Turystyka aktywna na wsi - Powiat Słupski

powiat.slupsk.pl

Turystyka aktywna na wsi - Powiat Słupski

WydawcaStarostwo Powiatowe w Słupskuul. Szarych Szeregów 14, 76-200 Słupsktel. 59 842 37 73, faks 59 842 71 11e-mail: promocja@powiat.slupsk.plwww.powiat.slupsk.plWydano przy współfinansowaniuPomorskiej Regionalnej Organizacji Turystycznej w Gdańsku,Starostwa Powiatowego w SłupskuWydano w ramach Partnerstwa LokalnegoStarostwa Powiatowego w Słupsku, Stowarzyszenia ProduktówMarkowych Turystyki Wiejskiej „Słupia” w Słupsku,Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego Oddziałw Strzelinie, Słupskiego StowarzyszeniaAgroturystycznego Pomorzanie i KaszubiRedakcja tekstówMaria MatuszewskaProjekt okładki i opracowanie graficzneArtur WróblewskiZdjęciaJan Maziejuk, Maria Matuszewska,arch. Muzeum Wsi Słowińskiej w Klukach,Ryszard NowakowskiWydanie pierwsze 2000 egz.Copyright by Starostwo Powiatowe w SłupskuISBN 978-83-60228-24-1Słupsk 2009DrukZakład Poligraficzny „Grawipol”76-200 Słupsk, ul. Poznańska 42, tel. 59 848 54 30www.grawipol.pl, e-mail: grawipol@grawipol.pl


Powrót do naturyNiewiele jest w Polsce takich miejsc jak powiat słupski. Jego magia to szum morskichfal Bałtyku, piękno krajobrazów, malownicze wzgórza, pełne tajemnic lasy,a wśród nich liczne jeziora i rzeki - Słupia ze Skotawą, Łeba, Wieprza i Łupawa.Mimo że jesteśmy regionem utożsamianym głównie z letnim wypoczynkiem,warto spędzić tu urlop o każdej porze roku, gdyż w zasięgu ręki jest wiele możliwościi atrakcji. Odwiedzając ziemię słupską, przyjeżdża się tu naprawdę posłońce i uśmiech. Oprócz wielu walorów przyrodniczych i kulturowych, atutemnaszego regionu są życzliwi ludzie oraz dobra kuchnia.Na ziemi słupskiej znajdują się idealne warunki do uprawiania turystyki aktywnej:windsurfingu, kajakarstwa, wycieczek rowerowych, pieszych wędrówek, jazdykonnej, wędkarstwa morskiego i myślistwa. Obfitująca w niezwykłe atrakcjeokolica sprzyja organizowaniu wędrówek i wycieczek. Szlaki rowerowe zostałypoprowadzone przez obszary chronionego krajobrazu, Słowiński Park Narodowyoraz przez wsie z charakterystyczną zabudową gospodarczą i sakralną okonstrukcji szachulcowej z XVII i XIX wieku. Na trasach turyści mogą korzystaćz noclegów u gospodarzy na wsi, u których mogą również skosztować miejscowegojadła. Na łamach tej publikacji przedstawiamy najbardziej atrakcyjnegospodarstwa, pensjonaty i miejsca, w których warto się zatrzymać na dłużej. Sąone nie tylko doskonałym miejscem aktywnego wypoczynku, ale także stanowiąbazę wypadową nad morze czy w inne okolice regionu.Największym atutem powiatu słupskiego jest dostęp do Bałtyku, można więcrozkoszować się urokami piaszczystych plaż w Ustce, Rowach, Orzechowie, Dębinie,Poddąbiu i Czołpinie. Każda z tych uroczych miejscowości tworzy własny,niepowtarzalny klimat. W Ustce, która ma również status uzdrowiska, organizowanesą wycieczki po morzu oraz połowy dorszy z kutrów. Cieszą się oneniezwykłym zainteresowaniem, dostarczając wielu niezapomnianych wrażeń.Na rzekach odbywają się liczne spływy kajakowe dla wszystkich chętnych turystów,dla tych z większym bagażem doświadczeń szczególnie polecamy spływyna przepięknej i urozmaiconej rzece Słupi.Niewątpliwą atrakcją przyrodniczą i najcenniejszym obszarem chronionym w powieciejest Słowiński Park Narodowy - Światowy Rezerwat Biosfery UNESCO, naterenie którego znajdują się ruchome wydmy - jedne z nielicznych w Europie. Douprawiania turystyki wybrano reprezentatywne obszary, wyznaczając na nich wieleszlaków turystycznych. Uroki nadmorskiego krajobrazu można podziwiać także1


2z wieży widokowejznajdującej się na najwyższymwzniesieniu- górze Rowokół - lubz latarni morskiej wCzołpinie.Atrakcyjnym miejscemdla mieszkańców i turystówjest DolinaCharlotty, piękny i dobrzeznany kompleksturystyczno-gastronomicznynad JezioremZamełowskim, położonypomiędzy Słupskiema Ustką. Dolinato miejsce urokliwe,wyjątkowe i niezwykleintrygujące - proponujeciekawą ofertę nawszystkie pory roku.Gości kusi urokliwympensjonatem, stadninąkoni, wędkowaniem,amfiteatrem, oryginalnąrestauracją, atakże ekskluzywnymhotelem SPA. Osobliwemiejsca w regionieto także Kraina wKratę i wieś Swołowo,XVII-wieczny pałac wWarcinie z odrestaurowaną wozownią, w której funkcjonuje Centrum EdukacjiRegionalnej, Szlak najstarszych elektrowni wodnych w Europie w Parku KrajobrazowymDolina Słupi, Muzeum Wsi Słowińskiej w Klukach. Za ziemi słupskiejzachowały się liczne neogotyckie zabytkowe kościoły oraz XVII- i XIX-wiecznepałace z parkami, które można zwiedzać o każdej porze roku.Zapraszamy i zachęcamy do przyjazdu turystów, którzy kochają aktywny wypoczynek,wodę, słońce i radość...


Spotkaniez dziewiczą przyrodąi zabytkami


Swołowo - stolica Krainy w KratęKraina w Kratę to nazwa terenu nadmorskich wsi Pomorza Środkowego, w którymdominującym elementem krajobrazu wiejskiego jest budownictwo szachulcowe.W pasie nadmorskim, od Darłowa po Łebę (w tym ciągnącym się przezpowiat słupski) zachowało się ponad 2,5 tys. budynków chłopskich wzniesionychod XVIII do XIX wieku systemem szachulcowym.5Cechą charakterystyczną konstrukcji szkieletowej jest to, że ściany budynku wykonanesą z drewnianych krawędziaków (belek), tworzących czworokątne kwatery, wprzestrzenie których wstawiane są pionowe drewniane dyle (kołki), obwinięte słomianymipowrósłami lub warkoczami i obrzucane z obu stron gliną wymieszaną zsieczką. Konstrukcje szkieletowe zwykle miały układ symetryczny, kwatery bielonowapnem na biało, a belki (krawędziaki) zabezpieczano smołą, co dawało piękny


Szlak najstarszych elektrowni wodnych w Eur8Na rzekach Słupi, Łupawie i Wieprzy w XIX wieku wybudowano ponad 100 siłowni,które napędzały młyny, tartaki i wytwórnie papieru. Były to systemy hydroenergetyczneo unikalnych rozwiązaniach urbanistycznych i technicznych w skali Europy.Mimo sędziwego wieku na rzekach pracuje 16 elektrowni, tworząc atrakcyjny produktdla turystów. Elektrownie wodne w regionie słupskim są pięknie położone wlesistym terenie pociętym wąwozami i jarami, tworząc naturalne szlaki wędrówek.Można je zwiedzać pieszo, rowerem lub kajakiem.Na szlaku elektrowni w dorzeczu Słupi znajduje się pięć elektrowni: Skarszów Dolny,Krzynia, Strzegomino, Gałąźnia Mała i Struga. Wszystkie udostępnione są do zwiedzania,a najciekawszą z nich jest elektrownia Gałąźnia Mała, gdzie znajduje się salawystawiennicza prezentująca historię elektrowni wodnych, centrum informacyjne, aw przyszłości również pokoje noclegowe.


opie w Parku Krajobrazowym Dolina Słupi9- Elektrownia Wodna Skarszów Dolny (1894 r.) położona jest na rzece Skotawie,dopływie Słupi,- EW Krzynia (1925-26) jest najniższym stopniem wodnym na Słupi,- EW Strzegomino zbudowana została na Słupi w latach 1922-24,- EW Struga wybudowana w 1896 roku jest najstarszą czynną elektrownią wodnąw Europie z pracującą turbiną Francisa,- EW Gałąźnia Mała wybudowana w latach 1912-14. W 1920 roku wykonano drugietap budowy - zaporę wodną.Na szlaku elektrowni w dorzeczu Wieprzy znajdują się cztery elektrownie: w Kępicach,Kępce, Ciecholubiu i Biesowicach. Tylko jedna - w Biesowicach (1905 r.) - jest


udostępniona do zwiedzania. Zlokalizowana jest na 80 kilometrze rzeki Wieprzyi jest najstarszą elektrownią na tej rzece, zbudowaną w 1905 roku. Rzeki Słupia, Wieprzai Łupawa stanowią atrakcyjne trasy kajakowe, szczególnie dla doświadczonychkajakarzy. Kolejną atrakcją tych rzek jest to, że są zasobne w wiele gatunków ryb, wtym łososiowate.W dorzeczu Łupawy znajduje się sześć kolejnych elektrowni, z których trzy, w Smołdzinie(1913), Żelkowie (1906) i w Poganicach (przy drodze krajowej nr 6, pierwotniezbudowana jako młyn wodny w 1938 roku) są udostępnione do zwiedzania.10


Muzeum Wsi Słowińskiej w Klukach11Miejscem, które warto zobaczyć w powiecie słupskim, jest Muzeum Wsi Słowińskiejw Klukach, gdzie zgromadzono w formie skansenu obiekty kultury materialnej i etnograficznej.Znajduje się nad jeziorem Łebsko w odległości ok. 41 km na północ odSłupska, na terenie Słowińskiego Parku Narodowego i jest stałą ekspozycją MuzeumPomorza Środkowego prezentującą kulturę Słowińców. Skansen Wsi Słowińskiejjako zagroda muzealna powstał w 1963 roku i zajmuje centrum wsi, gdzie wcześniejistniała zabudowa z XVIII i XIX wieku z trzema zachowanymi zagrodami insitu (w miejscu). Pozostawienie istniejących zagród i rekonstrukcja przeniesionychi posadowionych na dawnych siedliszczach pozwoliło na zachowanie wsi Kluki jakoulicówki z szeregową zabudową po obu stronach drogi. Teren muzeum obejmujeobszar 10 ha, na którym jest posadowionych ok. 20 obiektów: 7 chałup, 7 obórek,2 stodoły, 2 piece chlebowe, magazyn na łodzie i sprzęt rybacki oraz szałas rybacki.


W sezonie letnim na terenie muzeum organizowane są imprezy folklorystycznezwiązane z tradycją pozyskiwania torfu połączone z pokazami wypieku chleba, wyplataniakoszy, szycia i naprawy sieci rybackich. W Klukach warto zwrócić równieżuwagę na zabytkowy cmentarz z XVII wieku.Zabudowa skansenu:1. Zagroda Reimannów - 1850 rok,2. Zagroda Josta i Klicka - I połowa XIX wieku,3. Magazyn rybacki,4. Chałupa Charlotty Klick - koniec XVIII wieku,5. Chałupa z Żoruchowa - 1841 rok,6. Zagroda Alberta Klucka,7. Zagroda Keitschicków - połowa XIX wieku,8. Zagroda Anny Kotsch - koniec XIX wieku,9. Chałupa z Wierzchocina - II połowa XIX wieku.Muzeum Wsi Słowińskiej w Klukach76-214 Smołdzino, tel./fax 59 842 40 81Muzeum czynne jest codziennie od 15 maja do 15 września w godzinach od 9.00 do18.00, w poniedziałki od 9.00 do 15.00; od 16 września do 14 maja w godzinach od9.00 do 15.00; nieczynne: 1.01;1.11; 25.12; pierwszy dzień świąt wielkanocnych.13


Polska Sahara14Odwiedzając gościnną ziemię słupską, koniecznie trzeba się wybrać do niezwykłegomiejsca w Europie, jakim jest Słowiński Park Narodowy o randze Światowego RezerwatuBiosfery wpisanego na listę UNESCO. Jest to największa atrakcja turystyczna iprzyrodnicza naszego regionu, prawdziwe sanktuarium nadmorskiej przyrody i krajobrazu.Park znajduje się pomiędzy Rowami a Łebą, w odległości 40 km od Słupska i jest


trzecim co do wielkości parkiemnarodowym, a takżejednym z najpiękniejszychw kraju. Oprócz bogatej roślinnościi świata zwierzęcegowystępują tu piaszczysteruchome wydmy przypominającepustynię, tzw. PolskaSahara. Tylko tutaj wydmystaczają się wprost do jeziorai lasu. Powietrzneprądy powodują, że piasekw ciągu roku wdziera się wgłąb lądu 10-20 m, zasypującwszystko co napotka naswojej drodze. Są tu równieżprzybrzeżne jeziora, naktórych znajdują się pomostywidokowe, z brzegamiporośniętymi szuwarami:Łebsko, Gardno, DołgieMałe, Dołgie Duże. Poznanieparku jest możliwe dziękiszlakom turystycznymi ścieżkom przyrodniczym.W miejscowości Czołpino,prócz podziwiania ruchomychwydm, warto wybraćsię na latarnię morską owysokości 25,2 m. Znajdujesię ona między jezioramiGardno i Łebsko i zostałazbudowana na wydmie w1872 r., na wysokości 66 mn.p.m. W pobliskiej miejscowościSmołdzino możnazwiedzić Muzeum PrzyrodniczeSłowińskiego ParkuNarodowego oraz kościół zXVII wieku. Ze Smołdzina15


16koniecznie trzeba się wspiąćna Górę Rowokół, która jestlegendarnym wzgórzem o wysokości115 m n.p.m. dominującymnad okolicą. Znajdujesię tam wieża widokowa, zktórej w pogodne dni możnaobserwować linię brzegowąmorza. W okolicy parku znajdująsię szlaki turystyczne:Szlak Północny (nadmorski)- Łeba→ Rowy, czerwony,ok. 40 km,Szlak Południowy - Łeba→ Gardna Wielka, żółty,ok. 38 km,Szlak łącznikowy - GardnaWielka → jezioro Gardno,czarny, ok. 5 km,Szlak łącznikowy - Smołdzino→ jezioro Dołgie Wielkie,czarny, ok. 7 km,Szlak łącznikowy - SmołdzińskiLas → Czołpino,czarny, ok. 4 km,Szlak spacerowy - Rowy →jezioro Dołgie → plaża →Rowy, zielony, ok. 17 km,Szlak spacerowy - Łeba→ Łeba przez Łącką Górę,zielony, ok. 20 km,oraz ścieżki przyrodnicze:„Latarnia” - 1 km,„Rowokół” - 3 km,„Klucki Las” - 5 km.


