pobierz - KSOW

ksow.pl
  • No tags were found...

pobierz - KSOW

jesień/zima 03/2010Egzemplarz bezpłatnyBiuletyn Krajowej Sieci Obszarów WiejskichEuropejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich:Europa inwestująca w obszary wiejskie.Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach pomocy technicznejProgramu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007–2013Publikacja opracowana w Departamencie Rozwoju Obszarów Wiejskich Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju WsiInstytucja Zarządzająca Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007–2013Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi


76. Międzynarodowe Targi Grüne Woche„Polska …schmeckt!”Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi koordynuje przygotowania do prezentacji Polski podczas76. Międzynarodowych Targów Grüne Woche (IGW) w Berlinie. Targi te to najważniejsze i największebranżowe spotkanie producentów i przetwórców żywności z całego świata, w których w bieżącym rokuuczestniczyło 1589 wystawców z 56 krajów.Przyszłoroczna edycja targów, która odbędzie się w dniach 21–30 stycznia 2011 roku, będzie szczególnymwydarzeniem, gdyż Polska przyjęła tytuł Kraju Partnerskiego Targów Grüne Woche. Tytuł KrajuPartnerskiego targów IGW oznacza, że Polska, a tym samym polska żywność, będzie obecna we wszystkich działaniachpromocyjnych tej prestiżowej imprezy. Powierzenie roli Kraju Partnerskiego zwróci na Polskę i polską żywność wysokiejjakości zainteresowanie nie tylko publiczności i mediów niemieckich, ale także zyska szeroki, międzynarodowy wydźwięk.Jest to niezwykle ważne wydarzenie, które zdarza się raz na 20 lat.Hasło przewodnie: Polska obecność na IGW będzie odbywać się podhasłem „Polska …schmeckt!” – Polska smakuje. A nasze polskie smaki będziemożna spróbować podczas kulinarnej podróży przez Polskę. W podróży poPolsce pokażemy także dziedzictwo kulinarne, kulturowe, atrakcje turystycznePolski oraz naszą ofertę agroturystyczną. Poprzez prezentację polskiejżywności w postaci kulinarnej podróży po Polsce na polskim stoisku narodowym chcemy zachęcić Niemców do przyjechaniado Polski i spróbowania, a następnie kupienia tych samych specjałów na miejscu i zawiezienia ich do swojegokraju.Motyw przewodni: polskie owoce są cenione na całym świecie i są przedmiotem wielkiego zainteresowania konsumentówtakże na rynku niemieckim. Jednakże niewiele osób wie, że Polska należy do największych eksporterów jabłek naświecie. Dlatego też to właśnie jabłko z polskich sadów będzie elementem przewodnim polskiego stoiska narodowego orazwszystkich działań promocyjnych związanych z udziałem Polski w targach IGW.Polskie Stoisko Narodowe: tak jak w latach poprzednich hala 11.2., będzie miejscem polskiej prezentacji. Na powierzchniok. 800 m² zaprezentują się obok Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, województwa: małopolskie, wielkopolskie,łódzkie, lubuskie, dolnośląskie, warmińsko-mazurskie, zachodniopomorskie, lubelskie, kujawsko-pomorskieoraz Stowarzyszenie Producentów Ryb Jesiotrowatych, Konsorcjum: Stowarzyszenie Rzeźników i Wędliniarzy RP, PolskieZrzeszenie Producentów Bydła Mięsnego, Krajowa Rada Drobiarstwa, Związek Polskie Mięso, Unia Producentówi Pracodawców Przemysłu Mięsnego, Polska Agencja Informacji i Inwestycji Zagranicznych. Na stoisku resortu będziemożna uzyskać informacje na temat rolnictwa i gospodarki żywnościowej, projektów realizowanych dzięki środkomz PROW na lata 2007–2013 oraz spróbować smakołyki i uczestniczyć w warsztatach rękodzieła przygotowanych przezLokalne Grupy Działania: Związek Stowarzyszeń Na Rzecz Rozwoju Gmin Północnego Obszaru Wielkich Jezior Mazurskich(LGD 9), „Warmiński Zakątek”, „DorzeczeSłupi”, „Żywiecki Raj”, Spichlerz GórnegoŚląska oraz „Dolina Soły”. Wiele atrakcji, kulinarnychi artystycznych, dla odwiedzającychpolskie stoisko przygotowali także pozostaliwystawcy – województwo zachodniopomorskiezaprasza na pokaz przygotowywania rogaliświętomarcińskich, a w polskiej restauracjibędzie można spróbować m.in. potrawz Gęsi Białej Kołudzkiej.Podczas targów odbędą się także spotkaniabezpośrednie z potencjalnymi kontrahentaminiemieckimi, co pozwoli na zaistnieniew szerszym zakresie polskiej żywnościw niemieckich sklepach.Serdecznie zapraszamy.


Szanowni Państwo!Zbliża się koniec 2010 roku. Auraw tym roku nie sprzyjała rolnikom.Powódź dotknęła 124 tysiące gospodarstw.Zalanych bądź podtopionychzostało ponad 780 tys. ha.W mijającym roku żniwa były bardzotrudne. Utrata zbiorów, na któreczeka się cały rok, to wielki ciosdla każdego rolnika. Dlatego już1 czerwca rząd na mój wniosekprzyjął specjalny program pomocyposzkodowanym rolnikom. Ponadtowprowadzone zostało nowe działaniew ramach PROW 2007–2013– „Przywracanie potencjału produkcjirolnej zniszczonego w wynikuwystąpienia klęsk żywiołowychoraz wprowadzenie odpowiednichdziałań zapobiegawczych”. Pomocma formę refundacji do 90 proc.kosztów kwalifikowalnych, poniesionychprzez beneficjenta.Rolnictwo od zawsze borykałosię z różnymi problemami. Rząd,w którym pełnię zaszczytną funkcjęMinistra Rolnictwa, za jedenz głównych priorytetów uznajerozwój obszarów wiejskich. Zapewniam,że uczynię wszystko,aby nasza wieś rozwijała się, a rolnicyosiągnęli satysfakcję z ciężkiejpracy. Należy podkreślić, że właśniepolskie rolnictwo, mimo wieluprzeciwności i problemów, w ostatnich10–15 latach największy postępw rozwoju i w nowoczesności.Rolnicy najlepiej wykorzystująunijne środki. Wartość eksportu rolno-spożywczegoto ponad 12 proc.całego naszego eksportu. Ponadtocały czas utrzymuje się dodatni bilanswymiany handlowej na poziomieokoło 2,1 mld euro. Świadczyto o konkurencyjności polskiegorolnictwa, o bardzo dobrych produktach,które zdobywają uznanienie tylko na unijnym rynku, ale i narynkach trzecich.Krajowa Sieć Obszarów Wiejskichprowadząc szeroką akcję informacyjnąi promocyjną programów pomocyUnii Europejskiej przyczyniasię również do aktywizacji wsi i wykorzystaniaśrodków z programówpomocy dla wsi i rolnictwa.W związku ze zbliżającymi sięświętami Bożego Narodzenia pragnęzłożyć wszystkim rolnikomi ich rodzinom życzenia zdrowych,radosnych i pogodnych świąt orazprzyjemnego odpoczynku w gronienajbliższych. Życzę wszystkim takżedużo zdrowia i pomyślności orazdużo szczęścia i sprzyjającej pogodyw kolejnym roku. Niech każdy z naswykorzysta ten okres czasu jak najlepiejna przemyślenia i plany na roknastępny.Słowa podziękowania i życzeniapragnę skierować również do tych,którzy dobrze przygotowali polskichrolników do wykorzystania wszystkichmożliwości płynących z przystąpieniaPolski do Unii Europejskiej.Marek SawickiMinister Rolnictwai Rozwoju Wsi» W NUMERZEInformacje SekretariatuCentralnego KSOW 6Porozumienie między siecią Węgierskąa PolskąZdaniem praktyków 8Sonda - KSOW w praktyceJak skorzystać z wiedzynaukowców 10Współpraca KSOW i IRWiR PANWywiad 13Lokalne strategie rybackie szansąrozwoju lokalnych społecznościKSOW W WOJewództwieŚWIĘTOKRZYSKIM 16Działania sekretariatu regionalnegoKSOW na KielecczyźnieKSOW na SŁOWACJI 20Narodna siet' rozvoja vidiekaAktualności 24Młodzież potrzebuje bardziejprzykładów niż krytykiCenne cztery procentpomocy 26Pomoc Techniczna w PROWna lata 2007-2013Wyższa efektywnośći niższe koszty 28Projekty współpracy jako jednoz działań osi 4 LEADER w ramachPROW 2007-2013Z życia KSOW 31Wydarzenia i najbliższe plany działańw regionachfot. MRiRW1


» Informacje sekretariatu Centralnego KSOWKonferencja i podsumowaniekonkursu „Przyjazna Wieś”Z inicjatywy Krajowej Sieci Obszarów Wiejskichpo raz kolejny spotkali się przedstawiciele administracjirządowej, samorządów wszystkich szczeblii świata nauki, aby wspólnie zastanowić się nadprzyszłością polskiej wsi. Konferencja „Infrastrukturawiejska – drogą do sukcesu gospodarczegoregionów” była okazją do wymiany poglądów i doświadczeńna temat znaczenia rozwoju obszarówwiejskich dla wzrostu gospodarczego kraju. Konferencjęotworzył Paweł Pacek, PrzewodniczącyCentralnej Komisji Konkursowej „Przyjazna wieś”,zastępca dyrektora Departamentu Rozwoju ObszarówWiejskich. Artur Ławniczak – PodsekretarzStanu w MRiRW w swoim wystąpieniu podkreśliłznaczenie infrastruktury technicznej i społecznejdla poprawy jakości życia na wsi. Dr Mikołaj Niedekz Fundacji Rozwoju Gmin Polskich zapoznał obecnychz infrastrukturą instytucjonalną ekonomiispołecznej w Polsce i porównał z danymi z Włoch,Słowińskie Centrum Kultury w Klukach. Zdobywca I miejsca w kategoriiinfrastruktura społeczna. | Fot. Muzeum Pomorza Środkowego2w których np. tradycje spółdzielcze datuje się dopierood 1991 roku. Bilans był niestety niekorzystnydla naszego kraju. W panelu prowadzonym przezdr Monikę Król z Uniwersytetu Łódzkiego pojawiłsię istotny temat ekonomicznych, społecznychi ekologicznych czynników zrównoważonegorozwoju obszarów wiejskich. Ponadto w dyskusjiwziął udział dr inż. arch. Tomasz Majda z WydziałuOgrodnictwa i Architektury Krajobrazu SGGW,który zapoznał zebranych z rządowym projektemzmian w ustawie o planowaniu przestrzennym.Niezwykle ważne, z punktu widzenia budowyinfrastruktury na wsi, jest źródło finansowania.Finanse unijne są środkami publicznymi i ich wydatkowaniepodlega ścisłym regułom, np. ustawieo zamówieniach publicznych. Wpływ regulacjiprawnych na rozwój infrastruktury wiejskiej przedstawiładr Anna Górczyńska z Uniwersytetu Łódzkiego.Zachęcała też przedstawicieli samorządówdo korzystania z partnerstwa publicznoprywatnego,które po nowelizacji ustawypozwala podzielić pomiędzy partnerównie tylko koszty, ale także ryzyko związanez inwestycją. Stronę społeczną reprezentowalidr Mikołaj Niedek oraz Wojciech Petera,redaktor naczelny „Polskiej wsi”. Wszystkiewystąpienia były przyczynkiem do ożywionejdyskusji.Konferencja była także okazją do podsumowaniakonkursu „Przyjazna wieś”. Nagrodyi podziękowania Ministra Rolnictwai Rozwoju Wsi wszystkim uczestnikom etapuogólnopolskiego konkursu wręczyli: ArturŁawniczak – Podsekretarz Stanu w MRiRWi Ryszard Pazura – Dyrektor Fundacji ProgramówPomocy dla Rolnictwa FAPA. W tymroku po raz pierwszy FAPA przyznała nagrodęspecjalną „ekomiejsce” dla projektu,który wykorzystuje ekologiczne techno-


» Informacje sekretariatu Centralnego KSOWBudowa infrastruktury ośrodka sportów zimowych „Góra Czterech Wiatrów”.Zdobywca I miejsca w kategorii infrastruktura techniczna | Fot. Gmina Mrągowologie i uwzględnia zasady ochrony środowiska,np. stosuje odnawialne źródła energii. Wyróżnienieotrzymała Gmina Osjaków za zainstalowaniesolarów do ogrzewania hali sportowej jako nowoczesnegoi odnawialnego źródła zasilania instalacjiciepłej wody i centralnego ogrzewania. Kolejnośćprojektów na liście rankingowej w etapieogólnopolskim konkursu ustaliła Centralna KomisjaKonkursowa, powołana przez Ministra Rolnictwai Rozwoju Wsi.W kategorii infrastruktury społecznej zwyciężyli:• I miejsce – Muzeum Pomorza Środkowego,woj. pomorskie za realizację projektu „SłowińskieCentrum Kultury w Klukach”.• II miejsce – gmina Karlino, woj. zachodniopomorskieza realizację projektu „Budowa świetlicywiejskiej w Pobłociu Wielkim”.• III miejsce – gmina Komorniki, woj. wielkopolskieza realizację projektu „Budowa sali pełnowymiarowejprzy gimnazjum w Komornikach”.W kategorii technicznej laureatami zostali:• I miejsce – gmina Mrągowo, woj. warmińsko–mazurskie, za realizację projektu „Budowa infrastrukturyośrodka sportów zimowych „GóraCzterech Wiatrów”.• II miejsce – gmina Węgierska Górka, woj. śląskie,za realizację projektu „Rozbudowa bazyturystycznej”.• III miejsce – gmina Chocianów, woj. dolnośląskieza realizację projektu „Rewaloryzacja zabytkowegocentrum miasta”.Gratulujemy laureatom i uczestnikom finału. Informacjeo konkursie oraz projektach zgłoszonych doetapu ogólnopolskiego znajdują się również w baziedobrych praktyk na stronie www.ksow.gov.pl.Paweł PacekPrzewodniczący Centralnej Komisji Konkursowej,Zastępca Dyrektora Departamentu RozwojuObszarów Wiejskich@ pawel.pacek@minrol.gov.pl3


The EU Agriculture Commissioner Dacian Cioloş attendedthe 8th ‘Salone del Gusto’ celebration of foodculture, in Turin from 21-25 October, organised by theNGO Slow Food (www.slowfood.com) in collaborationwith the Piedmont region and the city of Turin.This highly anticipated event brought together foodproducers and consumers from all over the worldto promote sustainable local food production, inharmony with the environment. The EN RD ContactPoint assisted with presentations of rural developmentprojects, on quality and organic food production.For further information, click here.We are delighted to announce that the revamped ENRD website is now live! The website now allows forbetter access to information, including an interactivemap of the EU-27. There is also a brand new homepageand improved newsreel, containing images and a‘story of the month’ section, where we turn the focuson you for our ‘project of the month’ and ‘NRN Focus’.The new site also boasts a media gallery, with photosand videos from EN RD events, as well as rural developmentimages from all across Europe. If you haveimages/videos or any news you’d like to share with us,do let us know at info@enrd.eu.Click here for the new website…enjoy!The Directorate-General of Agriculture and RuralDevelopment, with the support of the EN RD ContactPoint, is organising a ‘new LAG’ event to take placein Brussels on January 19-20, 2011. Some 300 LAGsare expected to take part in the event, which aims toprovide new LAGs with advice and further trainingrelating to: previous experience in terms of Leader implementation;how to efficiently implement their LocalDevelopment Strategy; and best-practice in terms oftransnational cooperation (TNC). NRNs will also berepresented at the event, as well as European organisationssuch as ELARD (European Leader Association forrural development)..This Communication looks at the future On this basis, the future CAP should become ainstruments that might be suitable for best more sustainable, balanced, targeted, effective,achieving the three main CAP objectives: and less complicated policy, more accountableviable food production (the provision of safe to the needs and expectations of the EU.and sufficient food supplies, in the context ofgrowing global demand, economic crisis and Rural Development policy has enhanced themuch greater market volatility to contribute economic, environmental and social sustainabilityof the farming sector and rural areas,to food security); sustainable management ofnatural resources and climate action (farmers but there are strong calls to fully integrate environmental,as well as climate change and in-often have to put environmental considerationsahead of economicnovation related considerationsconsiderations – butinto all programmes acrosssuch costs are notthe board. In order to berewarded by themore effective, a movemarket); andtowards a more outcomebasedapproach has beenmaintaining theterritorial balancesuggested, possibly withand diversity ofquantified targets. Attentionrural areas (agricultureremainsof young and new farmers andis drawn to the specific needsa major economicto the importance of direct salesand social drivingand local markets. The Leader approachis to be further integrated.force in rural areas,and an important factor inmaintaining a living countryside).The Commission will present formal legislativeproposals in mid-2011. Contributions areThe options for reform consist of both major now invited towards the impact assessmentchanges that require a new design, and improvementsof those elements, which have is from 23 November 2010 to 25 January 2011.on CAP proposals; the period of consultationproven their usefulness in its current design. Click herePlease note: ‘Rur@l News‘ is an online publication; for further information, please go to http://enrd.ec.europa.eu» Informacje z Sekretariatu Centralnego KSOWPortale jako najlepsze źródła informacjifot. archiwum4Publikacje ENRD.W poprzednich numerach Biuletynu informowaliśmyo portalu ENRD http://enrd.ec.europa.eu i portaluKSOW www.ksow.gov.pl. Są to ważne narzędziado efektywnego i szybkiego przekazywania informacjii wiedzy na temat szeroko rozumianego rozwojuobszarów wiejskich wśród podmiotów zaangażowanychw ich rozwój oraz instytucji wchodzącychw skład struktury KSOW.Na portalu ENRD publikowany jest co miesiąc Rur@lNews – newsletter Europejskiej Sieci ObszarówWiejskich. Znajdą w nim Państwo zawsze aktualnewiadomości o konferencjach, seminariach i innychimprezach współorganizowanych przez ENRD. Zamieszczanesą również informacje o broszurachi publikacjach wydawanych w ramach działalnościENRD. W numerze z października br. znajdują sięrównież informacje dotyczące Polski.Na portalu ENRD cyklicznie, co kilka miesięcy,zamieszczany jest także przegląd EU Rulal Review(Przegląd obszarów wiejskich UE) w wersji edytowalnej.Niektóre numery tłumaczone są także na językpolski. Dotychczas ukazało się ich pięć. Przeglądy zawierająwiele informacji istotnych dla rozwoju obszarówwiejskich. W artykułach przedstawiane są najważniejszeproblemy rozwoju obszarów wiejskichi działania UE, podejmowane dla zahamowania niekorzystnychzjawisk występujących na tych obszarach.Przedstawiają przykłady dobrych praktyk inspirującychdo rozwoju kreatywności i innowacyjności.Zachęcają mieszkańców wsi doaktywizacji oraz działań zapobiegającychdegradacji środowiska.Podkreślają koniecznośćzrównoważonegorozwoju obszarów wiejskich,który zapewniład przestrzennyi ochronę krajobrazu.Na stronach portaluKSOW utworzonazostała zakładka„Biuletyn KSOW” oraz„Publikacje”, w której zamieszczonodotychczas wydane Biuletyny KSOWoraz bazę publikacji wydawanych w ramach działalnościKSOW. Artykuły mają postać plików pdf. Możnawięc je nie tylko czytać, ale i drukować w całości lubwybrane ich fragmenty. Zakładka „Publikacje” mazałożoną podzakładkę „Biblioteka KSOW”, w którejzamieszczane są wydawnictwa sekretariatów regionalnych.Michał MarciniakDyrektor Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskichw Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju WsiPrzykłady publikacji KSOW.E N R D R E P O RTSalone del Gusto, Turin21-25 OctoberREVAMPED EN RD WEBSITENOW LIVE!‘New LAGs’ Invited to BrusselsRUR @ LNovember EN 2010E N R D N e w s l e t t e rNEWSP O L I C Y B R I E FCommission Outlines Blueprintfor CAP after 2013The European Commission has published a Communication on the “CommonAgricultural Policy (CAP) towards 2020 – Meeting the food, natural resourcesand territorial challenges of the future”. It sets out broad orientations to makeEuropean agriculture and rural areas more dynamic, competitive and effective,in responding to the ‘Europe 2020’ vision of stimulating sustainable,smart and inclusive growth.Connecting Rural Europeh t t p : / / e n rd . e c . e u ro p a . e u


