 24 stycznia 2008 roku, miedzy godziną 9 a 16. 

KaŜdorazowo wywiad rozpoczynał się od przedstawienia przez ankietera celu badania, 

ogólnych informacji o jego charakterze, uświadomienia respondentowi, Ŝe jego odpowiedzi 

mogą przyczynić się do zmian w miejscu, w którym mieszka oraz zapewnienia o 

anonimowości wywiadu – nie identyfikowaniu poszczególnych odpowiedzi z konkretną 

osobą. Ankieterzy nie zgłosili powaŜniejszych problemów dotyczących realizacji badań – w 

przewaŜającej części mieszkańcy byli skłonni do współpracy i odnosili się do swoich 

rozmówców z zainteresowaniem i uprzejmością. Kwestionariusz wywiadu był wypełniany 

przez ankieterów. 

112 

STRESZCZENIE WYNIKÓW BADAŃ 

− Zdecydowana większość Kalwarian twierdzi, Ŝe ich gmina to dobre miejsce do 

Ŝycia. Odmiennego zdania jest zaledwie 13% mieszkańców. Na swoje miejsce 

zamieszkania, nieco częściej niŜ osoby starsze i kobiety, narzekają ludzi młodsi 

oraz męŜczyźni. 

− Niemal 3 na 4 mieszkańców uwaŜa, Ŝe oblicze miasta wymaga zmian, lecz tylko 

2/3 z nich potrafiłoby wskazać na konkretne kwestie takich zmian wymagające. 

Najczęściej zwracają oni uwagę na zagadnienia związane z infrastrukturą, takie jak 

budowa lub modernizacja dróg, chodników bądź parkingów. 

− 85% badanych potrafi wskazać miejsce, obiekt lub zabytek, który w szczególny 

sposób pozytywnie wyróŜnia miasto. W tym kontekście mieszkańcy zdecydowanie 

najczęściej mówią o Klasztorze OO. Bernardynów. Inne obiekty zyskujące 

wyróŜniającą się liczbę wskazań to budynki Cechu Rzemiosł RóŜnych i Kościół 

św. Józefa. 

− Spośród problemów jakie występują na terenie planowanym do objęcia procesem 

rewitalizacji jako najbardziej palące mieszkańcy wymieniają niezadowalający stan 

dróg oraz zanieczyszczenie środowiska. Stosunkowo najrzadziej ich niepokój 

budzi poziom przestępczości i niezadowalający stan zabytków. 

− Pytani o obszary przewidziane do rewitalizacji, Kalwarianie najczęściej, jako na 

teren, który powinien uzyskać wsparcie na rzecz wdraŜania zmian w sferze 

przestrzennej, społecznej i gospodarczej, wskazują centrum miasta. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

113 

WYNIKI BADAŃ 

Aby poznać szczegółowy rozkład opinii mieszkańców na temat stosunku do zmian na terenie 

ich gminy, a takŜe dotyczących poŜądanych kierunków tych zmian, w pierwszej kolejności 

zapytano ich wprost - czy Kalwaria Zebrzydowska to dobre miejsce do Ŝycia. Punktem 

wyjścia było bowiem załoŜenie, iŜ niezadowolenie ze swojego otoczenia będzie silnie 

korelowało z przeświadczeniem o konieczności zmian na terenie gminy. Jak moŜna 

zaobserwować na poniŜszym wykresie, opinię Ŝe Kalwaria Zebrzydowska to dobre miejsce 

do Ŝycia wyraŜa 4 na 5 badanych. Niezadowolonych jest zaledwie 13% respondentów 

(częściej ludzie młodzi niŜ starsi), z czego ponad połowa ocenia, iŜ gmina, w której 

zamieszkują to miejsce, w którym Ŝyje się zdecydowanie niedobrze. Kolejne 7% 

mieszkańców neutralnie określa jakość Ŝycia na omawianym terenie, twierdząc, Ŝe Kalwarię 

Zebrzydowską trudno jednoznacznie ocenić pod tym kątem. 

Wykres 13 – Rozkład odpowiedzi na pytanie „Czy uwaŜa Pan(i), Ŝe gmina, w której 

Pan(i) mieszka to dobre miejsce do Ŝycia?” 

