Informator dla Komitetu Audytu - Komisja Nadzoru Finansowego

knf.gov.pl

Informator dla Komitetu Audytu - Komisja Nadzoru Finansowego

Informatordla KomitetuAudytuWspółpraca z biegłym rewidentem


Wstęp


WstępNajlepsze praktyki we współpracy z biegłym rewidentemZgodnie z artykułem 86 Ustawy z dnia 7 maja 2009 r. o biegłych rewidentachi ich samorządzie, podmiotach uprawnionych do badaniasprawozdań finansowych oraz o nadzorze publicznym zadania komitetuaudytu obejmują między innymi:• monitorowanie procesu sprawozdawczości finansowej,• monitorowanie skuteczności systemów kontroli wewnętrznej,audytu wewnętrznego oraz zarządzania ryzykiem,• monitorowanie wykonywania czynności rewizji finansowej,• monitorowanie niezależności biegłego rewidenta i podmiotuuprawnionego do badania sprawozdań finansowych oraz,• rekomendowanie radzie nadzorczej podmiotu do przeprowadzeniaczynności rewizji finansowej jednostki.Rekomendacje dotyczące funkcjonowania Komitetu Audytu wydaneprzez Urząd Komisji Nadzoru Finansowego w listopadzie 2010 zawierająpraktyczne wskazówki dla komitetów audytu , w tym propozycjepytań, które można wykorzystać w trakcie współpracy z podmiotemuprawnionym do badania.”Warto przypomnieć, że w jednostkach zainteresowania publicznegow których nie powołano komitetu audytu, powyższe zadania realizujecała rada nadzorcza.Podmiot uprawniony do badania sprawozdań finansowych („Biegłyrewident”) z kolei ma obowiązek pisemnego informowania komitetuWspółpraca z biegłym rewidentem 7


audytu o istotnych kwestiach dotyczących czynności rewizji finansowej,w tym w szczególności o znaczących nieprawidłowościachsystemu kontroli wewnętrznej jednostki w odniesieniu do procesusprawozdawczości finansowej.Regularna komunikacja z biegłym rewidentem może być niezwyklewartościowa dla wsparcia pracy komitetu audytu. Współpracę z podmiotemuprawnionym do badania można zasadniczo podzielić na trzyfazy, poczynając od etapu jego wyboru, poprzez monitorowanie jegopracy a na jej ocenie kończąc.8Informator dla Komitetu Audytu


WstępKoordynacja komunikacji z biegłym rewidentemKomitet audytu powinien spotykać się i prowadzić dyskusje z biegłymrewidentem w odpowiednich momentach, zgodnie z rekomendacjamiKNF, co najmniej cztery razy w roku w czasie zbieżnym z cyklemkwartalnego raportowania i przeglądów kwartalnych.Komitet audytu i biegły rewident powinni się komunikować na następującychetapach badania:Przed rozpoczęciem badania – celem zatwierdzenia zakresu badania, omówienianiezależności biegłego rewidenta i uzgodnienia umowy o badanie.W czasie planowania – tak, aby komitet mógł zrozumieć planowanepodejście do badania.W trakcie badania – na przykład podczas pracy nad przeglądem półrocznychsprawozdań, tak aby komitet na bieżąco był informowanyo istotnych sprawach mających wpływ lub wynikających z badania.Przy zakończeniu badania – celem omówienia wyników prac.Komitet audytu powinien również organizować oddzielne spotkaniaz biegłym rewidentem (bez udziału kierownictwa) spółki przynajmniejraz w roku celem zapewnienia swobodnej i otwartej komunikacji. Komitetmoże również wykorzystywać wiedzę i doświadczenie biegłegorewidenta, aby uzyskać regularne informacje o zmianach i trendachw obszarze raportowania finansowego.Dalsza część niniejszego materiału skupia się na przedstawieniu narzędzi,które mogą wspomóc komitety audytu w wykonywaniu powierzonych imzadań ze szczególny podkreśleniem roli komunikacji z biegłym rewidentem.Współpraca z biegłym rewidentem 9


Rozdział 1Wybór biegłego rewidentaoraz ustalenie jego wynagrodzenia


Rozdział 1Przy wyborze biegłego rewidenta należy rozważyć wiele kwestii, najważniejszeaspekty przedstawia poniższa tabela:O co pytaćCzego szukać w odpowiedziPodmiot uprawniony do badania sprawozdań finansowych i jejpracownicyCzy podmiot uprawniony do badaniasprawozdań finansowych oferuje wysokiejjakości usługi we wszystkich kluczowychlokalizacjach, w których prowadzimy działalność?Czy podmiot uprawniony do badaniasprawozdań finansowych zatrudnia osobyspecjalizujące się w naszej branży, którerozumieją problemy istotne dla naszej działalności,w ten sposób wnosząc dodatkowąwartość do świadczonych usług?Czy podmiot uprawniony do badaniasprawozdań finansowych ma dostęp doekspertów z zakresu podatków, finansówprzedsiębiorstw, systemów informatycznychi kontroli wewnętrznej, z którychpomocy będzie mogła skorzystać w raziepotrzeby przy badaniu naszej spółki?Czy członkowie zespołu wyznaczonego dobadania naszej spółki mają odpowiedniedoświadczenie, kwalifikacje i umiejętności?Czy podmiot uprawniony do badania sprawozdańfinansowych reprezentuje taki stylpracy i wartości, które umożliwią jej skutecznąwspółpracę z naszą spółką?Czy firma działa we wszystkich lokalizacjachza granicą? Jeżeli nie, jak przeprowadzibadania w tych krajach?Jakie doświadczenie mają w naszej branży?Jakich specjalistów zaangażują do naszegoprojektu i czy wydają się oni odpowiedni?Czy podmiot uprawniony do badaniasprawozdań finansowych będzie potrafiłaspełnić potrzeby i wymagania komitetuaudytu w zakresie analizy środowiskakontroli wewnętrznej i zarządzaniaryzykiem?Jakie jest spektrum i lata doświadczeniaw badaniu spółek z branży o podobnejwielkości i stopniu złożoności.Czy członkowie komitetu audytu uważają,że będą mogli efektywnie współpracowaćz zespołem audytowym?Współpraca z biegłym rewidentem 13


