Cz¹owiek i Natura 2000 - Towarzystwo na rzecz Ziemi

tnz.most.org.pl

Cz¹owiek i Natura 2000 - Towarzystwo na rzecz Ziemi

Czowiek i Natura 2000Ldek-Zdrój


Ldek - Zdrój ley w regionie zwanym ZiemiKodzk, pooon w poudniowo-zachodniejwiartce kraju, nalecej do Sudetów.Znaczna cz gminy, a dokadniej wsie:Orowiec, Wójtówka, Lutynia, Stojków, znajduj sina terenie nienickiego Parku Krajobrazowego,a pozostay obszar naley do jego otuliny. Z punktuwidzenia administracyjnego, to z kolei czpowiatu kodzkiego nalecego do województwadolnolskiego. Powierzchnia samego tylkomiasta, to obszar 20 km 2 , a soectwa nalece dogminy zajmuj cznie 97 km 2 . Ludno miasta liczysobie okoo 6200 osób, a po uwzgldnieniu wszystkichwiosek liczba ta wzrasta do prawie 9 tysicymieszkaców.Projekt wspónansowany przez Uni Europejsk ze rodków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnegow ramach Programu Infrastruktura i rodowisko.2


Ldek-ZdrójLdek - Zdrój rozwin si nad rodkowymfragmentem rzeki Biaej Ldeckiej – prawobrzenegodopywu Nysy Kodzkiej, rozdzielajcejGóry Zote od Masywu nienika. Historycznazabudowa Ldka wprowadzia wyrany, widocznydo dzi, podzia miasta na cz miejsk, ze wietniezachowanym ukadem urbanistycznym pochodzcymjeszcze ze redniowiecza, oraz cz uzdrowiskow,oddalon od Rynku o okoo 1000 m. Czmiejska rozrosa si w miejscu, gdzie Biaa Ldeckautworzya szeroka dolin, a z kolei zabudowaniaczci zdrojowej zajmuj nie tylko dno doliny, aletake pn si po stokach okolicznych wzniesie,sigajcych do 500 m n.p.m. Wyróniajce si kulminacjew Zdroju to: Wzgórze Jerzego, Marii i WzgórzeKapliczne. Panujcy tu agodny klimat zapewnionyjest przez dogodne pooenie Ldka wród gór, któreskutecznie osaniaj miasto przed zimnymi i wilgotnymimasami powietrza. Tutejsza strefa klimatycznazostaa opisana jako górsko-dolna, a wic ta, którama najwysze walory klimatoterapeutyczne. Faktten corocznie doceniaj te tysice zadowolonychkuracjuszy wypoczywajcych w tym znanym, wyposaonymw wielowiekow tradycj uzdrowisku.Najdawniejsze dzieje miasta sigaj poowy XIIIwieku, kiedy to nastpia lokalizacja miasta na rozlegymboniu pooonym przy poudniowym brzeguBiaej Ldeckiej. Dziao si to za przyzwoleniemczeskiego wadcy Przemysawa Otokara II, a samomiejsce lokalizacji nie byo przypadkowe, gdy towanie tu przecinay si wane szlaki handlowe.Co ciekawe miasto nigdy nie byo zabezpieczone,nawet przez choby prowizoryczne obwarowania.Okolica te nie bya jednak pozostawiona samemusobie, gdy nad bezpieczestwem i porzdkiemw tym rejonie, a w szczególnoci nad Przecz Karpowski biegncym tamtdy szlakiem: Soln Drog,czuwaa zaoga z pobliskiego zamku Karpie. Penion zreszt rol centrum pastewka Karpieskiego,a burgrabiemu podlegao miasto wraz z 24 okolicznymiwioskami.13W poowie XIII w., podczas najazdu wojsk tatarskomongolskich,zniszczone zostay urzdzenia kpieloweLdka, a historia powtórzya si niecae 200 latpóniej, z t rónic, e byy to tym razem najazdyhusyckie. W poowie XV w. nadszed kres pastewkaKarpieskiego, kiedy to poczone siy ksicia opawsko-zibickiegoWilhelma i wrocawskich mieszczanzniszczyy zamek Karpie. W póniejszych czasachruiny zamku niemal doszcztnie znikny, gdywykorzystywano je do prac budowlanych prowadzonychw miecie.W 1498 r. ksita zibiccy i hrabiowie kodzcy przystpujdo rozbudowy zdroju. Zatrudniaj uczonegoKonrada z Bergu, który wykonuje na ówczesne czasybardzo nowatorskie, wyprzedzajce o ponad 20 latanalizy przeprowadzane przez synnego Paracelsusa.W wyniku tych bada Konrad potwierdzi leczniczewaciwoci tutejszych wód odkrywajc w nichobecno: „siarki, aunu, soli i miedzi”. Wówczas to,ródo i zakad kpielowy otrzyma nazw „Jerzy”,na cze jednego z inwestorów, a nazwa ta utrzyma-a si do dzisiejszego dnia.W 1572 r. miasto inwestuje w zespó kpieliskowogospodarczyi dopiero t dat przyjmuje si za pocztekhistorii miejskiego uzdrowiska. Wybudowanowówczas drugi dom dla goci i obiekty azienkowez wannami. Wydano równie pierwsze przepisykpielowe, a pod koniec wieku pojawia si pierwszedrukowane wydawnictwo medyczne chwalcelecznicze waciwoci ldkowych wód. Co wane,napisa go nadworny lekarz Habsburgów Jan Crato.Ldek staje si sawny.Niestety, wraz z wojn trzydziestoletni, nadeszychude lata. Poraajce swym ogromem zniszczeniazmuszaj zuboae miasto do sprzedania kpieliskaJerzy.21. Ldek - Zdrój Rynek – narona, XVI-wiecznabarokowa kamienica mieci Galeri Muzealnim. Michaa Klahra Starszego2. Ldek - Zdrój – panorama z wiey Ratusza3. Ldek - Zdrój – ródo w. Jadwigi z bogatobudow powsta w 1911 r.3