Zdecydowanie nie 

Raczej nie 

Ani tak ani nie 

7,0% 

6,3% 

7,0% 

Raczej tak 

49,5% 

Zdecydowanie tak 

30,2% 

0% 10% 20% 30% 40% 50% 

Dwa razy więcej osób nie potrafi się natomiast zdecydować czy oblicze miasta – zarówno w 

jego wymiarze przestrzennym, związanym ze sferą społeczną czy gospodarczą – wymaga 

zmian. Konieczność zmian dostrzega natomiast niemal trzech na czterech badanych, co 

dziwić moŜe w kontekście wyniku przedstawionego powyŜej, w świetle którego 80% uznaje 

Kalwarię za dobre miejsce do Ŝycia. Jak się zatem okazuje, zadowolenie z miejsca 

zamieszkania nie przekłada się bezpośrednio na brak zainteresowania zmianami otoczenia. 

Potrzeby zmian nie widzi zaledwie 13,6% badanych, z czego ¼ twierdzi, iŜ oblicze Kalwarii 

zdecydowanie nie powinno ulegać przekształceniom. Takie zmienne jak wiek, płeć, 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

wykształcenie czy okres zamieszkiwania w Kalwarii Zebrzydowskiej nie róŜnicują 

odpowiedzi w tym zakresie w sposób na tyle istotny, aby moŜna było mówić o silnych 

zaleŜnościach. 

114 

Wykres 14 – Rozkład odpowiedzi na pytanie „Czy Pana(i) zdaniem oblicze miasta 

Kalwaria Zebrzydowska wymaga zmian?” 

Zdecydowanie tak 

32,2% 

Raczej tak 

39,9% 

Trudno powiedzieć 

Raczej nie 

Zdecydowanie nie 

10,6% 

3,0% 

14,3% 

0% 5% 10% 15% 20% 25% 30% 35% 40% 

Dwa powyŜsze wykresy obrazują, iŜ przypuszczenie o silnej korelacji miedzy pozytywną 

oceną miejsca zamieszkania i brakiem świadomości potrzebnych zmian okazuje się nietrafne. 

Warto zatem przeanalizować, jak konkretne odpowiedzi na jedno z pytań przełoŜyły się na 

opinie na temat drugiego zagadnienia. Obserwacje tego typu moŜna przeprowadzić, 

przyglądając się poniŜszej tabeli krzyŜowej, która zestawia wyniki uzyskane dzięki obydwu 

omawianym pytaniom badawczym. 

Czy Pana/Pani 

zdaniem oblicze 

miasta Kalwaria 

Zebrzydowska 

wymaga zmian? 

Tabela 15 - Zadowolenie z miejsca zamieszkania a potrzeba zmian. 

Czy uwaŜa Pan(i), Ŝe gmina w której Pan(i) mieszka to dobre miejsce 

do Ŝycia? 

Zdecydowanie 

tak 

Raczej tak Ani tak ani nie Raczej nie 

Zdecydowanie 

nie 

Ogółem 

Zdecydowanie nie 7% 1% 0% 0% 5% 2,99% 

Raczej nie 12% 11% 14% 5% 5% 10,63% 

Trudno powiedzieć 16% 17% 0% 11% 5% 14,29% 

Raczej tak 37% 44% 38% 42% 19% 39,87% 

Zdecydowanie tak 27% 27% 48% 42% 67% 32,23% 

Ogółem 100% 100% 100% 100% 100% 100% 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

Mimo, iŜ niezaleŜnie od oceny miejsca zamieszkania, największy odsetek respondentów 

twierdzi, Ŝe oblicze ich miasta ‘zdecydowanie’ lub ‘raczej’ wymaga zmian, to ich procent 

maleje wraz z rosnącym zadowoleniem z Kalwarii Zebrzydowskiej jako z miejsca do Ŝycia. 

W przypadku osób zdecydowanie niezadowolonych, około 67% zdecydowanie oczekuje 

zmian. W przypadku osób neutralnych w ocenie Kalwarii jako dobrego miejsca do Ŝycia, 

wartość ta kształtuje się na poziomie 48%. Natomiast zdecydowanie zadowoleni z miejsca 

zamieszkania, o konieczności zmian mówią najrzadziej – taką potrzebą odczuwa zaledwie 

27% z nich. 