» Informacje z Sekretariatu Centralnego KSOWciego Węgierskiego Dnia Rolnictwa (The III HungarianRural Day).Konferencja towarzysząca Trzeciemu WęgierskiemuDniu Rolnictwa poświęcona była istotnymproblemom rozwoju rolnictwa węgierskiegooraz Wspólnej Polityce Rolnej. Konferencjęotworzył Minister Węgierskiego MinisterstwaRolnictwa dr Fazekas Sándor. Podsekretarz StanuArtur Ławniczak przedstawił założenia reformyWspólnej Polityki Rolnej oraz najważniejsze działaniadla rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskichw Polsce.Ze strony polskiej w spotkaniu udział wzięlirównież:Wanda Chmielewska-Gill (FundacjaProgramów Pomocy dla Rolnictwa – FAPA– partner KSOW), Karol Dobrowolski (WiceprezesWarszawskiego Rolno-Spożywczego RynkuHurtowego SA – partner KSOW), Andrzej Sobieszek,główny specjalista w Wydziale – SekretariatCentralny Krajowej Sieci Obszarów Wiejskichoraz Łukasz Tomczak, starszy specjalistaw Wydziale LEADER Departamentu RozwojuObszarów Wiejskich.Wizyta delegacji Sekretariatu Centralnego KrajowejSieci Obszarów Wiejskich na Węgrzech byłaodpowiedzią na wizytę przedstawicieli WęgierskiejSieci w Polsce, która odbyła się 17 sierpnia br.Szczegółową informację o podpisaniu porozumieniamożna znaleźćna węgierskiej stronieinternetowej www.mnvh.eu.SekretariatCentralny KSOW@ ksow@minrol.gov.pl„Polak, Węgier dwa bratanki”.Lajos Mikula (z prawej) – SekretarzGeneralny Krajowej Sieci ObszarówWiejskich na Węgrzechi Przemysław Saltarski – NaczelnikWydziału Sekretariat CentralnyKrajowej Sieci Obszarów Wiejskichw Polsce.| Fot. W. PeteraV Posiedzenie Grupy Roboczej ds. KSOW25-26 listopada br. odbyło się V posiedzenieGrupy Roboczej ds. Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich.Jako miejsce posiedzenia wybrano CentrumDoradztwa Rolniczego Oddział w Radomiu. Byłato również okazja pokazania uczestnikom posiedzeniadziałalności CDR. Uczestnicy zwiedzili doświadczalnegospodarstwo ekologiczne oraz centrumkształcenie praktycznego pokazującego, jakzorganizować przetwórstwo produktów rolnychna małą skalę. Gośćmi honorowymi byli tym razemprzedstawiciele Słowackiej Krajowej Sieci ObszarówWiejskich na czele z jej szefową Malviną Gondovą.Na posiedzeniu omawiano szczegółowo plandziałania KSOW oraz inne sprawy dotyczące zmianw jego funkcjonowaniu.Szczegółowa informacja na temat rezultatówposiedzenia zostanie przedstawiona w następnymnumerze Biuletynu.7


» Zdaniem praktykówSonda - KSOW w praktyceWojciech Petera, Wojciech.Petera@wp.plAdam Pacocha – Departament Rolnictwa i Rozwoju ObszarówWiejskich i Środowiska Urzędu Marszałkowskiego WojewództwaŚwiętokrzyskiegoDla nas jest to przede wszystkim wsparcie dla producentów żywności,grup producenckich, rolników i przetwórców. Dzięki środkomfinansowym pozyskiwanym z Sekretariatu Regionalnego KrajowejSieci Obszarów Wiejskich możemy promować nasze regionalne smakołyki,uczestnicząc w różnego rodzaju targach, wystawach czy konferencjachoraz w audycjach radiowych i telewizyjnych, poświeconychpromocji dziedzictwa kulinarnego. Organizujemy różnego rodzajuszkolenia, konferencje czy wyjazdy studyjne, dotyczące między innymiproduktów lokalnych i regionalnych oraz pozyskiwania energii odnawialnejza pieniądze, które udało nam się zdobyć za pośrednictwemKSOW. W mojej ocenie jesteśmy jednym z nielicznych województww Polsce, które bardzo efektywnie i w dużym zakresie wykorzystujeunijne pieniądze właśnie poprzez KSOW.Krzysztof Masiuk – Centrum Wspierania Inicjatyw Pozarządowych– Stowarzyszenie Europa Nasz DomDzięki Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich środowiska lokalne mogą realizowaćnowe wyzwania. Na szczeblu regionalnym, szczególnie ważne są działaniaupowszechniające najlepsze praktyki co do przygotowywania i realizacji projektówz zakresu rolnictwa i rewitalizacji obszarów wiejskich. Stowarzyszenie jest aktywniezaangażowane w rozwój obszarów wiejskich i jest partnerem KSOW. Od wielulat koncentruje swoją działalność w trzech dziedzinach: edukacji, ochrony środowiskai integracji europejskiej. Zorganizowało szereg spotkań i konferencji z zakresueuropejskich systemów ubezpieczeń społecznych, finansowania projektów ekologicznych,finansowania gospodarki odpadami, rozwoju infrastruktury turystycznej,szans polskiego rolnictwa w Unii Europejskiej. Najważniejszym przedsięwzięciemStowarzyszenia jest ogólnopolski Konkurs Ekologiczny „Przyjaźni Środowisku” podPatronatem Honorowym Prezydenta RP, organizowany cyklicznie od 10 lat. Konkursnagradza najlepsze samorządy, przedsiębiorstwa, szkoły i media za działaniadla poprawy stanu środowiska naturalnego. Według dziennikarzy Konkurs jestuważany za najbardziej opiniotwórczy konkurs w dziedzinie ekologii. Niezmierniecieszy mnie fakt, że współpraca z KSOW i realizacja działań związanych z rozpowszechnianiemwiedzy m.in. w zakresie ochrony środowiska, ekologii na obszarachwiejskich przyczyni się do efektywniejszej realizacji nowych projektów.8


» Jak skorzystać z wiedzy naukowcówWspółpraca Krajowej SieciObszarów Wiejskich i Instytutu RozwojuWsi i Rolnictwa PANTo nie przypadek, że na stronieinternetowej KSOW znalazłosię przejście do strony InstytutuRozwoju Wsi i Rolnictwa PAN.Od pewnego czasu Instytutwspółpracuje ze strukturamiKSOW i wydaje się, że współdziałanie to – korzystnedla obu stron – będzie się dalej rozwijać.Warto więc nieco szerzej pokazać, czym zajmujesię Instytut. IRWiR PAN jest jedną z bardzo wieluplacówek naukowych badających problemyzwiązane ze wsią, jednak znakomita ich większośćto instytuty z zakresu nauk rolniczych lubzajmujące się jednym, konkretnym, aspektemproblemów wiejskich. Wśród nich IRWiR wyróżniasię tym, że jako przedmiot swoich zainteresowaćobrał problematykę bardzo szeroką, doktórej podchodzi interdyscyplinarnie. Najogólniejmożna powiedzieć, że przedmiotem badańIRWiR jest wieś traktowana jako środowiskospołeczno-ekonomiczne – przestrzeń zarównow sensie geograficznym, gospodarczym, jaki społecznym, stanowiąca miejsce zamieszkaniaok. 38 proc. ludności kraju. Środowisko topowinno stawać się przyjazne mieszkańcom,stwarzać warunki do uzyskiwania dochodówna wystarczającym poziomie, do zaspokajaniaaspiracji edukacyjnych i kulturalnych mieszkańców,dawać im dostęp do usług publicznych,takich jak opieka zdrowotna, zapewnienie bezpieczeństwaitp. na poziomie nie gorszym niżmiasto zapewnia swoim mieszkańcom.Instytut działa w strukturze Polskiej AkademiiNauk i to powoduje, że nie jest on zależny odżadnych nacisków ze strony administracji państwowej.W swojej pracy opiera się wyłączniena zasadach obowiązujących w nauce. Jedynymkryterium, według którego funkcjonuje, jestkryterium prawdy naukowej. W konsekwencji– wyniki analiz prowadzonych przez IRWiR10wyróżnia to, że nie zawsze sąone zgodne z tym, co władzepaństwa w danym momenciechciałyby słyszeć, ale są zawszerzetelnie uzasadnione.W przyszłym roku Instytutobchodzić będzie czterdziestolecie istnienia.W ciągu tego czasu problematyka badańulegała ewolucji, zajmowaliśmy się międzyinnymi przemianami w tzw. rolnictwie chłopsko-robotniczym,kształtowaniem się samorządnościlokalnej, związkami gospodarczymimiędzy wsią i małymi miastami, procesamizmniejszania się udziału rolnictwa w kształtowaniusię struktury źródeł utrzymania ludnościwiejskiej, przemianami w kulturze wsi,w edukacji, migracjami między wsią i miastem,przedsiębiorczością, wiejskim rynkiempracy i wieloma innymi tematami. W ostatniejdekadzie znaczny udział w problematyce badawczejInstytutu zajęły tematy związane z integracjąze strukturami unijnymi. W ich wynikupowstała ogromna liczba ekspertyz zarównodla instytucji krajowych, takich jak KancelariaPrezydenta RP, Sejm, Senat, kilka ministerstw,a także dla organizacji międzynarodowych, takichjak np. Bank Światowy.Stan i kierunki rozwoju polskiej wsiZnakomita większość problematyki podejmowanejprzez Instytut to kwestie bardzo ważnedla ludności wiejskiej. Ich dobre rozpoznaniei zaplanowanie przyszłych kierunków przemianzdecyduje o tym, jak będzie się żyło na wsi, czywieś będzie zamożna, a jej mieszkańcy zadowoleniz warunków, jakie im stwarza, czy też będąw dalszym ciągu żyli w przekonaniu, że najlepszymsposobem na poprawę warunków życiapozostaje opuszczenie jej i przeniesienie się domiasta lub w jego najbliższe sąsiedztwo. Cele


» Jak skorzystać z wiedzy naukowcówproblem dostępności dodóbr i usług, a także dorynków pracy.Pałac Staszica, czyli najbardziej znany obiekt Polskiej Akademii Nauk. | Fot. archiwum IRWIR PANInstytutu są więc w ogromnym stopniu zbieżnez tymi, które realizuje KSOW.W pracach Instytutu bardzo wyraźnie zaznaczonajest różnica między wsią a rolnictwem,co często jest mylone w potocznym rozumowaniu.Dziś zaledwie nieco więcej niż połowarodzin wiejskich związana jest z gospodarstwemrolnym, a mniej niż co czwarty mieszkaniecwsi utrzymuje się z pracy w rolnictwie.I choć rolnictwo stanowi jedną z głównychczęści gospodarki na wsi, to nie ono dziś decydujeo „wiejskości”. Dziś „wieś” to przedewszystkim rozproszenie przestrzenne małychmiejscowości, charakterystyczne dla nich stosunkisąsiedzkie, lepszy kontakt z naturą, słabiejprzekształconym krajobrazem, a takżeśrodowiskiem naturalnym zachowanym w staniebardziej korzystnym. Ale wieś to równieżproblemy, jakie stwarza dostępność do rynkupracy, do placówek medycznych, oświatowychitp. Odległość ta, związana z rozproszeniemprzestrzennym skupisk mieszkańców obszarówwiejskich, powoduje, że gorszy jest ichdostęp do edukacji, miejsc pracy, placówekkultury, opieki zdrowotnej itd. Przełamywanietej bariery przestrzenności wsi wymaga wieludziałań z zakresu rozwoju infrastruktury drogowej,komunikacyjnej, dostępności do Internetu,uzupełniania dostępu do telefonii komórkowej,upowszechniania cyfrowej telewizjiitp. Rozwój infrastruktury wiejskiej to nie tylkowodociągi i kanalizacja, ale przede wszystkimZróżnicowaniepolskiej wsiW IRWiR już od dawnazwracamy uwagę na to, żew Polsce „wieś” jest bardzosilnie zróżnicowana i jeślinp. mówimy o „wiejskimrynku pracy”, to łączymyw jedno pojęcie skrajnieróżne sytuacje. W rzeczywistości nie istnieje takirynek, ale wiele lokalnych rynków, bardzo różniącychsię między sobą. Zupełnie inne problemywystępują w rejonach Polski Południowo-Wschodniej, w których przeciętna wioska maponad tysiąc mieszkańców, zwartą zabudowęi z reguły dobre połączenie drogowe z sąsiednimii najbliższym miastem, a inne w rejonach,w których wioski mają ok. 100 mieszkańcówi rozproszoną zabudowę.W rezultacie w Polsce mamy obszary wiejskie,na których zaludnienie przyrasta, rolnictwostopniowo zanika lub zmienia swój charakter,nastawia się na potrzeby sąsiedniego miasta(specjalizuje się w nowalijkach, owocach trudnychw transporcie i przechowywaniu) i takie,na których zmniejsza się zaludnienie, niekiedywyludniają się i zanikają całe wioski, a wśródmieszkańców – ze względu na odpływ młodzieży– powiększa się udział osób starych.Wzrasta poziom edukacjiStatystycznie poprawia się struktura wykształceniamieszkańców wsi – prawie co drugiwiejski maturzysta podejmuje dalszą naukę.Okazuje się jednak, że młodzież wiejska częściejtrafia do słabszych uczelni i na mniej ambitnea bardziej praktyczne kierunki. Do wyjątkównależą studenci pochodzący ze wsi natakich kierunkach jak matematyka, astronomiaczy filozofia. Częściej wybierają pedagogikęczy pielęgniarstwo. Badania pokazują, że niedlatego, żeby byli mniej zdolni czy gorzej przy-11


» Jak skorzystać z wiedzy naukowcówgotowani przez szkoły średnie, ale raczej jestto związane z ich mniejszą wiarą w siebie.Najnowsza publikacja IRWiR.Dostęp do programów i informacjiProgramy rozwoju obszarów wiejskich kładąogromny nacisk na aktywność społecznościwiejskich w poszukiwaniu kierunków rozwoju,w oparciu o potencjał tkwiący w społecznościachlokalnych. Między innymi temu celowisłuży Program Odnowy Wsi, budowa KrajowychSieci Obszarów Wiejskich czy programy typuLEADER. Temu też służy nacisk na budowę lokalnychplanów strategicznych i pobudzaniedyskusji na temat tych planów całych społeczności.W praktyce wiele z działań prowadzonychw ramach tych programów stanowi bardzo pozytywneprzykłady aktywności i pomysłowości,ale można również spotkać takie, które wykazująsię dużą nieporadnością i niezrozumieniemproblemów.W pracach Instytutu Rozwoju Wsi i Rolnictwamożna doszukać się wielu przydatnych wskazówekdla lokalnych liderów życia społecznego.Doświadczenia badawcze często formułowanesą jednak w języku trudnym dla niespecjalistów,z reguły publikowane w książkach o charakterzenaukowym w bardzo małym nakładzie. Z tegowzględu, podejmując współpracę z KSOW,Instytut co pewien czas będzie udostępniałw formie skróconej wyniki swoich badań, za pośrednictwemBiuletynu KSOW oraz na stronieinternetowej Sieci.Na stronie internetowej www.irwirpan.waw.pl zamieszczona jest informacja o publikacjachinstytutu. W ramach przedstawionej serii „ProblemyRozwoju Wsi i Rolnictwa” przedstawianesą publikacje pokazujące rezultaty realizowanychw Instytucie zadań naukowo-badawczycho charakterze teoretycznym, metodologicznymoraz empirycznym. W roku 2007 powstała nowaseria wydawnicza „Studia i monografie”, którasłuży popularyzacji dorobku naukowego pracowników,zwłaszcza wykonywanego w ramachplanów naukowych. Instytut wydaje równieżkwartalnik „Wieś i Rolnictwo”. Kontynuując dobrątradycję tego czasopisma, stara się przekazaćswoim czytelnikom możliwie pełną i aktualnąwiedzę o przemianach, dokonujących sięw rolnictwie i na polskiej wsi, zarówno w ujęciulokalnym, krajowym, europejskim, jak i w perspektywieglobalnej.Wspólnie z Ministerstwem Rolnictwa i RozwojuWsi przewidujemy również organizowanie konferencjiszkoleniowych przybliżających uczestnikomwyniki najważniejszych badań naukowych interesującychdla praktyków. W czerwcu 2010 roku odbyłasię w Warszawie pierwsza konferencja, dotyczącazróżnicowania przestrzennego polskiej wsi.W planach są kolejne takie spotkania.Pracownicy Instytutu uczestniczą w pracachTematycznych Grup Roboczych KSOW oraz w innychciałach doradczych działających przy MinisterstwieRolnictwa i Rozwoju Wsi. Za pośrednictwemplanowanych konferencji szkoleniowychoraz przez udostępnianie wyników badań w BiuletynieKSOW chcemy, aby były one przydatne równieżanimatorom życia społecznego, działającymna szczeblu powiatowym i lokalnym.prof. dr hab. Andrzej RosnerDyrektor IRWiR PAN, Autor ok. 300 publikacji naukowych,Redaktor naczelny serii ksiażkowej „Problemy RozwojuWsi i Rolnictwa”12


Lokalne strategie rybackieszansą rozwoju lokalnychspołeczności» WywiadZ Kazimierzem Plocke, sekretarzem stanu w Ministerstwie Rolnictwai Rozwoju Wsi rozmawia Wojciech PeteraJakie możliwości dla rozwojulokalnych społeczności oferujeProgram Operacyjny „Zrównoważonyrozwój sektora rybołówstwai nadbrzeżnych obszarów rybackich2007–2013”?Realizacją operacji w ramachwdrażania lokalnychstrategii rozwoju obszarówrybackich (LSROR), przygotowanychprzez Lokalne GrupyRybackie, mogą być zainteresowaniprzede wszystkimmieszkańcy gmin, które przystąpiłydo lokalnych gruprybackich. Realizacja LSRORpowinna się przyczynić dopoprawienia konkurencyjnościi jakości życia na danymobszarze. Oś 4 to dlamieszkańców gmin bogataoferta operacji, na realizację których mogą uzyskaćpotrzebne środki finansowe. W ramach osi 4możliwe będzie rozpoczęcie własnej działalnościgospodarczej, dofinansowanie już prowadzonejfirmy lub rozpoczęcie inwestycji poprawiającychsieć usług na obszarze.Szczególne miejsce wśród beneficjentów osi 4zajmują rybacy. Będą oni mogli liczyć na dofinansowanieoperacji związanych z restrukturyzacjądziałalności gospodarczej i tworzeniem dodatkowychmiejsc pracy poza tym sektorem. Ponadtow ramach osi priorytetowej 4 będą finansowaneoperacje, które maja na celu podnoszenie wartościproduktów rybactwa. Lokalne produkty rybackieczęsto nie są dobrze rozreklamowane, a ichsieć dystrybucji jest nierozwinięta ze względu nabrak środków finansowych. Wskazywały to częstow swoich strategiach same LGR. Oś 4 umożliwi zatemrozpropagowanie tych produktów i uczynieniez nich magnesu gotowego przyciągać rzeszeturystów i konsumentów ciekawych nowych smakówi tradycyjnych potraw w nowych odsłonach.Jest to szczególnie ważne dla rodzinnych gospodarstwrybackich, ponieważ stwarza możliwość13


