Czynności kontrolne w bankach spółdzielczych - Komisja Nadzoru ...

knf.gov.pl

Czynności kontrolne w bankach spółdzielczych - Komisja Nadzoru ...

Spotkanie KNF ze środowiskiembanków spółdzielczychCzynności kontrolne w bankachspółdzielczychDagmara Szramel-RutowiczDyrektor Departamentu Inspekcjiw Pionie Nadzoru Bankowego


Plan prezentacji1.Uwarunkowania formalne, dotycząceczynności kontrolnych w bankach2.Cele i zakres inspekcji3.Determinanty inspekcji i zasadaproporcjonalności4.Statystyka czynności kontrolnych w bankachspółdzielczych5.Najczęściej stwierdzane nieprawidłowości2


1. Uwarunkowania formalne,dotyczące czynności kontrolnychw bankach3


Uwarunkowania formalne wynikające z zadańustawowych nadzoru bankowego (1)Ustawa Prawo bankoweArt. 133. ust. 1.Celem nadzoru jest zapewnienie:1) bezpieczeństwa środków pienięŜnychgromadzonych na rachunkach bankowych,2) zgodności działalności banków z przepisami ustawyPrawo bankowe, ustawy o Narodowym Banku Polskim,statutem oraz decyzją o wydaniu zezwolenia nautworzenie banku,3) zgodności działalności prowadzonej przez banki zgodnie zart. 70 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocieinstrumentami finansowymi z przepisami tej ustawy, Prawobankowe oraz statutem.4


Uwarunkowania formalne (2)Art. 133. ust. 2.Czynności podejmowane w ramach nadzoru bankowego polegająw szczególności na:1) dokonywaniu oceny sytuacji finansowej banków, w tymbadaniu wypłacalności, jakości aktywów, płynności płatniczej,wyniku finansowego banków,2) badaniu jakości systemu zarządzania bankiem, wszczególności systemu zarządzania ryzykiem orazsystemu kontroli wewnętrznej,3) badaniu zgodności udzielanych kredytów, poŜyczekpienięŜnych, akredytyw, gwarancji bankowych i poręczeń orazemitowanych bankowych papierów wartościowych zobowiązującymi w tym zakresie przepisami,4) badaniu zabezpieczenia i terminowości spłaty kredytów ipoŜyczek pienięŜnych,5


Uwarunkowania formalne (2) cd5) badaniu przestrzegania limitów, o których mowa w art.71 i art. 79a (ustawy Prawo bankowe), oraz ocenieprocesu identyfikacji, monitorowania i kontrolikoncentracji zaangaŜowań, w tym duŜych zaangaŜowań,6) badaniu przestrzegania przez bank, określonych przezKomisję Nadzoru Finansowego norm dopuszczalnegoryzyka w działalności banków, zarządzania ryzykiemprowadzonej działalności, w tym dostosowania dorodzaju i skali działalności banku procesu identyfikacji imonitorowania ryzyka oraz sprawozdawania o ryzyku,dopuszczalnego ryzyka w działalności banków,7) dokonywaniu oceny szacowania, utrzymywania iprzeglądu kapitału wewnętrznego.6


Uwarunkowania formalne (3)Zadania nadzorcze są realizowane w ramach:• nadzoru analitycznego – który ma charakter ciągły i opierasię głównie na sprawozdawczości obligatoryjnej• nadzoru inspekcyjnego – który jest realizowany okresowoi nakierowany jest na ryzyko banku7


2. Cele i zakres inspekcji8


Cele inspekcji• Ocena procesu zarządzania ryzykiem• Weryfikacja danych sprawozdawczych• Ocena zgodności działania banku zewskazanymi przepisami• Ocena realizacji zaleceń KNF9


Cele i zakres inspekcji (2)Inspekcje mają charakter problemowy lubkompleksowy:• Inspekcje problemowe dotyczą wybranychobszarów działalności banku• Inspekcje kompleksowe dotyczą całokształtusytuacji ekonomiczno-finansowej banku• Przepisy prawa, dotyczące prowadzenia czynnościkontrolnych są jednakowe dla wszystkich banków inie uzaleŜniają postępowania nadzoru np. odformy prawnej banku, czy teŜ jego znaczenia wsystemie.10


Cele i zakres inspekcji (3)Inspekcje kompleksowe obejmują w szczególności badanie:• Jakości aktywów• Płynności• Ryzyka stopy procentowej, w tym ryzyka wynikającego z księgibankowej• Ryzyka operacji walutowych• Wyniku finansowego• Kapitału, w tym procesu szacowania i utrzymywania kapitałuwewnętrznego• Ryzyka operacyjnego• Systemu zarządzania i systemu kontroli wewnętrznej orazprzestrzegania przepisów regulujących działalność banków,statutów i warunków określonych w zezwoleniu na utworzeniebanku.11


