DHJETOR 2009 – JANAR 2010 - Qendra për Arsim e Kosovës

kec.ks.org

DHJETOR 2009 – JANAR 2010 - Qendra për Arsim e Kosovës

DHJETOR 2009 JANAR 2010In medias resPLANIFIKIMI PROCES IMEDIAT I NDRYSHMIT“Të dështosh në planifikim do të thotë të planifikosh dështimin”Ad-hokkratia gjithnjë ka qenë dhe do të jete shkaktare e ngecjeve, degradimeve , krizavedhe pengesë e ndryshimeve pozitive në shoqëri në përgjithësi dhe, në arsim në veçanti.Ad-hokkraci do të thotë që punët të ecin sipas spontanitetit, inercionit. Kjo qasje, quhetndryshe qasje reaktive, ecje pas ngjarjeve që dikush i imponon. Në vend të kësaj qasjejeduhet vendosur qasjen proaktive, qasjen e krijimi të ngjarjeve të reja të cilat prodhojnëndryshime pozitive të dëshiruara dhe të dobishme për qytetarët në përgjithësi dhe, përfëmijët dhe nxënësit në veçanti. Vendet e zhvilluara planifikojnë për tri gjenerata.Kjo praktikë e planifikimit afatgjatë nuk ka qenë traditë dhe praktikë e përhershme nëshoqërinë kosovare, në përgjithësi dhe në fushën e arsimit në veçanti. Mungesa e njëprocesit të planifikimi si një qasje proaktive ndaj realiteti ka bëre që shoqëria kosovare tëmos ketë vizione, synime, qëllime dhe objektiva të qarta drejt të cilave do të duhej tëorientonte energjinë, mundin dhe angazhimin e vetë.Çështja e parë të cilën duhet ndryshojmë të punojmë në ndryshimin e vetëdijes te fëmijët,nxënësit, studentët qytetarët është rritja e vetëdijes për rolin dhe rëndësinë që kaplanifikimi për artikulimin e një të ardhme e cila do të plotësojë maksimalisht nevojat eqytetarëve dhe në të cilin qytetarët do të kenë mundësi të plota për vetë-realizimin, përmirëqenie, arsimim gjatë gjithë jetës, për ndërveprim human ndërmjet njerëzve tëndryshëm duke pranuar nga të tjerët dhe duke u dhënë më të mirën nga vetja e vetë. Nëkëtë mënyrë planifikimi bëhet mjet global për ruajtjen e paqes në botë.PO si të ngrihet vetëdija për rolin dhe rëndësinë e planifikimit?. Janë tre faktorë krucialqë mund të ndikojnë në rritjen e vetëdijes për rolin dhe rëndësinë e planifikimit:Faktori i parë i ndërgjegjësimit është arsimi. Kjo do të thotë se përmbajtjet që lidhen meplanifikimin duhet të jenë pjesë integrale kurrikulare në të gjitha fushat disiplinare dukefilluar nga edukimi parashkollor deri te ai pasuniversitar, natyrisht duke respektuarmoshën dhe aftësitë e nxënësve. Që nga kjo moshë duhet të zhvillohen dijet dhekompetencat/ aftësitë, shkathtësitë dhe shprehitë, qëndrimet dhe vlerat që lidhen meprocesin e planifikimit. Procesi i planifikimi duhet të ushtrohet dhe te zbatohet, në mënyrëqë kë të jetë një shprehi e sjelljes veprimit të secilit qytetarë. Në secilën lëndë ne secilënklasë nxënësit jo vetëm që duhet të mësojnë për planifikimin, por ata duhet edhe tazbatojnë sepse në këtë mënyrë ata e kuptojnë se e ardhmja e tyre në masën më të madheështë proces i planifikimit.Faktori i dytë ka të bëjë me infrastrukturën ligjore. Përgjegjësia për planifikim afatgjatë,afat-shkurt dhe afatmesëm duhet përcaktohet me ligj në mënyrë që planifikimi të jetë