» Wywiadzwiększenia dochodów i rozszerzenia działalności.W ten sposób pojawia się dodatkowa szansa narozwój turystyki i agroturystyki, szczególnie dla gospodarstwi przedsiębiorstw prowadzących działalnośćrybacką. Warto zauważyć, że rozwój takiejdziałalności napędza rozwój całej lokalnej gospodarki,od punktów gastronomicznych i atrakcji turystycznychpo rozwój lokalnego przemysłu.Inne możliwości oferowane przez oś 4 zainteresująlokalne organizacje społeczne. Za przykładmoże służyć organizowanie kół zainteresowań dladzieci, tworzenie muzeów, czy organizowanie imprezkulturalnych. Organizacje ekologiczne, któresą zaangażowane w ochronę lokalnego dziedzictwaprzyrodniczego wskazywały w LSROR nachęć realizacji operacji polegających na zabezpieczeniupomników przyrody oraz odbudowę szlakówwodnych.Czym zajmują się Lokalne Grupy Rybackie?LGR zajmują się wyborem operacji do dofinansowania,złożonych przez przyszłych beneficjentówosi priorytetowej 4. LGR będą wybierać teoperacje, które najlepiej wpisują się w realizacjęlokalnych strategii rozwoju obszarów rybackich(LSROR). LSROR została opracowane przez LGRw oparciu o społeczne konsultacje przedstawicielirybaków, gmin i organizacji społecznych.Wybrane operacje LGR będzie przekazywać samorządowiwojewództwa, który zajmie się dalsząweryfikacją wniosku beneficjenta pod względemformalnym.Wspomniany wybór operacji to podstawowe,ale nie jedyne zadanie LGR. Grupy muszą równieżprowadzić działalność informacyjną, przybliżającąprzyszłym beneficjentom możliwości, jakiedaje im oś 4 PO RYBY 2007–2013. Muszą równieżprzybliżać beneficjentom główne cele i założeniaLSROR, a w razie potrzeby modyfikować jej treść,stosownie do lokalnych potrzeb i uwarunkowań.Czy regiony związane z rybactwem mają szansę na rozwójdzięki działalności Lokalnych Grup Rybackich?Celem Lokalnej Strategii Rozwoju ObszarówRybackich jest poprawa jakości życia mieszkańcówna danym obszarze, poprzez realizacjęoperacji zgodnych z LSROR. Realizacja LSRORprzyczyni się do rozwiązania wielu problemów,z którymi borykają się regiony zależne od rybactwa.Należą do nich szczególnie: zanik sektorarybackiego, niewystarczająca promocja lokalnychproduktów rybactwa oraz brak środkówfinansowych na ich dystrybucję. Z możliwości,które oferuje oś 4 bezpośrednio i przede wszystkimskorzystać powinni mieszkańcy obszaru objętegoLSROR. Ważnym celem osi 4 jest wsparcielokalnych przedsiębiorstw i gospodarstw,poprzez wytwarzanie i promocję lokalnych produktów,np.: z karpia, pstrąga, dorsza itp., rozwójturystyki i aquaturystyki jako rozszerzenieźródła dochodów gospodarstw prowadzącychdziałalność rybacką i inwestycje przyczyniającesię do integracji lokalnych społeczności, poszerzeniadostępu do Internetu, rozwoju zainteresowańoraz wydarzeń kulturalnych na poziomielokalnym i regionalnym. Wszystkie te czynnikiwpłyną na rozwój regionu oraz społecznościlokalnych pod względem gospodarczym, kulturalnymi społecznym.Dziękuję za rozmowę.14


» Zasłyszane na antenieWieś na antenie Polskiego RadiaTematyka wiejska jest obecna na anteniePolskiego Radia od samego początku istnieniatej instytucji. W latach powojennychw Programie 1 PR przez kilkadziesiąt latfunkcjonowała Redakcji Rolna. Jej początkisięgają 1947 roku. Jako formalna strukturaprzestała istnieć w 2007 roku razem z redakcjąekonomiczną. Nadal jednak tematykarolnicza jest obecna na jego antenie.„Złoty wiek” Redakcji Rolnej to lata 70.ubiegłego stulecia, kiedy to dziennie emitowanow I i II Programie PR ponad 100 minut różnychaudycji i programów dotyczących wsi i rolnictwa.Przypomnę choćby takie audycje jak: RolniczyKwadrans, Zielony Rynek, Ze wsi i o wsi, NaukowcyRolnikom, Kiermasz pod Kogutkiem czy ZieloneStudio, w ramach którego nadawana była też naszanajstarsza antenowa pozycja – Poranne RozmaitościRolnicze. I tylko ta audycja przetrwała dodziś w prawie niezmienionej formie i w tym czasieantenowym. I choć na „dzień dobry” nie pieje jużsłynny kogut spod Sochaczewa, to – jak mówiąnasi wierni słuchacze – audycja porusza bardzoistotne i ważne problemy naszych słuchaczy.Ich zakres tematyczny zmieniał się w ciągu minionegopółwiecza, bo też inne było rolnictwozaraz po wojnie, czy w latach 70. a inne jest teraz,w XXI wieku, zwłaszcza zaś po wejściu do UniiEuropejskiej. Toteż obecnie tematyka PorannychRozmaitości Rolniczych, poza aktualnymi sprawamidotyczącymi bieżącej polityki rolnej, nowościaminaukowymi i technicznymi, problemamiopłacalności produkcji czy kwestiami dotyczącymiszeroko rozumianych zmian, jakie dokonują sięna polskiej wsi, koncentruje się głównie na problemachdotyczących dostosowania gospodarstw dowymogów unijnych oraz informowaniu i wskazywaniurolnikom możliwości korzystania z różnorodnejpomocy, programów i funduszy WspólnejPolityki Rolnej.Wspominając ponad 60-letnią historię programówrolniczych na antenie Polskiego Radia, niemożna pominąć ludzi, którzy te programy tworzyli.Najstarsi i najbardziej znani z nich to inż. StanisławTarkowski, autor słynnej Skrzynki Rolniczej, orazred. Andrzej Zalewski, do dziś czynny na antenieJedynki jako autor Eko Radia. Inne znane i pamiętanez anteny nazwiska to Jerzy Zagórny czy MariaKujawska, autorzy chętnie słuchanych i zawsze wyczekiwanychfelietonów o najbardziej aktualnychproblemach ludzi mieszkających i pracujących nawsi, choć nie zawsze rolników. Jedną z najbardziejbarwnych postaci w redakcji był Maciej Grozdow.Jego pasją były reportaże z życia wsi.Warto też wspomnieć red. Teresę Łozińską,przez lata kojarzoną z Kiermaszem pod Kogutkiem,no i przede wszystkim kierownikówredakcji, jak: Kazimierz Gwiazdowicz, BolesławKajdy, Jerzy Wasio, Stanisław Staszewski,Andrzej Dobrowolski czy ostatni jej szef – JanZwoliński.W tej chwili tematyka rolna i wiejska jestobecna w audycji Poranne Rozmaitości Rolnicze,które są nadawane codziennie od poniedziałkudo soboty w godzinach 5.00–6.00 orazsporadycznie w pasmach po 8.40 i 12.30.Teresa MartykaPolskie Radio Program I@ teresa.martyka@polskieradio.pl15


» KSOW w woj. świętokrzyskimDziałania SekretariatuRegionalnego Krajowej Sieci ObszarówWiejskich na KielecczyźnieCzy po roku działalności Krajowej SieciObszarów Wiejskich można już mówićo doświadczeniach płynących z jej okresu„niemowlęcego”? Można z całą pewnościąstwierdzić, że Sieć jest na pewnoniezbędna. Na listę partnerów KSOWw woj. świętokrzyskim wpisało się ponad 100podmiotów z sektora publicznego, pozarządowegooraz prywatnego. Odnotowujemy corazwięcej inicjatyw płynących od naszych partnerów,często jesteśmy zaskakiwani oryginalnymi pomysłami.O ile plan działania określony na 2009 rokudało się nam zrealizować prawie w całości, o tylew tym roku (2010) zostaliśmy zmuszeni do zmianyplanów, tak rzeczowych jak i finansowych, abysprostać oczekiwaniom naszych partnerów.Na terenie regionu świętokrzyskiego w przeszłości żyły dinozaury. Dziś są dobrymnośnikiem marketingowym. | Fot. K. PęnczalskiZamek Krzyżtopór. | fot. K. PenczalskiRok bieżący to czas dojrzewania i podejmowaniadecyzji, aby wyznaczyć sobiepriorytety działania adekwatne dopotrzeb Programu Rozwoju ObszarówWiejskich w woj. świętokrzyskim, a takżeaby kielecki sekretariat regionalny byłwidoczny na terenach miasteczek i wsi.Osiągnięcia lat 2008–2009Wiele czasu i sporo wysiłku poświęciliśmyna zorganizowanie w Kielcach I MiędzynarodowychTargów Turystyki Wiejskiej i Agroturystyki„Agro-travel”. Impreza okazała się pomysłemtrafionym i jej pierwsza edycja wypadła bardzodobrze. Przypomnijmy, że to przedsięwzięcieodbyło się przy współpracy WTO – ŚwiatowejOrganizacji Turystycznej i Europejskiej FederacjiAgroturystyki i Turystyki Wiejskiej Eurogites.Organizatorami wydarzenia na szczeblukrajowym było: Ministerstwo Rolnictwa i RozwojuWsi, Ministerstwo Sportu i Turystyki, a naszczeblu regionalnym: Urząd MarszałkowskiWojewództwa Świętokrzyskiego, ŚwiętokrzyskieBiuro Rozwoju Regionalnego, RegionalnaOrganizacja Turystyczna Województwa Świętokrzyskiegooraz Targi Kielce i Wyższa SzkołaEkonomii i Prawa im. prof. Edwarda Lipińskiegow Kielcach. Cel działania, jakim było stworzeniepierwszej w kraju wyspecjalizowanej imprezytargowej pod kątem produktu lokalnego, agroturystykii turystyki wiejskiej, został osiągniętypoprzez udział 80 wystawców z kraju i zagranicyoraz około 20 000 odwiedzających, w tymdelegacji z 13 europejskich krajów (członkówUE i nie tylko). Sukces sprawił, że targi są kontynuowane.16


» KSOW w woj. świętokrzyskimTargi nie tylko organizujemy,ale w nich uczestniczymy.Przedstawiciele województwaświętokrzyskiego byliobecni na wielu tego typu imprezachw całym kraju.W 2009 roku rolnicy z Kielecczyznywzięli udział w MiędzynarodowychTargach „POL-AGRA FOOD” w Poznaniu,w Międzynarodowych Targach„NATURA FOOD” w Łodzioraz na podobnej imprezie„EKOGALA” zorganizowa-Kongres Liderek Wiejskich Diecezji Kieleckiej i Województwa Świętokrzyskiego. | Fot. SR KSOWnej w Rzeszowie.Kolejną imprezą organizowanąw 2009 roku, która nas usatysfakcjonowała,był „Kongres Liderek Wiejskich DiecezjiKieleckiej i Województwa Świętokrzyskiego”.Do znanego kurortu w Busku-Zdroju w połowiepaździernika zjechało ponad 1000 pań – liderekwiejskich społeczności naszego regionu i całejdiecezji kieleckiej, które swoim zasięgiemobejmuje woj. śląskie i małopolskie. Lawinywniosków, jakie obecnie napływają do naszychośrodków zajmujących się rozdzielaniem środkówz Europejskiego Funduszu Rolnego narzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, są niewątpliwiedowodem, że wiejskie kobiety potrafiąambitnie wpływać na swoje środowiska, abywykorzystać niepowtarzalną szansę na rozwóji aktywizację środowiska wiejskiego, jaką dająfundusze unijne.Aby wiedzieć, co się dzieje na świętokrzyskiejwsi, i nie tylko, współorganizowaliśmyi w znacznej części finansowaliśmy ogólnopolskąkonferencję naukową pt. „Kapitał ludzkii społeczny w procesie rozwoju obszarówwiejskich”. Partnerem tego działania był kieleckiUniwersytet im. Jana Kochanowskiego.Pokłosiem konferencji były dwa wydawnictwapokonferencyjne, do których często sięgająsamorządowi gospodarze województwa, określającpriorytety rozwoju terenów wsi i miasteczek.Priorytety na lata 2010–2011Staramy się wykreować imprezy cykliczne o zasięguogólnopolskim, związane z rozwojem obszarówwiejskich, takie jak:1. Międzynarodowe Targi „Agrotravel” – drugaedycja odbyła się w kwietniu br., z udziałem ponad100 wystawców z kraju i z zagranicy. Targiodwiedziło ponad 30 tysięcy wystawców.2. Wspólnie ze świętokrzyskimi uczelniami współorganizujemyogólnopolskie konferencje naukowe,poświęcone kapitałowi ludzkiemu i społecznemuw procesie rozwoju obszarów wiejskichoraz procesom urbanizacji świętokrzyskiej wsi.3. Poświęcamy cykl konferencji popularno-naukowych(wspólnie z Politechniką Świętokrzyską)odnawialnym źródłom energii, których kopalniąmoże stać się region świętokrzyski.4. Wspieramy i popularyzujemy działania pod hasłem:„Żywność tradycyjna i regionalna (szkolenia,wyjazdy studyjne, konferencje i inne).5. Jesteśmy usatysfakcjonowani, że wspólnie z DepartamentemRolnictwa i Ochrony ŚrodowiskaUrzędu Marszałkowskiego udało nam się zorganizowaći przystąpić jako województwo do EuropejskiejSieci Dziedzictwa Kulinarnego. W pierwszymokresie organizacji do sieci przystąpiły 53podmioty spółdzielcze i prywatne, a kilkunastukolejnych kandydatów oczekuje na weryfikację.Członkowie sieci, przy naszym wsparciu organi-17


» ksow w woj. świętokrzyskimNasz region na imprezach targowychWydarzenia targowo-wystawiennicze oraz konkursyogólnokrajowe i wojewódzkie są najlepsząokazją promocji obszarów wiejskich województwa.Zarówno w roku ubiegłym jak i w bieżącymnasiwystawcy, z pomocą finansową SR KSOW, odwiedzili(a na niektórych pokazali się):1. Międzynarodowe Targi Rolnicze „AGRO 2010”w Kijowie.2. Targi Rolnicze AGRITIME w Amsterdamie.3. Międzynarodowe Targi Turystyki Wiejskieji Agroturystyki AGROTRAVEL w Kielcach.4. Międzynarodowa Wystawa Rolnicza „AgroSHOW” w Bednarach k. Poznania.5. IV Międzynarodowa Targi Żywności, Produktówi Technik Ekologicznych „Ekogala2010” w Rzeszowie.6. Międzynarodowe Targi PoznańskichPOLAGRA FOOD 2010.7. Międzynarodowe Targi Łódzkie NATU-RA FOOD 2010.Pracownicy SR KSOWRealizacją Planu Działania i wszystkimi działaniamiz tym związanymi w Sekretariacie RegionalnymKrajowej Sieci Obszarów Wiejskich WojewództwaŚwiętokrzyskiego zajmują się czteryosoby:1. Andrzej Kwiatkowski2. Agnieszka Wróblewska3. Agnieszka Stąpór4. Małgorzata Rysińska.Bezpośredni nadzór nad pracą SR KSOW w Kielcachsprawuje Mirosława Mochocka, zastępca Dyrektorads. PROW Świętokrzyskiego Biura RozwojuRegionalnego.Lokalna kulturaNieprzemijającą wartością, którąudało nam się zrealizować, było w tymroku wydanie zbioru „Pieśni DawnejKielecczyzny”, autorstwa Jerzego Gumuły.450 pieśni i piosenek ludowychdoczekało się opracowania naukowegoi zostało wydane w nakładzie 1000 egz.dzięki staraniom SR KSOW i WojewódzkiegoDomu Kultury im. JózefaPiłsudskiego w Kielcach. Ciekawostkąjest fakt, że jeszcze wydawnictwo nieopuściło drukarni, a już odebraliśmykilkadziesiąt telefonów z prośbą o egzemplarześpiewnika od największychzespołów pieśni i tańca działającychw kraju, nie wspominając o zainteresowaniuwielu krajowych ośrodków uniwersyteckich.Andrzej KwiatkowskiSekretariat Regionalny KSOWWojewództwa Świętokrzyskiego@ Andrzej.Kwiatkowski@sbrr.plMarszałek Województwa Świętokrzyskiego Adam Jarubas prezentuje wydanie zbioru „PieśniDawnej Kielecczyzny” autorstwa Jerzego Gumuły. | Fot. SR KSOW19


» KSOW NA SŁOWACJIKrajowa Sieć Obszarów Wiejskichna Słowacji - Narodna siet' rozvojavidieka20Słowacka sieć narodowa KSOW.Komitet SterującyRegionalny Koordynatordla m. Bratysławai regionu TrnavaRegionalny Koordynatordla regionu NitraRegionalny Koordynatordla regionu TrencinMinisterstwoRolnictwaJednostka CentralnaKSOWRegionalny Koordynatordla regionu ŻilinaRegionalny Koordynatordla regionu BanskaBystricaEuropejskaSieć ObszarówWiejskichRegionalny Koordynatordla regionu PresovRegionalny Koordynatordla regionu KosiceUtworzenie i organizacja KrajowejSieci Obszarów WiejskichSłowacka Krajowa Sieć Obszarów Wiejskich rozpoczęła działalnośćna początku 2009 roku. Jest to zupełnie nowa instytucja naSłowacji, ponieważ program LEADER+ (2004–2006) nie był realizowanyna Słowacji, a zatem sieć LEADER+ nie istniała.Każde państwo członkowskie mogło samo zadecydować, w jakisposób utworzyć sieć obszarów wiejskich, aby wypełnić wymogirozporządzenia WE 1698/2005. Słowackie Ministerstwo Rolnictwachciało w jak największym stopniu wykorzystać istniejące strukturyi zdobyte doświadczenia. Z tego powodu zadanie zapewnieniasiedziby centralnej jednostki Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich(KSOW) oraz zarządzania działalnością sieci powierzono AgencjiRozwoju Obszarów Wiejskich (współfinansowanej organizacji MinisterstwaRolnictwa) z siedzibą w Nitrze.Jednostka centralna KSOW w Nitrze zatrudnia 4 osoby, któreorganizują działania na szczeblu krajowym i koordynują działaniaregionalne.Większość zespołu KSOW pracuje w 7 regionach ((Nitra, Trenem,Bańska Bystrica, Żilina, Preśov, Kośice, Trnava-Bratislava) w ramachistniejących organizacji, wykorzystującistniejące struktury i możliwości.Wszystkie regionalneorganizacje goszczące to prywatnefirmy, w tym organizacje nonprofit,Parlament Wiejski, stowarzyszeniaobywatelskie, agencjerozwoju regionalnego i firmy konsultingowe.Każda z tych organizacji wyznaczyłajedną osobę (regionalnykoordynator KSOW) odpowiedzialnąza działania KSOW w regionie,określenie zainteresowanych stroni potrzeb beneficjentów, wspieranie