1 2 3W 1672 r. zarzdca Hrabstwa Kodzkiego ZygmuntHoffmann dokonuje zakupu terenów znajdujcychsi pomidzy miastem a zdrojem. W wyniku podjtychdziaa „chopskie ródo” zostaje zabudowanei dzi funkcjonuje pod nazw „Wojciech”, a nastpnyodkryty zdrój dziaa do dzi pod nazw róda „MariiSkodowskiej-Curie”. Znalezione wówczas w jego pobliuresztki „infrastruktury” kpielowej dowodz,e jest to najduej wykorzystywane ldeckie ródo.Hoffmanowi zawdzicza uzdrowisko wybudowaniezakadu „Marii”, kaplicy zdrojowej, nowych zajazdówi karczm. Pod koniec XVI w. nastpuje popularyzacjaleczniczych róde Ldka, poprzez publikacjesawice ich zdrowotne cechy, których autorem bychociaby wiedeski lekarz cesarski Kremer.W 1736 r. miasto wykupuje podldeckie dobrai zakad „Maria” od rodziny Hoffmanna. W wynikutych transakcji nastpuje stabilny rozwój uzdrowiska,zakócony trzy lata póniej przez ogromnypoar miasta Ldka. Nastpnie wojny prusko-austriackiezatrzymay rozwój orodka, cho z jegodobrodziejstw, na mocy porozumienia, korzystaliranni i chorzy onierze obu stron koniktu. Przeznastpne dziesiciolecia przewin si, przez znaneju uzdrowisko, cay wachlarz znamienitych postaciz wielkiego wiata takich jak np.: król FryderykWielki, car Aleksander I czy król Fryderyk Wilhelm III.Zespó uzdrowiskowy wzbogaca si o kolejne obiekty:park, obecny Kinoteatr, promenady; a potniw ówczesnym wiecie kuracjusze wybitnie sprzyjalitemu rozwojowi.4W 1875 r. Aleksander Ostrowicz obj na prawie30 lat funkcj lekarza zdrojowego, by on wielkimspoecznikiem i dziaaczem, który napisa podrcznikinformacyjny dla goci zdroju. W nastpnychlatach dokonano poczenia miasta i zdroju w jednadministracyjn cao, a w 1897 r. doprowadzonokolej z Kodzka.W 1945 r. wojska radzieckie wkroczyy do Ldka,co zapocztkowao te fal ludnoci napywowejprzybywajcej do miasta i okolic. Rok póniej,w 1946 r. swoj dziaalno rozpoczo UzdrowiskoPastwowe „Ldek - Zdrój”.róda lecznicze uzdrowiska to wody hipertermalneuorkowo-siarczkowe, radoczynne. Powstajwskutek mieszania si wód termalnych z wikszychgbokoci z wodami zwykymi o podwyszonejradoczynnoci. Jako jedne z nielicznych na kuliziemskiej zawieraj radon 222. Wody te dziaajbodcowo na organizm kuracjusza, a ich wyjtkowewaciwoci, to moliwoci przeciwzapalne i odczulajce.W uzdrowisku wykorzystuje si pi ródeo wydajnoci ok. 750 dm szec./min i odwiertu gbokocido 700 m. Te bogate, naturalne zasoby wódleczniczych wykorzystywane s na dzie dzisiejszytylko czciowo i cigle tkwi w nich duy, niespoytyjeszcze potencja.Soectwa wchodzce w skad gminy Ldek - Zdrójto: Kty Bystrzyckie, Konradów, Lutynia, Orowiec,Radochów, Skrzynka, Stojków, Trzebieszowicei Wójtówka.1. Ldek - Zdrój – Willa „Sielanka” znajdujca siw pobliu Arboretum2. Ldek - Zdrój – zabytkowa gura w. JanaNepomucena (1709 r.) na mocie w. Jana3. Ldek - Zdrój – kaplica pogrzebowa z pocztku XX w.4. Ldek - Zdrój – rzeka Biala Ldecka pynca przezmiasto to cenny obszar chroniony sieci Natura 20005. Ldek - Zdrój – aleja kasztanowa (ul. S. Moniuszki)prowadzca od centrum czci zdrojowej miastado Arboretum54


1 2Kty BystrzyckiePierwsza wzmianka o wsi pojawia si w dokumenciez 1346 r. Ta jedna z najstarszych naZiemi Kodzkiej wsi naleaa do dóbr tamtejszego,swoistego pastewka, którego wadza miaasw siedzib na zamku Karpie. Wacicielem tychwoci by van Glaubos (nie ma penej zgodnoci codo tego nazwiska), a rozcigay si one na tereniedzisiejszych gmin: Ldek - Zdrój i Stronie lskie.Cao z kolei naleaa do czeskiej monarchii. Wienaleaa do ldeckiego okrgu sdowego, a tutejszawitynia miaa status kocioa paraalnego. Z roku1417 pochodzi te informacja o dobrach sdziowskich,które utrzymay swój status zadziwiajcodugo, gdy a do lat 20-tych XX wieku.W pierwszej poowie XVI w. na terenie wioskirozwino si górnictwo. Pozyskiwano tu wówczaszalegajce tu pod powierzchni gleby darniowerudy elaza. Ludno wsi znacznie si powikszya,dziki osadnictwu przybyych za chlebem górników.W dokumentach z tego okresu zachowaa siinformacja o istnieniu w 1524 r. kopalni i urzdnikunadzorujcym jej wydobycie. Trzy lata póniej,hrabia Kodzki von Hardeck potwierdzi górniczeprzywileje w hrabstwie. Niestety do dzi nie zachowaysi adne lady tej odkrywkowej dziaalnocigórniczej i trudno jest wskaza nawet mocno przyblionlokalizacj kopalni. Inne róda pisane z tegookresu donosz o istnieniu we wsi myna. W drugiejpoowie XV wieku rozwizano dobra Karpiskiei wie traa do dóbr królewskich, a paraa zostaazlikwidowana i wczona do parai w Strachocinie.W latach 1618-48, podczas wojny trzydziestoletniej,wie podupada jak i cay Dolny lsk, wskutekkontrybucji i ponoszenia kosztów przymusowegozakwaterowania wojsk. W latach powojennych wewsi podjto próby odbudowy przemysu górniczego,jednak nie odniosy one spodziewanego efektui w 1684 r. wie sprzedano szlachcie.Kty Bystrzyckie a do XVIII w. zachoway swójcharakter maej wsi rolniczej, o sabo rozwinitymrzemiole. Co ciekawe do poowy XIX w. wie skada-3a si z dwóch czci: wikszej z kocioem lialnymi szko oraz drugiej – mniejszej z mynem, sdziostwemi gorzelni. Wraz z przeprowadzon regulacjstosunków spoeczno-ekonomicznych we wsiachHrabstwa Kodzkiego obie czci scalono i podporzdkowanourzdowi gromadzkiemu w Ldku.W poowie XIX w. wie znalaza si w krgu duegozainteresowania kuracjuszy przybywajcych liczniedo Ldka. Malownicze tereny Któw Bystrzyckichbyy wówczas popularnym miejscem do spacerówi staym celem wycieczek. I w tym te czasie wie odnotowaanajwiksz liczb ludnoci – dotyczyo to1857 r., a mieszkaców naliczono wtedy a 350. Dlaporównania, w 2009 r. byo to 59 osób. Ale wracajcdo czasów dawniejszych, naley jeszcze wspomnie,e na przeomie XIX i XX w. obok wsi powstaa maakolonia z dwoma zagrodami o nazwie Winkeldor.Przez nastpne dziesiciolecia, a do 1945 r., Ktybyy redniej wielkoci wsi. W latach powojennych,na nowo zasiedlana, przez polskich osadników, wienie cieszya si ju tak duym zainteresowaniemz uwagi na sabe gleby i peryferyjne pooenie.Na terenie soectwa znajduje si cenny zabytek:pónogotycki koció p.w. w. Katarzyny Aleksandryjskiej,który zosta zbudowany z kamienia okoo1541 r. Obiekt skada si z dwóch czci, którychukad jest charakterystyczny dla wczesnego gotyku:prosto zamknitego prezbiterium z dwuspadowymdachem i nawy, o nieco wyszym dachu. Innymitypowymi gotyckimi elementami wityni s kamiennekrzye wieczce dach nawy i prezbiterium.Koció by kilka razy przebudowywany. W 2000 r.podczas prac remontowych we wntrzu obiektu,pod tynkami odkryto freski pochodzce najprawdopodobniejz czasów redniowiecza.Wokó kocioa znajduje si cmentarz na planieowalu, otoczony przez kamienny mur z przyporami.Na jego terenie znajdziemy ruiny kostnicy i nagrobkiz XIX w. i pierwszej poowy XX wieku. Spor atrakcjjest te kamienny krucyks z 1865 r.1. Kty Bystrzyckie – Gottwaldówka – zespó zabudowaz wewntrznym dziedzicem tzw. majdanem.Funkcjonuje tu kilka wystaw2. Kty Bystrzyckie – stara zabudowa wsi3. Kty Bystrzyckie – stary koció p.w. w. KatarzynyAleksandryjskiej z 1541 roku4. Kty Bystrzyckie – gówna droga45