Związki Bismarcka z WarcinemW południowej części powiatu słupskiego, sześć km od Kępic znajduje się Warcino- miejsce godne zobaczenia i przeżycia tu niezapomnianej przygody, polegającejna jednoczesnym obcowaniu z przepiękną pomorską przyrodą oraz ciekawąi dobrze zachowaną historią przez zabytki architektury.17


18Warcino to nie tylko ciekawy „kawałek” historii, ale również bogata przyroda, okolicanieskażona przemysłem oraz dobrze wyposażona w obiekty terenowe i dostępnadla potencjalnych turystów. Można tu połączyć dwie pasje - historię i potrzebę obcowaniaz naturą. Historycznym aspektem atrakcyjności Warcina jest postać Ottonavon Bismarcka - kanclerza Prus i zjednoczonej Rzeszy. Dwadzieścia siedem lat pobytukanclerza w Warcinie oraz kolejne pięćdziesiąt jeden lat posiadania tych włościprzez jego rodzinę pozostawiło w Warcinie trwałe pamiątki - zabytki kultury materialnej.Cały współczesny obiekt został wpisany do rejestru zabytków jako „Zespółpałacowo-parkowy i folwarczny”. W jego skład wchodzą: pałac, wozownia pałacowa,dwór, spichlerz, obora dworska oraz park pałacowy z drzewostanem i obiektami


terenowymi. Główną atrakcją jest neoklasycystyczny pałac, którego najstarsza częśćzostała wybudowana w latach 1655-1664. Ważnym obiektem jest również znajdującasię obok XVII-wieczna szachulcowa wozownia należąca ongiś do pałacu, która kilkalat temu została zrekonstruowana i mieści się w niej Centrum Edukacji Regionalnej.Odbywają się tam kursy i szkolenia oraz liczne imprezy kulturalne o charakterzelokalnym, regionalnym i ponadregionalnym. W sali wystawowej prezentowane sąwystawy malarskie, rzeźbiarskie i myśliwskie. Bogata działalność Centrum związanajest z edukacją historyczną, przyrodniczą i regionalną.Największą atrakcją pałacu jest tzw. sala kominkowa - dawny gabinet Bismarcka zzachowanym całkowitym wystrojem i wyposażeniem. Zachowało się również oryginalnebiurko kanclerza, dwie szafy oraz oryginalny, dotychczas działający sejfkanclerza. Po zwiedzeniu pałacu koniecznie trzeba zobaczyć otaczający go park,który został założony przez Wernera von Podewils około 1880 r. Wokół parku,pałacu i wozowni znajduje się ścieżka ekologiczno-edukacyjna, która prowadziprzez najciekawsze przyrodnicze miejsca. W Warcinie i okolicy znajduje się ponad40 drzew wpisanych na listę pomników przyrody. Park ma regularny podziałwyznaczonymi ścieżkami. Zachwyca starym drzewostanem, cienistymi przejściamii tarasowo ukształtowanym głównym zboczem. Mostek nad stawkiem, kładkina ścieżkach, altana na wzniesieniu oraz zadaszone źródło wody pitnej (zwaneobecnie źródłem „Joanna”), kaskadowy potoczek w ogrodzie botanicznym i liczneławki w parku stanowią o jego niebywałym uroku.19


Ustka - idealne miejsce wypoczynku20Pierwsi kuracjusze przyjeżdżali do Ustki po słońce i morskie kąpiele już przed rokiem1830. W 1988 roku Ustka otrzymała status uzdrowiska - od wielu lat jest liczącymsię w kraju kurortem, aspiruje nawet do miana letniej stolicy kraju. Ustkato miasto z ponadstuletnimi domami rybackimi, tętniącą życiem promenanadmorskąz 1875 roku, portem rybackim i łagodnym, jedynym w Polsce mikroklimatem.Oferuje piękną piaszczystą plażę, czystą wodę morską oraz wyjątkowe atrakcjeturystyczne. Morskie powietrze z mnóstwem jodu wspomaga leczenie choróbdróg oddechowych, tarczycy, chorób serca i alergii. Ustka oferuje bogaty wachlarzhoteli o wysokim standardzie, przytulnych pensjonatów, domków campingowych,ośrodków wypoczynkowych z rozwiniętym zapleczem sportowo-rekreacyjnymoraz szeroką gamę kwater w gościnnych domach ustczan. W Ustce organizowane sąm.in. wycieczki po morzu czy połowy dorszy z kutrów. Latem odbywa się tu szereg


imprez kulturalnych, sportowych, m.in. jedyny w swym rodzaju na polskim wybrzeżu- Międzynarodowy Festiwal Sztucznych Ogni.Oprócz wypoczynku w Ustce godne polecenia jest wiele cennych zabytków. Jednymz nich jest kościół pw. Najświętszego Zbawiciela. Wybudowany został w latach1885-1888, w stylu neogotyckim, a na uwagę w nim zasługują: protestanckieempory, krucyfiks z 1752 r., organy z manufaktury Völknera w Duninowie, dwaXVI-wieczne obrazy. W Ustce warto również zwrócić uwagę na domki rybackie ikamieniczki z XIX-XX wieku, Zaułek Kapitański, port, Bazę Ratowników Morskich(z 1867 r.), Zakład Przyrodoleczniczy zbudowany w 1912 roku, willę Red z 1890 r.,molo, a także latarnię morską. Została wybudowana w 1892 roku z czerwonej cegły,posiada ośmiokątną wieżę o wysokości 24,5 m i wysyła światło na około 30 km.Spacerując po Ustce, warto też zwiedzić muzea, są tu aż trzy: Muzeum Ziemi Usteckiej,Muzeum Mineraologiczne oraz Muzeum Piekarnictwa, które prezentuje ekspozycjędotyczącą historii piekarnictwa. Można tam podziwiać stare urządzenia piekarnicze,maszynę z XVII wieku do wyrabiania ciastek, różnego rodzaju mieszadła,przedwojenny automat do sprzedaży cukierków i wiele innych ciekawych eksponatów.Na ziemi słupskiej można rozkoszować się urokami piaszczystych plaż równieżw Rowach, Orzechowie, Dębinie, Poddąbiu i Czołpinie.22


Odkryjswój najpiękniejszyszlak


Przemierzyć roweremMiędzynarodowy szlak rowerowy R-10 w Polsce nazywany „Nadmorskim” o długości356 km przebiega od Świnoujścia na granicy niemiecko-polskiej do jezioraSarbsko w woj. pomorskim (EuroVelo10 inaczej szlak wokół Bałtyku ma całkowitądługość 7930 km). Na terenie powiatu słupskiego zawierają się w nim 3 szlaki: Jantarowy,Szlak zwiniętych torów i Słowińców.1. Szlak Jantarowy (zielony - 32 km) Jarosławiec → Łącko → Złakowo → Zaleskie→ Starkowo → Ustka. Zwiedzić można latarnie morskie w Jarosławcu i Ustce,kościół filialny z XVIII w. w Zaleskich czy Muzeum Ziemi Usteckiej.2. Szlak zwiniętych torów (czerwony - 21 km) Ustka → Zapadłe → Wytowno →Machowinko → Objejskie Łąki → Rowy → Dębina → Rowy. Szlak został utworzonyna starych nasypach kolejowych. Obiekty do zwiedzania: kościół szachulcowyz gotycką wieżą w Wytownie, kościół w stylu neoromański w Rowach.253. Słowińców (zielony 63 km) Rowy → Smołdzino → Kluki → Główczyce →Izbica → Łeba → Latarnia Stilo. Ciekawe obiekty: wzgórze Rowokół, MuzeumPrzyrodnicze Słowińskiego Parku Narodowego, kościół ufundowanyprzez Annę de Croy w Smołdzinie, latarnia morska w Czołpinie, MuzeumWsi Słowińskiej w Klukach, pałac w neogotyckim stylu w Główczycach iMarina w Łebie.4. Droga Książęca (zielony 17 km) Słupsk → Zębowo → Redęcin → Gać → Swołowo→ Starkowo. Obiekty godne uwagi: murowany, stylowy kościół z wieżą zXV w. w Zębowie, Muzealna Zagroda Albrechta w Swołowie.5. Dolina Moszczeniczki (niebieski 12 km) Słupsk → Bierkowo → Bruskowo →Swołowo.


PIERŚCIEŃ GRYFITÓW15,4 km22,2 km0,0 km2689,9 km10,0 km86,2 km79,0 kmParkKrajobrazowyDolina Słupi72,3 km63,6 kmSzlak rowerowy Pierścień Gryfitów na zachód od Słupska


PIERŚCIEŃ GRYFITÓW22,2 km25,3 km35,2 km30,9 km38,9 km10,0 km42,4 km2746,6 km52,6 kmParkKrajobrazowyDolina Słupi63,6 km59,8 km54,5 kmSzlak rowerowy Pierścień Gryfitów na wschód od Słupska


Szlak poprowadzony jest ze Słupska przez Dolinę Moszczeniczki, gdzie podziwiaćmożna wyjątkowe, objęte ochroną rośliny; kościoły w Bierkowie, Bruskowie Wielkim;zabudowania Krainy w Kratę oraz Swołowo.6. Do Stacji Gabel (zielony 18 km) Słupsk (Ryczewo) → Swochowo → Karżcino →Kępno → Gabel → Dominek → Gąbino → Osieki Słupskie. Obiekty warte uwagi:dwór szkieletowy z wypełnieniem szachulcowym z 1734 r., ślady dawnej stacjiGabel, kościół w stylu neogotyckm w Gąbinie.7. Kolejowy (niebieski 20 km) Bałamątek → Objazda → Gardna Wielka → Siecie →Smołdzino.Trasa poprowadzona jest dawnym torowiskiem, po drodze można zwiedzićkościółek o konstrukcji szkieletowej w Objeździe i kościół neogotycki wGardnie Wielkiej.288. Wierzchocińskie Jałowce (zielony 10 km) Siecie → Wierzchocino → Główczyce.Obiekty zabytkowe: dawny dwór o konstrukcji szkieletowej oraz budynki gospodarczez końca XIX w. , rezerwat „Jałowce Wierzchocińskie”.9. Pierścień Gryfitów (czarny 93,5 km) - przebiega wokół Słupska. W swojej przeszłościmiasto było jedną z siedzib książąt pomorskich z rodu Gryfitów.


Swołowo - Bydlino (0,0 - 15,4 km) - Swołowo to Pomorska Wieś DziedzictwaKulturowego, stolica Krainy w Kratę, gdzie zachowało się cenne kulturowobudownictwo szachulcowe. Budynki chłopskie z XVII-XIX wieku znajdują sięrównież w innych miejscowościach. We wsi przy dawnej szkole zbudowanej zczerwonej cegły są tablice i oznakowania trzech szlaków turystycznych: niebieskiego,zielonego i czarnego. W okolicach Strzelinka (10,8 km) warto zajechaćdo uroczego i niezwykłego miejsca, jakim jest Dolina Charlotty. Bydlino → Swochowo (15,4 - 22,0 km) - 6,6 km Swochowo → Bukówka (22,0 - 25,3 km) - 3,3 km Bukówka → Bięcino (25,3 -35,2 km) - 9,9 km Bięcino → Karżniczka (35,2 - 38,9 km) - 3,7 km Karżniczka → szosa Słupsk - Lębork (38,9 - 42,4 km) - 3,5 km Szosa (Słupsk - Lębork) → Warblewo (42,4 - 46,6 km) - 4,2 km Warblewo → Dębnica Kaszubska (46,6 - 52,6 km) - 6,0 km Dębnica Kaszubska → Żelkówko (52,6 - 59,8 km) - 7,2 km Żelkówko → szosa nr 21 Słupsk → Suchorze (59,8 - 63,6 km) - 3,8 km Szosa nr 21 Słupsk → Suchorze → Lulemino (63,6 - 68,2 km) - 4,6 km Lulemino → Kuleszewo (68,2 - 72,3 km) - 4,1 km Kuleszewo → Słonowice (72,3 - 79,0 km) - 6,7 km Słonowice → Komorczyn (79,0 - 83,2 km) - 4,2 km Komorczyn → Sycewice (83,2 - 86,2 km) - 3,0 km Sycewice → Swołowo (86,2 - 93,5 km) - 7,3 kmPokonując szlak rowerowy Pierścień Gryfitów, warto zatrzymać się, aby obejrzećcenne historycznie i ciekawe budowle sakralne wznoszone od XIII do XIX wieku.Pierwsze z nich wykonane były z drewna. Na ziemi słupskiej nieliczne znajdująsię w Objeździe, Charnowie, Kuleszewie, Wytownie i Dobieszewie. Najstarszymurowany kościół wiejski można zobaczyć, zajeżdżając do wsi Budowo w gminieDębnica Kaszubska. Ważne obiekty sakralne na Szlaku Gryfitów znajdują się takżew: Swołowie, Zagórzycy, Strzelinie, Bruskowie Wielkim, Dębnicy Kaszubskiej,Słonowicach, Kwakowie i Żelkowie.29


Krajobrazy piechuraSzlak Północny (czerwony - 36 km) pokrywający się z rowerową „Hanzeatyckątrasą nadmorską”. Na szlaku można podziwiać między innymi: „Skrzyżowanie poddębami”, pomosty nad jeziorami: Dołgie Małe i Dołgie Duże, kompleks Wydm Czołpińskichz latarnią morską Czołpino na szczycie najwyższej. Łeba → Rąbka → ŁąckaGóra → Czołpino → jezioro Dołgie Wielkie → jezioro Gardno → Rowy.Nadmorski (czerwony - 86 km) ogólnopolski szlak pieszy przechodzący przez SłowińskiPark Narodowy. Łeba → Czołpino → Rowy → Poddąbie → Orzechowo →Ustka → Pęplino → Starkowo → Jarosławiec (do Darłówka).31Dolina Łupawy (niebieski - 67 km) główny szlak pieszy. Stojcino → Czarny Młyn →Żelkowo → Zgojewo → Drzeżewo → Bobrowniki → Łebień → Strzyżyno → Poganice→ Łupawa → Czarna Dąbrówka. Atrakcją trasy jest rzeka Łupawa i związane z niąkrajobrazy oraz system elektrowni wodnych.Pętla w Czołpinie (niebieski - 4,5 km) szlak w kształcie pętli rozpoczynającej ikończącej się w Czołpinie. Najwyższe wzniesienie w okolicy - Rowokół znajdujesię na szlaku, tak jak i Dom Latarników oraz Czerwona Szopa.