» KSOW NA SŁOWACJIlokalnych grup działania, gromadzenie przykładówdobrych praktyk oraz wnoszenie wkładu do działańkrajowych, newsletterów i publikacji.Główne zadania słowackiego KSOW:– monitorowanie i analiza danych i informacji dotyczącychrealizacji polityki rozwoju obszarówwiejskich i działań PROW;– rozpowszechnianie informacji zgromadzonychna szczeblu krajowym i regionalnym przez publikacje,spotkania, konferencje i wykorzystanienarzędzi sieciowych;– organizacja szkoleń, seminariów i wymiany doświadczeńdotyczących realizacji programu rozwojuobszarów wiejskich;– programy edukacyjne i szkoleniowe dla lokalnychgrup działania;– wspieranie krajowych i międzynarodowych projektówdotyczących współpracy poprzez organizacjękonferencji, rozmowy przy okrągłym stole,wizyty studyjne oraz wymianę doświadczeń itp.Kilka przykładów wyników prac KSOW:– Jednostka centralna KSOW stworzyła bazę danychna temat LGD, zawierającą główne informacjena temat LGD, takie jak dane teleadresowe,lokalizacja, główne obszary zainteresowańitp. Nadrzędny cel to umożliwienie komunikacjipomiędzy LGD i realizacja projektówwspółpracy. Informacjete są dostępne również w językuangielskim na stronie www.nsrv.sk i w broszurze LEADER Accessin Slovakia.– Poprzez kontakty z beneficjentamiprogramu rozwoju obszarówwiejskich sieć KSOW zaczęła gromadzići rozpowszechniać przykładydobrych praktyk, w celuusprawnienia realizacji PROWi wspierania beneficjentów działańPROW.We wrześniu 2009 roku zorganizowanokonferencję pt. „KrajowaSieć Obszarów Wiejskich – połączeniedziałań na rzecz rozwoju ekonomicznegoi społecznego obszarów wiejskich” na temat wdrażaniaPROW 2007–2013, ze zwróceniem szczególnejuwagi na oś 3 i 4. Pod koniec br. odbędzie sięcoroczna konferencja dotycząca 2010 roku.Podjęte działania:– Co kwartał wydawany jest newsletter „SpravodajcaNSRV”, który jest przesyłany wszystkimczłonkom KSOW, dostępny na stronie internetowejw języku słowackim.– Opublikowano broszurę na temat realizacji działania322 „Odnowa i rozwój wsi”, w celu poprawyefektywności realizacji projektów.– Biura regionalne zorganizowały kilka szkoleńi seminariów na temat wdrażania PROW, działańw ramach osi 1, agroturystyki i realizacji innychdziałań z zakresu wspierania zróżnicowania,zintensyfikowania działań aktywizacyjnych naobszarach wiejskich, jak również dla LGD, któresą nowe w programie LEADER i dopiero zaczęływdrażać swoje strategie rozwoju.– Sieć KSOW miała własne stoisko wystawowe naMiędzynarodowych Targach Rolniczych Agrokomplex2009 i 2010, na którym udzielano informacjidotyczących naszej działalności. W tymroku mieliśmy przyjemność gościć na wysta-Konferencja Słowackiej Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich. | fot. SKSOW21


» KSOW NA SŁOWACJIwie w Nitrze również kolegów z sieci obszarówwiejskich, Ministerstw Rolnictwa i LGD z Polskii Czech. Była to doskonała okazja do dyskusjiz naszymi kolegami z sąsiednich krajów. Zaowocowałyone określeniem wielu obszarówprzyszłej bliskiej współpracy pomiędzy sieciami,ministerstwami i LGD.– W celu wspierania i nawiązywania kontaktówpomiędzy słowackimi LGD i innymi beneficjentamiprogramu rozwoju obszarów wiejskich a ichkolegami z innych państw UE, KSOW organizujewizyty studyjne poświęcone różnym tematom.W 2010 roku regionalne biura KSOW i jednostkacentralna zorganizowały wyjazdy studyjne doCzech, Polski, Estonii, Austrii, Słowenii, Węgieri Finlandii. Na Słowacji gościliśmy grupy z Węgier,Malty, Finlandii i Bułgarii.– Słowacka sieć KSOW liczy ponad 500 członków.Członkiem może zostać każda osoba zainteresowanarozwojem obszarów wiejskich i działaniamisieci. Członkostwo jest bezpłatne.Lokalne Grupy Działania na SłowacjiLEGENDA:1. Stowarzyszenie Obywatelskie Civic Podhoran2. Agroprameň3. Lokalna Grupa Działania Dudváh4. Lokalna Grupa Działania Stará Čierna voda5. Lokalna Grupa Działania Aqua Paradise– Aquaparadiso - Víziparadicsom6. Lokalna Grupa Działania Kopaničiarsky region7. Lokalna Grupa Działania Vršatec8. Lokalna Grupa Działania mikroregionu Teplička9. Naše Považie10. Stowarzyszenie obywatelskie mikroregionu RADOŠINKA11. Stowarzyszenie mikroregionu SVORNOSŤ12. Stowarzyszenie Regionalne Dolná Nitra c.a.13. Obywatelskie stowarzyszenie dla rozwoju mikroregionu„Požitavie – Širočina“14. Dolnohronske partnerstwo rozwoju15. Stowarzyszenie obywatelskie „Partnerstwo dla doliny LAGTerchovská“16. Lokala Grupa Działania Horný Liptov17. Stowarzyszenie Obywatelskie Zlatá cesta18. Partnerstwo Krtíšske PoiplieRealizacja podejścia LEADER na SłowacjiProgramowanie 2007–2013 to pierwszy okresrealizacji podejścia LEADER na Słowacji. Słowackiestowarzyszenia obywatelskie i inne formypartnerstwa zaczęły stosować podejście od podstaww poprzednich okresach, realizując mniejszeprojekty wspierane przez różnych darczyńców.Stowarzyszenia wsi (mikroregionów) zostałyutworzone w celu realizacji niektórych działań,a następnie te mikroregiony stały się dobrą podstawądo utworzenia lokalnych grup działania.Wybór lokalnych grup działania do realizacjiosi 4 programu LEADER został przeprowadzonyw dwóch etapach. W pierwszym (połowa 2009)wybrano 15 LGD, a w drugim (marzec) 14 LGD.Proces wyboru został tym samym zakończony naten okres programowania, a LGD zaczęły realizacjęzintegrowanych strategii rozwoju.Warunki realizacji projektów współpracy zostanąokreślone w odrębnym dokumencie, który jest obecnieopracowywany i wkrótce zostanie opublikowany.Do realizacji podejścia LEADER w RepubliceSłowackiej w okresie programowania 2007–2013wybrano 29 LGD.Wybrane LGD obejmują 11,40 proc. całkowitejliczby mieszkańców i 18,35 proc. powierzchniRepubliki Słowackiej.Podstawowe wymagania dotyczące LGD:> forma prawna: stowarzyszenie obywatelskie,> obszar zamieszkały przez 10 000–150 000 osób,> spójny obszar,> reprezentacjasektora prywatnegow organachdecyzyjnych powyżej50 proc.> realizacja projektówzgodnie z działaniamiosi 3,> możliwość realizacjiprojektów współpracy,> całkowity budżetLGD: maksymalnie2,6 mln euro.19. Lokalna Grupa Działania Chopok juh20. Podpoľanie21. Lokalna Grupa Działania MALOHONT22. Stowarzyszenie obywatelskie dla rozwoju regionu Spiš23. Stowarzyszenie obywatelskie LAG LEV, c.a.24. Partnerstwo BACHUREŇ25. Lokalna Grupa Działania Šafrán26. Stowarzyszenie obywateleskie KRAS27. Lokalna Grupa Działania RUDOHORIE, c.a.28. Lokalna Grupa Działania HORNÁD – SLANSKÉ VRCHY, c.a.29. Lokalna Grupa Działania TOKAJ – ROVINA, c. a.Malvína GondováSłowacka SiećObszarów Wiejskich@ arvi@arvi.skwww.nsrv.sk22


Stawiajmy na agroturystykę» aktualnościTurystyka wiejska jest jedną z form aktywizacjiśrodowiska lokalnego, a tym samym elementemrozwoju obszarów wiejskich.Rozwój agroturystyki i turystyki na obszarachwiejskich w regionach zależy od trzech grup czynników,takich jak: zasoby kulturowe, zasoby przyrodniczei infrastruktura turystyczna. Natomiast szanserozwoju agroturystyki wiążą się z dwiema grupamizagadnień, m.in. ogólnymi przemianami społecznoekonomicznymikraju oraz ogólnymi trendami rozwojuturystyki w skali globalnej i krajowej.Niemniej jednak przemiany zachodzące w Polscemają różnoraki wpływ na szanse rozwoju turystykii agroturystyki. Wynikają przede wszystkim z przemianekonomicznych, do których zaliczamy szybkiwzrost ekonomiczny i rozwój gospodarczy, wzrostdochodów ludności, a co za tym idzie – zwiększenieaktywności turystycznej.Proces integracji europejskiej sprzyja nasileniuróżnorodnych kontaktów międzykulturowych, coz kolei wpływa na poszerzenie bazy potencjalnychklientów agroturystyki. Dlatego też w sferze społecznejobserwujemy stały rozwój wykształcenialudności. Zdobyta wiedza teoretyczna i praktycznedoświadczenie wpływają na jakość świadczonychusług. Dzięki różnym możliwościom zdobycia wiedzyw zakresie usług turystycznych na wsi, rolnicymogą wybrać dla siebie tę najbardziej odpowiednią.Śledząc oferty turystyczne oraz obserwując liczbęuczestników kursów i szkoleń, można wnioskować,że właściciele gospodarstw agroturystycznych sąlepiej wyedukowani w tym zakresie w porównaniuz innymi mieszkańcami wsi.Dziś z łatwością możemy zaobserwować wzrostzainteresowania naszą ofertą agroturystyczną zestrony turystów z krajów sąsiednich. Szczególnymich zainteresowaniem cieszą się usługi w agroturystycznychgospodarstwach rolnych, oferująceprodukty z zakresu ekoturystyki oraz obiekty specjalistyczne,związane usługami z gminami uzdrowiskowymi.Dziś możliwość obejrzenia kuźni i kowalapodczas pracy czy garncarza kręcącego kołemi lepiącego garnki przyciąga wielu turystów, którzyAgroturystyka – pomoc w ramach programów UE.SPO ROL 2004-2006.W zakresie agroturystyki zrealizowano 806 projektówna kwotę ponad 46,1 mln zł w tym z UEokoło 32,3 mln zł.PROW 2007-2013(stan na 30 czerwca 2010)W ramach wsparcia usług turystycznych zrealizowanodotychczas 138 projektów na kwotę około 22,5 mln zł,w tym z UE około 6,5 mln zł.często przyjeżdżają tylko w tym celu i niemal zawszeopuszczają te miejsca z ludową pamiątką.Tradycją prawie każdej wsi są regionalne wyroby,jak np. łowickie pasiaki, kurpiowskie wycinanki czywiklinowe kosze. Niektóre gospodarstwa prowadząlekcje pieczenia chleba i ciast (nawet dla dzieci), robieniawędlin, przetworów oraz naukę przygotowaniapotraw regionalnych.Agroturystyka daje możliwość bezpośredniegokontaktu w czynnym gospodarstwie rolnym. Polskawieś nadal reprezentuje i kultywuje tradycyjne cechy,jakie – w związku ze specjalizacją i intensyfikacjąprodukcji – zaginęły bezpowrotnie w krajach EuropyZachodniej. Dlatego stanowi to istotny atut polskiejwsi. Zachowuje on swój walor tylko tak długo, jakdługo polskie rolnictwo mające dominujący wpływna wygląd i inne cechy obszarów wiejskich pozostajew tyle za zachodnim pod względem średniegoobszaru, intensywności produkcji, mechanizacjii stosowanych technologii.Warto również pamiętać, że dla wsi równie ważnejak rolnictwo, jest rozwijanie innych rodzajów działalnościi w konsekwencji tworzenie nowych miejscpracy w zawodach pozarolniczych, ale związanychz rolnictwem lub jego otoczeniem. Coraz więcejgospodarstw rolnych podejmuje dodatkową działalnośćgospodarczą w celu pozyskania nowychdochodów. Jednym z przykładów dobrze zorganizowanejprzedsiębiorczości wiejskiej jest właśnieagroturystyka.Artur ŁawniczakPodsekretarz Stanuw Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi23


» aktualności„Młodzieży potrzeba bardziejprzykładów niż krytyki...”Polska wieś w ciągu ostatnich kilkunastu latbardzo się zmieniła, jednak gdzieś po drodze tychwielkich przemian zapomnieliśmy o młodzieży.Problemy przed którymi stała młodzież wiejska kilkanaścielat temu są nadal aktualne u progu XXI w.Ograniczony dostęp do dóbr kultury, szkolnictwawyższego, edukacji ustawicznej, czas „dzielony”między pracę w gospodarstwie a naukę oraz mimowszystko „stereotypowe poczucie niskiej samooceny”zdeterminowane miejscem zamieszkania. Codzienniedoświadczamy tych problemów w drodzedo dorosłości i lepszej przyszłości, o której przecieżkażdy z nas marzy. Dlatego cieszy fakt powołaniaZespołu d.s. młodzieży na obszarach wiejskichw ramach Grupy Roboczej KSOW i poparcie tej inicjatywyprzez partnerów uczestniczących w pracachSieci. Ale czy w/w Zespół d.s. młodzieży naobszarach wiejskich przyczyni się do rozwiązaniawszystkich problemów stojących przed młodympokoleniem polskiej wsi? Zapewne nie, ale jest todobry krok w kierunku budowy nowoczesnegoi otwartego partnerstwa. „Młodzieży potrzebabardziej przykładów niż krytyki”, pisał kiedyś francuskieseista Joseph Joubert. Myślę, że te słowa dobrzeoddają ideę powołania Zespołu d.s. młodzieżyna obszarach wiejskich w ramach Grupy RoboczejKrajowej Sieci Obszarów Wiejskich.Pomijając subiektywną potrzebę powołaniatakiego Zespołu warto odwołać się do obiektywnychprzesłanek dla jego utworzenia, sięgając dowytycznych zawartych w dokumentach unijnychi konkretnych zadań, które stawia przed PaństwamiCzłonkowskimi Komisja Europejska w obszarzepolityki młodzieżowej. Na forum europejskimfunkcjonuje wiele dokumentów o charakterzestrategicznym traktujących o polityce młodzieżowejnp. Znowelizowana Karta Uczestnictwa Młodychw życiu regionalnym i lokalnym, Biała księga.Nowe Impulsy dla młodzieży europejskiej czy EuropejskiPakt na rzecz młodzieży. Z kolei w StrategiiEuropa 2020 wyznaczono ambitne cele, którychosiągnięcie zapewnić ma inteligentny, trwałyi sprzyjający włączeniu społecznemu wzrost gospodarczy.Aby tak się stało, niezbędny jest udziałmłodzieży. Koniecznym warunkiem uwolnieniapotencjału młodzieży i osiągnięcia celów strategiiEuropa 2020 jest kształcenie i szkolenie nawysokim poziomie, skuteczna integracja z rynkiempracy oraz większa mobilność osób młodych– czytamy w komunikacie Komisji EuropejskiejZwiązek Młodzieży Wiejskiej tonajstarsza organizacja młodzieżowadziałająca na obszarach wiejskich.Jej współzałożycielem w 1928 rokubył Ignacy Solarz, współtwórcaUniwersytetów Ludowych wzorowanychna „grundtvikowskich” placówkachoświatowych. Najważniejszym celemdziałania ZMW jest dbałość o wszechstronny rozwójmłodego pokolenia wsi polskiej. Do ważnych obszarównaszej aktywności należy edukacja pozaformalna,przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu,rozwój młodej przedsiębiorczości, propagowanienowoczesnego rolnictwa w tym wspieraniewykorzystania odnawialnych źródeł energii.Ważnym obszarem współpracy zagranicznejjest udział ZMW w pracach Europejskiej RadyMłodych Rolników (CEJA). Od roku 2004 jesteśmypełnoprawnym członkiem tej organizacji. Wspólniew partnerstwie jesteśmy współorganizatoremEuropejskiego Dnia Młodego Rolnikaodbywającego się w ramach corocznych TargówPoznańskich. Związek Młodzieży Wiejskiejobecnie liczy 30 tyś. członków, zrzeszonychw kołach wiejskich, gminnych i powiatowych.Nasi członkowie aktywnie działają również w wielustowarzyszeniach na obszarach wiejskich,w tym OSP i LZS.24


» aktualnościz dnia 15 września 2010. W świetle powyższychoczekiwań Unii Europejskiejrodzi się pytanie zasadnicze– jakie wyzwania stoją przed naszymZespołem i w jaki sposób dookreślić paradygmatnowoczesnej i spójnej polityki młodzieżowej naobszarach wiejskich? Po pierwsze powinniśmypodejmować konkretne inicjatywy w dziedziniepolityki młodzieżowej realizowanej na obszarachwiejskich – czyli strategii i działań ukierunkowanychna młodzież w takich obszarach, jak uczeniesię pozaformalne, zaangażowanie, wolontariat,praca z młodzieżą, mobilność i informowanie. Podrugie powinniśmy zadbać o to, aby włączyć problematykęmłodzieży na obszarach wiejskich doinnych obszarów polityki – czyli inicjatyw stymulującychpodejście przekrojowe, poprzez należyteuwzględnianie kwestii młodzieżowych podczasformułowania, wdrażania i oceniania strategii orazdziałań w innych obszarach mających duży wpływna życie młodzieży zamieszkującej na obszarachwiejskich.W moim przekonaniu ważnym zadaniem Zespołubędzie kreowanie nowych programów rozwojowychdla obszarów wiejskich, których fundamentempowinien być rozwój kapitału społecznego.W opinii wielu socjologów dominuje przekonanie,ZMW jest organizatorem imprez sportowych na wsi. | fot. Archiwum ZMWże o ile w erze przedindustrialnej w „cenie” był kapitałfinansowy, w erze industrialnej – kapitał ludzki,o tyle w erze poindustrialnej w cenie będzie kapitałspołeczny.Nie wdając się w akademickie rozważaniawarto w tym miejscu przytoczyć cechy kapitałuspołecznego według Francisa Fukuyamy t.j.zaufanie, proaktywność, wzajemne współdziałaniedla dobra wspólnego.Nawiązując do nowych programów rozwojowychdla młodzieży w świetle definicji kapitałuspołecznego Fukuyamy, przeżywam swoiste „dejavu”. W 1931 roku współorganizator Związku MłodzieżyWiejskiej, wybitny pedagog, założyciel„grundtvikowskich” Uniwersytetów Ludowychnapisał w kontekście wyzwań cywilizacyjnych stojącychprzed młodymi ludźmi – „Sama umiejętnośćużycia „wapna – amonu”, napisania protokółustraży pożarnej, wygłoszenia przemówienia nawiecu czy wytresowania amatorskiego przedstawieniadochodowego – byłaby dłubaniem w kącikukomory budującego się wielkiego gmachuspołecznego”. To właśnie Uniwersytet Ludowypod kierunkiem Solarza uruchamiał przedewszystkim szeroki proces uspołecznienia człowiekajako podstawę do jego aktywnego samowychowaniasię, aktywności w życiu społecznym,aktywności poznawczejna fundamencie zaufaniaspołecznego. KrajowaSieć Obszarów Wiejskichna naszych oczach stajesie takim UniwersytetemLudowym. Mam nadzieję,że Zespół d.s. młodzieżyna obszarach wiejskichstanie się jej kreatywnąi integralną częścią, realizujączasadę, że młodzieżypotrzeba bardziej przykładówniż krytyki…Michał ModrzejewskiPrezes Związku MłodzieżyWiejskiejZarząd Krajowy@ michal.modrzejewski@zmw.pl25