pjesee kulturës dhe performancës institucionale ashtu edhe të performancës individuale. Nukmund mendohet më zhvillimi dinamik i shkollave nëse shkollat nuk hartojnë Planetzhvillimore strategjike.Faktori i tretë janë mediet, të cilat planifikimin duhet ta trajtojnë si mjet të qeverisje dhtë udhëheqjes së suksesshme.Planifikimi i ndryshimeve është conditio sine qua non për ndryshime dhe për nismatreformuese në arsim. Në ndryshimet reformuese në Kosove kjo ka qenë Thembër e Akilit.Shkroi: Halim Hyseni


2Përshkrimi i aktiviteteve sipas programeveMendimi Kritik gjatë Leximitdhe Shkrimit MKLSh■ Më 5 dhjetor 2009 është mbajturtakimi gjysmë ditor me 38 mësimdhënësqë janë duke u trajnuar në kuadër tëprogramit të MKLSh-së. Në këtë takimtrajnerët analizuan orët e monitoruaradhe dhanë instruksione për zbatimin mesukses të teknikave dhe strategjive tëcaktuara në lëndët e ndryshme. Nga fletëte monitorimit kuptohet se këtë herëmonitorimin ishte më i suksesshëm falëpërkushtimit më të madh tëmësimdhënësve që ndikoi dhe nëperformacën e tyre. Pas takimit gjysmëditor, pra në pasditen e 5 dhjetorit dhemë 6 dhjetor është mbajtur seminari ishtatë dhe i fundit për këta mësimdhënës.Në fund 38 pjesëmarrësve të rregullt iushpërndanë certifikatat.■ Më 5-6 dhjetor si dhe 16-17 janar2010 është mbajtur seminari i dytë dhe itretë për 120 mësimdhënës që janë dukevijuar programin e MKLSh. Trajnimi ikëtyre mësimdhënësve është organizuarnë 4 grupe: në Prishtinë, Ferizaj, Gjilandhe Pejë. Gjatë muajit janar ka filluar dhemonitorimi i këtyre mësimdhënësve nëklasa. Orët e monitoruara do tëdiskutohen më 20 shkurt 2010.■ Më 6-8 janar 2010 është mbajturseminari i tretë për 25 drejtorë tëshkollave të komunës së Prishtinës dheObiliqit. Gjatë këtyre 3 ditëve trajnerëtkanë paraqitur para drejtorëvepërmbajtjet e udhëzuesve 5 dhe 7 tëprogramit të MKLSh-së. Trajnimi idrejtorëve ka për qëllim aftësimin edrejtorëve për të realizuar me suksesmonitorimin e mësimdhënësve të tyre nëklasa.Monitorimi i menaxhimit tëfinancave komunale të arsimitnë 5 komuna të Kosovës■ Gjatë muajit dhjetor dhe janar KECka vazhduar zbatimin e projektit“Monitorimi i menaxhimit të financavekomunale të arsimit në 5 komuna tëKosovës”. Gjatë muajit dhjetor është bërëanaliza e pyetësorëve dhe raportimi irezultateve. Gjatë muajit janar janërealizuar disa intervista me përfaqësues tëDKA në Gjakovë, Prishtinë, Vushtrri, Istogdhe Gjilan për të shqyrtuar më hollësishtdisa aspekte të menaxhimit të financavekomunale të arsimit në këto komuna.Krijimi i mjediseve tësigurta, jo të dhunshme dhehumane në shoqëri dhe shkolla■ Faza PILOT e këtij projekti kapërfunduar me 31 dhjetor 2009. Gjatëmuajit janar është përgatitur RaportiFINAL për ndryshimet prodhuara ngazbatimi i Projektit. Në ndërkohë ështëpërgatitur foto-dokumentacioni indryshimeve dhe i gjendjes në 168 shkollapilot. Janë mbi 3,600 fotografi.■ Në ndërkohë është përgatitur edheProjekti IDEOR për finalizimin eformimit të Rrjetit MBROJTËS TËMJEDISEVE TË SIGURTA DHE PËRPARANDALIMIN E DHUNËS.Po ashtu, është përgatitur edhe DRAFT-PROTOKOLI I VEÇANTË PËRPARANDALIM DHE REAGIM NDAJDHUNËSNë komunën PILOT në GJILAN të gjithashkollat e kësaj komune i kanë hartuarPlanet Zhvillimore për periudhën 2009 -2010Kompleksi i Shkollës "Mileniumi i Tretë", rr. "Isa Kastrati", p.n. 10000 Prishtinë, KosovëTel:+381 38 244 257; 258 203; Fax: +381 38 244 257; 258 203 (lok.109); www.kec-ks.org