32Kraina lasów i jezior (niebieski - 120 km) Żydowo → Miastko → Rekowo → Płotowo→ Sierżno → Bytów → Pomysk → Parchowo → Jasień. Atrakcją szlaku są: zabytkowemiasto Bytów, wsie letniskowe, duży kompleks leśny i największe jeziora Parku.Krajobrazów młodoglacjalnych (zielony - 59 km) Baranowiec → Kołczygłowy →Łupawsko → Czarna Dąbrówka. Atrakcją trasy są zabytki architektury, pomnikiprzyrody oraz krajobraz młodoglacjalny.Dolina Słupi (żółty - 95 km) Ustka → Bydlino → Słupsk → Krępa → Lubuń→ Dębnica Kaszubska → jezioro Konradowo → Gałąźnia Mała → Gałęzowo→ Gostkowo → Dąbie → Bytów. Szlak przebiega wzdłuż osi Parku Krajobrazowego„Dolina Słupi. Atrakcją trasy jest część szlaku znana jako „Szlak najstarszychelektrowni wodnych Europy”. Ociera się także o historyczne trasywypraw krzyżowych.Słowińców (żółty - 38,7 km) krótki szlak pieszy, przebiegający przez SłowińskiPark Narodowy. Łeba → Żarnowska → Gać → Izbica → Kluki → Smołdzino →Gardna Wielka. Odwiedzić na nim można Muzeum Przyrodnicze w Smołdzinie,skansen w Klukach czy pomost widokowy na jeziorze Łebsko.Dolina Wieprzy i Studnicy (czarny - 71 km) główny szlak pieszy. Słupsk → Lubuń →Kwakowo → Lulemino → Zagórki → Korzybie → Darnowo → Kawcze → Miastko.


Ścieżki przyrodnicze i edukacyjne1. Okolice Jeziora Głębokiego - ścieżka ma swój początek w miejscowości Gałęzów.Jest łatwo dostępna a zaczyna się nad Jeziorem Gałęzowskim. Ukazuje zabudowęhydrotechniczną, przystań kajakową i wyjątkową szatę roślinną.2. Gołębia Góra - ścieżka zlokalizowana w Gołębiej Górze przy leśniczówce „Miedzierza”.Podziwiać można rezerwaty, stare nadleśnictwo i mokradła.3. Szlakiem troci i łososia - ścieżka powstała w ramach projektu „Ochrona ekosystemurzeki Słupi”. Poznamy tu charakterystykę geograficzną i hydrologicznądorzecza Słupi oraz ichtiofaunę itp.4. Gałąźnia Mała - serce Parku Krajobrazowego „Dolina Słupi”. Spotkać tu możnaosady i grodzisko wczesnośredniowieczne, stary park dworski, kościółek z 1887roku, elektrownię wodną z 1914 roku oraz liczne rośliny i zwierzęta chronione.5. Szlakiem 5 jezior - ścieżka wiedzie pomiędzy pięcioma jeziorami: Modre, ObrowoMałe, Jasień, Pomyskie i Żabie. Podziwiać można jeziora lobeliowe, torfowiskawysokie i niskie, użytki ekologiczne oraz skutki zabudowy energetycznej.6. Ścieżka edukacyjno-ekologiczna przy Zespole Pałacowo-Parkowym w Warcinieskłada się z 23 stacji dydaktycznych. Rozpoczyna się i kończy przyPałacu w Warcinie. Ścieżka przedstawia różnorodność zbiorowisk leśnych,złożoność procesów w nim zachodzących, rolę wody w lesie, zmiany w krajobrazieoraz działania podejmowane przez leśnika, służące zachowaniu lasówdla przyszłych pokoleń.Na terenie powiatu znajduje się jeszcze wiele innych szlaków, krótszych i tym samymbardziej kameralnych, pięknych widokowo, jak:Pętla Mała - Swołowo → Gać → Redęcin → Swołowo,Pętla Duża: Bierkowo → Bruskowo Wielkie → Wierzbięcin → Bruskowo Małe →Swołowo → Gać → Redęcin → Bierkowo,Krępa - Łosino - Krępa → Łosino,Wokół jeziora Jasień - ścieżka o wybitnych walorach widokowych,Zbójecki szlak - na terenie dwóch sołectw Masłowiczki i Kramarzyny,Grodzisko Borzytuchom,Atrakcje przyrodnicze okolic Rekowa,Wśród leśnych jezior i bagien,Leśne uroczysko.33


Wśród szumów, fal i zakoliPapieski Szlak Kajakowy Słupią (133 km) - szlak jest upamiętnieniem pobytu abp.Karola Wojtyły na tych terenach. Spływ Słupią jest niesamowitym przeżyciem, ponieważmalownicza rzeka skrywa wiele tajemnic tj. kanały, wartki nurt czy miejscaz kamienistym dnem. Czas, jaki jest potrzebny na przebycie całego szlaku to siedemdni. Warto więc uzbroić się w ekwipunek potrzebny do biwakowania w bogactwiepółnocno-środkowopolskiej przyrody. Na trasie można podziwiać wysokie brzegiporośnięte sosnami i starymi okazami buków i dębów oraz rzadko spotykaną faunęi florę. Atrakcje szlaku stanowią również zabytkowe budynki elektrowni wodnychoraz 10 pamiątkowych obelisków stanowiących prawdopodobne miejsca postojukrakowskich kajakarzy z Karolem Wojtyłą na czele, pełniących funkcję kajakowychprzystani: Gowidlino, Sulęczyno, Parchowo, Soszyca, Gołębia Góra, Gałąźnia Mała,Leśny Dwór, Lubuń, Krępa Słupska i Słupsk.35Słupią od Gowidlina do Ustki - jego długość wynosi 125 km. Trasa szlaku: Gowidlino→ Jezioro Gowidlińskie → jezioro Węgorzyno → Sulęczyno → Jamno → Łupawsko→ Gałąźnia Mała → Krzynia → Żelkówko → Kwakowo → Lubuń → Łosino → Kobylnica→ Bydlino → Ustka. Trasa spływu zaliczana jest do szlaków średnio trudnych


i uciążliwych, charakteryzuje ją zmienny kierunek biegu rzeki oraz szerokość i głębokośćkoryta, wartki nurt, liczne meandry, a także zwalone drzewa i inne przeszkody.Atrakcje szlaku stanowią: Park Krajobrazowy „Dolina Słupi”, hydrotechnicznezabytkowe budowle elektrowni wybudowanych w latach 1898-1926, leśny rezerwatprzyrody „Gołębia Góra”, grodzisko wczesnośredniowieczne w Łosinie, Zamek KsiążątPomorskich z Muzeum Pomorza Środkowego, młyn zamkowy, spichlerz Richteraz XIX w. i Baszta Czarownic w Słupsku. Na ok. 29. i 51. kilometrze szlaku potrzebnyjest przewóz kajaków.36Rzeką Łupawą - długość szlaku wynosi 95 km, a jego trasa biegnie przez: Jasień →Kozin → Łupawę → Poganice → Damno → Drzeżewo → Żelkowo → Smołdzino →jezioro Gardno → Rowy. Na trasie podziwiać można infrastrukturę hydrotechniczną(6 elektrowni wodnych), Park Krajobrazowy „Dolina Słupi”, rezerwaty przyrodyoraz zabytki historyczne.Rzeką Łebą - długość szlaku to 44 km, biegnie on w kierunku północnym do jezioraŁebsko. Trasa: Lębork → Chocielewko → Izbica. Atrakcją szlaku jest neogotycki kościółoraz dworek z XIX wieku w Chocielewku.Rzeką Wieprzą - długość szlaku to 95 km, biegnie on przez: Korzybie → Sławno →Darłowo → Darłówko. Ciekawe atrakcje można spotkać głównie w Darłówku.Kajakowa ścieżka przyrodnicza - rzeka Kamienica wokół wsi TuchomieSzlak najstarszych elektrowni wodnych - szlak przechodzi przez rzeki: Słupia, Łupawai Wieprza. Szczegółowo opisany jest w pierwszej części folderu.Na większości szlaków trzeba przenosić kajaki, ponieważ napotkać można wieleprzeszkód, np. elektrownie wodne. Malowniczy krajobraz rzek rekompensujejednak ten wysiłek.


Uśmiechpod każdymdachem


PrzysiółekGospodarstwo usytuowane jest poza wsią Duninowo, przy trasie Ustka - Darłowo,w strefie nadmorskiej - 7 km do morza, 17 km od Słupska. Przysiółek, położonyw zaciszu i oddaleniu od zwartej zabudowy wiejskiej, wspaniale spełnia warunkipełnego kontaktu z naturą.Duży obszar gospodarstwapozwala na pełną swobodę.W półcieniu staregosadu znajduje się plac zabawdla dzieci - drewnianyzamek z mostem linowym,zjeżdżalnia, piaskownica,huśtawki z karuzelą. Rodzicówzapraszają hamakii grill. Podczas pobytumożna korzystać z posiłkówprzyrządzanych z własnych,ekologicznych produktów.W gospodarstwieurządzono ekspozycję starych maszyn i narzędzi rolniczych oraz rzeźb ludowychprzedstawiających dawnych rolników. Gospodarz organizuje wycieczki roweroweurokliwymi szlakami znajdującymi się w okolicy. Do dyspozycji gości pięć pokoi złazienkami i aneksamikuchennymi, boiskodo gry w piłkę, świetlica,staw rybny - możliwośćwędkowania ipływania łodzią.Oferta specjalna - zajazddla rowerzystów- możliwość postawienia2-3 namiotów zdostępem do pełnegozaplecza sanitarnego.39Teresa i Henryk LaskaDuninówko 1, gmina Ustka, Tel. 59 814 13 40www.agroturystyka.pl/slupskie/laska, e-mail: przysiolek@o2.pl


Ośrodek Jeździecki Anka40Pensjonat położony jest malowniczo wśródłąk i lasów, 2 km od morza. Amatorzy konnychwycieczek mają okazję podziwiaćstadka saren umykające spod końskich kopytna rozległych łąkach i polach, rowerzyścimają do dyspozycji liczne leśne szlakirowerowe. Bliskie sąsiedztwo lasów obfitującychw grzyby powoduje, że obiekt stanowiidealną bazę wypadową dla miłośnikówgrzybobrania. Kto szuka ciszy i spokoju,obcowania z naturą i wypoczynku od zgiełkumiasta znajdzie to wszystko w ośrodku.A dla mieszczuchów, którzy w czasie urlopuzatęsknią za gwarem i tłumem, miasto Ustkaoferuje wiele atrakcji. Jednak po całymdniu na gwarnej i wesołej usteckiej plaży zprzyjemnością wraca się do ośrodka, gdziew zapadającym zmierzchu konie wracajągalopem do stajni. W stadnie znajduje się30 koni rasy małopolskiej, półkrwi arabskiejoraz odpowiednich dla dzieci konikówpolskich i kucyków. Wszystkie konie od latpracują w rekreacji, są spokojne i przyjazne.Gospodarze zapewniają naukę jazdy konnej,treningi na padoku, organizowane sąwyjazdy w teren oraz zajęcia z hipoterapiii przejażdżki ekskluzywną bryczką. Wielkąpopularnością cieszą się wyjazdy nad morzena czas wschodu lub zachodu słońca.Do dyspozycji gości 10 pokoi 2-, 3-, 4-osobowycho wysokim standardzie. Możnaskorzystać z całodziennej, smacznej, domowejkuchni.Ustka - Przewłoka 3Tel. 59 814 81 10, 504 074 117, 509 292 164www.anka.ta.pl, e-mail: biuro@stajnia-anka.pl


Pałac pod Bocianim GniazdemZabytkowy park z fontanną, duże terenyzielone (5 ha), boiska, place zabaw,skansen indiański, stadnina z 14końmi, obozowisko namiotowe, ściankawspinaczkowa „Małpi Gaj Linowy”,obozowisko kowbojskie i wszelkisprzęt rekreacyjny pozwalają na czynnyi aktywny kontakt z naturą. Pałac pochodzącyz XVII wieku położony jest14 km od Lęborka, 36 km od Słupska,przy rezerwacie przyrody. Znajduje sięw nim 17 pokoi (od 3 do 8 osób) z łazienkamilub umywalkami.Ośrodek oferuje zorganizowane formywypoczynku dla dzieci i młodzieży- westernowa przygoda, podchody,alpinistyka extreme survival, paintball,przejażdżki konne, jazda wozemtaborowym, na indiańskiej ścieżce,przejażdżki quadami, kuligi. Możnauczestniczyć również w warsztatachstrzeleckich i plastycznych.41Runowo 23, 76-230 PotęgowoTel. 59 811 51 49, 602 445 113www.runowo.pl, e-mail: biuro@runowo.pl