3. Determinanty inspekcji i zasadaproporcjonalności12


Determinanty inspekcji i zasadaproporcjonalności (1)• Wszystkie banki podlegają przepisom prawa i regulacjomostroŜnościowym, w tym do Uchwale Nr 383/2008 KomisjiNadzoru Finansowego z dnia 17 grudnia 2008 roku.• Zgodnie z § 6.2 w/w Uchwały - system zarządzaniaryzykiem, jak równieŜ proces szacowania kapitałuwewnętrznego powinien być dostosowany do wielkości orazstopnia złoŜoności działalności banku.• Respektowana przez nadzór bankowy zasadaproporcjonalności pozwala bankom spółdzielczym nadostosowanie planów, metod i procedur odnośnie kapitału ioceny adekwatności kapitałowej do ich profilu ryzyka ispecyfiki danej instytucji.13


Determinanty inspekcji i zasadaproporcjonalności (2)• W celu zapewnienia jednolitego podejścia do badania ioceny banków, zespoły inspekcyjne wykonujące czynnościkontrolne stosują procedury opisane w Podręcznikuinspekcji na miejscu – którego kolejne wersje (ostatnia z2007 r.) otrzymują wszystkie banki, oraz w szczegółowychmetodykach inspekcyjnych. Zarówno Podręcznik inspekcjijak i metodyki opisują ogólne zasady prowadzenia kontroli.• Kierujący inspekcją i członkowie zespołu inspekcyjnego mająobowiązek uwzględnić zasadę proporcjonalności idostosować ogólne procedury i metodyki do specyfikidanego banku.14


Determinanty inspekcji i zasadaproporcjonalności (3)Zasada proporcjonalności w odniesieniu do bankówspółdzielczych znajduje odzwierciedlenie w:• Częstotliwości inspekcji – inspekcje znacznie rzadziej niŜ wbankach komercyjnych (bank komercyjny jest badanyśrednio co 3 lata a bank spółdzielczy co 7 lat)• Szczegółowym zakresie inspekcji – mniejszy zakresbadania, dostosowany do specyfiki banków spółdzielczych• Czasie trwania inspekcji – krótszy czas inspekcji (zwykle 3tygodnie)• Liczebności zespołu inspekcyjnego – znacząco mniejszaliczba członków zespołu inspekcyjnego15


Determinanty inspekcji i zasadaproporcjonalności (4)• Czynności kontrolne w bankach spółdzielczych prowadzonesą na wniosek i w uzgodnieniu z departamentemanalitycznym.• Na częstotliwość inspekcji w danym banku wpływa przedewszystkim:– Skala występujących w banku problemów– Ocena analityczna banku w systemie CAEL– Jakość sprawozdawczości obligatoryjnej– Jakość audytu wewnętrznego, takŜe realizowanego przez bankzrzeszający (na 30.09.2009 umowy z bankami zrzeszającymi wtym zakresie zawarło 420 banków spółdzielczych)– Sposób realizacji zaleceń poinspekcyjnych– Jakość badania biegłego rewidenta– Jakość współpracy banku z nadzorem bankowym16


4. Statystyka czynności kontrolnychw bankach spółdzielczych17


INSPEKCJE KOMPLEKSOWE W BANKACH SPÓŁDZIELCZYCH700600588584581579578500LICZBA4003002001001209174604802005 2006 2007 2008 2009liczba banków spółdzielczychROKliczba inspekcji kompleksowych18


ALOKACJA CZYNNOSCI KONTROLNYCH NA POSZCZEGÓLNE BADANEOBSZARY (przykład orientacyjny)RYZYKOOPERACYJNE9%WYNIK FINANSOWY9%KAPITAŁ9%ZARZĄDZANIE14%RYZYKO OPERACJIWALUTOWYCH3%RYZYKO STOPYPROCENTOWEJ6%PŁYNNOŚĆ8%JAKOŚĆ AKTYWÓW42%19


5. Najczęściej stwierdzanenieprawidłowości20


Najczęściej stwierdzanenieprawidłowości (1)Podczas inspekcji w bankach spółdzielczych najczęściejstwierdzane są następujące nieprawidłowości:• Nieskuteczny system kontroli wewnętrznej, w niedostatecznymstopniu wspierający zarządzanie bankiem. Zakres i częstotliwośćbadań prowadzonych przez bank zrzeszający w ramachsprawowanej kontroli wewnętrznej są często niewystarczające• Niedostosowanie procesu zarządzania ryzykiem bankowym dozakresu prowadzonej działalności, w tym brak rozdzielenia funkcjidecyzyjnych od wykonawczych i kontrolnych oraz brak przypisaniaodpowiedzialności za zarządzanie poszczególnymi ryzykami.21