Wybór biegłego rewidentaoraz ustalenie jego wynagrodzeniaMetodologia badaniaCzy podejście do badania zostanie dostosowanedo charakterystyki naszej spółki i czybędzie uwzględniało opinie zarządui dyrektorów?Czy badanie sprawozdań finansowych jestosądem opartym na wiedzy o spółce i jejdziałalności. Czy podejście do badania toodzwierciedla?Czy podmiot uprawniony do badania sprawozdańfinansowych przedstawi komitetowiaudytu plan badania i jego zakres w ustalonymwspólnie terminie?Jakie zagadnienia partner odpowiedzialnyza badanie chce omówić z komitetem audytu?Na kiedy zaproponowano spotkania?Czy podmiot uprawniony do badania sprawozdańfinansowych posiada skutecznymodel raportowaniai komunikacji z kierownictwem wyższegoszczebla w kwestii wykrywania i rozwiązywaniaproblemów dotyczących rachunkowościi ujawnień, formułowania zaleceńw zakresie kontroli wewnętrzneji komunikowania innych możliwości wprowadzeniausprawnień w spółce?Czy podmiot uprawniony do badaniasprawozdań finansowych będzie potrafiłspełnić najważniejsze standardy w zakresieświadczenia usług, takie jak terminy realizacji,raporty, ciągłość zespołu i procedurykomunikacji?Czy biegły rewident posiada wewnętrznyproces oceny zadowolenia klienta?Czy podmiot uprawniony do badania sprawozdańfinansowych będzie potrafiła zapewnićjasną i regularną komunikację z odpowiednimipracownikami naszej spółki?Jakie propozycje ma zespół rewizyjnyw kwestii informowania komitetu audytuw przypadku wykrycia poważnego problemu,takiego jak nadużycie lub przestępstwogospodarcze popełnione przez członkówkierownictwa?Czy biegły rewident zaproponował konkretnei możliwe do zmierzenia standardyświadczenia usług? W jaki sposób komitetaudytu będzie mógł je monitorować?Jak jest zorganizowany ten proces? Ktoz naszej spółki będzie zaangażowany w tenproces?Z kim poza dyrektorem finansowym chcekontaktować się biegły rewident w naszejspółce?14Informator dla Komitetu Audytu


Rozdział 1Czy podmiot uprawniony do badaniasprawozdań finansowych dysponuje odpowiednimizasobami umożliwiającymi koordynacjęi świadczenie wielu innych usługdozwolonych w ramach badania?Czy podmiot uprawniony do badania sprawozdańfinansowych może przedstawićwyczerpujące i aktualne analizy na tematkwestii merytorycznych i trendów branżowych?Czy proponowane wynagrodzenie za badaniestanowi uczciwe wynagrodzenie zapełne badanie wysokiej jakości?Czy biegły rewident przedstawił dowodyswojej gotowości do podejmowaniatrudnych decyzji w sprawach związanychz badaniem, również w przypadku potencjalnychsporów z zarządem?Jeżeli komitet audytu zwróci się o wykonaniedodatkowych prac (na przykład analizyprzestępstw gospodarczych) czy zespółrewizyjny będzie w stanie pomóc w ichrealizacji?Komu i w jakim terminie biegły rewidentzamierza przedstawić takie informacje?Czy wynagrodzenie odzwierciedla proponowanąnakład pracy?Czy stawki są konkurencyjne w stosunkudo innych porównywalnych podmiotówuprawnionych do badania sprawozdańfinansowych?Czy koszt odzwierciedla poziom doświadczenianiezbędny do realizacji uzgodnionegoplanu badania?Jakie stanowisko zajmował biegły rewidentw trudnych sytuacjach w realizowanychdotąd projektach?Pozostałe kwestieW przypadku konieczności realizacji dodatkowychusług nieaudytorskich, czy biegły rewidentjest w stanie wykazać, że niezależność i obiektywizmbiegłego rewidenta zostaną zachowane,biorąc pod uwagę rodzaj takich dodatkowychusług i przewidywane wynagrodzenie?Czy biegły rewident może przedstawić informacjepotwierdzające jego niezależność, w tym planyrotacji partnera odpowiedzialnego za badanie?(Zobacz także listę kontrolną dot. niezależnościw Załączniku A.)Współpraca z biegłym rewidentem 15


Wybór biegłego rewidentaoraz ustalenie jego wynagrodzeniaKomitety audytu zazwyczaj omawiają powołanie biegłego rewidentaz kierownictwem i rekomendują jego wybór radzie nadzorczej lubinnemu organowi nadzorującemu podmiot uprawniony do badaniasprawozdań finansowych a zarząd odpowiedzialny jest za zawarcieumowy z biegłym rewidentem.W przypadku zmiany biegłego rewidenta ma miejsce wiele formalności,w tym związanych z procesem przetargowym. Biegły rewidentrównież jest zobowiązany do przeprowadzenia pewnych procedurprzed akceptacją nowego zlecenia. Zmiana biegłego rewidenta wymagawięc czasu, który musi być wzięty pod uwagę w procesie.16Informator dla Komitetu Audytu


Rozdział 2Zakres prac biegłego rewidenta


Rozdział 2Celem badania sprawozdania finansowego jest wyrażenie przez biegłegorewidenta pisemnej opinii wraz z raportem o tym, czy sprawozdaniefinansowe jest prawidłowe oraz rzetelnie i jasno przedstawiasytuację majątkową i finansową, jak też wynik finansowy badanejjednostki.Sformułowanie takiej opinii wymaga przeprowadzenia wielu prac,w tym:∙∙∙∙∙∙∙∙zapoznania się z przedmiotem działalności prowadzonej przezspółkę,przeprowadzenia analizy ekonomicznej i branżowej oraz rozpoznanieistotnych kwestii, które mogły wpłynąć na działalnośćw danym okresie,identyfikacji i oceny ryzyka związanego z głównymi pozycjamiwykazywanymi w sprawozdaniu finansowym,zapoznania się ze sposobem, w jaki kierownictwo spółki zarządzałozidentyfikowanymi obszarami ryzyka i uzyskało wykazanewyniki.W oparciu o swoją wiedzę o spółce i ryzyku związanym ze sprawozdaniemfinansowym biegły rewident sporządza szczegółowy planbadania. Przegląd i omówienie proponowanego planu i metodologiibadania pozwala komitetowi audytu zorientować się, na ile podejściebiegłego rewidenta odpowiada oczekiwaniom komitetu.Niektórym komitetom audytu wystarcza, iż biegły rewident przeprowadzastatutowe badanie i sporządza raport z opinią. Pomimo jednakowychstandardów badania obowiązujących biegłych rewidentów,ich podejście do badania może się różnić. Komitet audytu powinienzwrócić uwagę i dopytać, w jaki sposób podmiot uprawniony do badaniasprawozdań finansowych podchodzi do realizacji zlecenia ce-Współpraca z biegłym rewidentem 19