Chata za Wsią42Chata za Wsią to gospodarstwopołożone pośród póli lasów w odległości 10 kmod morza. Niedaleko znajdujesię kort tenisowy, łowiskowędkarskie i rzeka Słupia- 1 km.Gospodarze oferują gościomwspólne ogniska i grill, zbieranieruna leśnego, całodziennewyżywienie, wycieczkirowerowe. W gospodarstwiesą doskonałe warunki mieszkaniowei rodzinna atmosfera.Zwolennicy jazdy konnejmogą skorzystać z prywatnejstadniny koni oddalonej o 6km. Do dyspozycji gości pokójtrzyosobowy i czteroosobowyznajdujące się na jednympiętrze z osobną łazienką. Wgospodarstwie znajduje się 5rowerów turystycznych, urządzonyteren grillowo-ogniskowy,plac zabaw dla dzieci. Gospodyniuprawia malarstwoartystyczne od 28 lat, możnawięc wiele się od niej nauczyći spróbować swoich sił przysztalugach. Ściany zapełnioneobrazami artystki tworząwyjątkowy i niepowtarzalnyklimat mieszkania.Krystyna i Zbigniew CzuchowieMachowinko 41 - kol. wschodnia, 76-270 Ustka59 846 17 24, 602 274 563, www.agroturystyka.pl


Złota RybkaGospodarstwo rybackie agroturystyczno-edukacyjnez hodowlą ryb łososiowatych.Położone jest za wsią, na skraju lasu,9 km od Słupska, w pobliżu jeziora Gardno(surfing) oraz morza (Ustka, Rowy).W gospodarstwie prowadzone są zajęciaedukacyjne o tematyce: ryby łososiowatei ich hodowla, uprawy biodynamiczne(rytuał Agnihotry), sztuka świadomegowidzenia (metoda dr. Batesa), odnowapsychologiczna i biologiczna. Specjalnościąi niezwykłą atrakcją są potrawy zryb. Do dyspozycji gości 10 miejsc noclegowych,całodzienne wyżywienie, placzabaw dla dzieci, boisko do siatkówki ikoszykówki, świetlica, altana z grillem,miejsce na ognisko oraz rowery, którymimożna zwiedzać okolicę.W gospodarstwie można wędkować orazpomagać przy sortowaniu, odławianiu ikarmieniu ryb.43Danuta i Jan RybowieLubuczewo 57, 76-200 Słupsk, tel. 59 846 26 42, 600 970 631www.lubuczewozlotarybka.prv.pl, e-mail: rybka46@op.pl


U Michała44 Gospodarstwo położone jest na obrzeżach Słowińskiego Parku Narodowego, w cicheji spokojnej wsi, którą okalają lasy, pola i łąki. Liczne, przepiękne lasy stanowiąraj dla grzybiarzy, a rzeka Łupawa od lat zaspokaja najwybredniejsze gusta wędkarzyi amatorów spływów kajakowych. Można korzystać z rowerów znajdującychsię w gospodarstwie i wybrać się np. nad morze i ruchome wydmy w Czołpinie,znajdujące się w odległości 14 km. Do dyspozycji gości: 4 segmenty mieszkalne złazienkami, pokój dla dzieci,sypialnia dla dorosłych.Wyżywienie całodzienne,produkty ekologiczne zwłasnego gospodarstwa.Specjalność - „Kaczka dlazakochanych” oraz różnegorodzaju pierogi.W gospodarstwie tym JerzyKrauze pisał scenariusz dofilmu „Plac zbawiciela”.Irena i Michał ŻydykowieŻelkowo 14, 76-220 Główczyce, tel. 59 811 68 83, 609 107 783www.agro-zelkowo.webpark.pl, www.zelkowo.of.pl


Spokojne RanczoGospodarstwo usytuowane jest w obszarze niezabudowanympołożonym w otulinie SłowińskiegoParku Narodowego. W pobliżu znajdująsię największe w Europie ruchome wydmy.Do dyspozycji gości 5 pokoi 2- i 4-osobowych,których spokojny nastrój podkreślająkominki oraz użyte do dekoracji drewno,pokoje posiadają osobne wejścia, oddzielnełazienki z natryskami oraz aneksy kuchenne.Rozległy teren wokół gospodarstwa jest bardzozadbany i ciekawie urządzony. Istniejemożliwość rozpalania ognisk, korzystania zgrilla i wędzarni. Na dzieci czeka kucyk orazduża piaskownica. Spokojne Ranczo stanowiznakomitą bazę dla wycieczek po okolicy: doCzołpina (3 km) - na piękną dziką plażę oraznajwyższą wydmę w Słowińskim Parku Narodowym(56 m n.p.m.), do Kluk (5 km), gdziemożna zwiedzić słynny Skansen Wsi Słowińskiejoraz nad jez. Łebsko, do Smołdzina nawieżę widokową na górze Rowokół.45Czesław SawickiSmołdziński Las 32, 76-214 Smołdzinotel. 59 846 43 60, www.aroturystyka.pl


Stara KuźniaDom znajduje się na obrzeżach Machowinka, przy lesie okalającym całą wieś, wpobliżu znajduje się rzeka Słupia. Gospodarstwo stanowi doskonałe miejsce wypadowena plaże w Ustce (12 km), Rowach i Poddąbiu (8 km). Teren ogrodzony,jest cicho i spokojnie. Okolica wymarzona dla miłośników turystyki pieszej i rowerowej- w pobliskim lesie znajdują się trasy rowerowe ścieżki piesze biegnące46wzdłuż wybrzeża z Ustki do Rowów i Słupska przechodzące przez Machowinko.Doskonałe miejsce dla wędkarzy - rzeka Słupia (1,5 km) z bardzo atrakcyjnymsezonem na troć od stycznia do kwietnia. Do dyspozycji gości dwa pokoje2-osobowe i jeden 4-osobowy z łazienkami. Na terenie posesji znajduje się sad,miejsca wypoczynkowe, teren grillowo-ogniskowy, plac zabaw dla dzieci, boiskosportowe, do dyspozycji gości pięć rowerów. Można skorzystać z całodziennegowyżywienia - pyszne zupy, wypieki, pierogi, naleśniki i mięsiwa.Ewa i Wojciech SłowikowieMachowino 3, 76-270 Ustka, tel. 59 846 12 70, 664 989 389www.starakuznia.agrowakacje.pl, e-mail: starakuznia@wp.pl


Ranczo w DolinieTo piękna posiadłość na terenie 30 ha,położona między brzegiem rzeki Skatowaa lasem. Szczyci się piękną, malownicząokolicą Parku Krajobrazowego„Dolina Słupi”. Okolica sprzyja pieszymi rowerowym wycieczkom. Pobytw Dolinie to obcowanie ze zwierzętami,przejażdżki bryczką i kuligi, ogniska,niezapomniane wrażenia z jazdyna końskim grzbiecie. Wymarzonemiejsce do wypoczynku dla grzybiarzy,wędkarzy, a szczególnie dla ludzi pragnącychuciec od miejskiego zgiełku.W gospodarstwie znajduje się 18 miejscnoclegowych w domkach z komfortowymwyposażeniem i pełnym węzłemsanitarnym. Na terenie posesji znajdująsię: boisko do kometki i siatkówki,plac zabaw dla dzieci, murowany grill,kominki. Do dyspozycji gości gry planszowe.Zapewnione są doskonałe warunkido uprawiania turystyki aktywnej- wypożyczalnia rowerów i kajaków. Nażyczenie gości organizowane są spływyszlakami kajakowymi Skatową i Słupią,np. Szlakiem najstarszych elektrowniwodnych w Europie. Interesującą propozycjąjest nauka jazdy konnej dla początkującychi zaawansowanych oraz hipoterapiadla indywidualnych klientów.W profesjonalnie przygotowanych stajniachprowadzony jest hotel dla koni.47Ewa i Witold Piwońscyul. Krótka 3, 76-248 Dębnica Kaszubska, tel. 59 813 14 00, 603 075 743www.ranczowdolinie.tp1.pl, www.agroturystyka.pl


Wędrowna Barć48Specjalistyczne gospodarstwo pszczelarskie położone jest w pięknej pomorskiej wsiKrzemienicy, położonej 15 km od Słupska i 1 km od Swołowa, w centrum Krainy wKratę. Gospodarze zapraszają wszystkich miłośników natury, entuzjastów aktywnegowypoczynku, pasjonatówpszczelarstwai smakoszy miodów.Gospodarstwo to typowazagroda chłopska zI połowy XIX wieku,zbudowana w systemieszachulcowym. Atrakcjąjest ciekawa przygodaz pszczołami, któraobejmuje: zwiedzaniepasieki, wysłuchanieżywej lekcji przyrodyw „Edukacyjnej SaliPszczelarskiej”, obserwację pszczół w szklanych ulach, pokaz sprzętu pszczelarskiego,degustację miodu wraz z informacjami na temat leczniczych właściwości produktówpszczelich.W gospodarstwie można kupić miód, propolis, pyłek kwiatowy i świece z wosku pszczelego.Oferowany przez gospodarzy miód nigdy nie jest podgrzewany, bezpośrednio pomiodobraniu wlewany jest dosłoików, przez co nie traci swoichleczniczych właściwości.Firmowy wyrób gospodarstwa„Onisiówka” jest pierwszą naPomorzu tradycyjną nalewkąwpisaną 9.05.2006 r. przezMinistra Rolnictwa i RozwojuWsi na Listę Produktów Tradycyjnych.Grażyna i Leszek OnisiewiczowieKrzemienica 22, 76-206 Słupsk 8tel. 501 163 294, 501 163 295


RetrodomRetrodom położonyjest niedaleko Smołdzina,w pobliżu jezioraGardno, w otulinieSłowińskiego ParkuNarodowego. Piękniepołożony poniemieckidom z 1850 roku dziękiwielkiej pasji gospodarzyodzyskał dawnąświetność. Włożono wniego wiele serca i pracy,aby po kilku latachprzyjąć pierwszychgości. Dom jest stalemodernizowany, jednak przy zachowaniu stylu retro połączonego z wygodą i funkcjonalnością.Zachwyca pięknem, ciepłem i wyjątkowym wystrojem. W mieszkaniuznajdują się trzy sypialnie - Wielkopańska, Żółta i Przy sadzie, łazienki, w pełniwyposażona kuchnia. Atrakcją dla gości jest możliwość wędkowania z rybakiem.Można również wybrać się na wycieczkę rowerową szlakiem wokół jeziora (34 km)oraz windsurfing na pobliskim jeziorze.Na miejscu znajduje się plac zabaw dla dzieci, wypożyczalnia sprzętu oraz grill.49Iwona i Stanisław GonerowieRetowo 4a, 76-214 Smołdzino, Tel. 502 561 701www.retrodom.pl, e-mail: stanpago@poczta.onet.pl


Przystań nad Rzeką50Posiadłość położona jest w Wodnicy, nadmorskiej wsi położonej malowniczo wzakolach Słupi, w sąsiedztwie ścisłego rezerwatu „Buczyna nad Słupią”. Zachowałysię tam nieliczne w Polsce fragmenty pierwotnego lasu bukowego. Wśród wiekowych,majestatycznych drzew wytyczono ścieżkę rowerową, która łączy Wodnicę zoddaloną o 2 km Ustką. Wycieczki po stuletnim lesie bukowym są jedną z licznychatrakcji turystycznych Wodnicy. Przystań nad Rzeką jest punktem startowym, atakże miejscem odpoczynku dla amatorów spływów kajakowych. Rzeka to takżeraj dla miłośników wędkarstwa, można spotkać trocie, pstrągi i łososie.Do dyspozycji gości są dwamieszkania 2-pokojowe z łazienkamii aneksami kuchennymi,7 pokoi 2-osobowych złazienkami oraz 4-osobowy domek.Gospodarze oferują kajaki1- i 2-osobowe, rowery, konie zbryczką, a dla dzieci huśtawki.Jedną z atrakcji jest zwiedzaniekutra rybackiego.Gospodarstwo położone jest nad samą rzeką, której uroki można podziwiać z okna. Terenjest ogrodzony, bezpieczny, gospodarze zapewniają miłą atmosferę i niezapomniane wieczoryprzy ognisku. Przystań nad Rzeką urzeka ciszą, spokojem i ciekawą zabudową.Aleksandra i Zbigniew ZemłaWodnica 38 k. Ustki, 76-270 UstkaTel. 59 814 10 06, 507 068 169


Dworek nad SłupiąZ wypoczynku można korzystaćprzez cały rok: latem - doskonałabaza wypadowa nad morze, jesienią- na grzybobranie, przez całyrok - w weekendy oraz w okresiepołowów łososia i troci. Gospodarstwooferuje domek 4-osobowyz pełnym wyposażeniem orazpokoje: 3-osobowy i 2-osobowy,możliwość rozbicia namiotów,rowery turystyczne, teren z ogniskiemi grillem, boisko do siatkówkii kometki, produkty ekologicznez własnego gospodarstwa,kontakt ze zwierzętami, możliwośćorganizacji spływów kajakowych,partnerstwo do brydża. W pobliżuznajdują się: gospodarstwo z końmido jazdy wierzchem, sala dotenisa stołowego, plac zabaw dladzieci, kort do tenisa ziemnego,piękne trasy rowerowe.Gospodarstwo położone jest wNiestkowie, malowniczej wsi położonejw dolinie rzeki Słupi, 6km od morza (Ustki), między Bydlinema Charnowem, tzw. krainątroci będącą rajem dla wędkarzy.Dworek z początku XX wiekuwraz z terenem rekreacyjnymznajduje się w pobliżu lasu, nadbrzegiem rzeki Słupi, z bezpośrednimdostępem do wody.51Bogdan Żabiński (sołtys roku), Ewa KublikNiestkowo 3, 76-270 USTKATel. 59 846 11 27, 664 653 100