» Cenne cztery procent pomocyPomoc Techniczna w ProgramieRozwoju Obszarów Wiejskichna lata 2007-2013Zgodnie z art.66 Rozporządzenia Rady nr 1698/2005 z dnia 20 września2005 roku w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przezEuropejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich,dla każdego programu rozwoju obszarów wiejskich EFFROW możefinansować działalność dotyczącą przygotowania, zarządzania,monitorowania, oceny, informowania i kontroli w ramach pomocydla programu. Na działalność tę można przeznaczyć do 4 proc.całkowitej kwoty dla każdego programu.Na podstawie tego zapisu i biorąc pod uwagę doświadczeniaz poprzedniego okresu programowaniana lata 2004–2006, w ramach PROW 2007–2013przygotowano również pulę środków finansowychw wysokości 266 600 000 euro przeznaczonych nafinansowanie operacji w ramach pomocy technicznej.W programie określono ogólne zasady przyznawaniaśrodków na te operacje, a szczegółowe reguły,wraz z listą kosztów podlegających refundacji, ujętow Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsiz dnia 14 marca 2008 roku w sprawie szczegółowychwarunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocytechnicznej w ramach PROW 2007–2013. Instytucjązarządzającą pomocą techniczną jest MRiRW,a wdrażającą pomoc techniczną – ARiMR.Pomoc techniczna ma za zadanie umożliwićsprawne i efektywne funkcjonowanie podmiotówodpowiedzialnych za przygotowanie, zarządzanie,wdrażanie, kontrolę, monitoring i ocenę PROW2007–2013, jak również pomóc wdrożyć sprawnyi efektywny system informacji i promocji PROW2007–2013 oraz następnego okresu programowania.W ramach pomocy technicznej rezerwowanajest również kwota na utworzenie i funkcjonowanieKrajowej Sieci Obszarów Wiejskich.Specyficzni są beneficjenci korzystający z pomocytechnicznej PROW. Są to bowiem instytucje,które w większości otrzymują wyprzedzające finansowaniez budżetu państwa na operacje związanez pomocą techniczną, tj. Ministerstwo Rolnictwai Rozwoju Wsi, Agencja Restrukturyzacji i ModernizacjiRolnictwa, Ministerstwo Finansów, AgencjaRynku Rolnego, Prezes Urzędu Zamówień Publicznychoraz samorządy województw. Zakłada sięjednak, że ci beneficjenci mają także środki własnena realizację operacji, a środki pomocy technicznejsą ich uzupełnieniem. Zgodnie z PROW 2007–2013,stawka wkładu EFRROW wynosi w odniesieniu dopomocy technicznej 75 proc. wydatków netto. Natomiastwkład współfinansowania krajowego zostałokreślony na poziomie 25 proc.Zarówno Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsijako instytucja zarządzająca, jak i urzędy marszałkowskiejako podmioty wdrażające oraz ARiMRjako agencja płatnicza, korzystają z zasobów i możliwościpomocy technicznej. Schemat I (161 600000 euro) przeznaczony jest na wzmocnienie systemuzarządzania, monitorowania, wdrażania, kontrolii oceny stopnia realizacji programu. Korzystająz niego FAPA, UZP, ARiMR, ARR, MF. Wszyscy beneficjenciprzeznaczają środki na operacje związanez zatrudnianiem pracowników, ich szkoleniem,finansowaniem potrzebnych ekspertyz, przystosowywaniempomieszczeń biurowych, zakupemsprzętu komputerowego, kosztami przeprowadzanychkontroli, ocen i audytów.26


Schemat II (50 000 000 euro) to środki przeznaczonena finansowanie działań informacyjno-promocyjnych,dotyczących PROW 2007–2013, ujętychw ramach planów komunikacyjnych. Zaś Schemat III(55 000 000 euro) to operacje związane ze stworzeniemi utrzymaniem struktury Krajowej Sieci ObszarówWiejskich i realizacją planów działania.Środki pomocy technicznej zapewnione w ramachSchematu III wykorzystywane są przez 17 sekretariatówKSOW – 1 centralny i 16 regionalnych,na ich funkcjonowanie i realizację Planu Działania.Wspierają one wszelkie działania KSOW, które mająna celu urzeczywistnienie zasady partnerstwa oraznowoczesnego i efektywnego sposobu wymiany informacjii przekazywania wiedzy. Przy wsparciu tychśrodków współfinansowane są konferencje, seminaria,targi, wyjazdy studyjne, tematyczne imprezyregionalne, które przyczyniają się do zbudowaniamiędzysektorowego partnerstwa na rzecz zrównoważonegorozwoju obszarów wiejskich. Współfinansowanesą także artykuły w prasie, konkursy,broszury, portale internetowe, które mają za zadanie» Cenne cztery procent pomocyrozpowszechniać informację o rozwoju obszarówwiejskich. Sekretariaty współpracują z partneramispołecznymi, którzy są bardzo ważnym elementemistnienia KSOW.Środki pomocy technicznej pomagają więcefektywnie zarządzać i wdrażać PROW 2007–2013,skutecznie o nim informować i łączyć rozmaitychpartnerów społecznych w celu zapewnienia prawidłowegorozwoju obszarów wiejskich.Wydatek racjonalny to wydatek, który odzwierciedlaoptymalny pod względem ekonomicznymi technicznym sposób wdrożenia operacji. Takiewłaśnie mają być wydatki dokonywane ze środkówpomocy technicznej. To narzędzie w rękach instytucji,które powinno być wykorzystywane z rozsądkiemi świadomością, że są to środki publiczne,które mają doprowadzić do zwiększenia wykorzystaniaprzez beneficjentów środków PROW na lata2007–2013 oraz usprawnienia procesu ich obsługi.Justyna AdamskaDyrektor Biura Pomocy Technicznej@ justyna.adamska@minrol.gov.pl27


» Wyższa efektywność i niższe kosztyProjekty współpracy jako jednoz działań osi 4 LEADER w ramachPROW 2007-2013Współpraca jest jedną z siedmiu podstawowychzasad, na których oparta jest metodaLEADER. Projekty współpracy stanowią nowewyzwanie dla polskich lokalnych grup działania(LGD), ponieważ w okresie programowania2004–2006, schemat II Pilotażowego ProgramuLEADER+ nie przewidywał możliwości wdrażaniadziałania „współpraca”. Nie oznacza to oczywiście,że polskie LGD nie nawiązywały współpracyz lokalnymi czy zagranicznymi partnerami. Jednakwspółpraca ta zazwyczaj miała formę wizytstudyjnych i ograniczała się do wymiany doświadczeń.Prowadzenie aktywności tego typustanowi dobrą podstawę do rozpoczęcia prawdziwejwspółpracy, a więc realizacji wspólnegoprzedsięwzięcia, aby osiągnąć wspólne cele.Realizacja projektów współpracy jest działaniemo zupełnie innej specyfice niż pozostałedziałania Programu Rozwoju Obszarów Wiejskichna lata 2007–2013 (PROW 2007–2013). W realizacjęjednego projektu zaangażowanych jest kilkupartnerów, a co za tym idzie, od wspólnych dokonańzależy powodzenie realizacji projektu.Współpraca może mieć znaczący wpływ na jakośćstrategii. Może wpłynąć na jej ulepszenie poprzezdodanie nowego międzyterytorialnego lubmiędzynarodowego wymiaru, pozwolić spojrzeć naobszar objęty strategią z innej perspektywy, a w planowaniudziałań służących osiągnięciu celów strategii,pozwoli wyjść poza lokalny kontekst.Dzięki współpracy można:– szerzej rozpropagować lokalne produkty,pomóc ich wytwórcom wejść na nowe rynki,– zredukować koszty produkcji,– lepiej wykorzystać lokalne zasoby, np. rozwinąćagroturystykę,28Fot. Beata Krajewska, Joanna Gierulska, Marta Augustynowicz, Katarzyna Łukasiewicz, Łukasz Wenerski– rozwinąć bądź przywrócić na obszarzelokalne tradycje (np. ginące zawody,rękodzieło).Tworzenie wizerunku przezdobrą współpracęWspółpraca może także mieć pozytywnywpływ na ugruntowanie (bądź zmianę) wizerunkuobszaru objętego strategią, a poprzezzaangażowanie we współpracę lokalnej społeczności,może wpłynąć na ich identyfikacjęz obszarem i rozwój lokalnego patriotyzmu.Poprzez współpracę poznaje się wielu ludziz różnych obszarów i dzięki temu inaczej spoglądasię na pewne problemy, poznaje się innesposoby myślenia o tych samych sprawach orazreagowania w analogicznych sytuacjach. Pozwalato spojrzeć „świeżym okiem” na własnyobszar objęty strategią i dostrzec komplementarnośćw stosunku do partnera, a więc zauważyć, żedwa z pozoru różne obszary, które na pierwszy rzutoka nie mają ze sobą nic wspólnego, dzięki tej różnorodnościdoskonale się uzupełniają.Beneficjentami działania 421 Wdrażanie projektówwspółpracy są LGD wybrane do realizacji lokalnejstrategii rozwoju w ramach PROW 2007–2013.Instytucją wdrażającą są samorządy województw,analogicznie jak w przypadku działania 431 Funkcjonowanielokalnej grupy działania, nabywanie umiejętnościi aktywizacja.W ramach działania wyróżniamy dwa typy projektów:projekty międzyregionalne (zwane równieżmiędzyterytorialnymi) i międzynarodowe (zwanerównież transnarodowymi).Projekty współpracy mogą mieć charakter zarównoinwestycyjny jak i być projektami miękkimi. O ich


» Wyższa efektywność i niższe kosztyLGD „Partnerstwo w rozwoju”. I Leaderowskie Igrzyska Zachodniopomorskiego. | fot. Marzena Mrózrodzaju decydują sami partnerzy, dostosowujączakres i charakter do faktycznych potrzeb obszaruobjętego projektem. Budżet dla działania obliczanyjest w oparciu o iloczyn liczby mieszkańców zameldowanychna pobyt stały na obszarze objętym LSR.Biorąc pod uwagę wielkość LGD, która kształtuje sięna poziomie od 10 do 150 tys. mieszkańców, budżetLGD w ramach działania wynosi od 30 do 450 tys.zł. Należy jednak zauważyć, że kwota ta odnosi sięjedynie do jednej LGD. Rzeczywisty budżet projektuwspółpracy jako całości stanowi sumę wkładówwnoszonych przez wszystkich partnerów projektuwspółpracy, ponieważ tak należy postrzegać projektwspółpracy: jako całość, zarówno pod względem finansowym,jak i odpowiedzialności za realizację poszczególnychzadań w ramach projektu. Oznacza to,że w przypadku gdy w projekt zaangażowane są 3LGD średniej wielkości (po ok. 60 tys. mieszkańcówkażda), budżet projektu współpracy może wynosićok. 540 tys. zł.Przykład współpracy międzyregionalnejPierwsze projekty współpracy międzyregionalnejw Polsce już zostały zrealizowane. Przykładem takiegoprojektu są „I Leaderowskie Igrzyska Zachodniopomorskiego”(LIZ).To pierwszy projekt współpracy zrealizowanyw województwie zachodniopomorskim. Wokół ideiprojektu, obejmującej przede wszystkim popularyzacjępiłki nożnej, propagowanie aktywnego wypoczynku,połączenie sportowej rywalizacji z rekreacjąi zabawą, promocję utalentowanych zawodników,integrację grupy docelowej oraz wzrost identyfikacjii poczucia przynależności grupy docelowej dosieci zachodniopomorskich LGD, skupiło się 11 najbardziejprężnie działających LGD województwazachodniopomorskiego. Funkcję lidera Projektupowierzono Stowarzyszeniu Lokalna Grupa Działania„Partnerstwo Drawy”. Projekt skierowany zostałprzede wszystkim do dzieci szkolnych, a także donauczycieli wychowania fizycznego, rodziców orazmieszkańców obszaru projektu, który objął swoimzasięgiem 67 gmin.Cechy wyróżniające LIZ to jego dwuideowośći dwupłaszczyznowość. Projekt bowiem obejmowałwydarzenia sportowo-kulturalne: rozgrywki w piłcenożnej oraz „Jarmark różnorodności kulturowej”.Część zadań przewidzianych w projekcie została realizowanana obszarach działania poszczególnychpartnerów, jednak istniał oczywiście również elementwspólny: finał I Leaderowskich Igrzysk Zachodniopomorskiego,który odbył się 25–26 września br.w Kaliszu Pomorskim. Projekt zakładał przeprowadzenierozgrywek eliminacyjnych w piłce nożnejna poziomie gmin objętych działaniem partnerów,a w ich następstwie – 11 finałowych rozgrywek29


» Wyższa efektywność i niższe kosztyw celu wyłonienia 4 maksymalnie 10-osobowychdrużyn chłopców i dziewczynek w kategorii Żak(rocznik 2000 i młodsi) oraz Orlik (rocznik 1999, 1998,1997), do reprezentowania partnera w 2-dniowychrozgrywkach o Mistrzostwo I Leaderowskich IgrzyskZachodniopomorskiego.Zorganizowano także „Jarmark różnorodnościkulturowej”, na który przygotowano 11 stoiskprezentujących tradycje i kulturę każdego z partnerów.W wyniku przeprowadzonych eliminacji na obszarzeposzczególnych partnerów, w Finale I LeaderowskichIgrzysk Zachodniopomorskiego w KaliszuPomorskim, udział wzięło 37 drużyn, a każdy z partnerówprzygotował stoisko promujące walory kulturoweswojego obszaru. Na scenie zaprezentowałysię lokalne zespoły artystyczne. Całkowity budżetprojektu współpracy wynosił przy tym ok. 185 tys. zł.Sukces w realizacji tego projektu zachęcił partnerówdo podjęcia wysiłku przygotowania i realizacji kolejnychwyzwań.Focus Grupa 3Działanie „współpraca” stanowi również przedmiotszczególnego zainteresowania Komisji Europejskiej.Decyzją Podkomitetu ds. podejścia LEADER,działającego przy Komitecie Koordynacyjnym ds. EuropejskiejSieci Obszarów Wiejskich, została powołanaFocus Grupa 3 „Implementation of the measure‘cooperation’”. Zadaniem Grupy jest wspólne wypracowaniekonkretnych rozwiązań, które ułatwiąBeneficjentom (LGD) wdrażanie działania 421 „Wdrażanieprojektów współpracy” Osi 4 Leader ProgramuRozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007–2013,w szczególności w odniesieniu do projektów współpracymiędzynarodowej.Członkami Grupy są przedstawiciele krajówczłonkowskich UE, reprezentujący zarówno InstytucjeZarządzające (IZ), Agencje Płatnicze (AP) orazLGD, jak i Krajowe Sieci Obszarów Wiejskich (KSOW)oraz Punkt Kontaktowy Europejskiej Sieci ObszarówWiejskich (CP ENRD) i Komisję Europejską (DG-Agri).Grupa podczas swoich prac poznała problemoweobszary i wypracowała propozycje rozwiązań, którepowinny być zastosowane przez wszystkie krajeczłonkowskie UE. Zaproponowano m.in.:30– uznanie fazy przygotowawczej projektu współpracyza integralną część projektu;– zdefiniowanie i ujednolicenie wymagań dotyczącychumowy partnerskiej oraz podstawowejdokumentacji, która będzie konieczna na etapieprzyznania pomocy;– utworzenie bazy procedur administracyjnychdotyczących wdrażania działania 421 w poszczególnychkrajach członkowskich UE, która zostanieumieszczona na stronie internetowej ENRD.Zarekomendowano również zainicjowanie dyskusjipomiędzy krajami członkowskimi UE, abywspólne koszty ponoszone przez partnerów międzynarodowegoprojektu współpracy finansowanebyły z budżetu LGD, która jest wiodąca w projekcie,a więc były w gestii instytucji zarządzającejjednego kraju członkowskiego UE. Drugim rozwiązaniembyłoby przyjecie schematu, w którymwspólne koszty byłyby dzielone pomiędzy partnerówmiędzynarodowego projektu współpracy,jednak o ich kwalifikowalności decydowałaby instytucjazarządzająca jednego kraju członkowskiego(z którego pochodzi LGD wiodąca w projekcie).Rozwiązanie takie wymagałoby zaakceptowaniedecyzji IZ jednego kraju przez IZ pozostałych krajów,z których pochodzą partnerskie LGD. Wynikipracy grupy zostały przedstawione w formie raportujako rekomendacja dla Komisji Europejskiej,podczas posiedzenia Podkomitetu ds. podejściaLEDER, które odbyło się w maju br.MRiRW wychodząc naprzeciw potrzebom szkoleniowymw zakresie działania 421, zorganizowałodla przedstawicieli Urzędów Marszałkowskich(UM) wszystkich województw seminarium w zakresiedziałania „Wdrażanie projektów współpracy”.Miało ono na celu przygotowanie grupytrenerów (pracownicy UM odpowiedzialni zawdrażanie działania 421), która następnie wiedzęi umiejętności nabyte podczas seminarium przekazałapodczas szkoleń, w których uczestniczyliprzedstawiciele LGD. Szkolenia dla LGD odbyły sięw sierpniu br. w każdym z UM.Beata KrajewskaDepartament Rozwoju Obszarów Wiejskich@ beata.krajewska@minrol.gov.pl


