Τα γλυπτά του Παρθενώνα - Μουσείο Ακρόπολης

ysma.gr

Τα γλυπτά του Παρθενώνα - Μουσείο Ακρόπολης

Kείµενα-επιµέλεια: K. Xατζηασλάνη, E. Kαϊµάρα, A. ΛεοντήKαλλιτεχνική επιµέλεια: Ίνα Μελέγκογλου, AltSysΕπεξεργασία εικόνων: Indigo GraphicsEκτύπωση: Α. Τσάκος - Ελ. Μπένου - Στ. ΚαµαράδουΦωτογραφίες: N. ∆ανιηλίδης: εξώφυλλο, σελ. 2, 4, 12-14, 22-32, οπισθόφυλλοΣ. Mαυροµµάτης: εξώφυλλο, εσώφυλλο, σελ. 1, 6-11, 15-21Ευχαριστίες οφείλονται στον Πρόεδρο του ∆.Σ. του Μουσείου Ακρόπολης καθ. ∆. Παντερµαλή, στον Πρόεδρο τηςΕπιτροπής Συντήρησης Μνηµείων Ακρόπολης καθ. X. Mπούρα, στη ∆ιευθύντρια της Υπηρεσίας Συντήρησης Μνηµείων ΑκρόποληςΜ. Ιωαννίδου, στην Επίτιµη ∆ιευθύντρια της Α’ Eφορείας Προϊστορικών & Kλασικών Aρχαιοτήτων δρα A. Xωρέµη,στη N. ∆όλλη και στη Σ. Παράσχου, καθώς και στον Κ. Μελέγκογλου.ISBN: 978-960-99049-0-2© Mουσείο Aκρόπολης, 2009Eυχαριστούµε πολύ για τη συνεργασία την Yπηρεσία Συντήρησης Mνηµείων Aκρόπολης και την A' Eφορεία Προϊστορικών& Kλασικών Aρχαιοτήτων.


Η ΑκρόποληΣτο φυσικό βραχώδη λόφο της Aκρόπολης εγκαταστάθηκαν άνθρωποιήδη από τους προϊστορικούς χρόνους, διαµορφώνοντάς τον σε ισχυρόφρούριο που προστάτευε το ανάκτορο του ηγεµόνα και τους κατοίκουςσε περίπτωση κινδύνου. Kατά τη γεωµετρική περίοδο (8ος αι. π.X.) ηAκρόπολη έπαψε να είναι φρούριο και έγινε Iερό της Aθηνάς και θρησκευτικόκέντρο της πόλης. Kατά την αρχαϊκή εποχή (6ος αι. π.X.) κτίζονταιοι πρώτοι µεγάλοι ναοί. Πολλά αναθήµατα, κυρίως αγάλµατα,αφιερώνονται στο Iερό.Επιµέλεια προπλάσµατος: Μ. ΚορρέςΣτα µέσα του 5ου αι. π.X. αρχίζειστην Aκρόπολη ένα µεγάλο οικοδοµικόπρόγραµµα µε κύριο εµπνευστή τονπερίφηµο πολιτικό Περικλή. H επιφάνειατου Iερού διευρύνεται από 25 σε 34στρέµµατα. Mέχρι το τέλος του 5ου αι.ολοκληρώνονται ο Παρθενώνας, ταΠροπύλαια -η µνηµειακή είσοδος στοIερό- το Eρέχθειο και ο ναόςτης Aθηνάς Nίκης. MικρότεραIερά, βωµοί και βοηθητικάκτήρια κτίζονται στο χώρο καιεκατοντάδες αναθήµατα στολίζουντο Iερό.Κατασκευή: Π. ∆ηµητριάδης1


2Μουσείο Ακρόπολης • Αρχιτέκτονας: B. Tschumi, New York / Paris • Συνεργ. Αρχιτέκτονας: Μ. Φωτιάδης, ARSY, Αθήνα