Pozostając przy temacie zmian na terenie Kalwarii, badanych zapytano jak zachowaliby się, 

gdyby mieli moŜliwość przekazania władzom miasta konkretnych propozycji. Około 16% 

rozmówców nie skorzystałoby z takiej szansy, poniewaŜ ich zdaniem ‘nie ma potrzeby zmian 

w mieście’. Warto w tym miejscu podkreślić, Ŝe pytania nie zadano osobom, które uprzednio 

stwierdziły, iŜ oblicze miasta nie wymaga zmian. Wspomniany odsetek moŜna zatem 

potraktować jako brak propozycji konkretnych przekształceń – tym bardziej, Ŝe pokrywa się 

on mniej więcej z procentem ankietowanych, którzy na pytanie o potrzebę zmian odpowiadali 

‘trudno powiedzieć’. 

Wykres 15 – Rozkład odpowiedzi na pytanie „Czy mając taką moŜliwość, mieszkańcy 

Kalwarii Zebrzydowskiej zaproponowaliby władzom miasta zmiany?” 

115 

16,3% 

16,3% 

67,4% 

Nie ma potrzeby zmian w mieście 

Zaproponował(a)bym zmiany 

Nie wiem 

Jeśli chodzi o propozycje konkretnych działań, to zgłosiło je ponad 2/3 respondentów. 

Najczęściej wskazywali na ogólnie pojętą potrzebę utrzymywania na terenie miasta większej 

czystości, zdywersyfikowania oferty zagospodarowania czasu wolnego młodzieŜy, 

podniesienia jakości usług edukacyjnych i szkoleniowych, rozszerzenia oferty kulturalnej dla 

mieszkańców oraz modernizacji infrastruktury miejskiej. Wyniki kategoryzacji odpowiedzi 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

według kilkunastu najistotniejszych obszarów propozycji zmian sygnalizowanych przez 

mieszkańców, prezentuje poniŜsza tabela 24 . 

116 

Tabela 16 - Zmiany, które mieszkańcy zaproponowaliby władzom miasta. 

Proponowane zmiany 

Wskazania 

budowa / modernizacja dróg, chodników, 

parkingów 

84 

budowa basenu 40 

rozwój infrastruktury sportowej 32 

poszerzenie oferty imprez, wydarzeń kulturalnych 32 

zwiększenie liczby atrakcji/ofert dla dzieci i 

młodzieŜy 

31 

większa dbałość o środowisko, estetykę miasta 31 

poprawa sytuacji w zakresie oznakowania, 

oświetlenia ulicznego, sanitariatów publicznych 

24 

budowa / modernizacja wodociągów, kanalizacji, 

oczyszczalni ścieków 

21 

rewitalizacja rynku 15 

rozwój turystyki, promocja miasta 15 

więcej zieleni w mieście 9 

rozwiązanie problemów społecznych 8 

stworzenie warunków dla nowych inwestycji, 

tworzenia miejsca pracy 

8 

rozwój szkolnictwa, budowa przedszkola 6 

poprawa funkcjonowania słuŜb miejskich 6 

rozwój budownictwa komunalnego 4 

większa dbałość o zabytki 3 

Pytanie o obszary kalwaryjskiej rzeczywistości, które wymagają zmian, jest pytaniem 

odwołującym się bezpośrednio do opinii mieszkańców. To samo zagadnienie postanowiono 

zgłębić równieŜ poprzez powiązanie go z konkretnym miejscem, obiektem, zabytkiem, które 

wyróŜnia miasto, a więc utrwalonym w świadomości mieszkańców symbolem Kalwarii 

Zebrzydowskiej. Na podstawie wagi przywiązywanej do poszczególnych obiektów, moŜna 

bowiem ustalić ich hierarchię waŜności, a w konsekwencji skierować na nie - lub ich 

bezpośrednie otoczenie - działania rewitalizacyjne. Na pytanie ‘czy jest w Kalwarii 

Zebrzydowskiej miejsce, obiekt lub zabytek, który w szczególny sposób pozytywnie 

wyróŜnia to miasto’ twierdząco odpowiedziało 85% badanych. Zdaniem kolejnych 10,6% 

respondentów, miasto, w którym mieszkają, nie moŜe się poszczycić takim wyjątkowym 

obiektem. 