» Z życia KSOWWydarzenia i najbliższe planydziałań w regionachSekretariat RegionalnyKSOW WojewództwaDolnośląskiegoXV Regionalna Wystawa ZwierzątHodowlanychW dniach 25-26 września 2010 roku odbyła się XV RegionalnaWystawa Zwierząt Hodowlanych. Organizowana jest coroczniew Piotrowicach k. Chojnowa, na terenie kompleksu pałacowoparkowego.Jej celem jest promocja i motywacja postępuw hodowli zwierząt, a także prezentacja najnowszych technologii.Jest to największa impreza rolnicza w województwie dolnośląskim.Promuje osiągnięcia rolników i firm związanych z rolnictwem.Z każdym rokiem zwiększa się oferta wystawiennicza.Swoje osiągnięcia hodowlane zaprezentowali dolnośląscy hodowcybydła, koni, trzody chlewnej, owiec, kóz, królików orazhodowcy drobnego inwentarza: drobiu użytkowego i ozdobnego.Podczas wnikliwej oceny wyłonione zostały zwierzęta,które otrzymały tytuły czempionów i wiceczempionów. Wystawietowarzyszyły m.in. XXX Dni Otwarte Doradztwa Rolniczego,spotkania z hodowcami oraz konferencja pt. „Legnickie ZagłębieGórniczo-Energetyczne Węgla Brunatnego w kontekściepolityki energetycznej Unii Europejskiej”, prezentacje sprzęturolniczego, przetwórstwa rolno-spożywczego, budownictwawiejskiego, urządzeń i środków do produkcji rolnej oraz V DolnośląskiPrzegląd Zespołów Folklorystycznych „ŚpiewającaWieś”.XV Regionalna Wystawa Zwierząt Hodowlanych | Fot. SR KSOWPrzenoszenie dobrych praktyk13.10.2010 roku odbyło się seminarium dotyczące przenoszeniadobrych praktyk oraz projektów innowacyjnychw ramach LGD Polski Południowo-Zachodniej i sieci regionalnych.Podczas spotkania przedstawiono zagadnienia legislacyjnedotyczące realizacji projektów współpracy, najlepszychpraktyk oraz propozycje współpracy przygotowane przezLokalne Grupy Działania z zagranicznych regionów partnerskichDolnego Śląska, czyli niemieckiej Saksonii oraz Czech,zainteresowane nawiązywaniem owocnej współpracy.Seminarium dotyczące „Przenoszenia dobrych praktyk”. | Fot. SR KSOW31


» Z życia KSOWMisja: Bioróżnorodność2010W dniach 22–23 października 2010 roku,w Zbicznie k. Brodnicy odbyła się II MiędzynarodowaKonferencja i Warsztaty „Misja:BIORÓŻNORODNOŚĆ 2010” Dawne odmianyroślin uprawnych i rasy zwierząt gospodarskich– rolnicza różnorodność biologicznaw praktyce”, zorganizowana dzięki wsparciuśrodkami Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich.Głównym celem konferencji i warsztatówbyła wymiana doświadczeń środowisknaukowych i praktyków zajmujących się rolnicząróżnorodnością biologiczną w Polsce.W konferencji udział wzięli także eksperciz krajów Unii Europejskiej, którzy zaprezentowaliwłasne doświadczenia w tymzakresie.Konkurs „Smak Roku” podczas „Festiwalu Smaku” w Grucznie.| Fot. SR KSOWSekretariat Regionalny KSOWWojewództwa Kujawsko-Pomorskiego„Słodko, smacznie, zdrowo – po prostu miodowo”Sekretariat Regionalny Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich WojewództwaKujawsko-Pomorskiego był współorganizatorem imprezypt. „Kujawsko-Pomorskie Miodowe Lato, Zarzeczewo 2010”, która odbyłasię 1 sierpnia 2010 r. w Zarzeczewie k. Włocławka. Zorganizowanepo raz pierwszy święto miodu, miało na celu popularyzowanie wspaniałychwłaściwości różnych gatunków miodów pochodzących z regionuKujaw i Pomorza.W imprezie licznie uczestniczyli pszczelarze oraz miłośnicy produktówpszczelarskich, którzy mieli możliwość degustacji i zakupu, alerównież poszerzenia swojej wiedzy o ich wykorzystaniu w żywieniui kosmetyce. W trakcie imprezy odbyły się warsztaty rękodzielnicze,kulinarne, pokazy „gotowania w parku”, wyrobu świec i ozdób z wosku,odwirowywania miodu oraz wykonania tradycyjnego ciasta piernikowego.Podczas Kujawsko-Pomorskiego Miodowego Lata rozstrzygniętokonkursy: „Miodowe pyszności”, „Miód sezonu” i „Pszczoław obiektywie”. Kujawsko-Pomorscy pszczelarze, w dniach 17–19 września2010 roku, w ramach wizyty studyjnej wzięli udział w XXVIII OgólnopolskichDniach Pszczelarstwa w Pszczelej Woli w woj. lubelskim.Celem wizyty, w której uczestniczyło 50 właścicieli pasiek, było poszerzaniekontaktów z pszczelarzami z innych województw, skorzystaniez najnowszej wiedzy nt. gospodarki pasiecznej, a także zainteresowaniemłodych osób tego rodzaju produkcją rolniczą.„Festiwal Smaku” w GrucznieW dniach 21–22 sierpnia 2010 roku w Gruczniek. Chełmna odbyła się wyjątkowa impreza, mająca nacelu promowanie produktów regionalnych oraz kultywowanieróżnorodności biologicznej – Festiwal Smaku.Odbywające się już po raz piąty pod auspicjamimiędzynarodowej organizacji Slow Food Polska świętokulinariów, było efektem współpracy Sekretariatu RegionalnegoKSOW z Towarzystwem Przyjaciół DolnejWisły. Podczas Festiwalu 120 wystawców prezentowałowyroby z dziczyzny, gęsiny, ryb, grzybów, a takżeprzetwory owocowe, sery, miody, chleb i wyroby piekarskie,tradycyjne piwo i wina. Wytwórcy najlepszychproduktów i potraw obecni na Festiwali Smaku zostalinagrodzeni w czterech konkursach: „Smak Roku”, „TurniejNalewek”, „Miód Roku” oraz „Turniej Kucharzy”.Festiwal był też okazją do przyjrzenia się tradycyjnym metodom przetwarzaniażywności, takim jak: smażenie powideł, wyciskanie sokówz owoców czy pozyskiwanie miodów.32


Sekretariat Regionalny KSOWWojewództwa LubelskiegoSeminarium pt. Tworzymy Szlak Ziemi Łukowskiej„Tworzymy Szlak Ziemi Łukowskiej – atrakcję turystyczną Lokalnej GrupyDziałania RAZEM KU LEPSZEJ PRZYSZŁOŚCI” – pod takim tytułem odbyłosię seminarium w Stoczku Łukowskim, w dniach 26–27 sierpnia tego rokuZorganizowane było przez Sekretariat Regionalny Krajowej Sieci ObszarówWiejskich Województwa Lubelskiego wraz z Lokalną Grupą Działania „RA-ZEM KU LEPSZEJ PRZYSZŁOŚCI”. Jego celem było zapoznanie uczestnikówz walorami turystycznymi obszaru LGD, prezentacja koncepcji tworzeniaSzlaku Ziemi Łukowskiej, opinia nt. tej zaprezentowanej koncepcji działańLGD w zakresie podniesienia atrakcyjności turystycznej obszaru LGD orazpromocja opisywanego obszaru LGD.Uczestnikami były osoby zamieszkałe na obszarze Lokalnej Grupy DziałaniaRAZEM KU LEPSZEJ PRZYSZŁOŚCI, przedstawiciele Urzędu Marszałkowskiegow Lublinie, w tym Wicemarszałek Województwa LubelskiegoSławomir Sosnowski, przedstawiciel Sekretariatu Regionalnego KSOWWojewództwa Lubelskiego, pracownicy Oddziałów: Wdrażania ProjektówPROW 2007–2013 oraz Autoryzacji Płatności Departamentu Koordynacji ProjektówEuropejskich, bezpośrednio współpracujący z Lokalną Grupą Działania,reprezentanci kilku Lokalnych Grup Działania z terenu województwalubelskiego, a także zaproszeni goście.Festiwal Kaszy GRYCZAKI 2010Sekretariat Regionalny Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich WojewództwaLubelskiego wraz z Lokalna Grupą Działania „Leśny Krąg" brał udziałw organizacji „Festiwalu Kaszy GRYCZAKI 2010", który odbył się w dniach7–8 sierpnia br. w Janowie Lubelskim. Celem imprezy było m.in. wyłonieniei wypromowanie kulinarnego hitu regionu janowskiego. Festiwal kaszyw Janowie Lubelskim jest jedną z ciekawszych imprez kulinarnych w Polsce.Gwiazdą tegorocznego festiwalu była Ewa Wachowicz,która przekonywała kilkutysięczną publiczność do walorów„tatarki” (potoczna nazwa gryki używana przez mieszkańcówwojewództwa lubelskiego, ponieważ grykę na Lubelszczyznęsprowadzili Tatarzy).W trakcie festiwalu zaprezentowano kilkanaście odmianpierogów na słodko i ostro oraz pierogów z kaszy gryczanej,zapiekanek z mięsem i grzybami, karpia z kopciuchy, wędzonegow żelaznych skrzynkach. W festiwalu wzięły udziałzagrody: janowska, łążkowska, momocka, rudzieńska czy godziszowska.Stoły w zagrodach wystawowych były suto zastawioneproduktami regionalnymi. Każdy z uczestników festiwalumógł znaleźć dla siebie smaczną potrawę regionalną.Dużym zainteresowaniem cieszyły się wyśmienite sery zagro-» Z życia KSOWNa stroniewww.minrol.gov.plznajduje się jużprojekt nowegorozporządzeniaMinistra Rolnictwai Rozwoju Wsiw sprawieszczegółowychwarunków i trybuprzyznawania pomocyfinansowej w ramachdziałania „Programrolno-środowiskowy”objętego ProgramemRozwoju ObszarówWiejskich na lata2007–2013Festiwal Kaszy GRYCZAKI 2010. | Fot. SR KSOW33


» Z życia KSOWdowe, wyrabiane z szacunkiem do tradycji, doprawiane na różne sposobyi suszone w przewiewnych miejscach. Janowskie sery zagrodowe to hit festiwalui kolejny po gryczaku i żurawinówce przebój kulinarny Lubelszczyzny.Miano Supergryczaka 2010 dostał gryczak z żurawinową nutką Anny Florek.Wśród nalewek najlepszą nalewką okazała się żurawinówka Pana StanisławaMantynka z Janowa Lubelskiego. Jury oceniło 68 potraw i 38 nalewek.Działania planowane na IV kwartał 2010 roku:1. Organizacja 50 konferencji szkoleniowych dla lokalnychliderów na rzecz rozwoju obszarów wiejskich (październik,listopad, grudzień) związanych z PROW 2007-2013 naobszarze województwa lubelskiego.2. Wyjazdy studyjno-szkoleniowe (przełom listopada i grudnia).3. Seminarium dotyczące agroturystyki oraz turystyki wiejskiejw terminie 13-14 grudnia 2010 roku.Sekretariat Regionalny KSOWWojewództwa LubuskiegoKonferencja Agroturystyczna14 października 2010 roku w siedzibie Lubuskiego Ośrodka DoradztwaRolniczego w Kalsku odbyła się konferencja pt. „Rola żywnościowych produktówlokalnych rozwoju turystyki wiejskiej”. W konferencji udział wzięlii przedstawili swoje prezentacje inż. Marek Gąsiorowski – Krajowa Izba ProduktuRegionalnego i Lokalnego w Warszawie oraz dr inż. Aleksandra Swulińska-Katulska– Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu. Konferencja cieszyłasię dużym zainteresowaniem uczestników – zgromadziła aż 103 osoby.Spotkanie „agroturystów” było jednocześnie podsumowaniem konkursu:„Najładniejsze gospodarstwo agroturystyczne województwalubuskiego 2010”. Przedstawiono wyniki konkursu i nagrodzonolaureatów.Jesień w Gliśnie połączona z finałem turnieju wsi. | Fot. SR KSOWJesień w Gliśnie19 września 2010 roku na terenie Ośrodka Doradztwa Rolniczegow Gliśnie odbyły się Targi Ogrodnicze, w trakcie którychprzeprowadzono finał Turnieju Wsi reprezentujących powiatywojewództwa lubuskiego. Impreza miała na celu przedstawieniedorobku sołectw z dawnych województw: gorzowskiegoi zielonogórskiego. Turniej miał charakter rywalizacji,ale też służył integracji mieszkańców obszarów wiejskichz obecnego województwa lubuskiego. W trakcie targów odbyłsię również finał konkursu kulinarnego: „Mączne Pyszności”.Zaprezentowano różnorodność potraw mącznych, sięga-34


jących swoimi korzeniami do tradycji kulinarnych dawnych obszarówRzeczypospolitej, z których wywodzą się mieszkańcy województwa lubuskiego.» Z życia KSOWDożynki Wojewódzkie 2010Wykorzystujemy środki dostępne w ramach Lubuskiego RegionalnegoProgramu Operacyjnego i Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich, abyzmieniać oblicze naszego województwa – przyznał marszałek Marcin Jabłońskipodczas otwarcia Wojewódzkich Dożynek. – Wierzę, że państwoczytali i słyszeli o efektach naszych wspólnych wysiłków. Coraz lepiej jesteśmypostrzegani jako region. Święto Plonów z udziałem Minister Pracy i PolitykiSpołecznej Jolanty Fedak odbyło się 12 września 2010 roku w NowymMiasteczku. Było okazją do prezentacji firm i instytucji związanych z sektoremrolnictwa oraz powiatów, m.in.: nowosolskiego, międzyrzeckiego, świebodzińskiego,słubickiego, żarskiego i żagańskiego.Sekretariat Regionalny KSOWWojewództwa ŁódzkiegoRozstrzygnięcie konkursówJedną z najciekawszych inicjatyw, realizowanych w trzecim kwartale2010 roku przez Sekretariat Regionalny KSOW Województwa Łódzkiego,było rozstrzygnięcie konkursów na najlepsze gospodarstwo ekologiczne„Złota Grusza” i „Przyjazna Wieś”. Laureatów etapu wojewódzkiegokonkursu, na najlepsze gospodarstwo ekologiczne, poznaliśmy28 sierpnia 2010 roku, podczas XIX Promocyjno-Handlowej WystawyRolniczej ROL-SZANSA. Założeniem konkursu była identyfikacja i szerzeniedobrych praktyk w rolnictwie ekologicznym, praktykowaniei popularyzowanie korzystnych rozwiązań w gospodarstwach rolnychoraz propagowanie i wymiana doświadczeń z zakresu rolnictwa ekologicznego.Jako najlepsze w kategorii „ekologiczne gospodarstwotowarowe” zostało wybrane gospodarstwo Beatyi Andrzeja Stępniów z miejscowości Przywóz.W kategorii „ekologia-środowisko” zwyciężyło gospodarstwoRomana Palusa z Mikułowic. Laureatom konkursu wręczonezostały nagrody rzeczowe, ponadto zwycięzcy reprezentowaliwojewództwo łódzkie na szczeblu ogólnopolskim.Laureaci konkursów: „Złota Grusza” – na najlepsze gospodarstwoagroturystyczne w województwie łódzkim oraz „PrzyjaznaWieś” – na najlepszy projekt infrastrukturalny, zrealizowanyna terenach wiejskich przy wsparciu środków unijnych, ogłoszenizostali 27 września br. podczas uroczystej konferencji.Celem konkursu „Złota Grusza” było wyłonienie najlepszegogospodarstwa agroturystycznego w wojewódz-Laureaci konkursu na najlepsze gospodarstwo ekologiczne. | Fot. SR KSOW35


» Z życia KSOWIII Europejskie Forum Młodych Rolników. | Fot. SR KSOWtwie łódzkim, promocja gospodarstw agroturystycznych, propagowanienowych form wypoczynku oraz kreowanie przyjaznego wizerunkuwsi naszego regionu. Za najlepsze gospodarstwo agroturystycznetradycyjne uznane zostało gospodarstwo „Na Grobli” Pawła Lasotyz Mieleszynka, natomiast zwycięzcą w ramach kategorii gospodarstwoagroturystyczne zostało gospodarstwo „Gajówka Pilica” Roberta Kalickiegoz miejscowości Łęg Ręczyński. Laureatom konkursu wręczonostatuetki „Złotej Gruszy” oraz nagrody finansowe. Główny cel konkursu„Przyjazna wieś” na najlepszy projekt w zakresie infrastruktury, zrealizowanyna terenach wiejskich przy wsparciu środków unijnych – topromocja innowacyjnych i efektywnych projektów o charakterze infrastrukturalnym,zrealizowanych na obszarach wiejskich, sfinansowanychze środków funduszy europejskich. Pierwsze miejsce w konkursiezdobył projekt „Budowa sali gimnastycznej przy Publicznym Gimnazjumw Osjakowie”, który zgłoszony został do etapu ogólnopolskiegokonkursu. Zaletą projektu była jego funkcjonalność oraz innowacyjny(tym razem proekologiczny) charakter, dzięki zamontowaniu instalacjisolarnej wykorzystującej energię słoneczną. Laureatom tegorocznejedycji konkursu wręczone zostały nagrody rzeczowe.III Europejskie Forum Młodych RolnikówW dniach 7–10 października 2010 odbyło się III EuropejskieForum Młodych Rolników. Przybyli przedstawiciele Rządu RP,organów administracji samorządowej, instytucji rolniczych,instytucji działających na rzecz rozwoju obszarów wiejskich,młodzi rolnicy z Polski i zagranicy: Węgier, Czech, Austrii, Niemiec,Ukrainy i Rosji. Patronat honorowy nad wydarzeniemobjął Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.III Europejskie Forum Młodych Rolników odbywało siępod hasłem „Bezpieczna żywność – zdrowy człowiek”.Skierowane było do młodych rolników z całej Europy. Celemprzedsięwzięcia była wymiana doświadczeń i dobrychpraktyk oraz nawiązanie kontaktów branżowych. Wykłady,prelekcje i panele dyskusyjne dały możliwość pogłębieniawiedzy na temat bezpieczeństwa żywieniowego w Unii Europejskiejoraz rozwiązywania problemów związanych z prowadzeniemnowoczesnych gospodarstw rolnych. W ramach warsztatów grupowychodbywających się trzeciego dnia, uczestnicy Forum odwiedzili m.in.: FarmęDemonstracyjną Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Żelaznej,gospodarstwo sadownicze posiadające certyfikat bezpieczeństważywności z okolic Białej Rawskiej, sortownię owoców i warzyw „Soska Sp.z o.o.” z Białej Rawskiej, magazyn logistyczny firmy „Nowalijka” w PiotrkowieTrybunalskim, Grupę Producentów Rolnych Owoców i Warzyw „Eko-Witamina” Sp. Z o. o. z Białej Rządowej, Zespół Szkół Rolniczych CentrumKształcenia Ustawicznego w Wolborzu, Zakład przetwórczy Pana MirosławaSmerdy w Żarnowscy.36