Το Μουσείο της ΑκρόποληςTο Mουσείο της Aκρόπολης βρίσκεται κάτω ακριβώς από τον IερόBράχο, 300 µέτρα από τον Παρθενώνα. Tα εκθέµατα και η θέση τουεπηρέασαν σε µεγάλο βαθµό το αρχιτεκτονικό σχέδιο του κτηρίου πουαποτελεί µία τριµερή σύνθεση µε βάση, κορµό και επίστεψη. H βάσητου πήρε µία ιδιαίτερη µορφή προσαρµοσµένη στηνεπιτόπια αρχαιολογική ανασκαφή που ενσω-µατώθηκε στο Mουσείο. Έτσι το κτήριο δίνει τηναίσθηση ότι αιωρείται, καθώς στηρίζεταισε κολόνες, αποτελώντας ένα εντυπωσιακόκέλυφος για την ανασκαφή.O κορµός του κτηρίου έχει ένα γυάλινοπερίβληµα µε µεταλλικά πτερύγια στην ανατολική και δυτική όψη. Έναςορθογώνιος κτιστός πυρήνας διαστάσεων 60 X 20 µ. όσο και ο σηκόςτου Παρθενώνα διαπερνά το κτήριο από το ισόγειο ως την κορυφή.3


Η Αίθουσα του ΠαρθενώναH επίστεψη του κτηρίου, η Aίθουσα του Παρθενώνα, έχει τηµορφή µιας τεράστιας γυάλινης αίθουσας που ακολουθεί τιςαναλογίες και τον προσανατολισµό του ίδιου του ναού,αποκλίνοντας έτσι από τον προσανατολισµό του υπόλοιπουκτηρίου. Oι γυάλινες επιφάνειες που την περιβάλλουν εξασφαλίζουνιδανικό φωτισµό για τα γλυπτά του Παρθενώνα αλλάκαι άµεση οπτική θέαση προς την Aκρόπολη. Tαπρωτότυπα γλυπτά αλλά και τα αντίγραφα όσωνλείπουν είναι εκτεθειµένα σε ανάλογες θέσεις µεαυτές που είχαν επάνω στο ναό. Έτσι δηµιουργείταιη δυνατότητα επανασύνδεσης όλων των σωζόµενωνγλυπτών του ναού καθώς και ένα µοναδικόπεριβάλλον για την κατανόηση των επιτευγµάτωνπου αντιπροσωπεύει το ίδιο το µνηµείο.5


Ο ΠαρθενώναςΟ Παρθενώνας κτίστηκε µεταξύ των ετών 447 και 438 π.X. από τους αρχιτέκτονες Iκτίνο καιKαλλικράτη. Tη γενική εποπτεία του έργου είχε ο Φειδίας, ο εξαιρετικά προικισµένοςγλύπτης και προσωπικός φίλος του Περικλή. Nαός δωρικός µε πολλά ιωνικά στοιχεία,ο Παρθενώνας είναι κατασκευασµένος από λευκό πεντελικό µάρµαρο. Έχει µήκοςπερίπου 70 µέτρα, πλάτος περίπου 31 και ύψος 15 µέτρα. Ο ναός έχει περιµετρικάκίονες, 8 σε κάθε µία από τις στενές του πλευρές και 17 σε κάθε µιααπό τις µακριές. O σηκός, ο κεντρικός κλειστός χώρος του ναού, ήτανχωρισµένος σε δύο διαµερίσµατα τα οποία δεν επικοινωνούσανµεταξύ τους. Στο ανατολικό διαµέρισµα στεγαζόταν το µεγάλοχρυσελεφάντινο άγαλµα της θεάςΑθηνάς, ύψους 13 µέτρων,περίφηµο έργο τουΦειδία. Mια δωρική,διώροφη κιονοστοιχίαπλαισίωνε το άγαλµα. Στο δυτικόδιαµέρισµα υψώνονταν 4 ιωνικοί κίονες.Ο σηκός είχε και δεύτερη σειρά από 6 δωρικούςκίονες, ανατολικά και δυτικά, τις προστάσεις.Συνολικά ο ναός είχε εξωτερικά και εσωτερικά 108 κίονες.O πλούτος της γλυπτικής διακόσµησης του Παρθενώνα ήταν µοναδικός.Τρεις ήταν οι βασικές γλυπτικές ενότητες: τα αετώµατα, οι µετόπες και η ζωφόρος.6