24 PoniewaŜ respondenci mogli wskazać do 4 propozycji zmian, ich liczba przewyŜsza ilość osób udzielających 

odpowiedzi na pytanie. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

Wykres 16 – Rozkład odpowiedzi na pytanie „Czy jest w Kalwarii Zebrzydowskiej 

miejsce, obiekt lub zabytek, który Pana/Pani zdaniem w szczególny sposób pozytywnie 

wyróŜnia to miasto?” 

117 

10,6% 

4,3% 

85,0% 

Tak Nie Nie wiem 

Zdecydowanie najwięcej osób, jako na obiekt pozytywnie wyróŜniający miasto, wskazuje na 

Klasztor OO. Bernardynów wpisany na listę światowego dziedzictwa kultury UNESCO. Inne 

waŜne dla mieszkańców miejsca, które uzyskały wskazania ponad 10 respondentów to Cech 

Rzemiosł RóŜnych, w którym mieści się stała ekspozycja mebli produkowanych przez 

rzemieślników kalwaryjskich, Kościół św. Józefa oraz Rynek. 

W celu pogłębienia wiedzy o problemach występujących na obszarze przewidzianym pod 

rewitalizację i uzyskania dla niej szerszego kontekstu, rozmówców poproszono o ocenę 

dotkliwości dziesięciu problemów na skali, której continuum wyznaczały dwa stwierdzenia: 

‘problem nie występuje’ oraz ‘problem występuje w wysokim stopniu’. Szczegółowy rozkład 

ocen dla poszczególnych zagadnień został zaprezentowany w poniŜszej tabeli. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

Tabela 17 - Problemy występujące na obszarze planowanym do objęcia procesem rewitalizacji. 

Problem 

Nie występuje 

Występuje w 

niewielkim 

stopniu 

Występuje w 

średnim 

stopniu 

Występuje w 

wysokim 

stopniu 

przestępczość, przemoc 32,89% 44,85% 19,94% 3,32% 

bezrobocie 18,60% 37,54% 36,21% 7,64% 

bieda 9,97% 34,55% 44,85% 9,63% 

uzaleŜnienia 5,98% 22,93% 44,53% 25,58% 

brak dostępu do nowoczesnych 

technologii 

niezadowalający stan 

infrastruktury technicznej 

49,83% 22,92% 20,60% 5,98% 

118 

30,23% 16,28% 24,92% 27,57% 

niezadowalający stan dróg 5,98% 12,29% 32,23% 48,50% 

niezadowalający stan zabytków 46,51% 29,90% 18,94% 3,99% 

zanieczyszczenie środowiska 11,96% 19,27% 31,89% 36,88% 

niska estetyka otoczenia 18,27% 27,24% 37,54% 16,94% 

Uwaga: w przypadkach, w których wartości w poszczególnych wierszach nie sumują się do 100%, oznacza to braki 

odpowiedzi. Dla Ŝadnego z wymienionych problemów ilość takich przypadków nie przekroczyła 1%. Na ciemnoszaro 

zaznaczono najwyŜsze wartości w kolumnach odpowiadających dwóm skrajnym ocenom. Na jasnoszaro zaznaczono najniŜsze 

wartości w analogicznych kolumnach. 

Spośród poddanych ocenie problemów, na obszarze rewitalizacji – według opinii 

mieszkańców - w najmniejszym stopniu występuje brak dostępu do nowoczesnych 

technologii oraz niezadowalający stan zabytków – niemal połowa badanych uznała, Ŝe 

Kalwaria Zebrzydowska nie jest dotknięta tego typu problemem. Jednocześnie, te same 

kwestie były – obok przestępczości i biedy - najrzadziej wskazywane jako ‘występujące w 

wysokim stopniu’. Na drugim biegunie znajdują się natomiast zagadnienia stanowiące według 

mieszkańców duŜy problem, oraz te, które najrzadziej były wskazywane jako niewystępujące. 

Do tej kategorii naleŜy zaliczyć problem uzaleŜnień, niezadowalający stan infrastruktury 

drogowej oraz zanieczyszczenie środowiska. 