Dolina Marzeń52Miejsce, gdzie marzenia się spełniają, XIX-wieczny dwór, dawna siedziba roduVon Zitzewitzt, znajduje się w środku Parku Krajobrazowego Dolina Słupi. Gospodarstwooferuje komfortowe warunki pobytu w zabytkowym pomorskimdworku - przytulne, kameralne i funkcjonalne pokoje z łazienkami.W okolicy znajdująsię jeziora z rozsądnieprowadzoną gospodarkąrybacką.Najbliższe to JezioroDobre w odległości1,5 km. Prywatne stawyna terenie gospodarstwaz pięknymiokazami karpi, szczupaków,a także linamii sumami zachęcajądo wędkowania. Dookolicznych lasówmożna wybrać się nagrzyby, jagody, jeżyny.Organizowane sąspływy kajakowe naSłupi i Łupawie, wycieczkirowerowe pookolicy, między innymioryginalnymSzlakiem ZwiniętychTorów. Istnieje równieżmożliwość naukijazdy konnej dla początkujących,a takżeeskapad w siodle dlazaawansowanych.Krzysztof Mackiewicz, Dobra 1, 76-248 Dębnica KaszubskaTel. 59 846 18 76, 846 66 13, 509 214 049, www.dolinamarzen.plE-mail: stw4@poczta.onet.pl, gosia.mackiewicz@poczta.fm


Agroturystyka DrapałaGospodarstwo położonejest w niewielkiej, spokojnejwsi Przewłoka, wokresie letnim tętniącejżyciem, w odległości około2 km od uzdrowiskaUstka. Jednak każdy, ktoceni ciszę i chce odpocząćod zgiełku i hałasu, znajdzietu doskonałe warunki.Odległość od szerokiejpiaszczystej plaży wynosiok. 1,2 km.Na terenie posesji znajdujesię pięć samodzielnychdomków letniskowych zpełnym wyposażeniem,które są przygotowanedla 4-5 osób. W jednymz nich znajduje się kominek.Dla dzieci urządzonoplac zabaw, atrakcjądla najmłodszych jest teżmini zoo. Dorośli mogąkorzystać z boiska dokoszykówki i siatkówki,przygotowane jestteż miejsce na ogniskoi grill. Wszystkim, którzychcą aktywnie spędzić czas i zwiedzić okolicę, proponujemy rowerowewyprawy Szlakiem Zwiniętych Torów. Dla gości przygotowano 10 rowerów.Urocza okolica zachęca też do pieszych wędrówek nad morze. Spacer malowniczymterenem zajmuje około 30 minut.53Maria i Leszek DrapałaPrzewłoka 24, 76-270 Ustka, Tel. 59 814 64 07, 604 656 343WWW.drapala.tp1.pl


Surf Camp54Prawdziwy raj dla miłośnikówwindsurfingu, kitesurfinguoraz kajakarstwa.Kemping położony jest wodległości 6 km od Smołdzinai 1,5 km od Gardna,na południowym brzegujeziora Gardno, osłoniętyz trzech stron drzewami ikrzewami. Takie położeniew znakomity sposób chroniprzed dominującymitutaj wiatrami zachodnimi. Jezioro pozbawione naturalnych osłon sprzyja uprawianiuwindsurfingu, występujące tutaj wiatry są stałe pod względem kierunku i siły. Niewielkagłębokość jeziora (średnio 1,80 m) powoduje charakterystyczną falę - krótką i stromą.Oprócz windsurfingu, bliskość Słowińskiego Parku Narodowego daje możliwość interesującychwycieczek rowerowychszlakami przebiegającymiwśród wydm i lasówsosnowych. Namiastkę rowerowejturystyki górskiejdaje wjazd na najwyższew okolicy wzgórze morenoweRowokół (115 mn.p.m). Widok z wieży naRowokole roztacza pięknąpanoramę jeziora Gardno,Łebsko, wydm i Bałtyku. Miłośników kajaków zachęca rzeka Łupawa przepływającaprzez jezioro Gardno, która w swym górnym biegu ma charakter rzeki górskiej.Pole surfingowe czynne jest od 1 maja do 30 września. Istnieje możliwość podłączeniado prądu, wypożyczenia przyczepy kempingowej, rowerów, kajaków,rowerów wodnych, deski z żaglem. Na miejscu prowadzone są indywidualneszkolenia windsurfingowe i kitesurfingowe.Retowo nad jeziorem gardnoTel. 609 485 199, 601 655 189www.surfcamp.webpark.pl


Pod KasztanamiGospodarstwo położone jest wsąsiedztwie Słowińskiego ParkuNarodowego. Idealne miejscedla szukających ciszy, spokojui kontaktu z otaczającąprzyrodą. Do dyspozycji gościpięć pokoi dwuosobowych zpełnym węzłem sanitarnym, zmożliwością dostawki, anekskuchenny z pełnym wyposażeniem,salon z TV. Terenobiektu jest ogrodzony i bezpieczny,znajduje się na nimplac zabaw dla dzieci, stół dotenisa, miejsce na grill i ogniskooraz parking. Jak w każdym gospodarstwie agroturystycznym, tak i tu znajdująsię zwierzęta, a nawet pawie. Gospodyni poleca pyszne śniadania i obiadki ze świeżychproduktów pochodzących z własnego gospodarstwa (także miód).Wyjątkowo atrakcyjne położeniegospodarstwa sprawia,że to oaza spokoju i idealnemiejsce wypadowe nad morze- 2,5 km, jezioro Dołgie Duże-1,5 km czy rzekę Łupawę - 3km. Wybierając się na piesząwycieczkę przez las, możnadojść do plaży w ciągu ok. 20min. Warto też wybrać się nawycieczki rowerowe atrakcyjnymiszlakami poprowadzonymiprzez teren chronionegokrajobrazu. Goście mogą korzystać z rowerów. Teren jest rozległy, bardzo zadbany,w przydomowym ogrodzie można podziwiać różnorodne kwiaty i rośliny.55Jadwiga i Bogusław DołżyccySmołdziński Las 55, 76-214 SmołdzinoTel. 59 846 51 36, 660 473 478


U Marysi56Kwatera położona jest na terenie Parku Krajobrazowego „Dolina Słupi”, nad rzekąSkotawą i 700 m od rzeki Słupi. W pobliżu znajduje się stadnina koni oraz malownicześcieżki rowerowe i szlaki turystyczne. Pobliskie rzeki dają możliwość organizowaniaspływów kajakowych. Park Krajobrazowy swoim bogactwem zachęca do wędrówek iobejrzenia ciekawych pomnikówprzyrody. Pobliskie lasy obfitująw grzyby, więc to również okazja,by wybrać się na grzybobranie.Do dyspozycji gości cztery pokoje,miejsce zabaw dla dzieci, grill,dostęp do Internetu. Kwateracałoroczna. Gospodyni uczy robieniapisanek woskiem, za którezdobyła wiele nagród i wyróżnień.Gospodarstwo preferuje kulturę itradycje ukraińskie.Maria Jońca, Ul. Zajęcza 11, 76-248 Dębnica KaszubskaTel. 59 813 16 79, 508 366 869www.u-marysi.republika.pl, www.agroturystyka.pl


Syty LisPensjonat leży w otulinie Parku Krajobrazowego„Dolina Słupi”. Oferuje czterydwukondygnacyjne apartamenty 4-osobowe.Pensjonat wyposażony jest w bar,jadalnię i salę okolicznościowo-konferencyjną.Znajduje się tam kort tenisowy o nawierzchnitrawiastej, boisko do siatkówki,stół do tenisa stołowego i mały plac zabawdla dzieci. Zapewnione jest całodziennewyżywienie. Do dyspozycji gości wielekameralnych zakątków, między innymiponad 1,5-hektarowy, zarybiony staw (dlagości łowienie nieodpłatne). Można tammiło spędzić czas na pikniku, grillu czy poprostu wylegując się. Wędkarze mogą popróbowaćswoich sił, mierząc się z kilkuletnimszczupakiem, który uparcie nie dajesię złowić. Na życzenie organizowane sąwycieczki rowerowe po przepięknych szlakachParku Krajobrazowego „Dolina Słupi”,spływy kajakowe Słupią lub Skotawą, jazdakonna, polowania, połowy ryb morskich, azimą kuligi i biegi na nartach. Grzybiarzeznajdą tu raj na ziemi, gdyż otaczające lasysą obfite w grzyby. Na miejscu możliwośćwypożyczenia łódki, kajaków czy rowerów.Wieczorem można oddać się innymprzyjemnościom: grze w tenisa stołowego,bilard czy piłkarzyki. Łącząc wypoczynek znauką języka angielskiego, gospodarze zapraszająna konwersacje przy ognisku czygrillu z właścicielem pensjonatu, Simonem- rodowitym Anglikiem.57Starnice, 76-248 Dębnica KaszubskaTel. 59 841 55 65, 507 679 461, Fax 59 841 53 08e-mail: rezerwacja@starnice.pl


Pod Siedmioma Dębami58Gospodarstwo położonejest przy lesie w otulinie ParkuKrajobrazowego „DolinaSłupi”. Do dyspozycjigości jest jeden pokój czteroosobowy,apartamenttrzyosobowy z salonem i łazienką.Gospodarze oferującałodzienne wyżywienie,posiłki przyrządzane są zekologicznych produktówz własnego gospodarstwa.Wypoczynek w tym pięknym miejscumożna połączyć z nauką lub miłąkonwersacją w języku niemieckim- właściciel jest nauczycielem akademickim.Teren wokół domu jest rozległy,uroczy i kryje w sobie odrobinętajemniczości. Nazwa gospodarstwawiąże się z legendą związaną z rozłożystymi,starymi dębami znajdującymisię na terenie posesji.W odległości 7 km znajdujesię Jezioro Dobrskie i w takiejsamej jezioro Krzynia.Okoliczne lasy obfitują wjagody i grzyby. Korzystającz rowerów w gospodarstwie,można zwiedzać okolicęwytyczonymi szlakami rowerowymi.Na terenie posesjiprzygotowano specjalnemiejsce na grill i ognisko.Roman KurnatowskiTroszki 10, 76-248 Dębnica Kaszubska, Tel. 59 858 24 49, 604 421 067e-mail: roman.kurnatowski@wp.pl


Agroturystyka u WojtkaGospodarstwo znajduje się w Izbicy, małej wsi położonej na południowym brzegujeziora Łebsko. Goście mają do dyspozycji, oprócz bardzo dobrych warunkówmieszkaniowych, również boisko do siatkówki, plac zabaw dla dzieci, grill, miejscena ognisko, stół do tenisa i własny parking. W gospodarstwie znajdują się trzy pokojetrzyosobowe z łazienkami. Teren jest ogrodzony i bardzo zadbany. Gospodyniserwuje smaczne śniadania,obiadki i kolacje.Mile spędzą tutajczas wszyscy, którzyzmęczeni są miejskimzgiełkiem. Kojąca cisza,piękna przyrodaoraz miła i przyjacielskaatmosfera w gospodarstwiesprawią, żeszybko można zregenerowaćsiły. Do dyspozycjigości wypożyczalniasprzętu sportowego iwodnego. Tutaj równieżdobrze odpocznąwędkarze marzący odużej rybie (jezioro,staw) i amatorzy wielkiegogrzybobrania.Znajdujące się w pobliżutrasy rowerowezachęcają do atrakcyjnychwycieczek.Gospodarze gwarantująmiłą i rodzinną atmosferęoraz profesjonalnąobsługę.59Izbica 1276-220 Główczyce, Jezioro Łebsko, Tel. 59 811 63 77, 694 261 937WWW.maxmedia.pl/uwojtka


Agroturystyka u PilarczykówPołożenie tego gospodarstwa jest wyjątkowe i niezwykle atrakcyjne, atutem jestprywatny dostęp do jeziora Łebsko i bezpośredni widok na przepiękne wydmyłebskie zwane Polską Saharą. To duży piaszczysty teren liczący ok. 50 ha powierzchni,średnia wysokość wydm to 30 m n.p.m. Piasek układa się w fantastycznewzory, miejscami jest twardy jak kamień lub całkowicie sypki.W gospodarstwie znajduje się pięć pokoi z łazienkami - dwu- i trzyosobowe, dodyspozycji również kuchnia. Na terenie posesji znajduje się staw, boisko do siatkówkioraz miejsce na grill i ognisko. Bezpośredni i prywatny dostęp do jezioradaje gwarancję spokoju, bezpieczeństwa i wiele możliwości. Na brzegu znajdujesię przystań dla łodzi, z których mogą korzystać miłośnicy wędkowania, jak równieżamatorzy romantycznych przejażdżek łódką. Natomiast okolice Izbicy tworząwspaniałe warunki do uprawiania turystyki pieszej i rowerowej.60Izbica 43, 76-220 GłówczyceTel. 59 811 63 63, 505 025 576WWW.maxmedia.pl/pilarczyk


GogaDębina to miejscowość letniskowa, leżąca na trasie do Rowów. Gospodarstwoznajduje się w bardzo bliskiej odległości od morza - 600 m, w sąsiedztwie lasówi atrakcyjnego szlaku rowerowego. Szlak Zwiniętych Torów przebiega przez terenyo unikalnych walorach krajobrazowo-przyrodniczych, w strefie chronionegokrajobrazu. Goście mogą więc skorzystać z rowerów znajdujących się w gospodarstwiei wybrać się na tę oryginalną trasę rowerową.61W gospodarstwie znajduje się pięć pokoi z osobnymi łazienkami oraz aneksamikuchennymi. Do dyspozycji gości plac zabaw dla dzieci, zadaszona wiata,miejsce na grill i ognisko, prysznice zewnętrzne. Gospodarze oferują warzywa iowoce z własnego ogrodu.Małgorzata i Ryszard MolendowieDębina 9, 76-270 Ustka, Tel. 603 771 126, 693 824 916WWW.rowy.com.pl/molenda