Zakres pracbiegłego rewidentalem maksymalizacji wartości dodanej badania, na przykład poprzezocenę systemów informatycznych i systemu kontroli wewnętrznej,aby polegać na nich dla celów badania sprawozdań finansowych.Komitet audytu może zadać biegłemu rewidentowi następujące pytaniana temat planu badania:∙∙∙∙∙∙∙∙∙∙∙∙∙∙∙∙∙∙∙∙Jakie są cele badania?Jakie wymogi w zakresie sprawozdawczości finansowej obowiązująnaszą spółkę i jaki jest oczekiwany harmonogram ichwypełnienia?Na których obszarach ryzyka biegły rewident planuje się skupićw badaniu? Dlaczego?W jakim stopniu biegły rewident oceni system kontroli wewnętrznejnaszej spółki?Jaki wpływ na badanie będą miały ostatnie zdarzenia w naszejspółce, np. fuzje i przejęcia, restrukturyzacje, zmiany strategiibiznesowej oraz zmiany umów finansowania?W jakim stopniu biegły rewident planuje opierać się na pracyaudytorów wewnętrznych?Które lokalizacje spółki biegły rewident odwiedzi w tym roku?Na jakiej podstawie biegły rewident decyduje, które lokalizacjeodwiedzić i kiedy?Które jednostki zależne będą badane? Jakie kroki zostaną podjętew kwestii jednostek niebadanych?W przypadku polegania na wynikach pracy innych podmiotówuprawnionych do badania sprawozdań finansowych, jak biegłyrewident upewni się, że ich praca została odpowiednio wykonanai że są niezależne?Czy wynagrodzenie za badanie wystarczy na realizację proponowanegopoziomu prac?20Informator dla Komitetu Audytu


Rozdział 2Wskazówka:Komitety audytu często zwracają się do biegłegorewidenta z prośbą o informowanie ich o ważnychi nierozstrzygniętych problemach napotkanychw trakcie badania oraz o wszelkich ograniczeniachnałożonych na zakres badania przez kierownictwowyższego szczebla, lub też o przedstawienie impodsumowania czynników ryzyka biznesowego spółki.Ład korporacyjnyW trakcie badania biegły rewident poznaje strukturę i procesy związanez ładem korporacyjnym wdrożone w spółce i formułuje swójpogląd na nie.Wiele komitetów audytu zwraca się do biegłego rewidenta o wyrażeniekomentarzy na temat następujących zagadnień:∙∙∙∙∙∙szybkość reagowania spółki i zarządu na zalecenia biegłego rewidenta,skuteczność procesów nadzoru z punktu widzenia biegłego rewidenta,rola i sposób działania audytu wewnętrznego.Współpraca z biegłym rewidentem 21


Rozdział 3Wymagania w kwestii niezależności


Rozdział 3Biegli rewidenci muszą być obiektywni. Obiektywizm to podstawowacecha profesji, która wymaga od swoich członków przestrzeganiazasad etycznych mających na celu zachowanie niezależności. Zasadyniezależności zostały opisane w Ustawie z dnia 7 maja 2009 r. o biegłychrewidentach i ich samorządzie, podmiotach uprawnionych dobadania sprawozdań finansowych oraz o nadzorze publicznym.Ponadto, Krajowa Rada Biegłych Rewidentów określiła w 2009 r. zasadyetyki zawodowej biegłych rewidentów, które zostały zatwierdzoneuchwałą Komisji Nadzoru Audytowego. W 2011 r. Krajowa RadaBiegłych Rewidentów zastąpiła je przez Kodeks etyki zawodowychksięgowych Międzynarodowej Federacji Księgowych (The InternationalFederation of Accountants - IFAC).Zasady dotyczące niezależności są przestrzegane, jeżeli biegły rewident:∙∙∙∙∙∙∙∙∙∙Przestrzega procedury mające na celu zapewnienie niezależności;Nie posiada udziałów, akcji lub innych tytułów własności w jednostce,w której wykonuje czynności rewizji finansowej, lub w jednostcez nią powiązanej;Nie jest lub nie był w ostatnich trzech latach przedstawicielemprawnym (pełnomocnikiem), członkiem organów nadzorujących,zarządzających, administrujących lub pracownikiem jednostki,w której wykonuje lub wykonywał czynności rewizji finansowej,albo jednostki z nią powiązanej;Nie uczestniczył (w ostatnich trzech latach) w prowadzeniu ksiągrachunkowych lub w sporządzaniu sprawozdania finansowegojednostki, w której wykonywał czynności rewizji finansowej;Nie posiada powiązań rodzinnych i osobistych; nie jest małżonkiem,krewnym lub powinowatym w linii prostej do drugiegostopnia lub nie jest związany z tytułu opieki, przysposobienia lubWspółpraca z biegłym rewidentem 25


Wymaganiaw kwestii niezależności∙∙kurateli z osobą będącą członkiem organów nadzorujących, zarządzającychlub administrujących jednostki, w której wykonujeczynności rewizji finansowej;Nie uczestniczy w podejmowaniu decyzji przez jednostkę, w którejwykonuje czynności rewizji finansowej w zakresie mającymzwiązek ze świadczonymi usługami.Głównym obszarem zainteresowania komitetów audytu jest efektywnośćbadania, jednak równie istotne jest rozważenie wpływu naobiektywizm wszelkich relacji z biegłym rewidentem oraz innychusług świadczonych przez biegłego rewidenta na rzecz spółki i jejkierownictwa. Komitet audytu musi być przekonany co do niezależnościbiegłego rewidenta w momencie jego wyboru oraz w trakcieprzeprowadzania badania sprawozdań finansowych.Podczas oceny niezależności biegłego rewidenta należy wziąć poduwagę kilka czynników. Jednym z ważniejszych aspektów jestomówienie problemów związanych z niezależnością z samym biegłymrewidentem. Biegły rewident musi poinformować komiteto wewnętrznych procedurach, jakie stosuje w celu ochrony swojejniezależności, takich jak: regularna rotacja partnera odpowiedzialnegoza badanie, korzystanie z usług partnera ds. zapewnienia jakościczy programy wewnętrznej kontroli jakości. Podczas prowadzonychrozmów członkowie komitetu audytu oraz członkowie zarządu mogązadawać wiele pytań dotyczących niezależności w celu uzyskaniazadowalających odpowiedzi przed wydaniem raportu rocznego.Szczegółowe zagadnienia do rozważenia w kontekście niezależnościbiegłego rewidenta zostały przedstawione w załączniku A.26Informator dla Komitetu Audytu