Oceny poszczególnych problemów pozostawały zazwyczaj zgodne w róŜnych grupach 

wiekowych jak i ze względu na płeć. Wyjątkiem okazał się dostęp do nowoczesnych 

technologii, który najrzadziej doskwierał ludziom młodym – niemal 64% osób poniŜej 25 

roku Ŝycia nie dostrzegało tego problemu, podczas gdy wśród pozostałych odsetek ten 

wynosił 44%. Analogicznie, ocena tej kwestii jako problemu występującego w wysokim 

stopniu była wyŜsza wśród osób, które przekroczyły 25 rok Ŝycia, niŜ wśród respondentów 

młodszych. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

Ostatnie pytanie kwestionariusza zostało skonstruowane w sposób umoŜliwiający poznanie 

opinii mieszkańców gminy Kalwaria Zebrzydowska na temat tego, czy dany obszar powinien 

zostać objęty rewitalizacją, czy teŜ nie. Respondentom zaprezentowano mapę terenu 

przeznaczonego pod rewitalizację, 25 podzielonego wyraźnie na 5 podobszarów. Następnie, w 

odniesieniu do kaŜdego z podobszarów zadane zostało pytanie - czy powinien on uzyskać 

wsparcie na rzecz wdraŜania zmian w sferze przestrzennej, społecznej i gospodarczej. 

Szczegółowy rozkład odpowiedzi w tym temacie prezentuje poniŜsza tabela. 

119 

Tabela 18 - Ocena zasadności wsparcia na rzez wdroŜenia przedsięwzięć rewitalizacyjnych w 

ramach poszczególnych podobszarów miasta. 

Teren/obszar 

Powinien uzyskać 

wsparcie 

Nie powinien uzyskać 

wsparcia 

Rynek 53,16% 45,51% 

ulica 3-go Maja, tereny Klasztoru i wokół 

Klasztoru 

41,20% 58,47% 

obszar centrum 66,78% 33,22% 

teren wzdłuŜ ulicy Jana Pawła II 58,14% 40,86% 

teren wzdłuŜ ulicy Kolejowej 63,12% 35,88% 

Uwaga: w przypadkach, w których wartości w poszczególnych wierszach nie sumują się do 100%, oznacza to 

braki odpowiedzi. Dla Ŝadnego z wymienionych terenów/obszarów ilość takich przypadków nie przekroczyła 1,3%. 

Na ciemnoszaro zaznaczono najwyŜszą wartość w kolumnie odnoszącej się do wskazania ‘powinien uzyskać 

wsparcie’. Na jasnoszaro zaznaczono najniŜszą wartość w analogicznej kolumnie. 

Najwięcej wskazań respondentów zyskał obszar centrum miasta 26 , natomiast najmniejszemu 

odsetkowi mieszkańców zaleŜy na rewitalizacji obszaru obejmującego ulicę 3-go Maja, 

Klasztor i jego okolice. W przypadku obydwu wspomnianych obszarów, potrzeby zmian 

częściej dostrzegają kobiety niŜ męŜczyźni, ale jest to tendencja, która ma zastosowanie do 

wszystkich pięciu terenów poddanych ocenie rozmówców. Ankietowani mieli teŜ moŜliwość 

wskazania innych terenów, które – ich zdaniem – powinny uzyskać wsparcie. PoniewaŜ 

zdecydowało się na to zaledwie 22 respondentów, a Ŝaden ze wskazanych obszarów bądź 

obiektów nie zyskał więcej niŜ 2 wskazania, rozkład wyników dla tego pytania półotwartego 

nie będzie w niniejszym raporcie analizowany. 

25 Mapka została zamieszczona w dalszej części raportu. 

26 Respondenci byli informowani, iŜ, mimo Ŝe Rynek jest zlokalizowany w centrum, to konieczność jego 

rewitalizacji zostaje kwestionowana w osobnym punkcie. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

120 

KWESTIONARIUSZ WYWIADU 

Dzień dobry, 

Nazywam się [...] i na zlecenie Urzędu Miasta Kalwaria Zebrzydowska przeprowadzam 

badania dotyczące opinii mieszkańców o swoim mieście. Władze Kalwarii opracowują 

Lokalny Program Rewitalizacji, który ma na celu poprawić wizerunek miasta i sprawić aby 

otoczenie stało się bardziej przyjazne, a mieszkańcy byli bardziej zadowoleni. Zmiany 

mają polegać zarówno na podniesieniu walorów estetycznych terenu Kalwarii, jak i na 

rozwiązaniu najbardziej palących problemów społecznych i gospodarczych miasta. W 

związku z tym Urząd Miasta zgłosił się do nas z prośbą o zadanie mieszkańcom gminy 

Kalwaria Zebrzydowska kilku pytań związanych z zasięgiem i kierunkiem poŜądanych 

zmian. Władze chcą, aby zmiany te w największym stopniu odpowiadały potrzebom 

mieszkańców, dlatego teŜ zdecydowały się poprosić o Państwa bezpośrednią opinię. 