Agroturystyka u Barczyków62Gospodarstwo posiada pokoje2-, 3- i 4-osobowe z łazienkami ianeksami kuchennymi. Na terenieposesji znajduje się równieżdomek 5-osobowy z kuchnią i łazienką.Dla milusińskich przygotowanoplac zabaw z huśtawkami,zjeżdżalniami i piaskownicą. Dlagości udostępniono boisko do gryw piłkę, stół do tenisa oraz ogródek,w którym można odpoczywaćw ciszy i spokoju. Kwatera oddalonajest 1,5 km od jeziora oraz 15km od morza. Piaszczyste plaże,ruchome wydmy, kompleksy leśnei przybrzeżne jeziora stanowiąo turystycznej atrakcyjności tegorejonu. Amatorzy czynnego wypoczynkumogą korzystać ze szlakówpieszych i rowerowych oraz z jazdykonnej, wędkarstwa i windsurfingu.Na terenie posesji jest plac zabawdla dzieci, boisko do siatkówki,letnia altana z grillem, miejscena ognisko, do dyspozycji gościrowery.Czysta leży na obrzeżach SłowińskiegoParku Narodowego, 1,5 kmod jeziora Gardno, 20 km od Ustki,do Rowów i do pięknej dzikiej plażyw Czołpinie 15 km.Czysta 16, 76-214 Smołdzino, Tel. 59 846 31 33, 501 454 191WWW.agroturystyka.pl/slowiniec/barczykWWW.agro-barczyk.superturystyka.pl, e-mail: barczyk@vp.pl


Słoneczko 2Nowo otwarty obiekt położony jest na skraju lasu z widokiem na górę Rowokół,gdzie w ciszy i spokoju można komfortowo wypocząć. Zakwaterowanie z całodziennymwyżywieniem - apartament 3-pokojowy dla 6 osób oraz dwupokojowydla czterech osób. Każdy pokój jest wyposażony w radio, telewizor i bezpłatnełącze internetowe. Apartamenty posiadają aneksy kuchenne. Do dyspozycji: sauna,jacuzzi, basen z ciepłą solanką i masażami, sala sportowo-rehabilitacyjna,łóżko do masażu. Obiekt ogrodzony i bezpieczny, częściowo przystosowany dlaosób niepełnosprawnych, na posesji plac zabaw dla dzieci, miejsce na biesiadneognisko i grille.W okolicy jazda konna - 1 km, boisko 800 m, rzeka Łupawa - 1 km, jezioro Gardno- ok. 3 km, do morza ok. 5 km.63Ul. Leśna 18, 76-214 SmołdzinoTel. 59 846 62 43, 604 075 302WWW.sloneczko2.afr.pl, e-mail: sloneczko211@onet.eu


Gaga64Doskonałe miejsce na relaksi wypoczynek w nowo wybudowanychpokojach 2-,3- i 4-osobowych z łazienkami,wyżywienie zapewnionew niezależnej jadalni. Terenposesji wynosi 5 ha, co stwarzafantastyczne warunki doaktywności. Gospodarstwoznajduje się przy trasie Słupsk- Ustka - Rowy - Poddąbie.Odległość od plaż w Ustce, Orzechowie, Dębinie,Poddąbiu wynosi około 6 km. Do dyspozycji gościstaw wędkarski, plac zabaw dla dzieci, wędzarnia,miejsce na ognisko oraz prywatny parking. Dopobliskich lasów można wybrać się na grzybobranie.GAGA stanowi doskonałą bazę wypadową dlacyklistów, amatorów pieszych wycieczek, jak równieżmiłośników morza - plażowania czy sportówwodnych. Bardzo atrakcyjne stały się ostatnio połowydorsza z kutrów wypływających z Ustki.Radwanki 11, 76-270 UstkaTel. 59 814 15 53, 604 124 365


Agroturystyka u ManiGospodarstwo położone między Doliną Charlotty i Krainą w Kratę, przy trasieSłupsk - Ustka.Rozległa, ogrodzona, ponadhektarowa posesja zapewnia bezpieczeństwo i swobodę.Jednorodzinny, znajdujący się w centrum wsi domek z klimatem, położony jest wgłębi ogrodu. Na posesji rozległe ogrody kwiatowe i warzywne, boiska do gry, placzabaw dla dzieci, wydzielone miejsce na ognisko, kąciki grillowe, parkingi, miejscana rozbicie namiotów.Do dyspozycjigości: rowery,ławeczki treningowei inny sprzętsportowy. Idealnemiejsce dla rodzinz dziećmi wkażdym wieku.W gospodarstwiedrobne zwierzętagospodarskie(króliki, ptactwo).Można przyjechaćz kotem i psem.Serwowane są produktyz własnegogospodarstwa (warzywa, owoce, jaja). W okolicy, w odległości ok. 2 km wiele możliwościaktywnych form wypoczynku: przejażdżki konne w siodle i bryczką, spływykajakowe, wędkowanie, grzybobranie, zwierzyniec i inne atrakcje w Dolinie Charlotty.W okolicy mnóstwo ciekawych szlaków i ścieżek rowerowych.Do dyspozycji gości samodzielne mieszkanie: pokój 6-osobowy z kuchnią i łazienką,pokój 2-osobowy, pokój 4-osobowy. Dostęp do Internetu, wyłącznie dodyspozycji gości dwie kuchnie i dwie łazienki. Dodatkowa kuchnia letnia z pełnymwyposażeniem.Znajomość języków obcych: angielski, niemiecki, rosyjski.65Strzelinko 5, 76-200 SłupskTel. 59 847 12 25, 692 715 636e-mail: strzelinko5@wp.pl


Perełka66Gospodarstwo położonejest 5 km od Słupska,w pobliżu rzeki Słupi naskraju Parku Krajobrazowego„Dolina Słupi”.Oferta dla osób poszukującychciszy, spokoju,odosobnienia, bezpośredniegokontaktu zprzyrodą, z dala od zgiełkumiasta. Możliwośćuprawiania czynnego wypoczynku na wielu ścieżkach rowerowych, wędróweki spacerów po lesie, łowienia ryb, grzybobrania. Rzeka Słupia stanowi jeden znajpiękniejszych szlaków kajakowych na Pomorzu (126 km). Zabytkowe elektrowniewodne, duże miasto i urocze uzdrowisko, jeziora zaporowe, wiele godzinsamotności - to tylko część atrakcji, jakie zapewnia spływ Słupią. W środkowymbiegu rzeka przepływa przez stara puszczę, w której łatwiej natknąć się na jelenialub bobra niż na innegokajakarza. Na turystówrowerowych czekają wytyczonei oznakowaneścieżki. Dla gości przygotowanodwa całorocznedomki 2-pokojowe z łazienkamii aneksami kuchennymioraz oddzielnemieszkanie z kuchnią iłazienką. Na posesji bardzoładnie zagospodarowany teren rekreacyjny, oczko wodne, grill z wędzarnia,miejsce na ognisko, parking, plac zabaw dla dzieci, boisko do gry w siatkówkę.Własny zarybiony staw - możliwość wędkowania.Możliwość przyjazdu przyczepami kempingowymi i namiotami na specjalnieprzygotowany teren.Krystyna i Mirek Podlasowie, Łosino k. SłupskaUl. Nad Słupią 10 B, 76-251 Kobylnica, Tel. 606 646 199WWW.perelka.biz, e-mail: Podlas-krystyna@wp.pl


PrzytuliskoGospodarstwo położone jest w Łokciowym koło Smołdzina, zaledwie 4 km odmorza, w otulinie Słowińskiego Parku Narodowego, na terenie którego znajdująsię ruchome wydmy.Korzystając z rowerówznajdujących się u gospodarzy,można dojechać dosamej plaży.Do dyspozycji gości samodzielnydomek napięć osób z aneksem kuchennymi łazienką, czteroosobowaprzyczepakempingowa oraz pokojew mieszkaniu. Gospodarzewypoczywającym zapewniająmiłą i spokojnąatmosferę. Na terenieposesji znajduje się parkingsamochodowy, kącikgrillowy, miejsce naognisko oraz plac zabawdla dzieci. Oferowanejest również całodziennewyżywienie. Posiłki przyrządzanesą z produktówekologicznych pochodzącychz własnego gospodarstwa,a dodatkowąatrakcją są „kociołek”i „obiady ćwiartkowe”(dzień ryby), a także miłaniespodzianka na koniecpobytu.6776-214 Smołdzino - ŁokcioweTel. 502 089 123, 690 526 620WWW.przytulisko.afr.pl


Domki Letniskowe Agro-GruchaPosesja zlokalizowana jest we wsi Przewłoka w pobliżu lasu, koło Ustki. Wieś macharakter agroturystyczny i jest alternatywą dla zatłoczonej Ustki. Domki letniskoweznajdują się na półhektarowym terenie, wśród drzew i zieleni. Mieszkać wnich może od 4 do 6 osób, w każdym znajdują się dwa pokoje, łazienka, wyposażonakuchnia lub aneks kuchenny. W gospodarstwie tym panuje cisza i spokój orazidealne warunki do wypoczynku i rekreacji. Cały teren jest ogrodzony i bezpiecznydla dzieci. Można przyjechać ze swoimi zwierzętami.68Wszyscy chętni mogą grać w koszykówkę, badmintona, tenisa stołowego, a dziecibawić się na placu zabaw. Wieczorami gospodarze zapraszają na grilla lub romantyczneognisko. Na miejscu istnieje też możliwość wędzenia ryb. W pobliżu znajdujesię stadnina koni, gdzie można pojeździć konno w zagrodzie lub wyznaczonymszlakiem konnym. Zwolennicy rowerowych przejażdżek mogą wybrać się nawycieczki rowerowe Szlakiem Zwiniętych Torów (Ustka - Rowy).Przewłoka 34, 76-270 UstkaTel. 59 814 98 66, 602 679 244WWW.agrogrucha.tp1.pl


JedenastkaObiekt znajduje się wnadmorskiej wsi Objazda,położonej pomiędzyRowami a Poddąbiem,w otulinie SłowińskiegoParku Narodowego.Oddalona od zgiełkuletniskowych miejscowościoferuje spokój,bezpośredni kontakt znaturą, czynny i mądrywypoczynek. Na gościczekają niezależne, wygodnekwatery z łazienkami,aneksem kuchennymz lodówką, telewizorem i możliwością korzystania z Internetu.Gospodarze oferują rozległy teren posesji ze zjeżdżalniami, huśtawkami, piaskownicądla dzieci oraz sprzętem rekreacyjnym dla dorosłych: stół do tenisa,rowery, piłki do gierzespołowych, obszernąaltanę na wieczornespotkania przy grillu.W okolicy znajdują sięatrakcyjne trasy rowerowewokół jezioraGardno i nad morze.Podczas pobytu możnaskorzystać równieżz domowych obiadówz wypiekami gospodyni,a także znaleźć niespodziankiw sadzie iogrodzie.69JEDENASTKA, Objazda 11, 76-211 ObjazdaTel. 59 814 17 30, 798 492 105WWW.jedenastka.afr.pl, e-mail: cdlugoszek@wp.pl


Spływy Kajakowe SłupiąFirma oferuje krótkie trzy-czterogodzinne spływy indywidualne na trasach Bydlino- Ustka (15,5 km), Słupsk - Ustka (33 km) - dla wytrawniejszych kajakarzy i Słupsk- Bydlino (17,5 km). W przypadku spływów ze startem w Słupsku organizatorzyzapraszają zawsze o godz. 8.30 na przystań przy Baszcie Czarownic. Spływy te odbywająsię od późnej wiosny do ok. 30 września. Firma zapewnia kajaki dwuosobowe zlaminatu wraz z wiosłami i kamizelkami asekuracyjnymi, transport sprzętu do bazy(tylko dla tras Bydlino - Ustka), instruktaż z zakresu techniki kajakarskiej i warunkówbezpieczeństwa oraz informację dotyczącą aktualnego stanu szlaku wodnego70i przewodnika. Właściciele organizują również spływy dla grup od 10 do 30 osób,zapewniają również ubezpieczenie od NNW. Warunki uczestnictwa dostępne podwskazanymi numerami telefonów i na stronie internetowej.Na indywidualne zamówienia firma organizuje spływy na innych trasach niż wymienione.Zamówienia należy składać najpóźniej cztery dni przed planowanym terminemimprezy.W swojej ofercie właściciele proponują transport kajaków na indywidualne wypożyczeniado miejscowości poza Ustką i Słupskiem oraz sam transport sprzętu powierzonegodo przewozu.Zofia Świątek, Objazda 94/5, 76-211 ObjazdaTel. 59 815 25 50, 663 747 047, 663 466 437www.splywykajakowe.tp2.pl


Nordic walkingMieszkańcy powiatu słupskiego chętnie korzystają z nowatorskich form aktywnejturystyki. Jedną z nich jest nordic walking - dyscyplina sportu, która uzależniławiele osób, tzw. aktywny spacer z kijkami. Pochodzi z Finlandii i oznacza „chódpółnocny”. W Polsce znana od niedawna, ciesząca się jednak coraz większą popularnością.Zaletą tej aktywności jest angażowanie do pracy 90 procent mięśni ciaław wyniku niewielkiego wysiłku.Marsz z kijkami jest o 46 procentefektywniejszy od zwykłego spacerui stanowi intensywny treningdla pośladków, bioder, pleców,ramion i barków. Podczasgodziny zajęć można spalić ok.450 kalorii. Regularne ćwiczeniazmniejszają ryzyko wystąpieniaosteoporozy, zapobiegają cukrzycy,poprawiają krążenie, obniżającholesterol i hormony stresu, atakże wzmacniają układ immunologiczny.Prawidłowo wykonywanymarsz pomaga odciążyćkręgosłup i wszystkie stawy. Najważniejsza jest jednak technika i odpowiednio dobranysprzęt. Dlatego warto spotkać się z instruktorem, który nie tylko nauczy nasprawidłowo korzystać z kijków, ale również pomoże wybrać odpowiednie. Koszt kijkówwaha się od 100 do 250 zł. Warto jednak zainwestować w dobrej jakości sprzęt,który wystarczy na wiele lat. Przyda się również dobre sportowe obuwie i strój.Aby nauczyć się prawidłowo uprawiać nordic walking wystarczy udział w 20-godzinnymkursie, po którym otrzymuje się certyfikat upoważniający do udziału wzawodach i wstępowania do klubów związanych z tą dyscypliną.Ośrodek Dagmor w UstceOferuje pobyty z Nordic Walking nad morzem. Zajęcia prowadzone są przezinstruktorów z użyciem sprzętu firmy Pole About. Więcej informacji na stroniewww.nordic-walking.dagmor.pl lub pod tel. 59 814 99 3071Instruktor Nordic Walking ze Słupska - Tomasz Kąckitel. 601 145 572, www.nordic-walking.home.pl