Οι περιπέτειες του µνηµείουΑπό την κατασκευή του Παρθενώνα έχουν περάσει σχεδόν 25 αιώνες. Ο ναός γνώρισεπολλές περιπέτειες. Η πρώτη µεγάλη καταστροφή έγινε στοτέλος του 4ου αι. µ.Χ. και οφειλόταν σε εµπρησµό. Tότε απολαξεύθηκανκαι πολλά από τα γλυπτά του ναού. Tον 6ο αι.µ.X. ο Παρθενώνας µετατράπηκε σε εκκλησία. Kατά τοMεσαίωνα ήταν γνωστή ως Παναγία η Αθηνιώτισσα. Tο 1205έγινε εκκλησία λατινικού δόγµατος. Το 1458, οι ΟθωµανοίΤούρκοι µετέτρεψαν το µεγάλοναό σε µουσουλµανικό τέµενος.Κατά την εκστρατεία του ΦραγκίσκουΜοροζίνι, το 1687, έναµεγάλο τµήµα του ναού κατέρρευσεαπό έκρηξη. Από τότε το µνηµείολεηλατήθηκε συστηµατικά κυρίωςαπό το Λόρδο Έλγιν, ο οποίοςεκµεταλλευόµενος τις συνθήκες τηςεποχής, λίγο µετά το 1800, προχώρησε στην απόσπαση και αρπαγήπολλών γλυπτών του ναού που βρίσκονται τώρα στο BρετανικόMουσείο, στο Λονδίνο.Σήµερα η ελληνική πολιτεία µε στόχο την καλύτερη δυνατή προστασίακαι προβολή του ναού διεξάγει ένα πρωτοποριακό έργο συντήρησηςκαι αποκατάστασής του.Σχέδιο: Μ. Κορρές7


ΑετώµαταΉλιος ∆ιόνυσος Περσεφόνη ∆ήµητρα ΆρτεµηΤα θέµατα των αετωµάτων προέρχονται από τους µύθους της Aθήνας. Το ανατολικό,επάνω από την είσοδο του ναού εικόνιζε τη γέννηση της θεάς Αθηνάς από τοκεφάλι του πατέρα της, του ∆ία, µε την παρουσία Ολύµπιων θεών.Oι περισσότερες από τις κεντρικές µορφές του αετώµατος έχουν χαθεί.Eικονίζονταν ο ∆ίας, η Aθηνά και ο Ήφαιστος, ο οποίος, σύµφωναµε το µύθο, άνοιξε µε ένα τσεκούρι το κεφάλι του∆ία, για να γεννηθεί η θεά. ∆ίπλα τους εικονίζονταν ηΉρα, ο Ποσειδώνας, ο Eρµής, ο Άρης και ο Aπόλλωνας.8


Τα αετώµατα, δηλαδή οι τριγωνικοί χώροι που σχηµατίζονταιαπό τα γείσα της στέγης στις στενές πλευρές του ναού, ήταντα τελευταία τµήµατα που δέχθηκαν γλυπτή διακόσµηση µεολόγλυφα κολοσικά αγάλµατα (437-432 π.Χ.). Eίχαν µήκος περίπου28,5 µ. και οι κεντρικές τους µορφές ύψος περίπου 3,30µ.Ήρα Ήφαιστος Εστία ∆ιώνη Αφροδίτη ΣελήνηH σκηνή της γέννησης της Aθηνάς πλαισιώνεται στα δύο άκρα του αετώµατος από τα άρµατα του Ήλιου πουανατέλλει και της Σελήνης που δύει, προσδιορίζοντας έτσι ότι η γέννηση έγινε την αυγή.Aριστερά, παριστάνεται ξαπλωµένος ο ∆ιόνυσος. Aκολουθούν η ∆ήµητρα και η κόρη της, η Περσεφόνη, καθισµένεςεπάνω σε κασέλες. ∆ίπλα τους εικονίζεται όρθια η Άρτεµη.Στη δεξιά πλευρά του αετώµατος,υπάρχει ένα σύµπλεγµα τριών καθιστώνθεοτήτων, της Eστίας, της ∆ιώνης,και της κόρης της, της Aφροδίτης,ξαπλωµένης νωχελικά στην αγκαλιά τηςµητέρας της.K. Schwerzek, Αναπαράσταση του ανατολικού αετώµατος9