Rozdział 3Zgodnie z art. 48. ust 2. Ustawy o biegłych rewidentach, przedmiotemdziałalności podmiotu uprawnionego do badania sprawozdańfinansowych, oprócz wykonywania czynności rewizji finansowej,mogą być także usługi pozaaudytowe.Skorzystanie z usług osób, które znają spółkę oraz jej kulturę i mogąwykorzystać tę wiedzę przy realizacji innych usług jest korzystne dlabadanej spółki. Z kolei szersza wiedza o spółce, jaką biegły rewidentzyska w związku z realizacją takich usług może przyczynić się dopodniesienia jakości badania.Kluczowym elementem jest, w takim wypadku, utrzymanie kwestiiniezależności oraz przestrzegania jasno określonych wymogóww tym zakresie. Zgodnie z art. 49 ww. ustawy, podmiot uprawnionydo badania sprawozdań finansowych jest obowiązany dbać o przestrzeganiezasad etyki zawodowej, zasad niezależności oraz standardówrewizji finansowej. Jest on także zobowiązany do opracowaniaoraz skutecznego wdrożenia systemu wewnętrznej kontroli jakości.Członkowie komitetu audytu działając w najlepszym interesie spółkimuszą także upewnić się, że świadczone usługi będą stanowić wartośćdla akcjonariuszy/udziałowców i nie będą stanowiły zagrożeniadla niezależności biegłego rewidenta. Zgodnie z artykułem 86 ww.ustawy jednym z zadań komitetu audytu jest monitorowanie niezależnościbiegłego rewidenta, w tym w przypadku świadczenia usługnieaudytowych, o których mowa w art. 48 ust. 2 ustawy.Istnieje kilka sposobów monitorowania usług nieaudytowychświadczonych przez biegłego rewidenta.Współpraca z biegłym rewidentem 27


Wymaganiaw kwestii niezależnościCzęsto stosowanym rozwiązaniem jest przygotowanie przez komitetaudytu katalogu usług których świadczenie przez biegłego rewidentajest niedopuszczalne oraz katalogu usług, których świadczeniejest dopuszczalne po zatwierdzeniu przez komitet audytu. Komitetaudytu może także zatwierdzać roczny maksymalny poziom wynagrodzeniaz tytułu usług nieaudytowych dla usług nie wymienionychw powyższych katalogach, który w opinii komitetu audytu nie będziewpływał na niezależność biegłego rewidenta. Wykonanie tego budżetujest następnie monitorowane przez komitet audytu w ciągu roku.Jeżeli komitet audytu nie ma zastrzeżeń co do niezależności biegłegorewidenta, spółka powinna mieć możliwość wybrania wedługwłasnego uznania firmy, którą uważa za najlepiej przygotowaną dowypełnienia danego zadania.28Informator dla Komitetu Audytu


Rozdział 4Istotne spostrzeżenia i rekomendacje


Rozdział 4Przez cały okres trwania badania, zgodnie z poczynionymi wcześniejustaleniami, komitet audytu, kierownictwo i biegły rewident powinnispotykać się w celu analizy sprawozdań finansowych i wynikówbadania oraz przeglądu półrocznego. Celem regularnych spotkańjest stymulowanie otwartego dialogu pomiędzy komitetem audytua biegłym rewidentem, jak również z kierownictwem, chociaż nie nawszystkie spotkania jest ono zapraszane.Oprócz spotkań z komitetem audytu, w celu omówienia poszczególnychzagadnień, biegły rewident zazwyczaj będzie też przygotowywał raportydotyczące rocznego badania sprawozdania finansowego (czasami takżeprzeglądu półrocznego). Mogą być one dostarczane w różnych terminachw ciągu roku, w miarę postępu prac. Raporty mogą przybierać różnąformę: pisemnego raportu obejmującego ważne sprawy, wielu krótkichraportów do omówienia na spotkaniu, prezentacji lub raportów ustnych.Treść raportów różni się między sobą w zależności od okoliczności.Przykładowa zawartość może być następująca:Co omówićOgólne podejście i zakres prac dotyczącychbadania, włączając wszystkie przewidzianeograniczenia i dodatkowe wymagania.Wybór bądź zmiany znaczących zasad rachunkowościoraz praktyk, które mają lubmogą mieć znaczący wpływ na wynik sprawozdaniafinansowego.Czego szukać w odpowiedzi/ Jak reagowaćNawiązanie do zaakceptowanego planubadania i jego rezultatów. Sprawdzenie czykierownictwo nie wstrzymuje postępu prac.Czy dokonany wybór jest zgodny z oczekiwaniamifirmy i jej strategią?Ocena biegłego rewidenta odnośnie jakościprzyjętych przez firmę zasad rachunkowościa nie tylko ich akceptacja.Może to obejmować następujące zagadnienia:przejrzystość w ujawnianiu kwestii finansowychprzez spółkę, stopień konserwatyzmuw przyjętych zasadach rachunkowości.Współpraca z biegłym rewidentem 31


Istotne spostrzeżeniai rekomendacjePotencjalny wpływ na sprawozdanie finansowewszelkich znaczących ryzyk, np.: toczącesię sprawy sądowe, które muszą byćujawnione w sprawozdaniu finansowym.Proponowane korekty przez biegłego rewidenta– wprowadzone przez spółkę lubnie, które mogą mieć znaczący wpływ nasprawozdanie finansowe.Istotna niepewność co do zdarzeń i warunków,która może poddawać w wątpliwośćzdolność spółki do kontynuowania działalności.Różnice zdań z kierownictwem w kwestiispraw, które mogą być istotne dla sprawozdaniafinansowego lub raportu biegłegorewidenta.Przewidywane modyfikacje raportu biegłegorewidenta.Czy informacje zostały prawidłowo ujawnione?Liczba korekt i ich wpływ na sprawozdaniefinansowe. Co to oznacza w kontekściezdolności kierownictwa do przygotowaniarzetelnego sprawozdania finansowego, lubchęci jego zniekształcenia?W jaki sposób jest to ujawniane i jaki mawpływ na postrzeganie spółki przez rynek?Ustalenie, charakteru i istotności sprawyoraz tego czy i jak została rozstrzygnięta.Zrozumienie, dlaczego są one koniecznei dlaczego się pojawiły.Inne sprawy wymagające uwagi osóbodpowiedzialnych za nadzór właścicielski,takie jak istotne słabości systemu kontroliwewnętrznej, pytania dotyczące uczciwościkierownictwa oraz ewentualnych nadużyći nieprawidłowości, w które zamieszane jestkierownictwo.Zrozumienie natury słabości/obserwacjii ich wpływu na ogólną ocenę skutecznościsystemów kontroli wewnętrznej zarządzaniaryzykiem i audytu wewnętrznego.Inne informacje w raporcie rocznym.Zrozumienie ograniczonej odpowiedzialnościbiegłego rewidenta w tym obszarze orazprzeprowadzonych prac.32Informator dla Komitetu Audytu