Dolina Charlotty72Urocza i WyjątkowaDolina Charlotty to piękny i dobrze znanykompleks turystyczno-gastronomiczny nadJeziorem Zamełowskim, położony pomiędzySłupskiem a Ustką. Dolina to miejsce urokliwe,wyjątkowe i niezwykle intrygujące, proponujeciekawą ofertę na wszystkie pory roku.Z dala od wielkomiejskiego zgiełku można tuznaleźć oazę spokoju. Dolina oczaruje wszystkichbajkową scenerią, przepięknym krajobrazemoraz licznymi atrakcjami.Gości kusi urokliwym pensjonatem, stadninąkoni, oryginalną restauracją i ekskluzywnym hotelemSPA, w którym znajdują się baseny, sauny,sale gimnastyczne, gabinety odnowy biologiczneji lekarskie. Dolina Charlotty z ekskluzywnymhotelem SPA jest azylem dla ludzi poszukującychluksusu, piękna i atmosfery tajemniczości.Dolina Charlotty Resort & SPA: tel. 59 847 43 00, fax 59 847 43 44Pensjonat Żelazna Podkowa: Tel. 59 847 43 00, fax 59 847 43 44Rybaczówka: Tel. 59 847 43 00, Fax 59 847 43 44


W samym sercu Doliny, na wyspie Jeziora Zamełowskiego znajduje się oryginalniestylizowana oberża „Gościniec Charlotty’’. Uzupełnieniem znakomitej kuchnigościńca jest „Siwy Dom” z tradycyjnym piecem chlebowym, grillem i wędzarnią.Słynna w całej okolicy, w miesiącach letnich staje się ulubionym miejscemokolicznych mieszkańców i licznie odwiedzających Dolinę turystów. Słynie m.in.z chleba własnego wypieku, wędzonych ryb, pieczonych prosiaków itp.W kompleksie turystycznym w Dolinie Charlotty znajduje się amfiteatr na ok.pięć tysięcy osób. W przepięknej scenerii otaczających drzew latem odbywają sięliczne koncerty i imprezy kulturalne. Gospodarze Doliny zachęcając do aktywnegowypoczynku, przygotowali bogatą ofertę rekreacyjną.Jazda konna - Stajnia „Pod Żelazną Podkową” proponuje przejażdżki bryczkami,naukę jazdy konnej na lonży lub maneżu, a dla bardziej zaawansowanych jeźdźcóworganizowane są wycieczki konne po okolicy. Miejscem, które upodobały sobieszczególnie dzieci, jest zwierzyniec. Można w nim zobaczyć konie, kucyki, kozy,osiołka, szkocką krowę, świnki wietnamskie, wielbłąda, daniele i dziki.Spływy kajakowe - Dla miłośników sportów wodnych przygotowano specjalnąofertę, czyli spływy kajakowe do Ustki.73Wędkarstwo - Wyjątkowa lokalizacja sprawia, że to prawdziwy raj dla amatorówwędkarstwa. Jedna z naturalnych granic Doliny tworzy 500-metrowy brzeg rzekiSłupi, słynącej z bogactwa ryb łososiowatych: troci, pstrąga, łososia i lipienia.Przygotowano też specjalne łowiska, w których można złowić: karpia, pstrąga, jesiotra,szczupaka czy węgorza.jazda konna : 667 705 329Rekreacja i wędkarstwo: 667 705 342www.dolinacharlotty.pl, e-mail: pensjonat@charlotta.pl


Pałac Monbijou74Położony jest ok. 400 m na północ od drogi ze Słupska do Gdańska, w malowniczejdolinie rzeki Łupawy. XIX-wieczny pałac Monbijou usytuowany jest w Poganicach, nawzniesieniu, otaczający go wiekowy park wiejski dodaje mu uroku i tajemniczości. Leżącw pobliżu głównej drogi krajowej nr 6, łączącej Szczecin z Gdańskiem, jest równocześniena tyle oddalony od zgiełku cywilizacji, że ma się wrażenie przebywania w oazie ciszyi spokoju. Nowo wyremontowane pokoje gościnne, wszystkie z łazienkami, utrzymanesą w stylu rustykalnym z przełomu wieków. Atrakcją dla gości są weekendy z jogą. Pałacotacza tajemniczy park z wieloma pomnikami przyrody. Do majątki należą także: czyste,bogate w ryby jezioro z możliwością biwakowania i kąpieli, stawy oraz las. Wędkarzomzapewne uda się wyłowić piękne okazy. Dobre usytuowanie i bliskość rzeki sprawia,Lucyna Dzięcielska-Schoppa76-230 PoganiceTel./fax 59 811 56 72, 607 978 499


że to także idealne miejsce dlakajakarzy (przystań kajakowa).Na miejscu znajduje się wypożyczalniarowerów. W pobliżuznajduje się szlak megalitów zachęcającydo wszelkiej aktywności(ścieżka historyczno-rekreacyjna),na którym promowanejest uprawianie nordic walking.Trasa została wyznaczona pomiędzyŁupawą i Poganicami,po wschodniej stronie rzeki Łupawyna odcinku ponad 6 km.Na szlaku można zapoznać sięze starożytną historią tych ziem,kulturą pucharów lejkowychoraz odkryć piękno przyrodyi zobaczyć megality. Na trasieznajdują się cztery repliki domkówneolitycznych.W pałacu znajduje się 20miejsc noclegowych. Ogrodzeniei zamknięta brama wjazdowazapewniają intymną i rodzinnąatmosferę. Ulubieńcemnajmłodszych gości jest kucykszetlandzki - niekwestionowanygospodarz podwórka - orazkoza kameruńska. Dla osób zainteresowanychistnieje możliwośćuczestnictwa w zajęciachMarma-Yogi i relaksacji. Panujetam kameralna i wyjątkowaatmosfera. Pałac ten powstałz wielkiej miłości i zapewne ztego powodu miejsce to niezwykłei o wielkiej mocy...75www.wakacje.pl/poganiceWWW.monbijou.agrowakacje.ple-mail: poganice1@op.pl


Kwatery agroturystyczne i pokoje gościnne76Bożena i Roman Mizerscy, Strzelinko 25 A, 76-200 Słupsktel. 59 847 11 73, 606 653 804, www.agroturystyka.pl/slupskie/mizerscyBarbara Myśliwiec, Strzelinko 22, 76-200 Słupsk,tel. 59 843 04 27, www.agroturystyka.pl/slupskie/mysliwiecAgrowczasy - Bednarski, Włynkówko, 76-200 Słupsktel. 59 843 04 27, 517 976 572, www.agroturystyka.pl/slupskie/bednarskiZbigniew Stola - Gospodarstwo Agroturystyczne, Przewłoka 1376-270 Ustka, tel. 59 814 98 37, www.agro_przewloka.webpark.pl„Pod Klonem”, Korzybie 3, 77-231 Korzybie, tel. 502 445 930„Dom pod lasem”, Osowo 19, 77-230 Kępicetel. 59 857 76 66, www.noclego.pl/oferta/103476/„Leśny Dworek”, ul. Bytowska 2a, 77-231 Korzybietel. 59 857 73 22, 695 337 322, www.korzybie.plEwa i Jan Maciaszek - Dom Gościnny, Gogolewko 976-248 Dębnica Kaszubska, tel. 600 271 478, www.gogolewko.pl„Agroturystyka u Halinki” Halina Cyman, ul. Zjednoczenia 6076-248 Dębnica Kaszubska, tel. 59 813 17 43, 660 796 296www.agroturystyka.pl/slupskie/cymanGospodarstwo agroturystyczne BartoszewiczŻelkowo 52, 76-220 Główczyce, tel. 59 811 43 00Gospodarstwo agroturystyczne Jadwiga CholewińskaGórzyno 54, 76-220 Główczyce, tel. 59 811 66 84, www.agronadmorzem.plBaza Turystyczna Izabela ZawadzkaIzbica 44, 76-220 Główczyce, tel. 59 811 63 81Jadwiga Bojarojć - Kwatera agroturystycznaSmołdziński Las 36, 76-214 Smołdzino, tel. 59 846 44 09Alicja Bajaczyk - Kwatera agroturystycznaul. Daszyńskiego 10, 76-214 Smołdzino, tel. 59 811 73 12Dorota Broniecka - Kwatera agroturystycznaStojcino 26, 76-214 Smołdzino, tel. 59 847 18 06„U Stasia” Danuta Sadowy, ul. Kopernika 27, 76-214 Smołdzinotel. 59 842 01 93, 513 667 631, www.agrowczasy.afr.pl/show1847.htmlAleksander Paszkowski - Kwatera agroturystycznaul. Leśna 1B, 76-214 Smołdzino, tel. 59 811 74 39Anna Makowska - Kwatera agroturystycznaul. Daszyńskiego 1/1, 76-214 Smołdzino, tel. 59 811 73 31Stanisław Grabowski - Kwatera agroturystycznaul. Kopernika 25, 76-214 Smołdzino, tel. 59 811 73 06Ryszard Mokarski i Weronika Mokarska, ul. Kościelna 1076-214 Smołdzino, tel. 59 811 73 02, 603 581 305, www.mok.asr.plHenryk Lemirowski - Kwatera agroturystycznaul. Kościelna 8, 76-214 Smołdzino, tel. 59 844 22 20Renata Knitter - Kwatery agroturystyczneKomnino 3B, 76-214 Smołdzino, tel. 59 846 31 24, www.komnino.plAnna i Henryk Skorni - Kwatera agroturystycznaGardna Mała 43A, 76-214 Smołdzino, tel. 59 846 46 13Krystyna Bogucka - Kwatera agroturystycznaul. Leśna 17, 76-214 Smołdzino, tel. 59 811 73 07Jadwiga Nowak - Kwatera agroturystycznaul. Bohaterów Warszawy 24, 76-214 Smołdzino, tel. 59 811 73 15Mariusz Rutkowski - Kwatera agroturystycznaCzysta 22, 76-214 Smołdzino, tel. 59 846 31 57, 603 276 619Janina Brzozowska - Kwatera agroturystycznaGardna Mała 26, 76-214 Smołdzino, tel. 59 846 34 32Jolanta Piszko - Kwatera agroturystycznaSmołdziński Las 28, 76-214 Smołdzino, tel. 59 846 44 13, www.smolas.pl.tl„U Włodka” Włodzimierz Niziołekul. Kopernika 2, 76-214 Smołdzino, tel. 59 811 72 31, www.niziolek.plMędrzycka Ewa i Jan - Kwatera agroturystyczneul. 9 Maja 15, 76-213 Gardna Wielka, tel. 59 846 32 48, 601 681 125„Gościniec u Bernackich”, ul. Bohaterów Warszawy 2676-214 Smołdzino, tel. 59 811 73 64, e-mail: biuro@ubernackich.plKatarzyna i Adam KazimierscyWodnica 25, 76-270 Ustka, tel. 59 814 10 86, 660 671 722, 602 403 992www.agroturystyka.pl, e-mail: kaskawod@interia.plKazimiera Bruska, Podwilczyn 23, 76-248 Dębnica Kaszubskatel. 59 858 08 05, 692 186 268, e-mail: agroukazi@wp.pl


Przeżyjniezapomnianechwile


Powiatowe Święto PlonówDożynki są jednym z najpiękniejszych dni w pracy każdego rolnika. To radośći odpoczynek po ciężkiej pracy, to również okazja do podziękowania rolnikom za ichtrud, mozolną pracę, za umiłowanie ziemi i pielęgnowanie tradycji. Powiatowe ŚwiętoPlonów od dwóch lat samodzielnie organizowane jest przez Starostwo Powiatowew Słupsku, wcześniej były to wspólne imprezy z gminami. Tradycyjnie uroczystościdożynkowe rozpoczynają się mszą święta w intencji rolników, po której wszyscy idąw barwnym korowodzie. Później starostowie dożynek wręczają bochen chleba z tegorocznychplonów gospodarzom dożynek, prosząc o sprawiedliwy podział wśródwszystkich mieszkańców powiatu słupskiego. Na uroczystościach można zobaczyćobrzęd dożynkowy,a także chleby ipiękne wieńce dożynkowe.Organizatorzyzapewniają,że to równieżczas wielkiej radościi zabawy. Wtym dniu dla gościprzygotowane sąprzysmaki kuchniregionalnej, różneprezentacje ikonkursy, m.in.na wieniec i chlebdożynkowy oraz na Babę i Chłopa Roku. Najlepsi rolnicy z powiatu słupskiego sąnagrodzeni statuetkami „Bursztynowego Kłosa”. Na scenie występują soliści, zespoływokalne i taneczne, kabarety oraz gwiazda wieczoru. W turnieju gmin drużynymają możliwość wykazania się umiejętnościami sportowymi i aktorskimi. W czasiedożynek jest okazja do skosztowania smakołyków przygotowanych przez panie z kółgospodyń wiejskich. Dla wszystkich jest serwowana specjalnie przygotowana na tęokazję grochówka. Wśród niezliczonych dodatkowych atrakcji, jak: kiermasze, loteriafantowa, stoiska promocyjne gmin i powiatów, twórców ludowych i kół gospodyńwiejskich, ogród zabaw dla dzieci, nie brakuje śpiewu, tańca i dobrej zabawy.Co roku we wrześniu zapraszamy mieszkańców regionu pomorskiego, a także wczasowiczówi turystów do wspólnego świętowania z okazji zakończonych zbiorów.79