Chciał(a)bym poprosić zatem Pana(ią) o odpowiedź na 6 krótkich pytań, zajmie to najwyŜej 3 

minuty. 

F. Czy jest Pan(i) mieszkańcem gminy Kalwaria Zebrzydowska? 

Centrum Doradztwa Strategicznego s.c. 

1. Tak 

2. Nie. 

ZAKOŃCZ ROZMOWĘ. 

1. Czy uwaŜa Pan(i), Ŝe gmina w której Pan(i) mieszka to dobre miejsce do Ŝycia? 

1. zdecydowanie tak 

2. raczej tak 

3. ani tak ani nie 

4. raczej nie 

5. zdecydowanie nie 

2. Czy Pana/Pani zdaniem oblicze miasta Kalwaria Zebrzydowska wymaga zmian? 

1. zdecydowanie nie PRZEJDŹ DO PYTANIA NR 4 

2. raczej nie PRZEJDŹ DO PYTANIA NR 4 

3. trudno powiedzieć 

4. raczej tak 

5. zdecydowanie tak 

3. Gdyby mógł(a) Pan(i) zaproponować władzom miasta zmiany to na co zwrócił(a)by Pan(i) uwagę? 

NIE CZYTAĆ ODPOWIEDZI 

 

 

1. nie ma potrzeby zmian w mieście 

2. zaproponował(a)bym następujące zmiany: 

.................................................................................................................................................. 

.................................................................................................................................................. 

 

3. nie wiem. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

4. Czy jest w Kalwarii Zebrzydowskiej miejsce, obiekt lub zabytek, który Pana/Pani zdaniem w 

szczególny sposób pozytywnie wyróŜnia to miasto? JeŜeli tak, to co to za miejsce (obiekt, zabytek)? 

121 

………………………………………………………………………………………………………………….. 

………………………………………………………………………………………………………………… 

… 

0. Nie. 

99. Brak odpowiedzi. 

JEśELI RESPONDENT ODPOWIE, śE JEST TO KLASZTOR OO. BERNARDYNÓW 

DOPYTAĆ CZY NASUWA MU SIĘ COŚ JESZCZE. 

………………………………………………………………………………………………………………… 

….. 

. 

POKAZAĆ MAPĘ NR 1 

5. Przeczytam teraz Panu/i listę problemów i będę prosić o wskazanie czy Pana/i zdaniem występują 

one na obszarze zaznaczonym na mapie, a jeśli tak to w jakim stopniu? 

1. przestępczość, przemoc ‘ 

(w rodzinie) 

2. bezrobocie 

3. bieda 

4. uzaleŜnienia (alkoholizm/narkomania) 

5. brak dostępu do nowoczesnych 

technologii (Internet) 


Występuje w 

niewielkim stopniu 

Występuje w 

średnim stopniu 

Występuje w 

wysokim stopniu 

1 2 3 4 


Występuje w 


Występuje w 


Występuje w 


1 2 3 4 


Występuje w 


Występuje w 


Występuje w 


1 2 3 4 


Występuje w 


Występuje w 


Występuje w 


1 2 3 4 


Występuje w 


Występuje w 


Występuje w 


1 2 3 4 

6. niezadowalający stan infrastruktury 

Występuje w Występuje w Występuje w 


technicznej (kanalizacja, wodociągi, sieć 

niewielkim stopniu średnim stopniu wysokim stopniu 

gazowa i elektryczna) 1 2 3 4 

7. niezadowalający stan dróg 

8. niezadowalający stan zabytków 

9. zanieczyszczenie środowiska 

10. niska estetyka otoczenia 


Występuje w 


Występuje w 


Występuje w 


1 2 3 4 


Występuje w 


Występuje w 


Występuje w 


1 2 3 4 


Występuje w 


Występuje w 


Występuje w 


1 2 3 4 


Występuje w 


Występuje w 


Występuje w 


1 2 3 4 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

6. Czy Pana/i zdaniem teren miasta, który pokazuje mapa, powinien uzyskać wsparcie na rzecz 

wdraŜania zmian w sferze przestrzennej, społecznej i gospodarczej? 

