tekst mgr inż. arch. Dagmary Milczyńskiej - Hajdy - Lublin

lublin.eu

tekst mgr inż. arch. Dagmary Milczyńskiej - Hajdy - Lublin

go dwukrotny poŜar, podobnie jak większość gotyckiej zabudowy miasta, apozostałości tej budowli zachowano w murach odbudowanego Ratusza, któryobecnego wyrazu architektonicznego nabrał w końcu XVIII wieku. Zawarcie Uniipolsko-litewskiej, a następnie powołanie Trybunału Koronnego z siedzibą wRatuszu spowodowały rozbudowę istniejącego budynku według projektuFlaviusza Marchettiego. Sto lat później budynek Trybunału poddano kolejnejprzebudowie, której autorem był wybitny architekt Dominik Merlini. W wynikutej przebudowy, ukończonej w IV. ćwierci XVIII w. bryła nabrałaklasycystycznego kształtu, a wnętrza ozdobiono polichromiami.Obecnie w Starym Ratuszu mieści się (prócz Pałacu Ślubów Urzędu Miasta)Muzeum Trybunału Koronnego, instytucji sądowniczej o niezwykłej historii,wielkiej sile emanacji na Ŝycie miasta i na funkcjonowanie pierwszejeuropejskiej unii państw – zwanej od miejsca jej zawarcia - Unią Lubelską.Funkcjonowanie Trybunału, wiązało się z wytwarzania licznych dokumentów, aktsądowych i protokołów, budynek Ratusza szybko okazał się nie dość duŜy by jewszystkie pomieścić. JuŜ od 1585r. połoŜony nieopodal klasztor Dominikanówprzyjął funkcję archiwum Trybunału Koronnego.Zespół klasztorny oo. Dominikanów [10] wraz z kościołem pw. św.Stanisława (wzniesionym w 1342r.) był wielokrotnie niszczony poŜarami iodbudowywany. W 1569 r. w kościele odprawiono uroczyste naboŜeństwo zokazji zawarcia unii polsko–litewskiej, w którym uczestniczył Zygmunt IIAugust. Był to, wg lokalnej lubelskiej tradycji, tzw. akt zaprzysięŜenia UniiLubelskiej.Po wielkim poŜarze Lublina (1575r.), odbudowa, którą wpierw kierował RudolfNegroni, a później, kolejno muratorzy Piotr Gallon, Jan Wolff i Jan Cangerle,trwała do połowy XVII w., a prócz kościoła objęła równieŜ przebudowę niewieludotąd istniejących, oraz budowę nowych budynków klasztornych. Prócz murów,z okresu gotyckiego zachowało się sklepienie Ŝebrowe w pierwszej zakrystii orazportal w drugiej zakrystii. Zespół, dotąd późnogotycki, nabrał formrenesansowych i uzyskał szczególne cechy, charakterystyczne dla renesansulubelskiego.Renesans lubelski, to typ powszechnego juŜ w I połowie XVII wieku styluarchitektonicznego, którego podstawy stworzyli dwaj, lubelscy muratorzywłoskiego pochodzenia- Rudolf Negroni i Jakub Balin. Pojęcie renesansu typulubelskiego do historii kultury wprowadził Władysław Tatarkiewicz. Jedną zpierwszorzędnych cech budowli w stylu renesansu lubelskiego są sztukateryjnelistwy sklepienne, detal wnętrza kościołów, pałaców i kamienic mieszczańskich,podkreślający artykulację i rytm ornamentem, o rodzimej formie i europejskiejgenezie. Jak pisze Wardzyński, genezy formalnej charakterystycznych "listewlubelskich i kaliskich" moŜemy się doszukać w tradycji budowlanej pograniczaszwajcarsko-lombardzkiego, w kantonach Ticino i Grigione oraz we włoskiejprowincji Como. Rozpowszechniły się tam one w twórczości lokalnychwarsztatów muratorskich i stiukatorskich, przenoszących rodzime wzorcestopniowo na obszar całej Europy, we Francji, Rzeszy Niemieckiej i krajachhabsburskich. Na terenie dawnej Rzeczypospolitej najwcześniejsze przykładytego typu dekoracji znajdujemy w kręgu architektury Lublina. Tamtejszy cechzdominowali na początku w. XVII artyści wywodzący się właśnie z Krainy Jezior.Dwaj najwybitniejsi architekci, Rudolf Negroni i Jakub Balin, są autoramipierwszej realizacji nowego stylu. Przebudowany przez nich w dwóch fazachkościół OO. Bernardynów w Lublinie otrzymał w latach 1605-1607 nowąstiukową dekorację sklepień w nawie środkowej i prezbiterium, opartą naosnowie sieciowej, nawiązującej do tradycyjnego na gruncie polskim układuŜeber późnogotyckiego sklepienia gwiaździstego. Przęsła naw bocznychskomponowano natomiast odmiennie, jako układy centralizujące, gdzie układ ipodziały sieci imitowały koliste bądź owoidalne czasze kopułowe. W miejscachzworników oraz w polach kasetonów wprowadzono stylizowane akantowerozety. W świątyni bernardyńskiej ustaliła się takŜe ostateczna forma i profilsamych listew. Ich grzbiet udekorowano pasem astragalu, ujętym po bokachćwierćprofilami z kimationem jońskim. Dekoracje te wykonano z pomocąrzeźbionych w drewnie form, które wypełniano gipsem. Po zastygnięciu masy,gotowe profile listew spajano z potynkowanym murem sklepienia zaprawąmurarską, komponując z kształtek wzór osnowy. Od początku dekoracje tepokrywano wielobarwną polichromią.(...) Począwszy od 2. połowy lat 20-tychStrona 41 z 74

More magazines by this user
Similar magazines