3Ngritja e cilësisë në edukimine fëmijërisë së hershme■ Në kuadër të këtij projekti uzhvilluan një varg trajnimesh që kishinpër qëllim aftësimin e drejtorëve tëshkollave fillore dhe institucioneveparashkollore për vlerësimin emësimdhënësve me anë të instrumentittë unifikuar për zhvillimin e EFH. Kyinstrument i vlerësimit, drejtorëve undihmon të jenë sa më objektiv dheargumentues gjatë monitorimit.Në këto trajnime 3 ditore u përfshinë mëse 300 pjesëmarrës nga këto komuna:Prishtinë, Ferizaj, Prizren, Gjakovë,Gjilan, Mitrovicë, dhe Skenderaj. Në Pejëme kërkesën e Drejtorisë Komunale tëArsimit u realizua edhe trajnimi i dytë, nëkëtë grup kishte edhe drejtor shkollashnga Istogu e Klina. Zyrtarët dheinspektorët e arsimit nga këto komunashprehën dëshirë të jenë pjesë e këtyretrajnimeve, kështu që, u organizua njëtrajnim i veçantë. Po ashtu një grup iveçantë u organizua për drejtorët eInstitucioneve Parashkollore.Të gjithë pjesëmarrësit 2-3 javë pastrajnimit kanë marrë pjesë edhe nëmonitorim në praktikë, që ishte edhekusht për certifikim.Çdo grup përcaktonte shkollën dhe sëbashku realizohej monitorimi i parë nëçifte në një klasë dhe pas 2-3 jave,organizohet monitorimi i dytë me nga 6veta. Çdo grup në fund të ditës së dytë tëmonitorimit kishte një punëtori meqëllim të shkëmbimit të përvojave dheideve që dolën si rezultat i kësaj praktike.Pas trajnimeve, monitorimit në praktikësi dhe gjatë takimeve të ndryshme tëorganizuara me pjesëmarrësit janë marrinformata dhe ide për praktikën eshfrytëzimit të instrumentit përmonitorim.Këto janë idetë për ndryshim tëinstrumentit të monitorimit dhe tëpërdorimit të tij:• Mundësia që të mos vlerësohen tëgjitha standardet përnjëherë do tëlehtësonte monitorimin• Notat e vlerësimit (1-4) të ndryshohetashtu që të shtohet edhe një notevlerësuese 1-5• Ky ndryshim do të mundësontendryshimin e vlerësimit në përqindje• Ndryshime në përmbajtja e disa fjalive(p.sh. largimi i rrethanorit çdo ditë )• Terminologjia në instrumentin tëpërshtatet edhe për parashkollorët(mësimdhënës/edukator,klasë/dhomë,…)• Të organizohen trajnime edhe përpersonat që monitorohen• Të hartohet instrumenti dhe tëorganizohen trajnime për monitorimine mësimdhënësve lëndorë.Rezultatet e trajnimeve, instrumenti ivlerësimit të monitorimit dhe këtondryshime u paraqitën në tryezën errumbullakët të organizuar me datën 13dhjetor, si aktivitet përmbyllës i projektit,ku morën pjesë pjesëtarë nga MASHT,zyrtar dhe inspektor te arsimit, drejtor tëshkollave fillore dhe të InstitucioneveParashkollore si dhe mësimdhënës dheedukatorë. Në këtë tryezë përvojat emonitorimit të performancës sëmësimdhënësve në Slloveni i prezantojTatjana