Działania planowane na IV kwartał 2010 roku:1. Organizacja wspólnie z Ośrodkiem Doradztwa Rolniczegow Bartoszewicach XVIII Wojewódzkiej Olimpiady WiedzyRolniczej oraz olimpiady z zakresu wiedzy nt. tradycji, kultury,folkloru województwa łódzkiego oraz dobrych praktykrolnych.2. Druk folderów informacyjnych promujących gospodarstwaagroturystyczne, biorące udział w „Wojewódzkim konkursiena najlepsze gospodarstwo agroturystyczne „Złota Grusza”oraz folderów informacyjnych promujących Lokalne GrupyDziałania województwa łódzkiego.3. Wydanie IV części Biuletynu KSOW Województwa Łódzkiego.4. Organizacja szkolenia dla Lokalnych Grup Działaniawojewództwa łódzkiego pt. „Animowania przedsiębiorczościna obszarach wiejskich”.» Z życia KSOWSekretariat Regionalny KSOWWojewództwa MałopolskiegoWyjazd studyjny do Kraju Związkowego TuryngiiSekretariat Regionalny KSOW zorganizował wyjazd studyjny do KrajuZwiązkowego Turyngii dla małopolskich LGD. Odbył się on w ramachdziałania „Wyjazdy w celu wymiany informacji, doświadczeń i knowhowz zakresu rozwoju obszarów wiejskich”, zgodnie z Planem DziałaniaKSOW na lata 2010–2011 w ramach schematu III „Stworzenie i utrzymanieKrajowej Sieci Obszarów Wiejskich” – Pomoc Techniczna ProgramuRozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007–2013.Celem było poznanie zasad funkcjonowania programu LEADERw Niemczech. Grupa wizytowała miejscadobrych praktyk, jakimi były projekty, którezrealizowano z wykorzystaniem dziedzictwakulturowego, historycznego i przyrodniczego.Podczas 4-dniowej wizyty odbyłysię spotkania z Regionalnymi Grupami Działania,władzami regionalnymi, instytucjamizaangażowanymi we wdrażanie i realizacjęprojektów współfinansowanych przez UE naobszarach wiejskich. Najważniejszym punktemwizyty studyjnej było spotkanie delegacjiz Małopolski z Ministrem Rolnictwa, Leśnictwa,Ochrony Środowiska i ŚrodowiskaNaturalnego Kraju Związkowego Turyngii.Wyjazd studyjny LGD. | Fot. SR KSOW37


» Z życia KSOWXX Międzynarodowa Wystawa RolniczaAgropromocja 2010. | Fot. SR KSOWAgropromocja 2010XX Międzynarodowa Wystawa Rolnicza Agropromocja 2010 odbyłasię w Nawojowej, w dniach 4–5 września br. Zwiedzający mogli oglądaćm.in. sprzęt rolniczy, egzotyczne rośliny i zwierzęta czy rękodziełoludowe. Podczas uroczystego rozpoczęcia nastąpiło rozstrzygnięciewojewódzkich konkursów: „Agroliga”, „Zielone lato”, „Na najlepszegospodarstwo ekologiczne”, „Potraw Regionalnych”, „Estetycznie zagospodarowanawieś promocją gminy, województwa, regionu”. Konkursy„Zielone lato” i „Na najlepsze gospodarstwo ekologiczne” byływspółfinansowane z budżetu Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich.W ramach ww. środków sfinansowano nagrody dla laureatów.Jak co roku, w Nawojowej na odwiedzających czekały doskonałe małopolskiespecjały. Można było degustować zdrowe i smaczne potrawy,przygotowane przez lokalne koła gospodyń wiejskich, produkty owczarskieoraz regionalne wyprodukowane na terenie Małopolski. Dzięki środkomKSOW, możliwość promocji poprzez wystawienie się z lokalnym produktemmiały Małopolskie Lokalne Grupy Działania. Mocnym akcentemzakończonej Wystawy były seminaria i spotkania rolników z ekspertamiod unijnego prawa rolnego. Punkty informacyjne podpowiadały, jak pozyskiwaćpieniądze z funduszy unijnych na rozwój gospodarstw. W trakcieAgropromocji miał również miejsce wojewódzki finał konkursu „Wiedzyo PROW 2007–2013”.Działania planowane na IV kwartał 2010 roku:1. Konferencja pt. „Zrównoważony, wielofunkcyjny rozwój obszarówwiejskich”.2. Programy telewizyjne informujące o KSOW i działalnościpartnerów.3. Wkładka nt. KSOW i działalności partnerów w regionalnej prasie.Sekretariat Regionalny KSOWWojewództwa MazowieckiegoXII Dożynki Województwa Mazowieckiego, Diecezji Płockieji Powiatu SierpeckiegoTegoroczne święto plonów zorganizowano na terenie MuzeumWsi Mazowieckiej w Sierpcu. Na uroczystość przybyli przedstawicielewładz państwowych, samorządowych, duchowieństwa, a także posłowiei senatorowie.Podczas uroczystości odbyła się prezentacja wieńców dożynkowychz mazowieckich powiatów i dekanatów, wykonanych z kłosówzbóż, owoców, warzyw i polnych kwiatów. Takie skupisko wszystkichplonów zachwyciło bogactwem i różnorodnością. Na uroczystej Mszy38


Świętej Dożynkowej poświęcone zostały wszystkie wieńce. Nie zabrakłoteż tradycyjnego przekazania chleba i obrzędu dzielenia się nim.Dla przybyłych gości przygotowano liczne atrakcje, jak pokazy codziennychwiejskich zajęć przy użyciu dawnych sprzętów i narzędzioraz pokazy rzemiosła i rękodzieła ludowego. Przygrywały kapele ludowe,folkowe i zespoły rockowe. Dożynki Województwa Mazowieckiegobyły też dobrą okazją do zapoznania się ze zbiorami MuzeumWsi Mazowieckiej w Sierpcu.Święto chlebaVIII Warszawskie Święto Chleba, które miało miejsce się 3 październikabr., wpisało się na stałe w program imprez kulturalnych stolicy.Najważniejszym celem tej uroczystości jest popularyzacja tradycji wsimazowieckiej, jej obrzędów związanych z chlebem oraz prezentacjatradycyjnych wyrobów artystycznych i kulinarnych.Obchody Święta Chleba rozpoczęły się uroczystą Mszą Świętą w KościeleŚw. Anny przy Krakowskim Przedmieściu. Po nabożeństwie ruszyłkolorowy korowód wieńców i chlebów dożynkowych. Na przybyłychna Plac Zamkowy mieszkańców Warszawy, a także turystów czekałyliczne atrakcje, m.in. wyroby twórców ludowych, którzy prezentowalii sprzedawali swoje rękodzieła, kiermasz wyrobów piekarskich, cukierniczych,pszczelarskich oraz żywności ekologicznej. Do wspólnej zabawyzachęcały występy kapel i zespołów ludowych.» Z życia KSOWVIII Warszawskie Święto Chleba. | Fot. SR KSOWDziałania planowane na IV kwartał 2010 roku:1. Analiza dotycząca inwentaryzacji dóbr kultury materialnej5 sołectw województwa opolskiego oraz analiza w zakresieprojektów małej architektury na terenie 10 sołectw Opolszczyzny.2. Konferencje i seminaria dotyczące biomasy, FADN, ochronydziedzictwa kulturowego wsi opolskiej, szkolenia dla LGDi przedstawicieli GPR.Sekretariat Regionalny KSOWWojewództwa OpolskiegoPodróż studyjna dla Grup Producentów RolnychW dniach 5–7 października br. Departament Rolnictwa i Rozwoju WsiUrzędu Marszałkowskiego w Opolu wraz ze Związkiem Pracodawców Dzierżawcówi Właścicieli Rolnych w Opolu zorganizował wyjazd do województwlubuskiego i zachodniopomorskiego, realizowany w ramach porozumieniaw sprawie realizacji programu „konsolidacji gospodarczej towarowych producentówrolnych województwa opolskiego”.Podczas wyjazdu podpisano porozumienie pomiędzy województwamiopolskim i lubuskim. Dotyczyło ono wymiany wiedzy i doświadczeń w za-39


» Z życia KSOWkresie rolnictwa i rozwoju wsi, w szczególności w sprawie realizacji wspólnychprojektów w ramach planów działania Regionalnych Sekretariatów KrajowejSieci Obszarów Wiejskich Województw Opolskiego i Lubuskiego. Współpracabędzie obejmować wspólne działania przy organizacji różnego rodzaju przedsięwzięćtakich jak: szkolenia, warsztaty, konferencje oraz krajowe i zagranicznewyjazdy studyjne.Uczestnicy podróży zwiedzili Spółdzielnię „Dobrosława” w Sławie, biogazownięw Kalsku, Fabrykę Pellet w Chlebowie oraz zakłady produkcji rolnejSpółdzielczej „Agrofirmy” Witkowo.Smaki regionów – stoisko województwa opolskiego.| Fot. SR KSOW„Smaki Regionów” w PoznaniuTargi „Smaki Regionów” miały miejsce w dniach 11–14 września br., podczasMiędzynarodowych Targów Poznańskich Polagra Food. Opolszczyzna zaprezentowałatam swoje kulinarne dziedzictwo. Sekretariat Regionalny KSOW,przy współpracy z Gminami Rudniki i Zdzieszowice, zorganizował stoiskopromujące żywność tradycyjną województwa opolskiego. Goście odwiedzającystoisko mieli możliwość zasięgnięcia szeregu informacji na temat regionuoraz mogli skosztować tradycyjnych specjałów oferowanych przez opolskichproducentów: serów smażonych z kminkiem, czosnkiem, cebulą lub bez przyprawod firmy Fan-Agri z Kadłuba, kołocza śląskiego z cukierni „Ptyś” ze Zdzieszowic,miodów rudnickich z rozmaitych pożytków rosnących nad górną Prosną,kapusty kiszonej z Bobrowy, wytwarzanej przez firmę Gładysz-Agro, czyoleju rzepakowego tłoczonego na zimno przez firmę Napus-Oil z Kietrza. Nastoisku można było także obejrzeć pokaz artystycznego rękodzieła ludowego:malowania pisanek i porcelany.Sekretariat Regionalny KSOWWojewództwa PodkarpackiegoRekonstrukcję historyczna bitwy pod Niemirowem.| Fot. SR KSOWFestiwal Kultur i Kresowego JadłaFestiwal Kultur i Kresowego Jadła, zorganizowany 20 sierpnia2010 r. w Baszni Dolnej, to impreza, której celem jest promowaniebogatej tradycji kulinarnej kresów, specyficznej dla Ziemi Lubaczowskieji wschodniej części Podkarpacia. Tego typu wydarzeniejest okazją do pokazania potencjału kół gospodyń wiejskich i organizacjipozarządowych, które są głęboko zakorzenione w kulturzei tradycji naszego regionu. Festiwal Kultur i Kresowego Jadła jestrównież doskonałą formą promowania dobrych praktyk związanychz wysokiej jakości żywnością. W bieżącym roku Festiwal zostałrozszerzony i wzbogacony o rekonstrukcję historyczną, realizowanąw oparciu o ważne wydarzenia z historii regionu, jakim była bitwapod Niemirowem oraz o cykl imprez promujących lokalną tradycjękresów wschodnich. Uczestnikami Festiwalu byli mieszkańcy województwapodkarpackiego, lubelskiego oraz partnerskich gminz Ukrainy.40


Pożegnanie Wakacji w Rudawce RymanowskiejW dniach 27–29 sierpnia tego roku już po raz dziesiątyodbyło się Pożegnanie wakacji w Rudawce Rymanowskiej.Impreza ta na stałe wpisała się w ogólnopolski kalendarzimprez hodowlano-wystawienniczych i promuje jednąz najstarszych ras hodowlanych koni – konia huculskiego.Zwierzę to stało się nieodzownym elementem obszarówwiejskich Beskidu Niskiego, towarzyszem górskich wędróweki jednym z atutów oferty turystycznej terenów górskich.Opisywana impreza skupia corocznie tysiące osóbz całej Polski. To przedsięwzięcie połączone jest z KrajowąWystawą Bydła Simentalskiego, Regionalnym Czempionatem KoniaHuculskiego oraz Wystawą Ras Rodzimych. Pożegnaniu Wakacjiw Rudawce Rymanowskiej towarzyszy też wiele imprez kulturalnychi turystycznych.» Z życia KSOWPożegnanie Wakacji w Rudawce Rymanowskiej połączonez Krajową wystawą Bydła Simentalskiego | Fot. SR KSOWWyjazd studyjnyWyjazd studyjny przedstawicieli podkarpackich rolników na Litwę,Łotwę i Estonię odbył się w dniach 19–26 września br. Miał nacelu porównanie zakresu przemian, jakie nastąpiły w rolnictwiew poszczególnych krajach po wstąpieniu do Unii Europejskiej(w maju 2004 roku) oraz ocenę i porównanie efektów wdrażaniaw tych krajach Programów Rozwoju Obszarów Wiejskich. Wyjazdten służył również wymianie doświadczeń, dobrych praktyk, nawiązaniukontaktów z rolnikami, organizacjami rolniczymi i przedstawicielamilokalnych społeczności.Zaplanowane w trakcie wyjazdu studyjnego wizyty w zakładachprzetwórczych, Izbach Rolniczych, jednostkach doradczych orazspotkania z miejscowymi rolnikami, właścicielami gospodarstwekologicznych bądź agroturystycznych stanowiły doskonałą platformędo wymiany doświadczeń oraz nawiązania bezpośrednichkontaktów.Działania planowane na IV kwartał 2010 roku:1. II Targi Lokalnych Grup Działania.2. Konkurs bożonarodzeniowy.Sekretariat Regionalny KSOWWojewództwa Podlaskiego„Konkurs Orki Pługami Tradycyjnymi”5 września 2010 roku odbył się „III Wojewódzki Konkurs Orki PługamiTradycyjnymi – 2010". Głównym jego celem jest popularyzacjadobrze wykonanego zabiegu uprawowego, jakim jest orka. Konkurs41


» Z życia KSOWIII Wojewódzki Konkurs Orki Pługami Tradycyjnymi – 2010.| Fot. SR KSOWbył rozgrywany w dwóch etapach – rejonowym i wojewódzkim.Organizatorami były Sekretariat Regionalny Krajowej Sieci ObszarówWiejskich Województwa Podlaskiego i Podlaski Ośrodek DoradztwaRolniczego w Szepietowie.Eliminacje rejonowe rozgrywane były w 3 punktach:• Zespole Szkół Rolniczych im. Gen. Ludwika Michała Paca w Dowspudzie,1 września. Uczestnicy – rolnicy z powiatów: Augustów,Sejny, Suwałki, Grajewo.• Zespole Szkół Rolniczych im. Ks. K. Kluka w Rudce, 2 września.Startować tu mogli rolnicy z powiatów: Białystok, Bielsk Podlaski,Hajnówka, Mońki i Sokółka.• Zespole Szkół Rolniczych, Gospodarstwie Pomocniczym w Czartajewie,3 września. Mogli w nim wziąć udział rolnicy z powiatów:Kolno, Łomża, Siemiatycze Wysokie Mazowieckie i Zambrów.Finał wojewódzki rozegrano 5 września br. w PODR w Szepietowie.Zwycięzcą Finału „III Wojewódzkiego Konkursu Orki Pługami Tradycyjnymi– 2010” został Maciej Miłkowski. Drugie miejsce zajął MarcinKadłubowski, trzecie Łukasz Żeladonis, czwarte Marek Iwanicki, piąteStanisław Omiljan i szóste Krzysztof Żebrowski.Osoby uczestniczące w zawodach na wszystkich etapach miałymożliwość obserwacji przebiegu i efektów wykonanej orki. A także porównywaniaswoich efektów z efektami startujących zawodników podwzględem jakości i dokładności pracy.Sekretariat Regionalny KSOWWojewództwa PomorskiegoPomorskie SmakiPierwsze Targi „Smaki Regionów” w Poznaniu, odbyły się w dniach11–14 września br. Wzięła w nich udział delegacja województwa pomorskiego.Celem, który przyświecał promocji województwa, było pokazaniezróżnicowania kulturowego regionu, w szczególności bogatego dziedzictwakulinarnego.Podczas Targów „Smaki Regionów” swoje walory turystycznokulinarneprezentowały poszczególne subregiony województwapomorskiego: Kaszuby, Kociewie, Żuławy i Powiśle, Pobrzeże Słowińskiei Gdańskie. Pomorska delegacja składała się z wytwórcówproduktu tradycyjnego, członków Sieci „Dziedzictwo KulinarnePomorskie”, artystów ludowych, producentów ekologicznych, lokalnychprzetwórców żywności, przedstawicieli organizacji turystycznychi stowarzyszeń aktywizujących mieszkańców wsi orazsamorządowców.42


» Z życia KSOWStoisko województwa pomorskiego podzielono na kilka sektorów, naktórych bogato prezentowano lokalne specjały.Konkurs „Przyjazna Wieś" rozstrzygnięty„Słowińskie Centrum Kultury Regionalnej w Klukach” oraz„Budowa kompleksów rekreacyjno-kulturalnych w miejscowościachLinia, Potęgowo i Strzepcz w gminie Linia” to dwa najlepszeprojekty infrastrukturalne, wyłonione w etapie regionalnymKonkursu „Przyjazna Wieś”, które będą reprezentować województwopomorskie na szczeblu ogólnopolskim.W województwie pomorskim do konkursu zgłoszonych zostało8 projektów, spośród których 3 nie spełniały kryteriów formalnychi nie podlegały ocenie. Projekty były oceniane m.in.pod kątem pomysłowości i innowacyjności, poziomu wykorzystaniaprojektu po jego zakończeniu, użyteczności, dostępnościdla osób niepełnosprawnych, a także wpływu na rozwój gospodarczyregionu. Regionalna Komisja Konkursowa zdecydowałao przyznaniu I miejsca w kategorii „infrastruktura społeczna”projektowi Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku pt. „SłowińskieCentrum Kultury Regionalnej w Klukach”.Konkurs „Przyjazna Wieś”. | Fot. SR KSOWW ramach projektu wykonano remont zabytkowego obiektu – dwurodzinnejchałupy Anny Ketsch. Jedną część chałupy zaadaptowano nasalę edukacyjną, zaś drugą – funkcjonującą jako muzeum – na zajęciaedukacyjne i warsztaty muzealne. Wyremontowano stodołę w zagrodzieAnny Ketsch, w której pomieszczenia pełnią funkcję muzealną sprzętui narzędzi używanych do obróbki zbóż oraz warsztat stolarsko-snycerski.Projekt obejmował również remont budynku dawnej szkoły podstawowej,który zaadaptowano na Dom Rękodzieła Ludowego. Celem projektujest zaspokojenie potrzeb społecznych i kulturalnych, podniesienie atrakcyjnościturystycznej wsi, a także zachowanie dziedzictwa kulturowego. prawie 340W Polsce jestProjekt sfinansowany został z Sektorowego Programu Operacyjnegolokalnych grup„Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwójobszarów wiejskich 2004–2006”.działania.W kategorii „infrastruktura techniczna” zwyciężył projekt Gminy Liniapt. „Budowa kompleksów rekreacyjno-kulturalnych w miejscowościachLinia, Potęgowo i Strzepcz w gminie Linia”. Obejmował on wykonaniem.in. boiska do piłki nożnej, siatkówki i piłki plażowej, sceny, miejsca naognisko, schodów terenowych nad jeziorem w Potęgowie, a także chodnikiw miejscowościach, w których był realizowany projekt. Budowa infrastrukturyturystycznej w miejscowościach Linia, Potęgowo i Strzepcz miałana celu zwiększenie liczby turystów odwiedzających dwa największekompleksy zbiorników wodnych, a także promocję zasobów kulturalnychi specyfiki obszarów wiejskich na terenie gminy Linia.Projekt uzyskał dofinansowanie ze środków Programu Rozwoju ObszarówWiejskich na lata 2007–2013.43