ZADAĆ TO PYTANIE ODNOŚNIE KAśDEGO Z PODOBSZARÓW, DEMONSTRUJĄC 

RÓWNOCZEŚNIE JEGO ZASIĘG NA MAPiE NR 2 

122 

1. Rynek 

2. Ulica 3-go Maja, tereny Klasztoru i wokół Klasztoru 

3. Obszar Centrum 

3a. Teren wzdłuŜ ulicy Jana Pawła II 

3b. teren wzdłuŜ ulicy Kolejowej 

Tak 

Nie 

1 2 

Tak 

Nie 

1 2 

Tak 

Nie 

1 2 

Tak 

Nie 

1 2 

Tak 

Nie 

1 2 

Inne tereny (jakie?) 

……………………………………………………………… 

………………………………………………………………… 

M. Na koniec prosimy o odpowiedź na kilka pytań o sobie. 

M1. W którym roku się Pan(i) urodził(a)? 19 

 

M2. Jak długo mieszka Pan(i) w Kalwarii Zebrzydowskiej? lat 

99. Od urodzenia 

M3. Płeć [zaznacza Ankieter] 1. Kobieta 

2. MęŜczyzna 

M4. Wykształcenie 

1. podstawowe 

2. zawodowe 

3. średnie 

4. wyŜsze 

Dziękuję za rozmowę. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

123 

MAPA KALWARII ZEBRZYDOWSKIEJ Z PODZIAŁEM NA OBSZARY, W OPARCIU O KTÓRE 

ZADANO PYTANIE NR 6. 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

Spis tabel, wykresów, map, zdjęć 

124 

Tabela 1 - Liczba i powierzchnia mieszkań na terenie miasta Kalwaria Zebrzydowska. ..................... 16 

Tabela 2 - Bilans wody w latach 2004 – 2006. ..................................................................................... 19 

Tabela 3 - Bilans ścieków w latach 2004 – 2006. ................................................................................. 20 

Tabela 4 - Sieć gazowa na terenie gminy Kalwaria Zebrzydowska...................................................... 20 

Tabela 5 - Struktura wykształcenia mieszkańców miasta i gminy Kalwaria Zebrzydowska oraz 

Tuchów (stan na rok 2002).................................................................................................................... 25 

Tabela 6 - Struktura sektorowa gospodarki miasta Kalwaria Zebrzydowska (stan na 31.12.2006 r.). 34 

Tabela 7 – Planowane zadania przestrzenne na lata 2008 – 2013......................................................... 78 

Tabela 8 – Planowane zadania gospodarcze na lata 2008 – 2013......................................................... 84 

Tabela 9 – Planowane zadania społeczne na lata 2008 – 2013. ............................................................ 85 

Tabela 10 –Wskaźniki produktu Programu........................................................................................... 89 

Tabela 11 –Wskaźniki rezultatu Programu. .......................................................................................... 89 

Tabela 12 –Wskaźniki oddziaływania Programu. ................................................................................. 91 

Tabela 13 –Plan finansowy dla planowanych zadań............................................................................. 93 

Tabela 13 –Prognoza finansowa dla gminy Kalwaria Zebrzydowska. ................................................. 98 

Tabela 15 - Zadowolenie z miejsca zamieszkania a potrzeba zmian. ................................................. 114 

Tabela 16 - Zmiany, które mieszkańcy zaproponowaliby władzom miasta........................................ 116 

Tabela 17 - Problemy występujące na obszarze planowanym do objęcia procesem rewitalizacji...... 118 

Tabela 18 - Ocena zasadności wsparcia na rzez wdroŜenia przedsięwzięć rewitalizacyjnych w ramach 

poszczególnych podobszarów miasta.................................................................................................. 119 

Wykres 1 – Struktura własności zasobów mieszkaniowych miast Kalwaria Zebrzydowska oraz 

Tuchów.................................................................................................................................................. 17 

Wykres 2 - Populacja miasta, gminy Kalwaria Zebrzydowska oraz miasta Tuchów na przestrzeni lat 