KonradówLutyniaWdokumentach wie po raz pierwszy pojawiasi w 1346 r., a jej wacicielami byli wadcykarpieskiego zamku. Konradów szybko sirozwija, gdy ziemie na których zosta zaoonyrodziy obte plony. I tak 20 lat póniej wie ma justatus paraalnej, a w nieco póniejszym okresiepowstaje tam sdziostwo. Na szeroko pojtymprzeomie XVI i XVII w. podczas reformacji, wie byaokresowo przyczana do parai w Nowym Waliszowietracc swój status. Cikie czasy nadeszywraz z wojn trzydziestoletni, a razem z ni duezniszczenia, choroby i kontrybucje. W 1684 r. wiezostaa sprzedana w rce szlacheckie. W kolejnychdziesicioleciach wioska wyranie rosa w si dzikiswym yznym glebom i w niedugim czasie staa sidua miejscowoci z liczn warstw kmieci. Po rozkwicierolnictwa przyszed czas na rozwój rzemiosa.I tak powstay tu, mówic dzisiejszym jzykiem, rmyzajmujce si gównie: piekarstwem, piernikarstwemi rzenictwem. Zdecydowanie sabiej reprezentowanebyo tkactwo i wytwórstwo przdzy. Pojawi sirównie przemys mynarski, drzewny i propinacyjny,nie prónowali równie kupcy. Dziaaa tu szkoakatolicka o której pierwsze dokumenty wspominajw 1789 r. Wie w tym okresie cieszya si sw zamonocii rozkwitem. Wówczas te odnotowano tunajwiksza liczb ludnoci, która wynosia 900 osób(obecnie 300). W 1885 r., na potwierdzenie swego rozwojui rosncego znaczenia w regionie, wie staa sinawet siedzib urzdu stanu cywilnego. Rozwijay situ nie tylko rzemioso i przemys, ale równie istotnabya rola Konradowa jako letniska, gdy poprowadzonezostay powyej doliny szlaki turystyczne.Lokalne róda, tradycja donosz, e wie powstaajeszcze w XIII w. Nie potwierdzaj tegojednak róda pisane, gdzie mona znale dat1346 r. – jako pierwsz odnoszc si do istnieniawioski. Podobnie jak i inne okoliczne wsie naleaaona do dóbr karpieskich. Dokumenty wspominajtu o dobrach sdziowskich w 1412 r., a Lutynia jakolenno szlacheckie wymieniona jest w pod koniec XVw. Z kolei w XVI w. prowadzono tu krótko i bez wikszegosukcesu, wydobycie rud elaza, oowiu i srebra.A XVII wiek to czas kiedy to Lutynia znalaza si wposiadaniu szlachty, lecz ju od 1736 r. bya skadowdóbr kameralnych Ldka i naleaa te do tamtejszejparai. Przez XVII i XVIII oraz czciowo XIX w. wioskabya niewielka i zachowaa swój charakter rolniczy.Rzemioso nie znalazo tu dobrego gruntu na rozwój,a z przemysu tylko górnictwo zaznaczyo swaobecno. W drugiej poowie XVIII w. pojawia si tukaplica modlitewna, a w 1830 r. dokumenty odnotowujfakt istnienia szkoy.Wie przez dugi czas skadaa si z dwóch czci: tejnalecej do miasta Ldka i drugiej, gdzie znajdowa-y si dobra sdziowskie. W poowie XIX w. Lutyniazostaa scalona i po dokonanej regulacji spoecznoekonomicznejstaa si niezalen gmin wiejsk.Mimo sprzyjajcych okolicznoci wie nie rozwinasi zbytnio, pozostajc miejscowoci o charakterzePo wojnie wiezostaa z powodzeniemzasiedlonadziki dobrymwarunkom doprowadzenia dzia-alnoci rolniczej.Przez jaki czasdziaay tu pastwowegospodarstwarolnicze,a take stacjaturystyczna. ObecnieKonradów maKonradów – koció lialny p.w. PodwyszeniaKrzya witego, którego strych i wie zamieszkujchronione nietoperzestabiln sytuacj ludnociow. Dziaa tu z powodzeniemkilka gospodarstw agroturystycznych, a czmieszkaców zajmuje si rolnictwem.Najcenniejszym zabytkiem w Konradowie jestniewtpliwie koció p.w. Podwyszenia Krzya w.Ta wybudowana w stylu pónego baroku witynia,powstawaa w dwóch etapach: w 1786 r. zbudowanowie, a w 1806 r. zakoczono budow prezbiteriumi nawy. Zgodnie z ówczesnym zwyczajem do prezbiteriumdobudowano dwukondygnacyjn przybudówkz lo patronack umiejscowion oczywiciena pitrze.Znajdujcy si przy kociele may cmentarz naowalnym planie, wspóczenie ju nieuytkowany,wydzielony jest grubym, kamiennym murem. Samcmentarz ma swój pocztek prawdopodobnie jeszczew redniowieczu, gdy sta tu budynek pierwszejwityni. W elewacji kocioa znajduj si wmurowanezabytkowe pyty nagrobne.turystycznym, zwizan mocno z Ldkiem. Licznychturystów przycigay tu atrakcyjne punkty widokowei oryginalne formy skalne np. Czarne Urwisko,Twierdza, Lena Brama czy Skalny Wwóz. Rozwijajcasi turystyka sprzyjaa stabilnoci zaludnienia i tak napocztku XX w. Lutyni zamieszkiwao prawie 250 osób– obecnie jest to zaledwie 57 mieszkaców. Po II wojniewiatowej wie bya ponownie zasiedlona. Jednakdue trudnoci w rozwoju rolnictwa oraz za komunikacjasprawiy, e wie wyludniaa si. Obecnie, zewzgldu na znakomite walory wypoczynkowe z wolnazaczyna si rozwija tu dziaalno agroturystyczna.Tutejszy koció p.w. w. Jana Nepomucena wzniesionodopiero w 1799 r. i jest on przykadem stylupónego baroku. Pocztkowo bya to tylko kaplicamodlitewna (1789 r.), potem ju kaplica mszalna(1845 r.), a nastpnie koció lialny. Jest to bezwieowy,salowy koció, wzniesiony przy wykorzystaniunajprostszego, tradycyjnego typu przestrzennegoi maksymalnie uproszczonej formie elewacji. W otoczeniukocioa nie ma cmentarza.1. Lutynia – koció p.w. w. Jana Nepomucena z 1799 r.2. Lutynia –ródo wody pitnej obudowane w 1905 r.w formie kapliczki domkowej3. Lutynia – kapliczka supowa z XVIII w. z kamienngur Madonny1 2 36