Rozdział 5Analiza wyników pracy biegłego rewidenta


Rozdział 5W kontekście ustawowych zadań komitetu audytu dotyczących:∙∙∙∙∙∙monitorowania wykonywania czynności rewizji finansowej,monitorowania niezależności biegłego rewidenta i podmiotuuprawnionego do badania sprawozdań finansowych oraz,rekomendowania radzie nadzorczej podmiotu do przeprowadzeniaczynności rewizji finansowej jednostki.Komitet audytu powinien dokonywać okresowego, co najmniej razdo roku, przeglądu i oceny prac biegłego rewidenta. Ocena taka jestnajlepszą podstawą podjęcia decyzji o kontynuacji lub też zmianiebiegłego rewidenta.Poniższa lista przedstawia ogólne zagadnienia, które należy rozważyćprzy ocenie wyników pracy biegłego rewidenta:∙∙∙∙∙∙∙∙∙∙∙∙doświadczenie i referencje podmiotu uprawnionego do badania,zasoby i pracownicy wyznaczeni do badania,podejście do badania,wiedza zespołu rewizyjnego o branży spółki,zasięg geograficzny badania,dostępność firmy uprawnionej do przeprowadzania badań sprawozdańfinansowych i jej komunikacja z komitetem audytu,zaangażowanie biegłego rewidenta, niezależność osądu polegającana obronie własnego punktu widzenia w sytuacjach spornych.Ocena wyników pracy biegłego rewidenta będzie najskuteczniejszaw przypadku otwartych relacji pomiędzy komitetem a biegłym rewidentem.Z tego względu obie strony powinny dobrze rozumieć swojeoczekiwania i kryteria oceny. W Załączniku B przedstawiono listękontrolną, która może pomóc komitetowi audytu w dokonaniu takiejoceny.Współpraca z biegłym rewidentem 35


Analiza wyników pracybiegłego rewidentaStatut komitetu audytu/rady nadzorczej zazwyczaj wymaga udziałusamego komitetu lub rady w podejmowaniu decyzji o wypowiedzeniuumowy z biegłym rewidentem. W takich przypadkach należy rozważyć,czy proponowane wypowiedzenie ma uzasadnione podstawyi czy nie jest spowodowane na przykład tylko tym, że stanowiskobiegłego rewidenta w kwestii problemów księgowych było niezgodnez preferencjami kierownictwa.Jeżeli komitet audytu ma obawy co do jakości świadczonych usług,pierwszym krokiem jest omówienie tych obaw z osobą odpowiedzialnąza badanie ze strony biegłego rewidenta. Otwarte i szczere rozmowypomiędzy stronami mogą doprowadzić do konstruktywnegorozwiązania niepokojących spraw.36Informator dla Komitetu Audytu


Załącznik AOcena niezależności biegłego rewidenta


Załącznik APrzedstawione w tabeli pytania i wynikające z nich dyskusje mająpomóc komitetom audytowym w wypracowaniu opinii w kwestii niezależnościbiegłego rewidenta.Pytania, jakie należy rozważyćCzy problem zostałrozpatrzony pomyślnie?Czy biegły rewident spełnia wymoginiezależności (wymaganeprzepisami prawa i ewentualnieustalone przez komitet audytu)?Jeżeli nie, należy zwrócić siędo biegłego rewidenta celemomówienia zaistniałej sytuacjii ustanowienia kroków, którenależy podjąć.T / NWymogi powinny obejmować niezależność finansową (np. akcje i udziały lub kredyty),relacje biznesowe i inne sprawy, zarówno firmy audytorskiej, jak i zespołu rewizyjnego.Kontakt z kierownictwemCzy komitet audytu regularniespotyka się z biegłym rewidentembez obecności kierownictwa?Czy są Państwo pewni, żekierownictwo nie wywiera niewłaściwegonacisku na biegłegorewidenta?Jeżeli nie, należy ustanowićproces umożliwiający regularnespotkania bez obecności kierownictwa.Jeżeli nie, należy to omówićz biegłym rewidentem i upewnićsię, że istnieje kanał bezpośredniejkomunikacji pomiędzy biegłymrewidentem a komitetem.T / NT / N„Niewłaściwy nacisk” to faktyczny lub ukryty nacisk wywierany na biegłego rewidenta,aby postępował zgodnie z życzeniami kierownictwa, a nie w sposób obiektywny.Czy występowały różnice opiniimiędzy kierownictwem a biegłymrewidentem? Czy w takich przypadkachdoszliście Państwo doporozumienia?Jeżeli odpowiedź brzmi „niejestem pewien”, należy poprosićkierownictwo i biegłego rewidentaoddzielnie, aby wyjaśnilicharakter i zakres wszystkichróżnic opinii.T / NWspółpraca z biegłym rewidentem 39