Vonta, udhëheqëse e InstitutitPedagogjik, si the Aija Tuna foli në emër teAsociacionit Ndërkombëtar të Hap pasHapit-ISSA.Aftësimi i edukatorëve tëInstitucioneve parashkollorepër dramatizim■ Gjatë muajit janar, me datat 23, 24,30 31 u organizua trajnimi i tretë përedukatorët e Institucioneve Parashkolloretë Komunës së Prishtinës, rreth skenarit,dramatizimit, kostumeve dhe kukullave,Kompleksi i Shkollës "Mileniumi i Tretë", rr. "Isa Kastrati", p.n. 10000 Prishtinë, KosovëTel:+381 38 244 257; 258 203; Fax: +381 38 244 257; 258 203 (lok.109); www.kec-ks.org


4financuar nga Drejtoria KomunaleArsimore e Prishtinës. Morën pjesë 48edukatore të cilat punojnë me grupmoshat 3-6, nga këto I.P: Dielli, Lulevera,Sos Kinderdorf dhe Yllkat.Pjesa praktike që do të zgjatë dy ditë përsecilin I.P. do të kryhet me organizimin eshfaqjeve të cilat do të realizohen merastin e 17 shkurtit- Ditës së Pavarësisë sëKosovës dhe 7 marsit-Ditës së Mësuesit.Realizimi i këtyre shfaqjeve është kushtpër certifikim të pjesëmarrësve.Dy grupet e para të përfshira në trajnimku morën pjesë edukatoret e 6 I.P tëPrishtinës realizuan shfaqjet me rastin efestës së Vitit të Ri, si pjesë përmbyllësetë trajnimitfatin që gjatë muajit shkurt të kalojnë dyditë në Brezovicë. Klasat fituese në këtëshort janë:1. “Naim Frashëri” me mësuesen RemzijeBaraku;2.” Ruzhdi Xhyliqi” me mësues SkënderPaqarizi dhe3. “Trepca” me mësuese MehrijeBuleshkaj-Haxhijaj.KOSOVISION Contest■ Projekti KOSOVISION CONTESTmbajti ceremoninë e shpërblimeve më 5dhjetor të vitit 2009. Në këtë ceremoniishin të ftuar rreth 600 mysafirë dukefilluar nga nxënës, drejtorë shkollash dhepërfaqësues të institucioneve tëndryshme. Kjo ceremoni u mbajt merastin e përfundimit të fazës së parë tëprojektit KOSOVISION CONTEST 2.Gjatë ceremonisë u shpallën fituesit ekëtij viti. Fitues për realizimin eprojekteve sipas këtij projekti ishin 85klasa të pesta nga e gjithë Kosova.■ Po ashtu që nga data 5 dhjetor e derimë 10 dhjetor është organizuar edheekspozita e nxënësve me rreth 1300punime të ndryshme. Kjo ekspozitë kapasur vizitorë të shumtë gjë që ka bërë qëvet fëmijët të ndahen shumë të kënaqur mepunën e tyre.■ Gjatë muajit janar të vitit 2010 nëkuadër të këtij projekti kanë filluar edhepërgatitjet për trajnimin e mësimdhënësvetë klasave fituese. Trajnimet kanë filluar tëmbahen që nga 25 janari duke filluar memësimdhënësit e Rajonit të Prishtinës dhekanë zgjatur gjatë tërë javës dukepërfunduar në Gjakovë me mësimdhënësite këtij rajoni.Përveç ndarjes së çmimeve në nivel tëshkollave është bërë edhe ndarja e triçmimeve me short dhe këto klasa kanëKompleksi i Shkollës "Mileniumi i Tretë", rr. "Isa Kastrati", p.n. 10000 Prishtinë, KosovëTel:+381 38 244 257; 258 203; Fax: +381 38 244 257; 258 203 (lok.109); www.kec-ks.org