OrowiecRadochówPierwsza informacja o wsi pochodzi z 1346 r.,kiedy to opisywano tutejsze dobra lenne. Niedugopotem kolejna informacja o dzisiejszymOrowcu donosi, e… przesta istnie – zosta opuszczonyprzez osadników. Dzisiejsi badacze wi tradykaln decyzj redniowiecznych mieszkacówgównie z trudnymi warunkami codziennego yciapanujcymi w Dolinie Orliczki w Górach Zotych.Ponadto czynnikiem nie mniej istotnym, a moenawet decydujcym, by fakt rozgrywania si wówczaswojen husyckich, a take wojna króla wgierskiegoMacieja Korwina z czeskim królem Jerzym zPodiebradu. Wie ponownie pojawia si na mapiew wyniku akcji osadniczych w 1539 r. Do 1631 r. byaona czci parai w Radochowie, a w tym czasiete protestanci wybudowali we wsi koció. Szkoafunkcjonowaa tu co najmniej od 1789 r. Co istotne,w poowie XVIII w. przez Orowiec prowadzia drogaz Ldka do wsi Bila Voda na Morawach, a nastpniebiega ona po rozwidleniu si a do Zotego Stoku.Wie na dugo, tj. do poowy XIX w. zachowaa swójwybitnie rolniczy charakter, gdy nie rozwino situ szczególnie rzemioso – jedynie tkactwo miaonieco wiksze znaczenie. Przemys praktycznie niezaistnia. W owym czasie bya to redniej wielkociwie, któr wg ówczesnego spisu z 1867 r. zamieszkiwaoblisko 588 osób (obecnie 71). Nieco tylko lepszeczasy dla dziaalnoci pozarolniczej: rzemiosa,przemysu i handlu przyszy dopiero w drugiej po-owie XIX w. W tym te okresie Orowiec wciela siz wolna w swoj now rol miejscowoci turystycznej.A byo to bezporednio zwizane ze szlakamiW1362 r. po raz pierwszy pojawia si dzisiejszyRadochów w sowie pisanym. Bya to wiepooona w dolinie Biaej Ldeckiej, przy trakciehandlowym tzw. Solnej Drodze, prowadzcej ze lskado Czech przez Kodzko. Miejscowo ta tworzya swoistykompleks osadniczy, który rozciga si od elaznado Ldka. Korzystne pooenie wioski decydowao ojej pomylnych losach, czego potwierdzeniem jest faktnadania wiosce, w roku 1384 r., statusu wsi paraalnej,a w 1412 r. pisano te o tutejszym sdziostwie. Po dobrychlatach, przyszy i te tragiczne - wojenne, kiedy toRadochów by wielokrotnie grabiony i niszczony. Staosi tak chociaby w 1488 r. podczas tzw. wojny gogowskiej,kiedy to wojska lskie robiy wypady wzdudoliny Biaej Ldeckiej, sigajce a do Trzebieszowic.Z kolei w 1622 r. wojska saskie spldroway wie.Radochów do poowy XVIII w. by du wsi rolniczw której rozwijali swe warsztaty rzemielnicy. Obecnitu byli zbieracze przdzy, funkcjonowa myn, pracowarzenik. Uytkowano gospodarczo te i pobliskiekamienioomy. Dziki odkryciu Jaskini Radochowskiejw drugiej poowie XVIII w. na znaczeniu mocno zyskaaturystyka i z czasem wie coraz bardziej zyskiwaacharakter miejscowoci wypoczynkowej. Dodatkowo,poza udostpnieniem Jaskini Radochowskiej rozwinsi tu maryjny orodek pielgrzymkowy. KocemXIX w. wioska staa si siedzib urzdu gromadzkiegoi urzdu stanu cywilnego. Zbudowano tu równie lini1 2poprowadzonymi przez wie na Wielki Jawornikw Górach Zotych i na Przecz Róaniec. Po I wojniewiatowej powsta tu budynek stray granicznej.Po drugiej wojnie wiatowej przeprowadzono akcjosadnicz, jednak efekt daleki by od zaoonegoplanu. Trudne warunki rodowiskowe, a co waneutrata zwizków nansowych z Morawami spowodowayponowne wyludnianie si terenu. Proces tenjednak zosta powstrzymany z uwagi na bliskie ssiedztwoLdka i Zotego Stoku oraz penienie przezOrowiec roli atrakcji turystycznej dla mieszkacówi turystów z Ldka.Najwaniejszym zabytkiem Orowca jest kociólialny p.w. w. Sebastiana. witynia zostaa wybudowanakocem XVI w. przez protestantów. By onkilkakrotnie modernizowany, a ju z daleka wyróniasi jego czworoboczna, masywna wiea. Wokókocioa znajduje si, obecnie ju nieuytkowany,cmentarz ograniczony kamiennym murem. W murzetym, od strony drogi, znajduje si prosta w formie,zabytkowa brama z przeomu XVIII i XIX w.1. Orowiec – koció p.w. w. Sebastiana z koca XVI w.2. Orowiec – orodek wypoczynkowykolejow z Kodzka do Stronialskiego, z przystankiem wRadochowie wanie. Najwikszailo mieszkaców zamieszkiwaatu w 1864 r., byy to 923 osoby(obecnie 500 osób).Koció paraalny p.w. w. Mikoajawybudowano w 1614 r. Jako materiabudowlany posuy kamiepolny, a wzniesiono go w centralnympunkcie wsi na wzniesieniu.1Niestety w 1886 r. koció spon – prawdopodobnieod uderzenia piorunem. Podczas odbudowy trzymanosi zasadniczo konstrukcji bryy spalonego kocioa,dobudowujc jedynie jedn kondygnacj oraz przybudówkz zakrysti. W 1887 r. koció wyposaonow organy od Luxa z Ldka - Zdroju. Wokó kocioa istniejenieuytkowany, may cmentarz o nieregularnymksztacie. Wokó niego poprowadzono mur wykonanyz kamienia amanego.1. Radochów – zabytkowe nagrobki koo kocioaparaalnego w. Mikoaja2. Radochów – Dom Miodu z licznymi ulami3. Radochów – koció paraalny p.w. w. Mikoaja.Obiekt wybudowany w 1887 roku w miejscu wityniz 1614 r., która spona w wyniku poaru4. Radochów – zabytkowa kapliczka o oryginalnymksztacie pochodzca z XVII w.2 3 47