Ocena niezależnościbiegłego rewidentaMoże występować presja na biegłego rewidenta (szczególnie jeżeli kierownictwo szukałoinnego biegłego rewidenta), aby zaakceptował zastosowanie zasad rachunkowości preferowanychprzez kierownictwo lub ograniczył procedury audytoweCzy istnieje ryzyko sporu sądowegopomiędzy biegłym rewidentema spółką?Jeżeli tak, należy zastanowić sięnad charakterem i źródłem sporusądowego oraz jego wpływem naniezależność biegłego rewidenta.T / NRelacjeSpór sądowy może wpływać na obiektywizm biegłego rewidenta, na przykład wtedy, gdypowstał w związku z poprzednimi pracami.Czy są Państwo przekonani,że żadne relacje zatrudnienialub relacje rodzinne dyrektorówi członków zarządu spółkilub biegłych rewidentów niewpływają na niezależnośćbadania?Jeżeli nie, należy poprosić kierownictwoo listę relacji (w tym byłychpracowników obecnego biegłego rewidentazatrudnionych na wyższychszczeblach w spółce) i poprosić dyrektorówspółki i biegłego rewidentao potwierdzenie, że wszystkie tegorodzaju relacje zostały ujawnione.T / NCzy otrzymali Państwo potwierdzenie,że biegły rewident nieotrzymał ani nie wręczył żadnychistotnych co do wartości prezentów?Jeżeli nie, należy ustalić charakteri zakres tych pozycjii przeanalizować ich znaczeniew świetle innych zabezpieczeńspółki i biegłego rewidenta.T / NUsługiCzy dodatkowe usługi są świadczoneprzez biegłego rewidentazgodnie z polityką zarządu i czysą negocjowane na warunkachrynkowych w ramach przejrzystegoprocesu?Należy poprosić kierownictwo o przedstawienieanalizy usług i opłat, obejmujące wszystkiespółki grupy.Jeżeli nie, należy przeanalizowaćkonkretne okoliczności, w tymwewnętrzny proces zatwierdzeńw spółce i zabezpieczenia stosowaneprzez biegłego rewidenta,i omówić je z biegłym rewidentem.T / N40Informator dla Komitetu Audytu


Załącznik A„Inne usługi” mogą sprawiać wrażenie dodatkowych korzyści finansowych powiązanychz audytem (należy przeanalizować także ewentualne wynagrodzenia warunkowe).Czy charakter innych usług nienarusza niezależności biegłegorewidenta?Jeżeli odpowiedź brzmi „niejestem pewien”, należy przeanalizowaćkonkretne okoliczności,w tym wewnętrzne procesyzatwierdzeń w spółce i zabezpieczeniastosowane przez biegłegorewidenta, i omówić je z biegłymrewidentem.T / NNiedopuszczalne są usługi, które dają biegłemu rewidentowi pozycję osoby działającejw ramach kompetencji kierownictwa, odpowiedzialnej za istotne elementy sprawozdaniafinansowego lub powodują weryfikację w ramach audytu rozwiązań proponowanych w ramachinnych usług.Czy udział łącznego wynagrodzeniaza inne usługi w całkowitymwynagrodzeniu za badanie jestodpowiedni w świetle sytuacjispółki w danym okresie?Jeżeli odpowiedź brzmi „niejestem pewien”, należy przeanalizowaćkonkretne okoliczności,w tym wewnętrzne procesyzatwierdzeń w spółce i zabezpieczeniastosowane przez biegłegorewidenta, i omówić je z biegłymrewidentem.T / NWysoki udział może sprawiać wrażenie, że zagrożona jest niezależność badania.Zakres badania i wynagrodzenieCzy komitet audytu jest odpowiedzialnyza ustalenie zakresui planu badania oraz wynagrodzeniaza badanie i czy jest w tezadania w znacznym stopniuzaangażowany?Jeżeli nie, należy to omówićz biegłym rewidentem na spotkaniubez udziału kierownictwai upewnić się, że w przyszłościkomitet będzie zaangażowanyw te kwestie.T / NWspółpraca z biegłym rewidentem 41


Ocena niezależnościbiegłego rewidentaCzy wynagrodzenie za badaniejest proporcjonalne do zakresubadania?Jeżeli nie, należy to omówić z biegłymrewidentem na spotkaniubez udziału kierownictwa i zapoznaćsię ze wszystkimi okolicznościamii skutkami tego faktu.T / NNieracjonalny budżet może ograniczyć lub zmniejszyć zakres niezbędnych prac rewizyjnych.Jest to szczególnie istotne w momencie zmiany biegłego rewidenta.Czy wynagrodzenie za badaniejest płacone w terminie?Jeżeli nie, należy poprosićkierownictwo o wyjaśnienieopóźnień i pomóc w rozwiązaniuproblemu.T / N42Informator dla Komitetu Audytu


Załącznik BOcena efektywności procesu audytui współpracy z biegłym rewidentem


Załącznik BZgodnie z artykułem 86 Ustawy z dnia 7 maja 2009 r. o biegłych rewidentachi ich samorządzie, podmiotach uprawnionych do badaniasprawozdań finansowych oraz o nadzorze publicznym zadania komitetuaudytu obejmują między innymi monitorowanie wykonywaniaczynności rewizji finansowej.Biegły rewident ma obowiązek pisemnego informowania komitetuaudytu o istotnych kwestiach dotyczących czynności rewizji finansowej,w tym w szczególności o znaczących nieprawidłowościachw systemie kontroli wewnętrznej jednostki w odniesieniu do procesusprawozdawczości finansowej.Regularna komunikacja z biegłym rewidentem może być niezwyklewartościowa dla wsparcia pracy komitetu audytu. Dyskusje z biegłymrewidentem powinny zasadniczo skupiać się w czterech obszarach,poczynając od podejścia do świadczonych usług, poprzez plan badaniai aspekty ładu korporacyjnego na raportowaniu finansowymkończąc.Poniższa lista zawiera przykładowe stwierdzenia, które komitet audytupowinien rozważyć w celu oceny efektywności procesu audytuoraz współpracy z biegłym rewidentem.Współpraca z biegłym rewidentem 45


Ocena efektywności procesu audytui współpracy z biegłym rewidentemNiedotyczy1 2 3Podejście do świadczenia usług1. Zarządzanie projektemBiegli rewidenci przeprowadzają badania sprawozdań finansowychw sposób płynny i efektywny zgodnie z ustalonymi wcześniej terminami.□ □ □ □2. Ustalanie i wypełnianie oczekiwańOczekiwania wobec audytu są ustalane przed rozpoczęciem badaniai są spełniane, z uwzględnieniem wcześniejszych uwag i spostrzeżeń.□ □ □ □3. Terminowe rozwiązywanie problemówZidentyfikowane problemy są rozwiązywane w sposób satysfakcjonującyi terminowy.□ □ □ □4. Zespół audytowyZespół audytowy cechuje uczciwość, właściwość osądów i solidnepodejście do badania.□ □ □ □5. Kontynuacja zespołu audytowegoZespół audytowy składa się z wystarczająco licznej i doświadczonejgrupy osób a w przypadku zmiany kluczowych osób zaangażowanychw zlecenie następuje efektywne przekazywanie wiedzy.□ □ □ □6. Efektywne współdziałanie z audytem wewnętrznymBiegli rewidenci w sposób efektywny współdziałają z audytemwewnętrznym, np. poprzez uzgodnienie zakresu części prac celemwykorzystania ich wyników.□ □ □ □46Informator dla Komitetu Audytu