5Në këto trajnime mësimdhënësit janëmësuar për punën të cilën duhet kryer sëbashku me nxënësit e po ashtu edhe janëpajisur me materialet të cilat iu duhenpër të filluar dhe dokumentuar punën etyre me nxënës. Foto nga trajnimi.Promovimi i të drejtave tëfëmijës në fushën e arsimit■ Në kuadër të këtij projekti“Promovimi i të drejtave të fëmijës nëfushën e edukimit”, financuar ngaKomisioni Evropian, janë organizuaraktivitetet sipas projektit. Futja e tëdhënave nga pyetësorët e zhvilluar gjatëmonitorimit të parë ka përfunduar dhetani jemi në fazën kur do të dalim me njëraport mbi monitorimin e parë. Doracakupër trajnim është përgatitur dhe paskonsultimeve të bëra me donatorët aidoracak është dorëzuar në shtyp. Në fundtë këtij muaji janë bërë edhe përgatitjetpër trajnimin e nxënësve dhe besojmë qënë muajin shkurt fillojmë edhe me këtotrajnime.Avancimi i pjesëmarrjes dhepërfaqësimit të grupeve tëpakicave etnike në arsim■ Në kuadër të komponentës 2 tëProjektit “Hulumtimet Kombëtare” gjatëmuajit dhjetor dhe janar janë bërëhulumtimet në pesë shtetet pjesëmarrësenë projekt. Hulumtuesit fillimisht kanëshfletuar ligjet, dokumentet dhe politikatqë kanë të bëjnë me përfaqësimin dhepjesëmarrjen e grupeve pakicë në sisteminshkollor. Më pas kanë i kanë vizituarshkollat e përzgjedhura dhe kanë kryerintervista me drejtorët e shkollave,nxënësit nga grupet pakicë dhe prindëritnga grupet pakicë. Pas përfundimit tëpunës në terren disa nga hulumtuesit kanëarritur t’i përfundojnë raportet.■ Sa i përket komponentës 3 tëprojektit “Praktikat më të mira” ekipetkombëtare në shtetet pjesëmarrëse nëprojekt i kanë shpallur ftesat për aplikim tëpraktikave më të mira. Gjithashtu ështëbiseduar me palët me interes në shtetetpërkatëse për këto praktika, në mënyrë qëtë ketë distribuim sa më të mirë tëinformatës.Prevention on Peer Violence■ Këtij projekti po i afrohet fundit.Sipas kontratës projekti përfundon në fundtë muajit shkurt. Gjatë muajit dhjetor2009 dhe janar 2010 kanë vazhduarpunëtoritë e nxënësve nëpër klasa. Gjatëvizitës së bërë dhe monitorimit të këtyrepunëtorive kemi ardhur në përfundim se tëgjitha këto shkolla të cilat kanë qenëpërfituese të projektit janë avancuar mjaftdhe kanë bërë ndryshime të mëdha në këtëfushë.■ Këtë muaj është bërë edhe plani idetajuar i aktiviteteve për vitin e dytë tëprojektit e po ashtu është punuar edhe nëraportin vjetor të projektit.Kompleksi i Shkollës "Mileniumi i Tretë", rr. "Isa Kastrati", p.n. 10000 Prishtinë, KosovëTel:+381 38 244 257; 258 203; Fax: +381 38 244 257; 258 203 (lok.109); www.kec-ks.org


6për t’i mbajtur orët e Access me grupin ePrizrenit.Edukimi për DrejtësinëShoqërore■ Trajnimet apo punëtoritë përdhunën ndaj bashkëmoshatarëve janë tëdomosdoshme në të gjitha shkollat eKosovës. Ato ndihmojnë në vetëdijen enxënësve për një miqësi më të madhendërmjet tyre.