Najczęściej stwierdzanenieprawidłowości (2)• Błędy w pomiarach ryzyka (np. błędy w identyfikacji ryzykapłynności i wyliczaniu m.in. stabilności bazy depozytowej,nadzorczych norm płynności)• Brak pisemnych analiz będących podstawą do określenia wysokościlimitów wewnętrznych w ramach okresowej weryfikacji, co stanowinaruszenie wymagań zawartych w § 17 ust. 5 Uchwały 383/2008KNF z dnia 17.12.2008 r. w sprawie szczegółowych zasadfunkcjonowania systemu zarządzania ryzykiem i systemu kontroliwewnętrznej oraz szczegółowych warunków szacowania przez bankikapitału wewnętrznego dokonywania przeglądów procesuszacowania i utrzymywania kapitału wewnętrznego• Nieadekwatny do potrzeb Banku stopień wyposaŜenia w procedury22


Najczęściej stwierdzanenieprawidłowości (3)• Przyjmowanie w niezmienionej wzorcowej formie opracowanej przezbank zrzeszający procedury wyznaczania wymogów kapitałowych ztytułu poszczególnych rodzajów ryzyka i kapitału wewnętrznego.Procedury te nie zawierają uzasadnienia przyjętych wskaźników ilimitów w procesie wewnątrzbankowej oceny adekwatnościkapitałowej (ICAAP), nie określają podziału na klasy ekspozycji orazzasad przypisywania im wag ryzyka• Liczne przypadki nieprzestrzegania wewnętrznych procedur: zryzyka kredytowego (m.in. w zakresie oceny zdolności kredytowej,monitorowania sytuacji finansowej kredytobiorców i wprzyjmowanych zabezpieczeniach prawnych).• Nieprawidłowości w stosowanych zabezpieczeniach prawnych – brakwycen nieruchomości, odpisów z ksiąg wieczystych pouprawomocnieniu się wpisów, polis ubezpieczenia i cesji praw zpolis lub nieaktualne polisy ubezpieczenia nieruchomości i środkówtrwałych stanowiących przedmiot zastawów rejestrowych.23


Najczęściej stwierdzanenieprawidłowości (4)• Niewystarczający zakres i częstotliwość informacji zarządczej –m.in. z uwagi na błędy w dokonywanych analizach i metodachpomiaru poszczególnych ryzyk• Brak spójności planów finansowych ze strategią; brak aktualizacjizałoŜeń realizowanej strategii i jej monitorowania• Naruszenia zapisów ustaw: Prawo bankowe, Prawo spółdzielcze, okredycie konsumenckim, uchwał KNF z 17.12.2008 (nr: 380, 383,385, 386, 378); błędy w sprawozdawczości i ewidencji księgowej;brak wdroŜenia rekomendacji nadzorczych, w tym Rekomendacji S(II)24


Najczęściej stwierdzanenieprawidłowości (5)• Brak: audytu bezpieczeństwa systemów teleinformatycznych;zapasowego centrum przetwarzania danych; testów planówodtworzenia działalności na wypadek katastrofy i awarii; przegląduuprawnień dostępu pracowników do systemów informatycznych• Systemy informatyczne nie wspierają procesu zarządzaniaposzczególnymi rodzajami ryzyka np. ryzyka kredytowego, ryzykapłynności i ryzyka stopy procentowej (dane do pomiaru tych ryzykazwykle wprowadzane są ręcznie do arkusza Excel). Brakumiejętności optymalnego wykorzystania systemu informatycznegoprzez pracowników banku25


Uwagi nadzorcze• W związku z obowiązkiem dokonywania przez nadzórbankowy przynajmniej raz do roku Badania i OcenyNadzorczej nadzorowanych podmiotów, część zadańinspekcyjnych jest przenoszona na poziom analityczny.• O ile informacja dostarczana przez banki nadzorowi (wtym sprawozdawczość oraz informacje zawarte wKwestionariuszu BION) będzie rzetelna a współpraca znadzorem prawidłowa, zakres/liczba kontroli moŜe uleczmniejszeniu.26


Podsumowanie• Wyniki inspekcji UKNF dają bankom szczegółową iobiektywną informację o nieprawidłowościach inegatywnych zjawiskach występujących w działalnościbanku - Wyniki te powinny stanowić narzędzie dowykorzystania przez Bank w procesie zarządzania• Częstotliwość prowadzonych czynności inspekcyjnychpowiązana jest z:– Oceną nadzorczą CAEL– Rzetelnością informacji sprawozdawczej oraz informacjiprzekazywanej przez Banki przy kwestionariuszu BION– Jakością kontroli wewnętrznej w Banku (widzimy turównieŜ duŜą rolę banków zrzeszających)– Realizacją zaleceń poinspekcyjnych27


Dziękuję28

More magazines by this user
Similar magazines