Κηφισός Κέκροπας Πάνδροσος Ερµής Αθηνά ΠοσειδώναςΣτο δυτικό αέτωµα εικονιζόταν η διαµάχη µεταξύ της Αθηνάς και τουΠοσειδώνα για τη διεκδίκηση της προστασίας της πόλης, που κατέληξε στηνίκη της θεάς Αθηνάς, η οποία έγινε πολιούχος της Αθήνας.Στο µέσον εικονίζονταν οι δύο θεοί, µε τα δώρα τους, η Aθηνά µε την ελιάκαι ο Ποσειδώνας µε το αλµυρό νερό. Πλαισιώνονταν από τα δύοάρµατα, µε τα οποία έφτασαν στον αγώνα, έχοντας ως ηνιόχουςαντίστοιχα τη Nίκη και τη σύζυγο του Ποσειδώνα, Aµφιτρίτη.∆ίπλα τους οι δύο αγγελιοφόροι, ο Eρµής και η Ίρις,έρχονται να αναγγείλουν το τέλος του αγώνα.10


Ίρις Αµφιτρίτη Ωρείθυια Ιλισός ΚαλλιρρόηΣτην αριστερή πλευρά παριστάνεται ο µυθικός βασιλιάς της AθήναςKέκροπας µε την κόρη του Πάνδροσο και δίπλα του το γιο του, τονEρυσίχθονα. Στη δεξιά πλευρά παριστάνεται καθιστή η Ωρείθυια, η κόρητου Eρεχθέα, πλαισιωµένη από τους δύο δίδυµους γιους της.Στα δύο άκρα του αετώµατος οι µισοξαπλωµένες µορφές είναι προσωποποιήσειςτου ποταµού Kηφισού και της πηγής Kαλλιρρόης. ∆ίπλα τηςο άλλος ποταµός της Aττικής, ο Iλισός, παριστάνεται γυµνός, καθιστός.K. Schwerzek, Αναπαράσταση του δυτικού αετώµατος11


ΜετόπεςΕπάνω από την εξωτερική κιονοστοιχία βρίσκοντανοι µετόπες του ναού, συνολικά 92τετράγωνες πλάκες περίπου 1.35µ. x 1.35 µ. ηκαθεµία, µε ανάγλυφη διακόσµηση και ανά-µεσά τους τα τρίγλυφα, αποτελούµενα από3 γλυφές. Ήταν τα πρώτα τµήµατα του ναούπου διακοσµήθηκαν (445-440 π.Χ.) µε γλυπτάτόσο έξεργα που µοιάζουν µε ολόγλυφα.Tα θέµατα των αναγλύφων στις µετόπεςπροέρχονται από την ελληνική µυθολογία.Στις περισσότερες, µάλιστα, απεικονίζεται τοαγαπηµένο θέµα της αρχαίας ελληνικήςτέχνης, ο αγώνας.Στα ανατολικά, λοιπόν, στην ιερότερη όψητου µεγάλου ναού, µπορούσε να δει κανείςσκηνές από τη Γιγαντοµαχία, τη µυθική, δηλαδή,µάχη µεταξύ των θεών του Oλύµπουκαι των Γιγάντων. Στη δυτική πλευρά υπήρχανσκηνές της Aµαζονο µαχίας, της µάχηςτων Eλλήνων εναντίον των Aµαζόνων.12


Στη βόρεια πλευράαπεικονίζονταν σκηνές απότον Tρωϊκό πόλεµο, κυρίως η άλωσητης Tροίας από τους Έλληνες.Στη νότια πλευρά το θέµα εικοσιτριών µετοπώνήταν η Kενταυροµαχία, ενώ οι υπόλοιπες εννέα, οιµεσαίες, είχαν διαφορετικά θέµατα. Oι ΘεσσαλοίΛαπίθες κάλεσαν στους γάµους του βασιλιά τους,τους γείτονές τους Kενταύρους, οι οποίοι, κατά τοµύθο, ήταν βαρβαρική φυλή µε σώµα αλόγου και µεκορµό και κεφαλή ανθρώπου. Oι Kένταυροι µέθυσαν καιπροσπάθησαν να αρπάξουν τις γυναίκες των Λαπιθών,µε αποτέλεσµα να επακολουθήσει µάχη σώµα µε σώµα.13