SkrzynkaPierwsze przesanki mówi o moliwoci lokalizacjiwsi ju w XII w. Pierwsza pewna wzmianka pojawiasi jednak dopiero w 1353 r. Siedem lat póniejpisano, e wioska ma ju status wsi paraalnej,a w 1412 r. wspominano o miejscowym sdziostwie.Podczas wojny 30-letniej, na skutek poparcia przez tutejszehrabstwo króla zimowego Friedricha von Pfalz,Skrzynka zostaa ograbiona przez lskie wojska. Dopoowy XVIII w. wie zachowywaa charakter dosyduej miejscowoci rolniczej. W póniejszych latachzaczo rozwija si tu rzemioso, a obecno w tymczasie rzenika, wiadczy moe o zasobnoci wioski.W poowie XIX w. dodatkowo rozkwit swój zaczprzeywa handel, szczególnie zboem i ywnoci.Z kolei kilkanacie lat póniej przyszed czas na rozwójlokalnego przemysu, mynarstwa, materiaów budowlanychi przemysu drzewnego. Najwiksz ilomieszkaców odnotowano wanie w tym okresie(1858 r.), kiedy to Skrzynk zamieszkiwao 651 osób– obecnie jest to 372 mieszkaców.Po 1945 r. Skrzynka zostaa ponownie zasiedlonai zaoono tu, nieistniejce ju PGR. Dobre gleby iwarunki klimatyczne oraz ssiedztwo wikszychmiejscowoci sprawiy, e wie zachowaa do dzi1charakter rolniczy, a jednoczenie unikna losuwyludniajcych si dramatycznie okolicznych wsi.Podobnie jak w innych wioskach, najbardziej rzucajcymsi w oczy zabytkiem jest witynia - w Skrzyncejest to koció sprzed 1591 r. p.w. w. Bartomieja. Byon dwukrotnie przebudowywany w pierwszej poowieXVIII w. i w XIX wieku. W 1888 r. koció otrzymanowe organy wykonane przez organmistrza Luxaz Ldka - Zdroju.1. Skrzynka – wypas koni we wsi2. Skrzynka – zabytkowa kapliczka polna3. Skrzynka – typowa dla regionu gurka w.Nepomucena pochodzca z drugiej poowy XIX w.4. Skrzynka – kocio w. Bartomieja z 1591 r.2 3 4StojkówPierwsza ocjalna data mówica o wsi to 1346 r.– wioska funkcjonowaa wtedy jako dobropastewka Karpieskiego. Mona jednak przypuszcza,e jej historia jest o co najmniej o 80 latdusza, gdy ssiednia miejscowo Strachocinwzmiankowana ju bya w 1264 r. W XIV w. biegatdy odnoga traktu handlowego z Ldka na Morawy.Po akcie rozwizania dóbr Karpieskich w 1443 r.wioska staa si wsi kameraln. W drugiej poowieXVI w. w tutejsze grunta i gospodarstwa inwestowalildeccy mieszczanie. Stojków na pocztku XVII w.liczy zaledwie 5 zagrodników, a dopiero w poowietego wieku wie mocno si rozrosa, gdy 7 nowychdziaek znalazo swoich zagrodników. Powstay oneprzez uprzednie rozparcelowanie dóbr sdziowskich.Wie tkwia przez dugi czas w stagnacji.Niemal 100 lat póniej liczya tyle samo domostwco poprzednio. Nie jest znana przyczyna tego stanurzeczy. Przypuszcza si jednak, e powodem tegozastoju moe by za lokalizacja przy mao uczszczanymszlaku oraz czsto wyrzdzane szkodyw uprawach przez zwierzyn len. Wyrany impulsw rozwoju wsi mona zaobserwowa w latach40-tych XIX w., kiedy to Stojków zacz si przeobra-a w wie letniskow. W 1845 r. poprowadzonotu promenad z uzdrowiska przechodzc przezlas miejski. W póniejszych latach wybudowanorestauracj poczon z krgielni, a w 1882 r. byytu ju dwie promenady – górna i dolna. W kolejnychlatach powstaa nastpn restauracja oraz sanatorium.W ten sposób niewielki Stojków zosta natrwale poczony z Ldkiem. Przez wiosk przebiegaarównie linia kolejowa, a wadze utworzyy wewsi przystanek kolejowy. W 1932 r. odnotowano tunajwiksz liczb ludnoci: 330 osób (obecnie 177).Po II wojnie wiatowej wie zostaa z powodzeniemzasiedlona, gdy blisko Ldka i Stronia zapewniyjej stabiln sytuacj ludnociow. Obecnie wienabiera coraz wicej cech podmiejskiej osady.Do najciekawszych obiektów wartych zobaczeniazaliczy mona np.: przydron kapliczk z pocztkuXIX w., budynek stacji kolejowej czy te most naBiaej Ldeckiej.1. Stojków – murowana kapliczka domkowaz pocztku XIX w.2. Stojków – imponujcych rozmiarow wielowiekowa lipa3. Stojków – kamienny most na rzece Biaa Ldeckaz pocztku XX w.1 2 38