» Z życia KSOW44Występy artystyczne podczas festiwalu. | Fot. SR KSOWSekretariat Regionalny KSOWWojewództwa ŚląskiegoFestiwalu Kultur i Smaków w StrasbourguPrzedstawiciele województwa śląskiego wzięli udział w FestiwaluKultur i Smaków w Strasbourgu, który odbył się w dniach 9–18 lipcabr. Festiwal Kultur i Smaków FOOD Culture narodził się w 2007 rokuz inicjatywy mieszkańców Strasbourga, którzy chcieli pokazać, jakąrolę odgrywa tradycja kulinarna w życiu społecznym, gospodarczym,kulturalnym danego kraju bądź regionu i zawiązali Stowarzyszenie„Kultur i Smaków Europy”. Projekt festiwalu powstał dzięki wsparciuMiasta, Departamentu i Regionu, a także partnerów prywatnych. Wyjściowympomysłem było stworzenie w okresie letnim w Strasbourguatrakcyjnego i szeroko upublicznionego wydarzenia, które pozwoliłobypełniej zaprezentować różnorodność i bogactwo kulinarne lokalnejspołeczności, ale także zaproszonych europejskich regionów. Podczasfestiwalu pokazano różnorodność regionu, z jego kulturowym i kulinarnymdziedzictwem.Podczas 10 dni festiwalu szerokiej publiczności– mieszkańcom i turystom zostały zaprezentowanetradycyjne i regionalne specjały kuchni województwaśląskiego, w tym potrawy serwowane przez restauracje,a także gotowe produkty. Prezentacji kulinariówtowarzyszyła muzyka ludowa, a także pokaz tradycyjnegorzemiosła i rękodzieła. Główną atrakcją byłspektakl pt. Wesele Góralskie, w wykonaniu zespołuludowego Koniaków. Wystąpiły także m.in. StudenckiZespół Pieśni i Tańca Katowice.Stałym elementem były różnorodne pokazy: gotowaniadla dzieci i dorosłych, rzemiosła itd. Taka formaprezentacji wzbudziła ogromne zainteresowanie publiczności.Festiwal był doskonałą okazją do prezentacjinie tylko tradycji kulinarnych regionu, ale także dopromocji turystycznej, z uwzględnieniem szlaków turystykiindustrialnej, sakralnej, kulturowej i aktywnej.Szkolenie dla LGD„Ewaluacja Lokalnych Strategii Rozwoju i Lokalnych Grup Działaniana przykładzie projektów unijnych” – pod takim tytułem odbyło się8 lipca br. w Katowicach szkolenie dla Lokalnych Grup Działania.Uczestniczyły w nim 24 osoby na co dzień zaangażowane w tworzeniei realizacje Lokalnych Strategii Rozwoju, w zdecydowanej większościdotychczas niezajmujące się planowaniem i realizowaniem procesuewaluacji w praktyce wdrażania tych strategii. Dla niektórych osób


» Z życia KSOWzagadnienia związane z ewaluacją były znane bądźz projektów UE, realizowanych w ramach EuropejskiegoFunduszu Społecznego, bądź też z pracy w oświacieprzy badaniach standardów jakości pracy szkoły.Największym zainteresowaniem cieszyła się częśćpraktyczna szkolenia, czyli warsztaty polegające nazaplanowaniu procesu ewaluacji realizacji LSR przezdziałania LGD.Uczestnicy chętnie pracowali w 3 niezależnych odsiebie grupach. Każda z nich przygotowała plan procesuewaluacji, opracowując kolejno: przedmiot ewaluacji,cele, zakres (w tym: główne obszary badań, kryteriaewaluacyjne, pytania ewaluacyjne, metodologięoraz harmonogram). W trakcie warsztatów powstałytrzy odrębne plany procesu ewaluacji LSR. Każdyz nich został zaprezentowany na forum przez wybranegoprzez grupę przedstawiciela.Jedna z uczestniczek zaproponowała przepisanie przez jedną osobęwyłonioną z każdej grupy wypracowanych na szkoleniu planów ewaluacjido plików Word i przesłanie ich pocztą e-mailową najpierw do niej,a następnie sama zobowiązała się do przesłania całego kompletu– 3 opracowań do wszystkich obecnych na szkoleniu. Pomysł został zaakceptowanyi wzbudził powszechny entuzjazm. Zaangażowanie uczestnikóww tworzenie planów procesu ewaluacji było bardzo duże – co przejawiałosię w burzliwych dyskusjach i wspólnie tworzonych zagadnieniach.Uczestnicy chętnie podejmowali dyskusje. Otwarcie mówili o swoichoczekiwaniach. Ze względu na ograniczony czas trwania zajęć niemożliwebyło przedstawienie gotowego wzorca ewaluacji realizacjiwłasnej Lokalnej Strategii Rozwoju dla poszczególnych projektów. Jednocześniezdobyta wiedza teoretyczna oraz wypracowany w grupachplan procesu ewaluacji pomoże uczestnikom w ich przyszłej pracy.Szkolenie dla LGD. | Fot. SR KSOWSekretariat Regionalny KSOWWojewództwa ŚwiętokrzyskiegoWyjazd studyjny do Szwecji i Danii.Wyjazd studyjny na Forum Europejskiej Sieci Regionalnego DziedzictwaKulinarnego do Skanii w Szwecji i na wyspę Bornholm w Daniiodbył się w terminie 10–13 października 2010 roku. Wzięli udział w nimprzedstawiciele podmiotów członkowskich Sieci „Dziedzictwo KulinarneŚwiętokrzyskie”. Celem wyjazdu było zapoznanie się z doświadczeniamiczłonków Sieci u naszych północnych sąsiadów. Ich 15-letnie doświadczeniewskazuje, że obok ekologicznej produkcji artykułów spożywczych(mąka, olej, sery) można w gospodarstwach rodzinnych produkowaćnp. czekoladę i lody. Ważnym doświadczeniem było poznanie45


» Z życia KSOWŚwiętokrzyscy „sieciowcy” na wyspie Bornholm w zagłębiusadowniczym pod kompozycją stworzoną z kilku tysięcyjabłek. (wyjazd studyjny do Szwecji i Danii). | Fot. SR KSOWmechanizmów dystrybucji produktów lokalnych, wzajemnej kooperacjia także prób lokalnej produkcji estetycznych opakowań.Konferencja naukowaII ogólnopolska konferencja naukowa z cyklu „Procesy transformacji obszarówwiejskich” pt. „Obszary wiejskie: wielofunkcyjność, migracje, nowewizje rozwoju” odbyła się w 27–28 września 2010 roku jest już drugą z rzędukonferencją z cyklu corocznych spotkań naukowych pt. „Procesy transformacjiobszarów wiejskich”. Konferencja stanowiła forum konfrontacjinaukowców, specjalistów od problemów wsi z praktykami i tymi, którzydecydują i wyznaczają kierunki rozwoju obszarów wiejskich w Polsce.Owocem spotkania najlepszych specjalistów zajmujących się rozwojemrolnictwa w kraju będzie wydanie w 2011 roku dwóch tomów publikacji.Sekretariat Regionalny KSOWWojewództwa Warmińsko-MazurskiegoWyjazd szkoleniowy do Bawarii. | Fot. SR KSOWWyjazd szkoleniowy do Bawarii pt. „Misja gospodarcza– zielone inwestycje”W dniach 26.09–02.10.2010 roku odbył się wyjazd szkoleniowy do Bawarii,pt. „Misja gospodarcza – zielone inwestycje”. Uczestniczyliw nim przedstawiciele Samorządu Województwa, władz lokalnych,rolnicy, potencjalni inwestorzy budowy biogazowni oraz przedstawicieleinstytucji zajmujących się tematyką rolnictwa i ochronyśrodowiska. Głównym celem wyjazdu szkoleniowego byławymiana doświadczeń z niemieckim partnerem, na temat możliwościinwestycyjnych i ich ograniczeń na obszarach chronionych.A także wymiana wiedzy w zakresie sposobu prowadzenia negocjacjispołecznych na temat potencjalnie uciążliwych elementów budowyinfrastruktury technicznej. Partnerem przedsięwzięcia było BawarskieMinisterstwo Środowiska i Zdrowia.Misja gospodarcza pt. „Zielone inwestycje” to odpowiedź na rządowyprojekt „Biogazownia w każdej gminie”. Jego założeniem jest wybudowaniedo 2020 roku 2 tys. zakładów biogazowych. Uczestnikom wyjazdu pokazanezostały kompleksowe i innowacyjne rozwiązania partnera niemieckiegow zakresie utylizacji odpadów rolniczych, odzysku energii z odpadów i sposobówponownego jej wykorzystania na potrzeby energetyczne lokalnychsamorządów.Podczas wyjazdu przedstawiono również zasady funkcjonowania instalacjigeotermalnych oraz elektrociepłownie wykorzystujące biomasę.Wizyty w poszczególnych firmach uatrakcyjniały liczne wykłady orazprezentacje produktów przeprowadzone przez niemieckiego partneraprzedsięwzięcia.46


Festiwal Kultury Ludowej11 września br. w Srokowie odbył się Festiwal Kultury Ludowej. Wzięływ nim udział zespoły folklorystyczne z terenu Warmii i Mazur oraz Rosji, Litwy,Ukrainy i Łotwy. Celem imprezy było ukazanie tożsamości i dziedzictwa kulturowegona terenie województwa warmińsko-mazurskiego oraz prezentacjadorobku zespołów z Rosji, Litwy, Ukrainy i Łotwy. Była ona też okazją do szerszegopokazania elementów charakterystycznych dla naszej rodzimej tradycji,takich jak taniec, śpiew czy rękodzieło ludowe.Festiwal sprzyjał wymianie wiedzy, doświadczeń oraz przyczynił się do nawiązaniadialogu pomiędzy podmiotami zamieszkującymi inny obszar terytorialny.Imprezę uatrakcyjniały liczne stoiska z wyrobami lokalnych twórców,ze specjałami kuchni warmińsko-mazurskiej oraz konkursy - m.in. z wiedzyo Warmii i Mazurach, powiecie kętrzyńskim oraz kampanii promocyjnej „MazuryCud Natury”.Sekretariat Regionalny KSOWWojewództwa WielkopolskiegoUczymy się od najlepszychGrupa osób z Wielkopolski, zaangażowana w realizację ProgramuWielkopolska Odnowa Wsi, uczestniczyła w wyjeździe studyjnym doDolnej Austrii, który odbył się w dniach 13–17 września tego roku. Jegocelem było zapoznanie się z osiągnięciami odnowy wsi w państwie,w którym pod taką nazwą rozpoczęła się społeczna i gospodarcza aktywizacjaobszarów wiejskich.Uczestnikami wyjazdu byli mieszkańcy wielkopolskich wsi, małychmiasteczek i gmin, które przystąpiły do Programu Wielkopolska OdnowaWsi i które mają za sobą pierwsze doświadczenia w budowaniuprogramu, rozwijania aktywności mieszkańców oraz realizacji i finansowaniupierwszych projektów. Uczestniczyli w nim także radni SejmikuWojewództwa Wielkopolskiego, a także pracownicy DepartamentuProgramów Rozwoju Obszarów Wiejskich Urzędu Marszałkowskiego,związani z Programem Wielkopolskiej Odnowy Wsi.Program wyjazdu przygotowany został we współpracy z CentrumDoradztwa Rolniczego Odział w Poznaniu, z którym po stronie austriackiejwspółpracowało biuro Europejskiego Stowarzyszenia RozwojuObszarów Wiejskich i Odnowy Wsi ARGE z siedzibą w Wiedniu.Wyjazd studyjny został zapisany w Planie Działania na lata 2010–2011Sekretariatu Regionalnego Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich i sfinansowanyz Pomocy Technicznej Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich2007–2013. W uporządkowaniu ogromnej ilości wiedzy i wrażeń pomógłuczestnikom wyjazdu trener – pracownik ARGE, który towarzyszyłwielkopolskiej grupie przez cały czas podróży.Według niego kluczem do powodzenia jest zrozumienie idei odnowy wsi,zasad nią rządzących oraz włączanie mieszkańców w planowanie i realizację.» Z życia KSOWFestiwal Kultury Ludowej. | Fot. SR KSOWWyjazd szkoleniowy do Austrii. | Fot. SR KSOW47


» Z życia KSOWDziałania planowane na IV kwartał 2010 roku:1. Udział w targach Produktu i Usług dla Samorządów LokalnychGmina 2010.2. Wydanie publikacji pt. „Wielkopolskie LGD”.3. Podróż studyjna LGD do Bretanii we Francji. Nawiązaniekontaktów w celu realizacji projektów współpracy.Sekretariat Regionalny KSOWWojewództwa ZachodniopomorskiegoXXIII Barzkowickie Targi Rolne AGRO POMERANIA 2010.| Fot. SR KSOWSprostowanie RedakcjiUprzejmie informujemy, że PaniMaria Szemplińska jest autorkącałego artykułu „Jak wspieraćinnowacyjność na obszarach wiejskich?”zamieszczonego w poprzednimnumerze lato 2/2010Biuletynu KSOW. NatomiastProfesor Kaj Micos jest autoremtylko cytatu na stronie 13 Biuletynu.Redakcja przeprasza autorkęartykułu za pomyłkę i zamieszczenienazwiska profesorapod pierwszą częścią artykułu,zamiast pod cytatem.Wyróżnienie na targach Polagra Food 2010Województwo zachodniopomorskie uczestniczyło w targach „PolagraFood 2010 – SMAKI REGIONÓW”, które miały miejscew dniach 11–14 września br. w Poznaniu. Zaproszenie douczestnictwa w targach przyjęły dwie Lokalne Grupy Działania:Stowarzyszenie „Lider Wałecki” oraz Stowarzyszenie„Partnerstwo Drawy”.Podczas targów przysmaki z naszego regionu zostałydocenione nie tylko przez licznie odwiedzających nasze stoisko,ale przede wszystkim przez jury, które przyznało nam aż9 nagród. W tym m.in. nagroda „Acanthus Aureus” dla najlepszegostoiska wystawienniczego, Puchar Ministra Rolnictwai Rozwoju Wsi w konkursie „Najciekawsza Promocja natargach Polagra Food 2010”, „Perła 2010” w kategorii potrawyza „Zupę Anny Jagiellonki na sandaczu”, „Kaziukowe serducha”,„Pstrąga Ryby Lubie po Rybacku” oraz za „Kiełbasę szlacheckąz dziczyzny”.„XXIII Barzkowickie Targi Rolne AGRO POMERANIA 2010”W tym roku we wrześniu targi odwiedziło ponad 120 tys. osóbi zaprezentowało się 913 wystawców. Zwiedzający mogli zapoznać sięz najnowszym sprzętem rolniczym, z różnymi typami nawozów i pasz,środkami ochrony roślin oraz środkami do produkcji zwierzęcej.Jak co roku, targom towarzyszyło szereg imprez dodatkowych, m.in.VIII Wystawa Bydła Mlecznego, pokaz ptaków hodowlanych i ozdobnychoraz królików, VII Zachodniopomorska Wystawa Hodowlana Koni,XVI Zawody Jeździeckie w Skokach, Konkurs Młodego Hodowcy orazPokaz Zwierząt Hodowlanych.W ramach targów rozstrzygnięto konkursy oraz nagrodzono laureatów:„Agroliga", „Przyjazna wieś", „Najlepsze Gospodarstwo Ekologiczne",„Agro-Eko-Turystyczne Zielone Lato" oraz „Rozwojowe i przyjazneśrodowisku sołectwo".48


Wspólna Polityka Rolna po 2013 rokuDebata w Parlamencie EuropejskimZ inicjatywy Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi 16 listopada2010 roku w Parlamencie Europejskim odbyła się konferencjadotycząca WPR po 2013 roku.W spotkaniu udział wzięli przedstawiciele polscyw Parlamencie Europejskim oraz polscy urzędnicypracujący w instytucjach europejskich (Komisji Europejskieji Radzie) oraz w Stałym PrzedstawicielstwieRP przy UE, czyli łącznie około 120 osób.Tematem przewodnim konferencji było omówieniepolskiego stanowiska w zakresie Wspólnej PolitykiRolnej po 2013 roku. Spotkanie okazało się dobrąokazją do wspólnej dyskusji o przyszłości polskiegoi europejskiego rolnictwa. Dyskusja była tym istotniejsza,że już w drugiej połowie przyszłego roku Polskaobejmie przewodnictwo w Radzie Unii Europejskiej.Konferencja była współfinansowana ze środkówKrajowej Sieci Obszarów Wiejskich będących w dyspozycjiSekretariatu Centralnego KSOW. Przyjęty Plandziałania KSOW na lata 2010–2011 zapewnia możliwośćorganizowania konferencji i seminariów międzynarodowychz udziałem przedstawicieli krajówUE, w celu zaprezentowania polskiej wizji wspólnejpolityki rolnej i polityki rozwoju obszarów wiejskich.Aktywność KSOW w tym zakresie będzie szczególnieistotna podczas polskiej prezydencji w UE w II połowie2011 r.Poniżej przedstawiamy opracowania wykorzystanepodczas konferencji:1. Polska wizja WPR po 2013 r. – potrzeba ambitnejreformy dla konkurencyjnego rolnictwa służącegospołeczeństwu UE;2. Wspólna deklaracja dotycząca reformy WPR;3. Przyszłość Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiejpo 2013 roku(dokument ENG),4. Stanowisko Rządu Rzeczpospolitej Polskiej w sprawieprzyszłości Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiejpo 2013 roku.Opracowania te zostały zamieszczone w formieplików pdf na stronie internetowej www.ksow.gov.plw zakładce „Aktualności” w informacji „WPR po 2013roku – Debata w Parlamencie Europejskim”.Sekretariat Centralny KSOW


Konkurs fotograficznyZapraszamy do przesyłaniaSekretariatu CentralnegoKrajowej Sieci ObszarówWiejskich prace fotograficzne,które wezmą udziałw konkursie „Moja Wieś”.Jego celem jest pokazanienajpiękniejszych zakątkówobszarów wiejskich w Polsce.Konkurs przeznaczony jest zarównodla profesjonalistów, jak i amatorów.Będą oni rywalizować w trzechkategoriach:I kategoria – Mieszkańcy wsi,II kategoria – Pejzaż wiejski,III kategoria – Wiejska tradycja.Jeden uczestnik może nadesłać maksimumtrzy zdjęcia w jednej kategorii. Prace należynadsyłać do Sekretariatu KSOW w formieelektronicznej, w formacie JPG o wymiarachmin. 800 x 600 pikseli, max 1200 x 1600.Zdjęcia prosimy przesyłać na płytach CDw terminie do dnia 20 maja 2011 r. na adres:Sekretariat CentralnyKrajowej Sieci Obszarów WiejskichDepartament Rozwoju Obszarów WiejskichMinisterstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsiul. Wspólna 30, 00-930 Warszawaz dopiskiem„KONKURS FOTOGRAFICZNY – MojaWieś”.Więcej informacji na www.ksow.plEuropejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskieProjekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach pomocy technicznejProgramu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007–2013Instytucja Zarządzająca Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007–2013Minister Rolnictwa i Rozwoju WsiRedakcja:Sekretariat Centralny Krajowej Sieci Obszarów WiejskichDepartament Rozwoju Obszarów WiejskichMinisterstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsiul. Wspólna 30, 00-930 WarszawaZdjęcia pochodzą z archiwum Sekretariatu Centralnegoi Sekretariatów Regionalnych KSOW oraz od autorów publikacji.Biuletyn dostępny na stronie internetowej www.ksow.gov.ploraz w siedzibach sekretariatów regionalnych.Nakład: 5000 egz.Koordynacja redakcyjna: www.ppress.plProjekt i skład: www.projektyprasowe.plDruk: drukarnia Garbino

More magazines by this user
Similar magazines