H ζωφόρος είναι µία συνεχής ζώνη µεανάγλυφες παραστάσεις, που περιέτρεχεεξωτερικά τον κυρίως ναό σε ύψος 12 µέτρωναπό τη βάση του. Kατασκευάστηκε µεταξύ τωνετών 442-438 π.X. και αποτελούνταν από 115λίθους. Eίχε συνολικό µήκος 160 µέτρα καιύψος 1,02 µέτρα. Το πάχος κάθε λίθου ήτανπερ. 65 εκατοστά και το µέσο βάθος τουαναγλύφου 6 εκατοστά. Πλούσια χρώµατα καιπρόσθετα µεταλλικά στοιχεία διακοσµούσαντις µορφές, που πρόβαλλαν ανάγλυφα επάνωσε βαθύ γαλάζιο φόντο.Ζωφόρος14Θέµα της ζωφόρου ήταν η ποµπή προς τηνAκρόπολη που γινόταν κατά τα MεγάλαΠαναθήναια, τη γιορτή προς τιµήν της θεάςAθηνάς. H γιορτή ήταν πολυήµερη και περιελάµβανεδιάφορες εκδηλώσεις: καλλιτεχνικούςκαι αθλητικούς αγώνες καθώς και τη µεγάληποµπή προς την Aκρόπολη.Στην ποµπή συµµετείχαν 378 µορφές, θεοί, ήρωες της πόλης,άρχοντες, πολίτες άνδρες και γυναίκες, παιδιά, νέοι καιγέροι καθώς και περισσότερα από 200 ζώα, κυρίωςάλογα, αλλά και βόδια και κριάρια.Aπό τη νοτιοδυτική γωνία της ζωφόρου ξεκινάει ηποµπή χωρισµένη σε δύο οµάδες, που προχωρούνκατά µήκος των µακριών πλευρών και συναντιούνταιστο κέντρο της ανατολικής πλευράς.


Σύµφωνα µε τους περισσότερους ερευνητές, στη δυτικήζωφόρο εικονίζεται η προετοιµασία της ποµπής των Παναθηναίωνπου γινόταν στον Κεραµεικό.H ποµπή κινείται από τα δεξιά προς τα αριστερά. Ήρεµεςσκηνές εναλλάσσονται µε σκηνές δράσης. Eικονίζονται ιππείςσε διάφορες στάσεις. Kάποιοι συζητούν, άλλοι δένουν τα σανδάλιατους, άλλοι προσπαθούν να δαµάσουν το άλογό τους.Στην πλευρά αυτή κάθε σκηνή εκτυλίσσεται στα όρια ενόςλίθου, άρα θα µπορούσε να έχει λαξευθεί στο έδαφος καικατόπιν να τοποθετήθηκε στο µνηµείο.15


BIIBXXIIIH ποµπή στη βόρεια ζωφόρο κινείται από δεξιά προς τα αριστερά. H σύνθεση του πρώτουτµήµατος της ποµπής αποτελείται από εξήντα ιππείς, που επικαλύπτονται σε αλλεπάλληλα επίπεδα.Mπορούµε να διακρίνουµε δέκα οµάδες ιππέων. Συνήθως πρώτος είναι αυτός που το άλογό τουδιακρίνεται ολόκληρο.Βλέπουµε την εξαιρετική ποικιλία, όχι µόνο στις κινήσεις και ιδιαίτερα στην κίνηση της κεφαλής, αλλάκαι στις χειρονοµίες, στα υποδήµατα, στα καλύµµατα της κεφαλής και στα ρούχα. Οι νεαροί ιππείςάλλοτε απεικονίζονται γυµνοί, άλλοτε φορούν κοντό χιτώνα, ενώ άλλοτε έχουν πλήρη ενδυµασία,µερικές φορές και πανοπλία.16


BXXXVIΣτην επόµενη οµάδα απεικονίζεται ο αγώνας των αποβατών. Πρόκειται για ένααγώνισµα της γιορτής των Παναθηναίων, που διεξαγόταν ως εξής: Tέθριππα άρ-µατα µε ηνίοχο και οπλίτη συναγωνίζονταν. O οπλίτης κατέβαινε και ανέβαινε ξανάστο άρµα που έτρεχε. Στη βόρεια πλευρά της ζωφόρου εικονίζονται δώδεκα άρµατα.Aκολουθεί η ποµπή της θυσίας. Προπορεύονται τα ζώα που θα θυσιαστούν,τέσσερα βόδια και τέσσερα κριάρια µε τους ποµπείς-οδηγούς τους. Συµµετέχουνεπίσης θαλλοφόροι, δηλαδή άνδρες που κρατούν κλαδιά ελιάς, µουσικοί, υδριαφόροιπου φέρουν αγγεία µε νερό και σκαφηφόροι που φέρουν σκάφες προσφορών.17


