Numer 4/2003 - Gminne Centrum Kultury Czytelnictwa i Sportu w ...

gckszczurowa

Numer 4/2003 - Gminne Centrum Kultury Czytelnictwa i Sportu w ...

Moim zdaniemFair play - przeniesione wprost z jêzyka angielskiego okreœlenie kojarzone zesportem rozszerzy³o swoje znaczenie i znalaz³o zastosowanie w terminologiiinnych dziedzin. To efekt wzrostu zapotrzebowania na uczciwoœæ i szlachetnoœæ,na poszanowanie zasad we wszystkich sferach ¿ycia spo³ecznego.Gmina po celtyckuTermin fair play po raz pierwszy zosta³ u¿yty w literaturzeangielskiej przez Williama Szekspira w sztucept. Król Jan. W polskich przek³adach utworu t³umaczeoddali to pojêcie innymi s³owami lub po prostu go pominêli.Ale zasada fair play przed wiekami wcale ze sportemzwi¹zana nie by³a. Zrodzi³a siê oko³o dwa tysi¹ce lattemu na Wyspach Brytyjskich, w obrêbie kultury celtyckiej.Jej wzorem by³o okreœlenie fir fer – „czyste zachowanie”.Cuchulain, bohater zaliczanego do zabytków literaturyirlandzkiego poematu Tain, ¿ali³ siê bowiem, i¿jego przeciwnicy nie zachowali siê wzglêdem niego szlachetnie:Nie potraktowano mnie zgodnie z zasad¹ „firfer”, nie przyznano mi prawa do walki z pojedynczymprzeciwnikiem i nikt nie pospieszy³ mi z odsiecz¹.Celtowie, a w³aœciwie pewna ich grupa zwana fenianami,do której nale¿eli obroñcy ludu przed napastnikami,postêpowali wed³ug zasady cothron na Feinne – honorufenian. Pomagali oni rannym wrogom, nie napadaligrup¹ na pojedynczych wojów, nie atakowali od ty³u,nie zabijali dzieci i starców podczas wojny. Byli wiêc wswojej epoce zdecydowanie wyj¹tkowi. Zasady wojownikówceltyckich, w tym rycerzy legendarnego króla Artura,bardzo mocno oddzia³a³y na kodeks moralnoœci rycerzyœredniowiecznych. Do dziœ, gdy mówimy o walce rycerskiej,mamy na myœli zmagania uczciwe, bez podstêpów.Angielski termin fair play zosta³ sformu³owany podkoniec XVI w. Wtedy tak¿e nie odnosi³ siê jeszcze do sportu,lecz do szlachetnego zachowania na polu bitwy lubwobec pos³ów.W naszym kraju propagatorzy sportu brytyjskiegopojawili siê w XIX w. U¿ywane przez nich okreœlenie fairplay nie od razu jednak zyska³o popularnoœæ. W znacznymstopniu przyczynili siê do tego t³umacze literatury.Nie ma go na przyk³ad w ¿adnym z czterech polskichprzek³adów Króla Jana Szekspira. W zamian pojawiaj¹siê ró¿ne s³owa, chocia¿by... „ceremonia”. Przed 1939 r.w Polsce s³ów fair play u¿ywano g³ównie w œrodowiskach„anglomañskich”, w klubach tenisowych i golfowych. Powojnie natomiast termin nie by³ upowszechniany w polskichsporcie, poniewa¿ w³adze uzna³y go za „bur¿uazyjny”.Sytuacja zmieni³a siê dopiero po r. 1956, chocia¿ dookreœlania polskich nagród mianem fair play trzeba by³oczekaæ a¿ do 1984 r.Coraz bardziej nabrzmiewaj¹ce w sporcie problemyetyczne wymaga³y przeciwdzia³ania. Dlatego postanowiononagradzaæ i wyró¿niaæ tych zawodników, którzy podczaswalki sportowej zachowywali zasady uczciwoœci iszlachetnoœci. Szybko jednak okaza³o siê, ¿e tych w³aœniezasad nie przestrzegaj¹ kieruj¹cy œwiatowym sportem.W styczniu 1999 r. ujawniono korupcjê wœród cz³onkówMiêdzynarodowego Komitetu Olimpijskiego. W Polscerównie negatywnego przyk³adu dostarczyli szefowieUrzêdu Kultury Fizycznej i Sportu oraz Polskiego Zwi¹zkuPi³ki No¿nej - konflikt miêdzy nimi przybra³ niebotycznerozmiary i rozgrywa³ siê w 1998 i 1999 r. przedtelewizyjnymi kamerami.Ostatnio coraz czêœciej okreœlenie fair play stosuje siêw wielu innych dyscyplinach, gdy trzeba wyró¿niæ osoby,organizacje, instytucje, czy chocia¿by jednostki samorz¹duterytorialnego, jakimi s¹ gminy. Przeniesione wprost zjêzyka angielskiego okreœlenie rozszerzy³o wiêc swoje znaczeniei znalaz³o zastosowanie w terminologii zupe³nie niezwi¹zanej ze sportem. To efekt wzrostu zapotrzebowaniana uczciwoœæ i szlachetnoœæ, na poszanowanie zasad wewszystkich sferach ¿ycia spo³ecznego. Dlatego tytu³ „GminaFair Play” przyznany w paŸdzierniku gminie Szczurowaprzez warszawski Instytut Badañ nad Demokracj¹ iPrywatnym Przedsiêbiorstwem mo¿e byæ traktowany nietylko jako przyczyna stosownego presti¿u w ca³ym województwiema³opolskim, ale tak¿e jako czynnik ³¹cz¹cy nasz kultur¹ celtyck¹.MAREK ANTOSZW ZAKOLU RABY I WIS£Y - kwartalnik. Wydawca: Gminne Centrum Kultury, Czytelnictwa i Sportu w Szczurowej.Redaktor naczelny: Marek Antosz. Zespó³: Mieczys³aw Chabura, Lucyna Gut, Jaromir Radzikowski, Grzegorz Zarych.Wspó³praca: prof. Marian Stolarczyk, ks. Jan Orlof, ks. Wies³aw Multan, Tadeusz Maj (USA), Jolanta £oboda, Urszula Stañczyk,Ma³gorzata Tracz. Adres redakcji: Rynek 4, 32-820 Szczurowa, tel. 671 41 07. Adres internetowy: ug@szczurowa.pl Sk³ad i druk:Brzeska Oficyna Wydawnicza A.&R. Dziedzic, 32-800 Brzesko, ul. Czarnowiejska 1, tel./fax 663 11 91, tel. 686 14 70. Przesy³aniekwartalnika poza teren gminy mo¿liwe za zaliczeniem pocztowym. Dystrybucja w USA: „Jolly Inn”, 6501 W. Irwing Pk. Rd., Chicago,tel. (773) 736-7606. Za treœæ og³oszeñ redakcja nie ponosi odpowiedzialnoœci. Redakcja zastrzega sobie prawo skracania artyku³ów i korespondencji,adiustacji oraz zmiany ich tytu³ów. Tekstów nie zamówionych nie zwracamy.W ZAKOLU RABY I WIS£Y 4/2003 3

More magazines by this user
Similar magazines