■ Gjatë muajit dhjetor është mbajturpunëtoria 5 ditore. Dy ditët e para tepunëtorisë ishin të fokusuar vetëm nëpunën me trajnerët vendor. Ekspertiamerikan Nabil Oudeh, Ekspert përzgjidhjen e padhunshme të konflikteve, uprezantoi trajnerëve shembuj të tërë nëkëtë problematikë. Gjithashtu, ai eprezantoi edhe librin e tij. Trajnerët pastajkëto njohuri i kryqëzuan me njohuritë ngaEDSH, dhe i ofruan një trajnim shume tepasur me se 35 pjesëmarrësve nga shkollat,OJQ-të, institucionet e ndryshme.Avancimi i komunikimit meprindër në shkollat e Kosovës■ Gjatë dhjetorit në kuadër tëprojektit “Avancimi i komunikimit meprindër në shkollat e Kosovës” janëmbajtur intervistat me drejtorët eshkollave pjesëmarrëse në projekt dhe ujanë shpërndarë pyetësorëtmësimdhënësve. Pas intervistave dhembledhjes së pyetësorëve të plotësuarështë shkruar edhe raporti. Ky raport dotu prezantohet palëve me interes.■ Pas suksesin të këtij trajnimi, uorganizuar edhe 6 trajnime tjera në treqendra të Kosovës, ne Peje, Gjilan dhePrizren. Duhet theksuar se ky trajnim umirëprit shume nga të gjithë pjesëmarrësit.U kërkua që trajnime të tilla tëorganizohen sa më shumë.Access MicroscholarshipProgram■ Më 21 dhjetor u ndërprenë orët eAccess për shkak të festave të fund vititdhe pushimit dimëror. Ky pushim zgjatideri më 19 janar kur edhe filluan orët eAccess sërish.■`Edhe gjatë kësaj periudhe përgjegjësitnë Ambasadën Amerikane janë munduarta sigurojnë një profesor të gjuhës anglezeKompleksi i Shkollës "Mileniumi i Tretë", rr. "Isa Kastrati", p.n. 10000 Prishtinë, KosovëTel:+381 38 244 257; 258 203; Fax: +381 38 244 257; 258 203 (lok.109); www.kec-ks.org


7■ Gjithashtu, si aspekt shumë pozitivnë këtë proces u pa bashkëpunimi shumëi mirë i trajnerëve nga Kosova meekspertin nga Amerika.finalizimi i pyetësorit me komentet dhesugjerimet, si dhe draftimi i projektpropozimit, për një projekt mëgjithëpërfshirës në këtë fushë.Koncepti i qytetarisë tenxënësit e shkollës fillore nëKosovë■ Gjatë kësaj periudha janëfinalizuar instrumentet e hulumtimit. Nëfund të muajit janar, partnerët ngauniversiteti i Zurichut kanë qenë përvizitë në Kosovë. Gjatë kësaj periudheekipet nga KEC, Fakulteti i Edukimit dheUniversiteti i Zurichut, kane zhvilluar njëhulumtim të shpejt në 4 shkolla të mesmetë Prishtinës.Qëllimi i këtij hulumtimi ishte testimi iinstrumenteve të hartuara.Vizita e partnerëve zviceranë në Kosovëskishte edhe karakter të shkëmbimit tëpërvojave.Projekti i përbashkët i historisësë Evropës Juglindore (JHP)■ Në kuadër të këtij projekti, gjatëkëtij muaji kanë vazhduar përgatitjet përmbajtjen e trajnimit për trajnerë. Ështëduke finalizuar Udhëzuesi që do tëpërdoret si mjet ndihmës apo udhërrëfyespër përdorimin e Librave të punës (setitprej katër librave që shpërndahet tekmësimdhënësit pas trajnimit). Janëcaktuar datat e trajnimit ato do të jenë me6-7 shkurt.Përgatiti: Petrit Tahiri■ Nga të dhënat që kanë dalë paskëtij hulumtimi është vërejtur se shumicae pyetjeve në këta pyetësor janë shtruarmirë, dhe për nxënësit nuk ka qenëvështire të kuptohen. Megjithëse, analizae tyre na ka sjellë edhe disa komente dhesugjerime edhe nga mësuesit e tyre, me tëcilët u zhvillua anketimi.■ Aktivitetet që do të pasojnë nëkuadër të këtij projekti do të jenë,Kompleksi i Shkollës "Mileniumi i Tretë", rr. "Isa Kastrati", p.n. 10000 Prishtinë, KosovëTel:+381 38 244 257; 258 203; Fax: +381 38 244 257; 258 203 (lok.109); www.kec-ks.org

More magazines by this user
Similar magazines