Genetyka kliniczna

malopolskie.pl

Genetyka kliniczna

Genetyka kliniczna –nowe wyzwaniedla opieki pediatrycznejJacek J. PietrzykKlinika Chorób DzieciKatedra PediatriiCollegium Medicum UJKraków, czerwiec 2005


Genetyka kliniczna• Kierunki rozwoju• Choroby dziedziczne i wady wrodzone• Wymiar populacyjny• Możliwości diagnostyczne• Możliwości profilaktyki• Organizacja opieki:• Genetycznej• Pediatrycznej


Aktualne kierunki genetykiklinicznej• Genomika• Proteomika• Farmakogenomika• Choroby jednogenowe• Choroby kompleksowe


Główne cele genetykiklinicznej:Poszukiwanie genów• Klonowanie pozycyjne• Klonowanie funkcjonalneIdentyfikacja• Mutacji / Polimorfizmów• Korelacji genotyp : fenotypProfilaktykaLeczenie


•Choroby dziedziczne•Wymiar jednostkowy•Wymiar populacyjny


Częstość populacyjnachorób dziedzicznych( na 1000 )20181614121086420noworodekpopulacjamutacjechromosomowemutacje genowe


Częstość chorób dziedzicznych(na 1000)600500400300200ch.kompleksowe1000noworodekpopulacja


Wady wrodzone –najczęstsza przyczynahospitalizacji


Wady wrodzone –0.6-0.7% żywo urodzonych dzieci


Co wiemy?• Genom ludzki• jest znany od 2002 roku• składa się z 30 -35 tysięcy genów• Potrafimy określić przyczyny corazwiększej liczby chorób


Czego nie wiemy?• Nie znamy przyczyn 50-60% wad wrodzonychi zaburzeń rozwojowych• Nie znamy przyczyn 40-50% upośledzeniaumysłowego• Nie dysponujemy badaniem, które sprawdzi„prawidłowość kodu genetycznego”• Przeznaczenie wielu genów nie jest znane


Najczęściej możemy:• Ustalić rozpoznanie• Określić sposób dziedziczenia• Podjąć działania profilaktyczne


Rozwój metod diagnostycznychFenotypKariotypGenotyp14


Rozwój metod diagnostycznychFenotypkariotypGenotyp


Fenotyp biochemiczny• Badaniabiochemiczne• Aminogram• Aminoacyduria• MPS-y w moczu• Tandem MS• GCMS


kariotyp


kariotyp


FISHN22q-


FISH


M-FISH


Genotyp: RFLP1, 2, 3 próbki analizowane4. próbka referencyjna- mutacjac.1620C>G5. próbka referencyjna- mutacjac.1620C>A6. kontrola negatywna


Genotyp:czytanie sekwencji DNA


Genotyp:Czytanie DNA


Mikromacierze


Czy możemy wpływać na genetycznąrównowagę populacyjną ?


Główny cel: optymalnaprofilaktyka chorób dziedzicznych• Pierwotna:• Eliminacja przyczyny• Wtórna:• poradnictwo genetyczne• diagnostyka prenatalna• terapia in utero• Trzeciorzędowa:• leczenie i rehabilitacjaPrzyczynaChorobaWadaZgonKalectwo


Czym dysponujemy ?• Optymalną profilaktyką pierwotną :• Dieta w fenyloketonurii (z. fenyloketonuriimatczynej)• Suplementacja kwasem foliowym (WCN)• Szczepienia przeciwko różyczce• Profilaktyką wtórną:• Poradnictwo genetyczne• Diagnostyka prenatalna


Do czego zmierzamy ?• Do optymalizacji profilaktyki• Do optymalizacji leczenia• Leczenie enzymatyczne (choroba Gauchera)• Leczenie enzymatyczne (MPS)• Próby terapii genowej (SCID, mukowiscidoza)• Farmakogenomika (białaczki, astma)• Terapia płodu (przepuklina przeponowa,WCN)


Jakie są ograniczenia?• Trzeba wiedzieć czego szukać – nie mabadania „uniwersalnego”• Wysokie koszty badań• Niepowodzenia terapii genowej• Nieodwracalność zmian fenotypowych


Rozwój genetyki jako wyzwaniedla:• Pediatry• Podstawą procesu diagnostycznegojest spotkanie lekarz-pacjent• Badania laboratoryjne są tylkonarzędziem pracy• Konieczność nieustającej edukacji• Zabezpieczenie zaplecza klinicznego