Skaki LdeckieStacjanarciarskaRejon Trojaka i Sztolnych Ska to wymarzonyteren dla amatorów wspinaczki skakowej.Malowniczo pooone poród lasów niewysokieskaki o stromych cianach, speni wymagania takpocztkujcych jak i zaawansowanych wspinaczy.Ci pierwsi znajd tu bowiem wytyczone ju trasy zprzygotowanymi wczeniej punktami asekuracyjnymi,a ci bardziej wymagajcy cigle maj tu moliwowytyczania cakiem nowych przej.Na Skaki Ldeckie skadaj si dwa elementy:Trojak, rozlegy szczyt o wysokoci 766 m n.p.m.,górujcy nad uzdrowiskow czci miasta. JegoOrodek narciarski znajdujcy si zaledwie300 m od zdrojowej czci miasta, zlokalizowanyna pónocnych stokach rozlegego Trojaka.Przygotowano tu trzy trasy, w tym jedn trudniejsz,o cznej dugoci 1350 m. Na terenie stacji pracujcztery wycigi, w tym jeden dla dzieci, pi armateknienych, funkcjonuje take wypoyczalnia sprztunarciarskiego i bar – restauracja. Szczegóowe informacjemona znale pod adresem:www.narty.ladek.pl123szczytowy fragment tworz skaki zbudowanez gnejsów: Trojan, Skalny Mur z Szybem, TrzyBaszty, Skalna Brama.Skay Stoowe, tworzce rozproszony acuchskaek pooonych na zachodnim stoku Królówki(784 m n.p.m.). Ta najliczniejsza grupa skaw Górach Zotych rozcignita jest od wysokoci465 m n.p.m. i prowadzi a do samego szczytu.Najciekawsze skay sporód nich to: Nina, Maa,Wynia, Iglica, Skalny Zb.Kaplica Zdrojowap.w. NajwitszejMarii PannyZbudowana w 1679 r. z inicjatywy hrabiegoZygmunta Hoffmanna, a 11 lat póniej przebudowana– poszerzona o dwie nawy boczne.witynia jest trzynawowa, o sklepieniach kolebkowych.Wewntrz, w otarzu gównym, zobaczymybarokow gur Matki Boej z Dziecitkiem (1674 r.).Z kolei nad otarzami bocznymi z 1926 r. znajdujsi obrazy w. Anny i w. Józefa powstae w XVIII w.Ich autorstwo przypisywane jest szkole MichaaWillmanna, najwybitniejszego lskiego malarzabarokowego. Elewacja frontowa ozdobiona jestrzebami Matki Boej, w. Anny i w. Józefa.W krypcie wityni, w 1697 r. spocz twórca caegonowego zdroju, budowniczy kaplicy hrabia ZygmuntHoffmann. Tu nad wejciem do zakrystii znajdujesi kamienny kartusz z jego herbem.121. Ldek - Zdrój – skaki przycigajce rzesze wspinaczy2. Ldek - Zdrój – skaki wspinaczkowe3. Ldek - Zdrój – kaplica zdrojowa z 1679 r.


Pasmo Krowiarki(PLH020019)Ostoje Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000w gminie Ldek - ZdrójPowierzchnia ostoiobejmuje 5423,2 ha i ley naterenie gmin: Kodzko,Bystrzyca Kodzka,Ldek - Zdrój i Stronielskie.Ostoja obejmuje niewielkiepasmo górskieSudetów Wschodnich– Krowiarki, które poo-one jest w centralnejczci Kotliny Kodzkiej.Ten mocno rozdrobnionyacuch wzniesie, znajdujcy si na wysokoci od350 do 964 m n.p.m. biegnie z poudniowego-wschoduna pónocny-zachód i liczy okoo 15 km dugoci, a jegonajwyszym szczytem jest Sucho (964 m n.p.m.). Pasmoto pooone jest w obrbie Masywu nienika cho odjego waciwej czci oddzielone jest wyranie PrzeczPuchaczówka oraz dolinami Biaej i Siennej Wody.Liczne wzniesienia z których skada si Pasmo Krowiarkizbudowane jest ze zmetamorzowanych wapieni.Zobaczy je mona w miejscach naturalnych odsoni– wychodni skalnych, bd te w miejscach przeksztaconychprzez czowieka – licznych tu kamienioomach.Naturalne lasy, z niezwykle bogat or zwizan zsiedliskami wapiennym, s mocno rozczonkowaneprzez pola i ki. Lasy zdecydowanie dominuj w ostoizajmujc niemal 60% jej powierzchni, pozostaa czzajta jest gównie przez tereny uytkowane rolniczo:pola uprawne, ki i pastwiska.Na obszarze tym wykryto 18 siedlisk przyrodniczo wanychw skali caego kontynentu europejskiego wymienionychw Zaczniku I Dyrektywy Siedliskowej. Sporódnich najwiksz powierzchni zajmuj w kolejnoci:niowe i górskie wiee ki uytkowane ekstensywnie,górskie ki konietlicowe uytkowane ekstensywnie, ciepolubnebuczyny storczykowe, yzne buczyny, murawykserotermiczne z istotnymi stanowiskami storczyków,a take kwane buczyny i gi wierzbowe, topolowe, ol-1szowe i jesionowe. Do najcenniejszych siedlisk zaliczajsi nawapienne buczyny storczykowe z rosncym wnich obuwikiem pospolitym oraz porastajce wapiennepiaryska murawy kserotermiczne z licznymi stanowiskamirzadkich, gincych rolin.Pasmo Krowiarki jest wan ostoj nietoperzy, sporódktórych naley wymieni te najcenniejsze z punktuwidzenia europejskiego (Zacznik nr II DyrektywySiedliskowej): nocka Bechsteina, nocka duego i nockaorzsionego oraz podkowca maego. Ponadto stwierdzonotu równie: gacka brunatnego, mroczka pozocistegoi pónego oraz trzy gatunki nocków: Natterera ,rudego i wsatka. Poza nietoperzami, wanym gatunkiemzasiedlajcym dla odmiany tutejsze rzeki i potokijest wydra. Z kolei ze wiata owadów koniecznie trzebawspomnie o wystpowaniu dwóch rzadkich gatunkachmodraszków: telejus i nausitous.Najwikszymi zagroeniami dla zachowania walorówtej ostoi jest eksploatacja wapieni, zarastanie k, przejmowaniemuraw kserotermicznych i k pod uprawyrolne oraz wypalanie muraw.1. Pasmo górskie Krowiarki – rejon góry Skaeczna(570 m n.p.m.)2. Pasmo Krowiarki – jedno ze wzniesie w obszarzechronionym sieci Natura 20002Koció w Konradowie(PLH020008)Wie Konradów zlokalizowana jest w pamieKrowiarki, a domostwa znajduj si w malowniczejdolinie. W pobliu wsi przebiega szczytamióty szlak – od miejscowoci elazno (gminaKodzko) do wyludnionej wsi Biaa Woda (gmina BystrzycaKodzka). Dominuj tu lasy, zajmujce cznie57% powierzchni ostoi, sporód których najwikszpowierzchni zajmuj zdecydowanie bory. Pozostacz pokrywaj pola uprawne, ki i pastwiska.Ostoja obejmuje w swych granicach przede wszystkimstrych i wie zabytkowego kocioa w Konradowie,które zasiedlone s przez kolonie rozrodczenietoperzy: nocka duego i gacka brunatnego.Naley wspomnie, ze tutejsza kolonia nocka jestjedn z najwikszych na Dolnym lsku i liczy sobie200-300 osobników. Ponadto ochron objte stereny erowiskowe nietoperzy rozcigajce si naca wie Konradów i jej otoczenie, a sigajce a dopobliskich Trzebieszowic.W ostoi wystpuje kilka siedlisk wanych dla Europyi jest to gównie kwana buczyna zajmujca okoo4,5% jej powierzchni oraz sze siedlisk, z którychkady obejmuje poniej 1% chronionego obszaru,s to m.in.: niowe i górskie wiee ki uytkowaneekstensywnie, gi wierzbowe, topolowe, olszowei jesionowe oraz yzne buczyny i zioorola górskie.Najcenniejsze w skali europejskiej zwierzta tuwystpujce to dwa nietoperze: mopek i nocek duya take wydra.Zagroeniem dla istnienia ostoi s ewentualne, pozostajcepoza kontrol prace remontowe strychui wiey kocioa z uyciem toksycznych rodkówchronicych drewno, a take zatkanie otworówwlotowych.Konradów – koció lialny p.w. Podwyszenia Krzyawitego, którego strych i wie zamieszkuj chronionegatunki nietoperzy13