2000 – 2006........................................................................................................................................... 22 

Wykres 3 - Struktura wiekowa mieszkańców miasta i gminy Kalwaria Zebrzydowska (stan na 

31.12.2006 r.). ....................................................................................................................................... 23 

Wykres 4 - Struktura ludności miasta Kalwaria Zebrzydowska według grup ekonomicznych (stan na 

31.12.2006 r.). ....................................................................................................................................... 24 

Wykres 5 - Struktura wiekowa bezrobotnych zarejestrowanych w gminie Kalwaria Zebrzydowska i 

powiecie wadowickim (stan na 30.09.2007 r.)...................................................................................... 26 

Wykres 6 - Struktura wykształcenia osób bezrobotnych zarejestrowanych na terenie gminy Kalwaria 

Zebrzydowska (stan na 30.09.2007 r.). ................................................................................................. 27 

Wykres 7 - Źródła dochodów gospodarstw domowych w mieście Kalwaria Zebrzydowska (stan na rok 

2002)...................................................................................................................................................... 29 

________________________________________________________________________ 





__________________________________________________________________________________________ 

Wykres 8 – Struktura podmiotów gospodarczych zarejestrowanych w ewidencji działalności 

gospodarczej Urzędu Miasta Kalwaria Zebrzydowska według branŜ (stan na 01.01.2007 r.)............. 36 

Wykres 9 – Wiek respondentów. ........................................................................................................ 110 

Wykres 10 – Płeć respondentów. ........................................................................................................ 111 

Wykres 11 – Wykształcenie respondentów......................................................................................... 111 

Wykres 12 – Okres zamieszkiwania w Kalwarii Zebrzydowskiej...................................................... 111 

Wykres 13 – Rozkład odpowiedzi na pytanie „Czy uwaŜa Pan(i), Ŝe gmina, w której Pan(i) mieszka to 

dobre miejsce do Ŝycia?”..................................................................................................................... 113 

Wykres 14 – Rozkład odpowiedzi na pytanie „Czy Pana(i) zdaniem oblicze miasta Kalwaria 

Zebrzydowska wymaga zmian?”......................................................................................................... 114 

Wykres 15 – Rozkład odpowiedzi na pytanie „Czy mając taką moŜliwość, mieszkańcy Kalwarii 

Zebrzydowskiej zaproponowaliby władzom miasta zmiany?” ........................................................... 115 

Wykres 16 – Rozkład odpowiedzi na pytanie „Czy jest w Kalwarii Zebrzydowskiej miejsce, obiekt lub 

zabytek, który Pana/Pani zdaniem w szczególny sposób pozytywnie wyróŜnia to miasto?” ............. 117 

125 

Mapa 1 - Schemat funkcjonalno-przestrzenny miasta Kalwaria Zebrzydowska..................................... 9 

Mapa 2 – Granice obszaru rewitalizowanego miasta Kalwaria Zebrzydowska.................................... 11 

Mapa 3. Strefy ochrony konserwatorskiej na terenie gminy Kalwaria Zebrzydowska......................... 40 

Mapa 4. Strefy ochrony warunków przyrodniczych na terenie gminy Kalwaria Zebrzydowska.......... 42 

Mapa 5. Kierunki rozwoju funkcji turystycznych na terenie gminy Kalwaria Zebrzydowska. ............ 43 

Mapa 6 - Własność gruntów na obszarze rewitalizowanym. ................................................................ 44 

Mapa 7 - Schemat funkcjonalno-przestrzenny miasta Kalwaria Zebrzydowska................................... 47 

Mapa 8 – Strefy funkcjonalno – przestrzenne występujące na obszarze rewitalizowanym.................. 48 

Mapa 9– Granice obszaru rewitalizowanego miasta Kalwaria Zebrzydowska..................................... 67 

Zdjęcie 1. I sesja warsztatowa................................................................................................................. 5 

Zdjęcie 2. II sesja warsztatowa................................................................................................................ 5 

Zdjęcie 3. Obszar rewitalizowany – Kalwaria Zebrzydowska.............................................................. 69 






________________________________________________________________________

Lokalny Program Rewitalizacji Kalwarii Zebrzydowskiej na lata 2008 ...

Transform your PDFs into Flipbooks and boost your revenue!

Delete template?

Save as template ?