Załącznik BNiedotyczy1 2 37. Międzynarodowa kooperacja i obecność na arenie międzynarodowejBiegły rewident współpracuje z innymi biurami na arenie międzynarodoweji jest obecny w krajach, w których Państwa organizacjaprowadzi swoją działalność.□ □ □ □8. Wbudowane procedury kontroli jakościPrzynajmniej raz do roku biegły rewident informuje komitet audytuo własnych procedurach kontroli jakości.□ □ □ □9. Bieżące monitorowanie jakości świadczonych usługPoziom kluczowych wskaźników jakości usług (takich jak na przykładczas reakcji, jakość raportowania, kontynuacja zespołu, protokółkomunikacji itp.) jest monitorowany i satysfakcjonujący.□ □ □ □10. Relacja ceny usług do ich jakościWynagrodzenie za badanie jest adekwatne do oceny usług świadczonychprzez biegłego rewidenta w kontekście obszarów analizowanychpowyżej.□ □ □ □Plan badania1. Badanie nakierowane na ryzykaBiegły rewident prezentuje zrozumienie ryzyk specyficznych dla organizacjioraz uwzględnia je w podejściu do badania. W szczególności,są to ryzyka związane z nietypowymi transakcjami i niedawnymiwydarzeniami, takimi jak łączenie lub nabycie spółek, zmiany w strategiibiznesowej lub finansowania itp.□ □ □ □Współpraca z biegłym rewidentem 47


Ocena efektywności procesu audytui współpracy z biegłym rewidentemNiedotyczy1 2 32. Dopasowanie badania do obowiązków sprawozdawczychProces badania jest odpowiednio zaplanowany w kontekście obowiązkówsprawozdawczych organizacji. Biegły rewident jest w pełniświadomy wymagań odnośnie raportowania finansowego a ramyczasowe, w jakich zamierza im sprostać, są akceptowalne.□ □ □ □3. Zakres proponowanych pracBiegły rewident dokonuje wyboru lokalizacji do przeprowadzenia proceduraudytowych kierując się oceną ryzyka i efektywnością badania.□ □ □ □4. Role i obowiązkiRole i obowiązki każdego z członków zespołu audytowego są jasnozdefiniowane.□ □ □ □5. Wiedza techniczna i kompetencjeBiegłych rewidentów cechuje właściwa wiedza techniczna i wysokipoziom kompetencji, a także dostęp do specjalistów i źródeł wiedzy.□ □ □ □Ład korporacyjny1. Niezależność biegłego rewidentaBiegły rewident przynajmniej raz do roku przedstawia kroki podejmowaneprzez siebie, które mają na celu zapewnienie niezależnościi obiektywizmu.Dodatkowe usługi dostarczane są przez biegłego rewidenta zgodniez polityką kierownictwa i negocjowane na warunkach rynkowychw sposób przejrzysty.□ □ □ □□ □ □ □48Informator dla Komitetu Audytu


Załącznik BNiedotyczy1 2 3Rodzaj usług nieaudytowych oraz wielkość wynagrodzenia za niew stosunku do wynagrodzenia za audyt nie stanowi zagrożenia dlaniezależności biegłego rewidenta.□ □ □ □2. Ocena systemu kontroli wewnętrznejW trakcie prac biegły rewident ocenia w wystarczającym stopniusystem kontroli wewnętrznej i regularnie prezentuje zaobserwowaneobszary potencjalnych usprawnień ze wskazaniem rekomendacjidostosowanych do organizacji.□ □ □ □3. Konstruktywne zaleceniaBiegły rewident udziela trafnych i praktycznych zaleceń dotyczącychdziałalności prowadzonej przez organizację a kierownictwo monitorujeich wdrożenie przez wyznaczone osoby.□ □ □ □Raportowanie finansowe1. Jakość szacunków księgowych/audytowychIstotne szacunki księgowe ustalane przez kierownictwo, wpływ tychszacunków na sprawozdania finansowe oraz ich ocena przez biegłegorewidenta są jasno prezentowane.□ □ □ □2. Stanowcze podejście do kluczowych zagadnieńBiegły rewident trwa na swoim stanowisku wobec kierownictwa, gdyjest to niezbędne. W przypadku różnic zdań, dąży do rozwiązaniakwestii spornych poprzez dialog z kierownictwem.□ □ □ □Współpraca z biegłym rewidentem 49


Ocena efektywności procesu audytui współpracy z biegłym rewidentemNiedotyczy1 2 33. KomunikacjaKomunikacja w zakresie zaplanowanych prac audytowych, wszelkichodstępstw od planu a także wyników badania audytowego jest wyczerpującai zrozumiała.□ □ □ □Biegły rewident spotyka się regularnie (co najmniej raz do roku)z komitetem audytu bez obecności kierownictwa.□ □ □ □Powyższa lista przyjmuje postać stwierdzeń, do których należy przyporządkować ocenę w skaliod 1 do 3 według poniższego klucza:1 – Nie / Nigdy2 – Czasem / Raczej tak3 – Tak / ZawszeUwaga komitetu audytu powinna skupić się w obszarach z najniższymi ocenami.50Informator dla Komitetu Audytu


Załącznik CKalendarium prac Komitetu Audytu


Załącznik CNiniejszy dokument może służyć jako narzędzie do planowania, dokumentowaniai monitorowania prac komitetu audytu w odniesieniudo jego obowiązków wynikających ze statutu, regulacji prawnychi najlepszych praktyk.KwartalnieRola/ZadaniaCzęstotliwośćwykonaniaDowódwykonania1 2 3 4Monitorowanie procesu sprawozdawczości finansowejPrzegląd adekwatności stosowanychmetod rachunkowości przyjętychprzez organizację.Przegląd adekwatności stosowanychkryteriów konsolidacji sprawozdańfinansowych.Przegląd i przedyskutowanie raportówkwartalnych, półrocznychi rocznych.Przegląd i przedyskutowanie z dyrektoremgeneralnym oraz dyrektoremfinansowym kwestii związanychz kontrolami wewnętrznymi nad sprawozdawczościąfinansową, zarządzaniemryzykiem oraz oszustwami.Przegląd z kierownictwem organizacjii niezależnym audytorem nowychregulacji w zakresie rachunkowościi sprawozdawczości finansowej.Przegląd wraz z kierownictwem istotnychpozycji szacunków i założeńksięgowych.Współpraca z biegłym rewidentem 53