1 2 3Biaa Ldecka(PLH020035)Powierzchnia ostoi obejmuje 73,1 ha i ley naterenie gmin Ldek - Zdrój i Stronie lskie.Ostoja obejmuje odcinek doliny rzeki Biaej Ldeckiejo dugoci 16,7 km znajdujcy si pomidzyGoszowem, a ujciem potoku Konradka w Trzebieszowicach.Teren ten pooony jest na wysokoci380-520 m n.p.m.Chronione jest tu samo koryto rzeki jak i terasyzalewowe rzeki, poronite mozaik rolinnoci.Znajdziemy tu, cenne, równie z europejskiegopunktu widzenia siedliska, takie jak: zioorola górskiei nadrzeczne (stanowice 30,04% powierzchniostoi), nizinne podgórskie rzeki ze zbiorowiskamiwosieniczników (30%), gi wierzbowe, topolowe,olszowe i jesionowe (22,87%) oraz niowe i górskiewiee ki uytkowane ekstensywnie (5,14%). Wartopodkreli, e z powyszego procentowego zestawieniawynika i najcenniejsze siedliska, wymienionew Zaczniku I Dyrektywy Siedliskowej, zajmujtu blisko 90% caej powierzchni ostoi. Do najwikszychatrakcji botanicznych tego odcinka dolinyBiaej Ldeckiej zalicza si zbiorowiska wosieniczników,a w szczególnoci stanowisko wosienicznikapdzelkowatego – jako jedno z zaledwie kilku takichmiejsc w Polsce.Sporód zwierzt na szczególn uwag zasugujessak o ldowo-wodnym trybie ycia – wydra, a takeryby: gowacz biaopetwy i prgopetwy. Dosy czstoobserwuje si tu nieliczne, polujce trzmielojady– udzco podobne do pospolitych myszoowów.Do najwaniejszych zagroe ostoi naley zanieczyszczeniewody, regulacja brzegów i jej eutrozacja.Duym zagroeniem moe si równie okazanadmierna penetracja ludzka.1. Trzebieszowice – meandrujca rzeka Biaa Ldecka2. Trzebieszowice – Biaa Ldecka w jesiennej szacie3. Rzeka Biaa Ldecka w Radochowie– obszar chroniony Natura 2000Czarne Urwisko koo Lutyni(PLH020033)Powierzchnia ostoi obejmuje 36,1 ha i leyw caoci na terenie gminy Ldek - Zdrój.Ostoja jest pooona w centralnej czciGór Zotych, na poudniowym stoku bazaltowegowzgórza usytuowanego w górnej czci dolinyLutyni. Wyróniono tu sze siedlisk, cennych wskali caego kontynentu. Najwiksze obszarowoz nich to niowe i górskie wiee ki uytkowaneekstensywnie (zajmujce 40,07% powierzchni ostoi)oraz jaworzyny i lasy klonowo-lipowe na stokach izboczach (27,81%). Na pozostaej czci odnajdziemyyzne buczyny (6,83%), zioorola górskie i zioorolanadrzeczne (4,45%), kwane buczyny (2,05%) i ostatniesiedlisko, zajmujce najmniejsz powierzchni(0,06%): ciany skalne i urwiska krzemianowe zezbiorowiskami z Androsacion vandelii. W najwyszejczci wzgórza tramy na naturalne wychodniebazaltu, a w jego dolnej czci odnajdziemy pozostaocipo dawno ju nieeksploatowanych kamienioomach.Wartym podkrelenia jest fakt wystpowania tutajbardzo cennej jaworzyny: sudeckiego podtypulasów jaworowo-lipowych, które zreszt samoistnieregeneruj si na nieuytkowanym pastwiskupooonym w poudniowo-zachodnim fragmencieostoi. Na szczególna uwag zasuguje te kilkarosncych tu ciekawych gatunków rolin, takichjak chociaby dwie paprocie: zanokcica pónocnai paprotka zwyczajna, a take dziewisi bezodygowy,niezwykle fotogeniczna lilia zotogów i storczyklistera jajowata.Poza bogatym wiatem rolin, spostrzegawczyobserwator wypatrzy w koronach drzew CzarnegoUrwiska maego, lotnego drapienika: sóweczki, dla odmiany, najwikszego polskiego dzicioanazwanego czarnym. Ze wiata ssaków, poza wydr,stwierdzono tu jednego z najbardziej intrygujcychi tajemniczych naszych zwierzt, przedstawicielarodziny pilchowatych: popielic.Zagroeniem dla wysokich walorów przyrodniczychostoi jest gównie intensywne wypasanie byda narónorodnych gatunkowo kach konych, a takepostpujca w szybkim tempie zabudowa tegorejonu gminy.1. Czarne Urwisko koo Lutyni – buczyna w tym obszarzechronionym sieci Natura 20002. Czarne Urwisko w zimowej szacie1214