Rozwój genetyki jako wyzwaniedla:• Rodziny• Wielospecjalistyczna opieka nad chorym• Zmiana organizacji życia w rodzinie• Społeczeństwa• Zabezpieczenie zaplecza klinicznego• Opieka socjalna• Organizacja placówek opieki nad dzieckiemchorym


• Fenyloketonuria jako modelpostępowania


Noworodek:badanie przesiewoweWynik ( + )Klinika-hospitalizacjadiagnozabiochemicznamolekularnaDietaFarmakologiaPorada genetyczna:•Ryzyko•Nosicielstwo


Opieka nad dzieckiem z PKU• Wieloletnia opieka w Poradni ChoróbMetabolicznych• Poradnictwo genetyczne• Stała opieka lekarska• Monitorowanie stężenia fenyloalaniny wsurowicy - modyfikacja diety• Okresowe badania psychologiczne• Edukacja pacjentów – samodzielna kontroladiety, przygotowywanie posiłków


Opieka nad dzieckiem z PKU c.d.• Wsparcie instytucji pozaszpitalnych• Stowarzyszenia rodzin chorych na PKU• Firmy farmaceutyczne• Profilaktyka zespołu fenyloketonuriimatczynej


Polska Południowa:ZGM / Klinika Chorób Dzieci• Szacunkowa liczba nowych rodzinwymagających porady genetycznej:• 1000 / rok (noworodki z wadami wrodzonymi)• Liczba zgłoszeń do Poradni Genetycznej• 850 / rok (dzieci + dorośli)• Oddział IT i Patologii Noworodka• 20% leczonych z rozpoznaniem chorobygenetycznej / wady wrodzonej


Co wpływa na zgłaszalność ?• Lekarze pierwszego kontaktu (obawaprzed ponoszeniem kosztów konsultacjii badań genetycznych)• Wzrastające zapotrzebowaniespołeczne (rola mediów)• Świadomość rodziców• Poprawa opieki neonatologicznej(transport Ł OITN)


Organizacja pracyw Poradni Genetycznej• Dwóch lekarzy ( 2/3 etatu )• Liczba pacjentów w ciągu roku:• Zgłaszających się po raz pierwszy – 850• Zgłaszających się na wizyty kontrolne – 1800• 10 pacjentów przyjmowanych dziennie• Czas jednej wizyty ½ do 2 godz.


U połowy pacjentów nie udaje sięustalić rozpoznania• Nieznany defekt genetyczny będącyprzyczyną choroby• Niedostępność badań diagnostycznychw kraju• Wysoki koszt badań molekularnychw laboratoriach UE i USA


Koszt (PLN) diagnostyki pacjentaz niepełnosprawnościąintelektualną• Badanie cytogenetyczne (kariotyp) – 400• Badania biochemiczne: 1670• Aminogram –1000 PLN• Tandem MS – 170 PLN• GC-MS – 500 PLN• Analiza molekularna genu FMR1 590• Badanie FISH ( z. Angelmana ) 600• Badanie molekularne ( z. Retta ) 3500


Ceny niektórych badańdiagnostycznych dostępnychza granicą• Stwardnienie guzowate 1600 $• Neurofibromatoza typu I1000 E• Zwyrodnienie torbielowate nerek 3145 $


Refundacja przez NFZ• Wizyta diagnostyczna (z badaniami): 61.46• Wizyta „kontrolna” (1/2 godziny) 17.56• Kompleksowa diagnostyka genetyczna 900znaczny niedobór finansowy w stosunku dopotrzeb i rzeczywistej pracy lekarza


Potrzeby poradnictwagenetycznego• Rozbudowanie sieci poradni genetycznych• Populacja dziecięca• Dla osób dorosłych• Konieczność refundacji badańdiagnostycznych dostosowanych dopotrzeb indywidualnego pacjenta


Środowisko medyczne• Jest przygotowane do reorganizacji• Specjalizacja z genetyki klinicznej(od 2001 roku)• Merytorycznie sprawne aleniedofinansowane laboratoria• Kontakty z ośrodkami zagranicznymi


GENETYKA DLA BOGATYCH ??


Miarą rozwoju cywilizacyjnegopaństwa jest stosunek jego rząduoraz społeczeństwa do osóbniepełnospawnych i upośledzonych48

More magazines by this user
Similar magazines