Kalendarium pracKomitetu AudytuPrzedyskutowanie operacji typu jointventure i statusu inwestycji.Przedyskutowanie rezerw dotyczącychdziałalności zaniechanej.Przedyskutowanie z dyrektoremodpowiedzialnym za podatki kwestiipodatkowych.Spotkanie i omówienie kwestii związanychz IT.Okresowy przegląd jakości, efektywnościi wyników działu finansowego.Spotkanie z kierownictwem organizacjina zamkniętej sesji.Monitorowanie wykonywania czynności rewizji finansowej orazniezależności biegłego rewidentaRekomendacja dla rady nadzorczejodnośnie wyboru, powołania i odwołaniapodmiotu uprawnionego dobadania sprawozdań finansowychjednostki.Monitorowanie niezależności audytoraoraz jego obiektywizmu, w szczególnościw zakresie przestrzeganiaobowiązujących wytycznych odnośnierotacji kluczowych członkówzespołu audytowego, wysokościwynagrodzenia audytora oraz wymogówregulacyjnych w tym zakresie.54Informator dla Komitetu Audytu


Załącznik CSformułowanie oficjalnej politykiokreślającej rodzaj usług pozaaudytowych,jakie są a) wykluczone;b) dozwolone po przeglądzie przezkomitet; c) dozwolone bez konsultacjiz komitetem.Kontrola charakteru i zakresu usługpozaaudytowych poprzez analizęwynagrodzenia uzyskanego przezaudytora z tytułu usług audytowychi pozaaudytowych.Przegląd wyników audytu finansowego(z uwzględnieniem konkluzjiw zakresie audytów wewnętrznychw odniesieniu do raportowania finansowego)oraz monitorowanie sposobu,w jaki kierownictwo odpowiadana ustalenia i zalecenia audytora.Badanie kwestii będących powodemrezygnacji z usług audytora.Nadzorowanie mechanizmu rozwiązywanianiezgodności i różnicy zdańpomiędzy kierownictwem i niezależnymaudytorem.Przegląd i akceptacja zakresu kompetencjioraz procedur audytowychniezależnego audytora.Przegląd i akceptacja warunkówzawartych w umowie z niezależnymaudytorem.Współpraca z biegłym rewidentem 55


Kalendarium pracKomitetu AudytuPrzegląd z niezależnym audytoremocen i opinii kierownictwa organizacjiw zakresie jakości przyjętych zasadrachunkowości i szacunków księgowych.Spotkanie z niezależnym audytoremna zamkniętej sesji.Przedyskutowanie ewentualnychzmian w odniesieniu do audytui standardów niezależności.Monitorowanie skuteczności systemów kontroli wewnętrznej, audytuwewnętrznego oraz zarządzania ryzykiemPrzegląd systemów kontroli wewnętrzneji zarządzania ryzykiem,pod katem upewnienia się, że główneryzyka (w tym związane z przestrzeganiemobowiązujących przepisówprawa i regulacji) są prawidłowoidentyfikowane, zarządzane i ujawniane.Wydawanie zaleceń dotyczących wyboru,powoływania i odwołania szefadziału audytu wewnętrznego.Wydawanie zaleceń dotyczących budżetudziału audytu wewnętrznego.Monitorowanie sposobu w jaki kierownictwoodpowiada na ustaleniai zalecenia działu audytu wewnętrznego.Przegląd wyników pracy audytuwewnętrznego z uwzględnieniemporównania w stosunku do budżetuza ubiegły rok.56Informator dla Komitetu Audytu


Załącznik CZaakceptowanie planu audytu wewnętrznegona nadchodzący rok.Przegląd wyników audytów wewnętrznych.Spotkanie z audytorami wewnętrznymina zamkniętej sesji.Pozostałe obowiązki i funkcje Komitetu AudytuUstanowienie procedur dotyczącychsposobu przyjmowania oraz rozwiązywaniaskarg i zażaleń odnośnierachunkowości i kontroli wewnętrzneja także ustanowienie procedurdotyczących traktowania poufnychi anonimowych wniosków złożonychprzez pracowników w w/w kwestiach.Zbadanie wszelkich zarzutów dotyczącychodstępstw od etycznychi powszechnie akceptowanych praktykbiznesowych.Spotkanie z radcą prawnym na zamkniętejsesji, w tym przegląd kwestiiprawnych o potencjalnie istotnymznaczeniu dla organizacji.Składanie radzie nadzorczej sprawozdańze swojej działalności przynajmniej razna pół roku, w terminie składania sprawozdańpółrocznych i rocznych.Okresowy przegląd informacji dotyczącychjednostek powiązanych.Uzgodnienie obowiązków i oczekiwańkomitetu oraz ocena adekwatnościstatutu.Współpraca z biegłym rewidentem 57


Kalendarium pracKomitetu AudytuDostarczanie radzie nadzorczej regularnychraportów z działalnościkomitetu audytu.Ocena efektywności komitetu audytu.Przegląd otrzymanych skarg i zażaleńdotyczących kwestii rachunkowychi audytowych.Zaangażowanie niezależnego radcyprawnego i doradców jeżeli zachodzitaka potrzeba.Ocena niezależności członków komitetuaudytu.Akceptacja planu komitetu audytu nanadchodzący rok.Akceptacja protokołów z poprzednichspotkań komitetu audytu.Spotkanie komitetu na zamkniętejsesji.Prowadzenie szkoleń wprowadzającychdla nowych członków komitetuoraz bieżących szkoleń dla wszystkichjego członków.Rozmowa z kierownictwem odnośniewszelkich istotnych naruszeń przepisów.Przegląd polityki zatrudniania przezorganizację byłych pracownikówniezależnego audytora.Przegląd wydatków i dodatkowychświadczeń członków zarządu.58Informator dla Komitetu Audytu


NotatkiWspółpraca z biegłym rewidentem 59


Notatki60Informator dla Komitetu Audytu


Komisja Nadzoru FinansowegoPlac Powstańców Warszawy 100-950 Warszawawww.knf.gov.plStowarzyszenie Emitentów Giełdowychul. Nowy Świat 35/5A00-029 Warszawahttp://www.seg.org.pl/

More magazines by this user
Similar magazines