Góry Zote(PLH020096)Powierzchnia ostoi obejmuje 7128,9 ha i ley naterenie gmin: Ldek - Zdrój, Zoty Stok, Kodzkoi Stronie lskie.Ostoja obejmuje pónocno-wschodni fragment GórZotych pooony na wysokoci 410–872 m n.p.m.Góry zbudowane s tu ze ska metamorcznychi wylewnych, a ich powierzchni w przewaajcejczci porastaj lasy. Wród tych drzewostanów 38%powierzchni zajmuj lasy mieszane, 25% lasy iglaste,a 14% liciaste. Pozostay obszar to gównie kii pastwiska, a w duo mniejszej czci pola uprawne.Na obszarze tym wyróniono a 16 siedlisk cennychw skali caej Europy. Najrozleglejsze z nich to górskieki konietlicowe uytkowane ekstensywnie (10,91% powierzchni ostoi) i kwane buczyny (10%). Duomniejszy obszar zajmuj yzne buczyny (2,52%) orazniowe i górskie wiee ki uytkowane ekstensywnie(1,87%). Kolejne unikatowe siedliska obejmujju poniej 1% powierzchni ostoi, a s wród nichm.in.: jaworzyny i lasy klonowo-lipowe na stokachi zboczach, górskie i niowe murawy bliniczkowe,suche wrzosowiska czy pomorski kwany las brzozowo-dbowy.Teren ostoi jest szczególnie wany dla zachowaniabezkrgowców, w tym biegacza urozmaiconego.Ten duy lecz rzadki chrzszcz zasiedla brzegowstref maych akwenów wodnych w lasach, a takekamieniste pobrzea potoków górskich, gdzie owadyte poluj pod kamieniami lecymi na ldzie lubw wodzie.Sporód owadów stwierdzono tu jeszcze trzy cennegatunki motyli: modraszek nausitous, modraszektelejus i czerwoczyk nieparek.Obszar Gór Zotych jest równie wyjtkowo istotnydla nietoperzy i to zarówno jako ich zimowiskojak i miejsce rozrodu. W samej tylko Jaskini Radochowskiejstwierdzono a 7 gatunków zimujcychnietoperzy, sporód których najliczniejsze smopki i gacki due. Do wyjtkowych goci nale tuz kolei: nocek Natterera, podkowiec may i mroczekpóny. Obszar ten ma te szczególne znaczenie dlazachowania populacji nocka orzsionego i duego,mopka oraz podkowca maego. Sporód krgowcówzasiedlajcych rodowiska wodne naley wymieniryb – gowacza biaopetwego i wydr.Do najwikszych zagroe ostoi naley z pewnocipostpujca w szybkim tempie zabudowa letniskowa,a take budowa zbiorników wodnych i regulowaniebiegu potoków górskich. Niebezpieczne dlanietoperzy s take samowolne, zimowe penetracjeich schronie.1. Kwitncy wrzos w Górach Zotych2. Kwitncy dziewisi bezodygowy3. Wartko pyncy Borówkowy Potok4. Ule na skraju jesiennej buczyny5. Góry Zote – aleja drzew midzy Wójtówk a Ldkiem6. Góry Zote – nienicki Park Krajobrazowy123 4 5 6Góry Bialskiei Masyw nienikaKolejny, szósty juobszar z sieci Natura2000, czcy siz ostoj Góry Zote, któryznajduje si w granicachgminy. Jest to jednak tylkoszcztkowy wycinek ostoi,znajdujcy si tu przyczeskiej granicy, a poo-ony na poudnie od ruinzamku Karpie i przechodzcyna stron gminyStronie lskie.11. Góry Zote i Masyw nienika – obszar chronionysieci Natura 20002. Widok z Lutyni na Masyw nienika o zachodzie215


Kampania promujca sie Natura 2000pod hasem „NATURA SI O(D)PACA”1 stycznia 2010 r. Towarzystwo na rzecz Ziemi rozpoczo realizacj kampanii promujcej sie Natura 2000 pod hasem„Natura si o(d)paca”. Jednym z jej zasadniczych celów jest udzielenie kompleksowego wsparcia 12. gminom, w którychutworzenie ostoi Natura 2000 spotkao si z oporem spoecznoci lokalnej.Do uczestnictwa w projekcie wybralimy ostatecznie (po licznych konsultacjach, zwizanych z brakiem zainteresowaniaudziaem w projekcie ze strony czci gmin najbardziej do tego predestynowanych): Bukowin Tatrzask, Mszan Doln,Aleksandrów Kujawski, Szczawnic, Kraków, Narewk, Dbow Kod, Pask, Iów, Cikowice, Isko i Ldek - Zdrój. Ustalilimy,e Gminy i Towarzystwo podejm wspólne dziaania na rzecz wykorzystania potencjau Natury 2000 dla promocjirozwoju lokalnego.Nasza oferta obejmuje w szczególnoci:1. Prezentacj gmin i ich walorów przyrodniczych w cyklu telewizyjnym pod hasem „Natura si o(d)paca”. Programbdzie take dokumentowa dziaania podjte w ramach niniejszego projektu. Dwanacie 25-minutowych odcinków(kady powicony jednej gminie) zostanie pokazanych w programie II TVP, zostan równie umieszczone w serwisieinternetowym telewizji TVP.PL.2. Pomoc eksperck w zakresie szkole, konsultacji i pomocy w przygotowaniu projektów (zarówno promocyjno-edukacyjnych,jak inwestycyjnych) zwizanych z Natur 2000 (walorami ostoi) w formie uzgodnionej z wadzami gmin.3. Organizacj wizyt studyjnych do podobnych obszarów Natura 2000, gdzie ich funkcjonowanie przebiega bezkoniktowoi przynosi wymierne korzyci. Do udziau w wizytach zaprosimy przedstawicieli lokalnych wadz, liderów, przedsibiorcówi inne osoby, które mog mie wpyw na kierunki lokalnego rozwoju, w tym pozyskanie i wykorzystaniezewntrznych róde nansowania.4. Wsparcie promocyjne w formie przygotowania i wydania materiaów promocyjnych i informacyjnych: mapy gminyi obszaru Natura 2000, folderu promujcego walory gminy (przyrodnicze, kulturowe, historyczne itp.), dwukrotnyudzia w targach Tour Salon i Poleko (w latach 2010 i 2011), przygotowanie i wydanie na pycie DVD lmu promujcegogmin.Wspomniany powyej cykl telewizyjny zostanie uzupeniony dwunastoma kolejnymi odcinkami prezentujcymi krajowei zagraniczne przykady miejsc, w których wdraaniu sieci Natura 2000 towarzyszy akceptacja i wsparcie ze strony wadzi spoecznoci lokalnych.Projekt jest realizowany w ramachProgramu Operacyjnego Infrastruktura i rodowisko, nansowany ze rodkówEuropejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR)oraz Narodowego Funduszu Ochrony rodowiska i Gospodarki Wodnejza porednictwem Centrum Koordynacji Projektów rodowiskowych.Prowadzca nocny tryb yciapopielica zamieszkuje tutejsze lasyWicej informacji o projekcie znajduje si na stronie internetowej:http://www.tnz.most.org.pl/nso/Projekt wspónansowany przez Uni Europejsk ze rodków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnegow ramach Programu Infrastruktura i rodowisko.Owicim 2010Skad i druk: Grakon, Jaroszowice 324, 34-100 Wadowice, tel. 33 873 46 20, fax 33 873 46 22, e-mail: biuro@grakon.com.plna zlecenie Towarzystwa na rzecz Ziemi, ul. Leszczyskiej 7, 32-600 Owicim, tel/fax: 33 842 21 20, 844 19 34,e-mail: biuro@tnz.most.org.pl, http://www.tnz.most.org.plKonsultacja: UMiG w Ldku Zdroju

More magazines by this user
Similar magazines