NXNXXXIΣτη νότια ζωφόρο η ποµπή κινείται από αριστερά προς τα δεξιά. Aρχίζει µε τον τελετάρχη που εποπτεύειτους αγώνες. Aκολουθεί και εδώ η παράταξη εξήντα ιππέων. Aνάλογα µε την ενδυµασία µπορούµε να τουςχωρίσουµε σε δέκα οµάδες από έξι ιππείς η καθεµία. Oι ιππείς συµµετέχουν στην ποµπή κατά φυλές,σύµφωνα µε την οργάνωση των Aθηναίων πολιτών σε δέκα φυλές.Όλα τα άλογα απεικονίζονται σε προφίλ, άλλα προχωρούν ήσυχα, άλλα τρέχουν, άλλα συναγωνίζονται.18


NXLIVAκολουθεί η ποµπή των αρµάτων, η οποία λόγω της ανατίναξης του 1687διατηρείται πολύ αποσπασµατικά. Συµµετέχουν δέκα άρµατα, που το κάθεένα αναπτύσσεται σε ένα λίθο. Tο άρµα είχε δύο τροχούς που έφεραντο δίφρο, δηλαδή το σώµα του άρµατος. Tα άλογα ζεύονταν στο άρµαµε τη βοήθεια ενός γερού ξύλου, του ρυµού, που συνδεόταν στο κέντροτου άξονα των τροχών. Το άρµα οδηγούσε ο ηνίοχος.Στους επόµενους λίθους εικονίζεται η ποµπή της θυσίας. Eδώ τα ζώα γιατη θυσία είναι δέκα βόδια που συνοδεύονται από τους οδηγούς τους.Aκολουθούν και εδώ θαλλοφόροι, µουσικοί και σκαφηφόροι.19


AIVΗ ποµπή της θυσίας συνεχίζεται στην ανατολική ζωφόρο, όπου συναντιούνται τα δύοτµήµατα της ποµπής. Πρόκειται για την ιερότερη πλευρά του ναού, στην οποία δεν εικονίζονταιζώα, παρά µόνο θεοί και θνητοί. Είναι η µόνη πλευρά στην οποία συµµετέχουνγυναίκες, που προχωρούν προς το µέσον κρατώντας τελετουργικά σκεύη για τη θυσία,οινοχόες, φιάλες και θυµιατήρια.Στη µέση της ανατολικής πλευράς, εικονίζεται το αποκορύφωµα του πολυηµέρουεορτασµού των Παναθηναίων, το τέλος της ποµπής, η παράδοση του πέπλου, τουδώρου των Aθηναίων, που θα έντυνε το ιερό λατρευτικό ξύλινο άγαλµα της θεάςAθηνάς που βρισκόταν στο Eρέχθειο. Στη σκηνή συµµετέχουν πέντε µορφές, τρεις γυναίκες,δύο που µεταφέρουν τα ιερά καθίσµατα και µία µεγαλύτερη, ίσως η Iέρεια πουτις καθοδηγεί. Mία σεβάσµια µορφή, ίσως ο "Άρχων-Bασιλεύς" και ένα παιδί κρατούν τον πέπλο.AV20


AVAVIAριστερά και δεξιά της κεντρικής σκηνής εικονίζονται οι θεοί του Oλύµπου καθιστοί,µεγαλύτεροι από τις άλλες µορφές, υποδηλώνοντας έτσι τη θεϊκή τους υπόσταση.Πρώτος από αριστερά εικονίζεται ο Eρµής µε τον πέτασο στα γόνατά του. ∆ίπλαο ∆ιόνυσος κρατούσε θύρσο, η ∆ήµητρα δάδα και ο Άρης το δόρυ του. O ∆ίαςκάθεται σε θρόνο και κρατάει το σκήπτρο του. ∆ίπλα του εικονίζεται η σύζυγόςτου, η Ήρα. Πίσω τους στέκεται όρθια η Ίρις, η αγγελιοφόρος των θεών.∆ίπλα στις κεντρικές µορφές κάθεται η Aθηνά. Στα γόνατά της κρατάει την αιγίδακαι µε το δεξί της χέρι δόρυ. ∆ίπλα της κάθεται ο Ήφαιστος µε το µπαστούνι του.Aκολουθούν ο Ποσειδώνας µε την τρίαινά του, ο Aπόλλωνας µε στεφάνι και κλαδίδάφνης, η Άρτεµη µε το τόξο της και η Aφροδίτη µε το γιο της, τον Έρωτα, ο οποίοςκρατούσε µία οµπρέλα.21


22Κατά την επίσκεψή σου στο Μουσείο της Ακρόπολης µην ξεχάσεις να δεις ...


... µία αρχαία γειτονιά της Αθήνας,µε συνεχή κατοίκηση από τουςπροϊστορικούς έως και τους βυζαντινούςχρόνους. Ήρθε στο φωςµε ανασκαφή που πραγµατοποιήθηκεστο οικόπεδο Μακρυγιάννηκαι ενσωµατώθηκε ως έκθεµα στοΜουσείο της Ακρόπολης.Τα σπίτια, τα λουτρά, τα καταστή-µατα και τα εργαστήρια της αρχαίαςπόλης που αποκαλύπτεταικάτω από το Μουσείο, µαζί µεγλυπτά, αγγεία, νοµίσµατα καιάλλα ευρήµατα της ανασκαφής,µας δίνουν πληροφορίεςγια τηνκαθηµερινή ζωή στηναρχαία Αθήνα.23


... µία λουτροφόρο (525 π.Χ) που απεικονίζει γαµήλια ποµπή. Προέρχεταιαπό ένα υπαίθριο Ιερό, αφιερωµένο στη Νύµφη, τοπική θεότητατης Αθήνας, προστάτιδα του γάµου. Οι λουτροφόροι ήταν πολυτελήψηλόλιγνα αγγεία µε τα οποία µετέφεραν το νερό από την κρήνηΚαλλιρρόη, για το γαµήλιο λουτρό των µελλονύµφων. Μετά το γάµοτα αγγεία αυτά προσφέρονταν στο Ιερό της Νύµφης. Απεικόνιζανθέµατα µυθολογικά ή σχετικά µε το γάµο.... το τµήµα του γυναικείου προσώπου µετους αναθηµατικούςοφθαλµούς (350-300 π.Χ.),τάµα στο Ιερό του Aσκληπιού,θεού της Iατρικής. Βρέθηκε ένθετοσε λίθινη στήλη και πρόκειται για αφιέρωµα ενόςπιστού, του Πραξία για τη γυναίκα του. Αυτό πουξεχωρίζει είναι τα ένθετα καστανά µάτια µε το ζωηρό, έντονο βλέµµα.... τη νεαρή γυναίκα, (τέλος 1ου αι.π.Χ), που απεικονίζεται σε µιαέντονα χορευτική κίνηση. Bρέθηκεστο ∆ιονυσιακό θέατρο και ίσωςαποτελούσε επένδυση βάσης ενόςχάλκινου τρίποδα.25


... τα γλυπτά του µεγάλου πώρινου αετώµατος (γύρω στα 570 π.Χ.),από τον αρχαϊκό Παρθενώνα ή Εκατόµπεδο. Στο κέντρο απεικονίζονταιδύο λιοντάρια που κατασπαράζουν ταύρο. Αριστεράο Hρακλής παλεύει µε τον Tρίτωνα, µυθικό θαλάσσιο πλάσµα µεκορµό ανθρώπου και φιδίσια ουρά ψαριού. ∆εξιά εικονίζεται ο Tρισώµατος,θαλάσσιος δαίµονας, ίσως ο Nηρέας, που αποτελείται από τρεις µορφές, ανθρώπινεςως τη µέση και φιδίσιες από τη µέση και κάτω. Oι τρεις µορφές παριστάνουν γενειοφόρους άνδρεςµε µεγάλα φτερά που κρατούν ο πρώτος κεραυνό, ο δεύτερος νερό και ο τρίτος ένα πουλί.26


... το µαρµάρινο σύµπλεγµα της Γιγαντοµαχίας (γύρω στα 525 ή508/7 π.Χ.), της µυθικής µάχης των θεών του Oλύµπου µε τους Γίγαντες,παιδιά της Γης που προέρχεται από το ανατολικό αέτωµα του "Aρχαίου Nαού". H θεά Aθηνά,προστάτιδα της πόλης και του Ιερού, ορµάει µε το δόρυ στο δεξί χέρι προς τον γίγαντα Eγκέλαδο,προσωποποίηση των σεισµών, από τη µορφή του οποίου σώζεται µόνον το ένα πόδι. H θεά προτείνειαπειλητικά το αριστερό χέρι που καλύπτεται ολόκληρο από την αιγίδα µε τα φίδια. ∆εξιά ένας γίγαντας είναιπεσµένος προς τα πίσω. ∆ύο άλλοι γίγαντες, γονατισµένοι στο ένα πόδι, κλείνουν τις γωνίες του αετώµατος.27


... το άγαλµα του Μοσχοφόρου (570 π.Χ.).Παριστάνει ένα νέο γενειοφόροάνδρα πουµεταφέρει στουςώµους του έναµοσχαράκι για νατο προσφέρει στηθεά Αθηνά. Το πρόσωπότου ζωντανεύει µε τοχαµόγελο και τις άλλοτεένθετες κόρες των µατιών.... την Πεπλοφόρο (530 π.Χ) που οφείλει το όνοµάτης στο ρούχο που φοράει. O πέπλος συγκρατείταιµε πόρπες επάνω στους ώµους, αναδιπλώνεται λίγοεπάνω από τη µέση και δένεταιµε ζώνη. Τα κυµατιστάµαλλιά µε το έντονοκόκκινο χρώµα, ταφωτεινά µάτια και τολαµπερό χαµόγελοχαρίζουν ζωντάνια καιχάρη στην καλοσχηµατισµένηνεανική µορφή.29


... το Παιδί του Κριτίου (480 π.Χ.), έναν έφηβο πουαποδίδεται στο γλύπτη Κρίτιο. Πρόκειται για πολύσηµαντικό έργο που δείχνει τη µετάβαση απότην αρχαϊκή τέχνη στην κλασική. Ο νέος στηρίζεταιστο αριστερό του πόδι και προβάλλειτο δεξί λυγισµένο. Έτσι, η ακαµψία καιστατικότητα που υπήρχεµέχρι εκείνη την εποχή,δίνει τη θέση τηςσε µία στάση πιο φυσικήκαι χαλαρή.30... το χάλκινο κεφάλι οπλίτη (480-470 π.Χ.)σε φυσικό µέγεθος,που αποτελεί πρωτότυποέργο ενόςµεγάλου γλύπτηαπό την Αίγινα,όπως µαρτυρούντα ιδιαίτερα καλοσχεδιασµέναχαρακτηριστικάτου προσώπου τουµαζί µε τη γενειάδα και το µουστάκι του.


... τον Ερµή Προπύλαιο (1ος αι. µ.Χ.). Πρόκειται γιαΕρµαϊκή στήλη, ρωµαϊκό αντίγραφο ενός έργου τουπερίφηµου γλύπτη Αλκαµένη (430 π.Χ.).Οι στήλες αυτές έφεραν συνήθως στο επάνω µέροςτο κεφάλι του θεού Ερµή, προστάτη των οδοιπόρων,και ήταν τοποθετηµένες σε δρόµους αλλά και σεεισόδους Ιερών και κατοικιών.... τις Καρυάτιδες (420-409 π.Χ.), τις έξι Κόρες πουστήριζαν την οροφή της νότιας πρόστασης τουΕρεχθείου αντί για κίονες. Η πρόσταση των Κορώνπιστεύεται ότι αποτελούσε το επιτύµβιο µνηµείο τουτάφου του Κέκροπα και οι Κόρες ήταν οι χοηφόροιπου απέδιδαν τιµές στον ένδοξο νεκρό.31


... τη ΣανδαλίζουσαΝίκη (τέλος 5ου αι. π.Χ.)που σκύβει για να τακτοποιήσειτο σανδάλι της και αποτελείένα από τα ωραιότερα γλυπτά τουναού της Αθηνάς Νίκης. Προέρχεταιαπό το ανάγλυφο θωράκιο που είχεκατασκευαστεί γύρω από το ναό για την προστασίατων προσκυνητών.... το πορτρέτο του Μεγάλου Αλεξάνδρου(336 π.Χ.), που τον απεικονίζεισε νεαρή ηλικία. Έργο του γλύπτηΛεωχάρη ή του Λυσίππου φιλοτεχνήθηκεόταν ο Αλέξανδροςεπισκέφθηκε για µοναδικήφορά την Αθήνα, µετά τηνήττα των Αθηναίων καιτων συµµάχωντουςστη µάχη τηςΧαιρώνειας.32

More magazines by this user
Similar magazines