Słupskie PokopkiOd kilku już lat w drugą niedzielę października rolnicy, mieszkańcy regionu słupskiegooraz turyści mają okazję świętować zakończenie zbiorów ziemniaków natradycyjnych już Słupskich Pokopkach. Powiatowe Święto Ziemniaka odbywa sięw Karżniczce, na terenie Stacji Doświadczalnej Oceny Odmian, w gminie Damnica.Impreza ta przede wszystkim promuje producentów ziemniaków i regionalne80wyroby ziemniaczane. Na Pokopki co roku przyjeżdża kilka tysięcy osób, nie tylkoz powiatu słupskiego. Wielkim powodzeniem cieszą się pokazy kulinarne i degustacjewyrobów ziemniaczanych. W ciągu całego dnia prezentują się zespoły artystyczne,a goście mają okazję posmakować między innymi frytek, placków czy kotletówziemniaczanych, czyli wszystkiego co związane i przyrządzane jest z ziemniaków. WKarżnicze swoje wyroby pokazują nie tylko wystawcy i producenci ziemniaków, aletakże koła gospodyń wiejskich, które co roku przyrządzają bardzo ciekawe i smacznedania. W czasie Pokopek można również podziwiać niesamowite kształty i rozmiaryziemniaków znalezionych w czasie zbiorów. Pokopki to także okazja do nagrodze-


nia najlepszych producentów ziemniaków statuetką Słupskiej Bursztynowej Bulwy.Sołtysi z powiatu słupskiego natomiast walczą o zaszczytny tytuł Sołtysa i SołtyskiRoku. W Karżniczce oprócz dobrej zabawy i smacznego jedzenia można również zaopatrzyćsię na zimę w ziemniaki i jabłka, wybierając w kilkudziesięciu odmianach.Święto ziemniaka gromadzi z roku na rok coraz więcej gości, a mieszkańcy regionuchętnie uczestniczą w tej jesiennej imprezie. Pokopki na stałe już zagościły w kalendarzuimprez naszego powiatu i należą do najczęściej uczęszczanych.81


Wybory Miss i Mistera82Od dziewięciu już lat w powiecie słupskim odbywają się wybory Miss i Mistera WsiZiemi Słupskiej. W konkursie cenione są przede wszystkim: uroda, wdzięk osobisty,elokwencja i gracja.Uczestnicy konkursu na początku prezentują się publiczności i promują miejscowośćlub gminę, z której pochodzą. Konkurencje, w jakich uczestnicy biorą udział,są co roku inne. Niezmienne jestto, że zwycięzcami są wszyscybiorący udział i wszyscy są nagradzaniz roku na rok coraz tocenniejszymi, atrakcyjnymi nagrodamirzeczowymi. Zdobywcynajważniejszych tytułów otrzymujązaproszenia na eliminacjedo innych konkursów piękności.Kandydaci do konkursu zgłaszająsię z całego regionu słupskiego.Prezentacje odbywają się w strojachregionalnych, sportowych,wieczorowych, kąpielowych dlapań i galowych dla panów. Przy-


Wsi Powiatu Słupskiegoznawane są tytuły Miss i MisteraWsi Powiatu Słupskiego orazMiss Publiczności, Miss Mikrofonu,Miss Foto, Miss Internetui Miss Czytelników. Konkursjest zawsze pełen radości iemocji, a towarzyszą mu występygwiazd estrady i lokalnychartystów. Warunkiem udziałuw konkursie jest ukończenie 17lat i posiadanie stałego zameldowaniana wsi oraz miłe usposobieniei duże poczucie humoru.W konkursie brać udziałmogą panny i kawalerowie.Wybory organizowane są przezStarostwo Powiatowe w Słupsku,Urząd Gminy Główczyceoraz Gminny Ośrodek Kulturyw Główczycach. Imprezie patronująlokalne media.83


Czarne Wesele84Czarne Wesele jest imprezą folklorystyczną otwierającą sezon turystyczny w MuzeumWsi Słowińskiej w Klukach, w dniach 1-3 maja. Festyn plenerowy odbywasię od 1995 roku i nawiązuje do dawnej tradycji kopania torfu, które odbywało sięna zasadzie wzajemnej pomocy wioskowej. Ciężka, codzienna praca kończyła sięzawsze wspólnym biesiadowaniem, którezawsze odbywało się u tego gospodarza, dlaktórego kopano torf.Najważniejszym wydarzeniem CzarnegoWesela jest kopanie torfu. Wielu spośródgości, nie zważając na możliwość pobrudzeniasię, próbuje swych sił w kopaniu, wszyscyniemal chcą dotknąć, a nawet powąchaćkostkę torfu. W czasie trzydniowej imprezyprezentowane jest wszystko, co stanowiło okształcie kultury Słowińców. W poszczególnychzagrodach skansenu odbywają się pokazynajważniejszych technik i codziennychzajęć słowińskiej wsi. W trakcie CzarnegoWesela można między innymi zapoznać sięz technikami dekarskimi i ciesielskimi, przymagazynie na sprzęt rybacki okoliczni rybacydemonstrują sposób wyrobu i naprawianiasieci przy pomocy specjalnego narzędzia - kleszczki. W czasie festynu ukazanajest praca kobiety w gospodarstwie - stukają więc ręczne maglownice, furkoczą kołowrotki,miga w dłoniach tkaczki czółenko, łopoczą na sznurach świeżo upranepłótna. W ogromnej dzieży rośnie ciasto na chleb, w południe okrągłe bochny wsuwasię do ceglanego pieca. Kobiety ubijają masło w kierzynce, odciągają twaróg i wżeliwnej wafelnicy pieką drożdżowe wafle według przedwojennego przepisu.Czarne Wesele to również okazja do posłuchania ludowej muzyki, a także zrobieniazakupów. Na kiermaszu na terenie muzeum można kupić rzeźby ludowe,obrazy, hafty kaszubskie, wyroby z bursztynu i kamieni półszlachetnych, ceramikęNeclów, wyroby plecionkarskie i inne wyroby rękodzielnicze. Dla zgłodniałych jestcała łąka wypełniona punktami gastronomicznymi, goście na świeżym powietrzumają okazję skosztować słowińskie specjały: świeży chleb ze smalcem i kiszonymogórkiem, drożdżowe wafle oraz tradycyjny, słowiński żur.


Festyn dziecięcy1 czerwca w Dzień Dziecka w Muzeum Wsi Słowińskiej w Klukach już od kilku latodbywa się impreza folklorystyczna z myślą o najmłodszych. Organizatorzy dbająo to, aby przywołać atmosferę dawnego życia wiejskiego i zapewnić dzieciom kilkuniezwykłych godzin zabawy i pracy, wykonując nieznanie im zajęcia. Przywołanyobraz wsi sprzed stu lat ma zachęcić dzieci do udziału w zajęciach, które niegdyśwykonywali ich pradziadkowie i dziadkowie.Spróbować mogą z pomocą dorosłychtakich czynności, jak: maglowanie bieliznystarym drewnianym bądź skrzynkowymmaglem, uprząść trochę nici na kołowrotku,tkać na krośnie, ubić masło w kierzynce,uprać bieliznę na tarze czy uformować z gotowegociasta bochny chleba, które następniezostaną upieczone w ceglanym piecu.Garncarz pomoże wytoczyć garnek na kole,wikliniarz upleść część kosza, a rybak uszyćkleszczką kawałek sieci. W obejściach zagródczekać będą inne atrakcje - wycinanie kostek torfowych i przewożenie ich taczką nałączkę, budowanie ścian słowińskiego domu i oczywiście to co milusińscy kochają najbardziej,czyli gry zręcznościowe i zabawy ruchowe z czasów dawnej, pomorskiej wsi.Podczas imprezy czas umilają występy dziecięcych zespołów ludowych, a takżeciepło ogniska.85


Gęsia niedzielaZagroda Muzealna w Swołowie w okolicach dnia św. Marcina (11 listopada) zapraszana Gęsią Niedzielę - imprezę nawiązującą do jesiennego zwyczaju biciagęsi. Odbywa się ona cyklicznie w zagrodzie Albrechta w Swołowie. Podczas imprezymożna skosztować tradycyjnych pomorskich potraw z gęsiny, np. pieczonągęś z jabłkiem, wędzone piersi gęsie, smalec gęsi z majerankiem, brukwiankę czykartoflankę pomorską na gęsinie. Na targu produktów wiejskich sprzedawane sąsmakołyki domowej roboty z gospodarstw terenu Krainy w Kratę, tj. przetworywarzywne, konfitury, wypieki, dżemy i miody. Czas umilają występy artystyczne.Nie brakuje też konkursów i zabaw dla milusińskich. Można skorzystać równieżz takich atrakcji, jak: przejażdżki konne czy pieczenie jabłek, kiełbasek i ziemniakówna ognisku. Mimo jesiennej aury na imprezie zjawiają się tłumy gości,tym bardziej że większość atrakcji odbywa się w domu, stodole oraz budynkuinwentarskim. Gęsia niedziela jest jedną z najmłodszych imprez w regionie, a jużzdobyła sobie wielu zwolenników.86


Regionalny konkurs nalewekOd kilku lat w pierwszą sobotę września na terenie Muzealnej Zagrody Albrechtaw Swołowie odbywa się regionalny konkurs na pomorską nalewkę. Organizowanyjest przez Oddział Etnografii Muzeum Pomorza Środkowego. W tym dniu zjeżdżajądo Swołowa najważniejsi producenci regionalnych nalewek, by zabiegać o tytułnajlepszej nalewki Pomorza Środkowego. Jest to dla nich niezwykła promocja, adla lokalnej społeczności okazja do integracji, spotkań i zapoznania się ze współczesnymipomorskimi tradycjami przyrządzania nalewek. Można też poznać tajnikiprodukcji nalewek wiejskich oraz przepisy wyrobu nalewek opartych na tradycjachprzywiezionych na Pomorze przez osadników po 1945 roku. W konkursieoceniane są jednak nie tylko nalewki, ale również stoiska jego uczestników.87Do rywalizacji o tytuł najlepszej nalewki mogą ubiegać się wszyscy chętni, zarównoosoby indywidualne, koła gospodyń wiejskich, sołectwa, jak i inne stowarzyszeniadziałające na terenie Pomorza Środkowego. Komisja konkursowa dokonuje degustacjizgłoszonych nalewek i ocenia jej kolor, klarowność, bukiet (aromat nalewki),harmonię (równowaga elementów: smaku, aromatu, cukru i kwasowości) orazreprezentacyjność stoiska. Zachęcać do konkursu mogą nagrody pieniężne orazrzeczowe, a także występy artystyczne. Oprócz uczestników konkursu do Swołowaprzyjeżdżają w tym dniu smakosze nalewek i amatorzy biesiadowania.


Letnie festiwale88Do najważniejszych imprez, które odbywają się latem w powiecie słupskimnależą: Ogólnopolski Festiwal Sztucznych Ogni w Ustce oraz Festiwal LegendRocka w Dolinie Charlotty w Strzelinku.Ogólnopolski Festiwal Sztucznych OgniSpektakl światła i muzyki to coroczna impreza odbywająca się w pierwszych dniachlipca na promenadzie w Ustce, podczas której swoje umiejętności pirotechniczneprezentują firmy z kraju i zagranicy. Festiwal Sztucznych Ogni to jedna z największychimprez, jakie w czasiewakacji odbywają się w Ustce.Jest to niezapomniane widowisko- w pięknej scenerii usteckiegoportu i morza fajerwerkisą odpalane z podkładem muzycznym.Przez kilka kolejnychletnich nocy na niebie rozbłyskująsztuczne ognie, a specjaliściz firm pirotechnicznychpopisują się swoimi umiejętnościami.Zwycięża ta drużyna,której pokaz najbardziej spodobasię jury. Kilkudniowy festiwalto jednak nie tylko pokazysztucznych ogni. Co wieczórna scenie na nadmorskiej promenadziepojawiają się zespołymuzyczne, których występy połączonesą licznymi zabawamii konkursami dla publiczności.W ciągu paru dni przez Ustkęprzewija się ponad 100 tys. ludzi,a nadmorska promenada iustecki port - główne miejscewidowiska - stają się jednym znajbardziej obleganych punktównad polskim morzem.


Festiwal Legend Rocka - Dolina CharlottyJedną z największych letnich atrakcji dla mieszkańców pobliskiego Słupska, atakże tysięcy turystów wypoczywających nad Bałtykiem są koncerty gwiazdświatowego rocka. Odbywają się one w kilku terminach, w czasie weekendów wlipcu i sierpniu. Festiwal Legend Rocka organizowany był już trzy razy i z rokuna rok cieszy się coraz większym powodzeniem, amfiteatr w czasie koncertówwypełniony jest zawsze po brzegi. Trudno wyobrazić sobie na tę muzycznąucztę lepsze miejsce niż Dolina Charlotty. Tutejszy amfiteatr na ponad pięć tysięcymiejsc położony jest na wzgórzu w lesie, a z widowni rozpościera się widokna malownicze jezioro zamełowskie. Na deskach przepięknie położonegoamfiteatru w Dolinie Charlotty zagrały m.in. Bonnie Tyler i Chris Norman, T.Rex i Electric Light Orchestra, Slade, Sweet, Nazareth i wiele innych sław światowegoformatu. Zespoły są dobrze znane pokoleniu dzisiejszych 35- i 40-latków.Ich muzyka pozwala się przenieść do czasów młodości, przypomnieć sobiepierwszą miłość i marzenia z tamtych lat, poczuć na nowo natchnieniemłodości. Dla pokolenia dzisiejszych dwudziestolatków to niebywała okazja,aby posłuchać i zobaczyć gwiazdy światowego rocka. Dobra muzyka nie starzejesię nigdy.89


Pożegnanie lata90Impreza folklorystyczna, plenerowa, kończąca sezon letni odbywa się co roku w trzeciąniedzielę września w Muzeum Wsi Słowińskiej w Klukach. Oryginalny klimatzbudowany wokół jesiennej zabawy, zajęć i wesela przyciąga wielu mieszczuchów. Wczasie imprezy prezentowane są zajęcia charakterystyczne dla słowińskiej wsi związanez okresem jesiennym. W Muzeum Wsi Słowińskiej można obejrzeć wystawęstałą „Kuchnia pomorska”, a także prezentację folkloru słowińskiego i kaszubskiegow części dotyczącej obrzędówweselnych i dożynkowych.Pokazani są rybacynaprawiający swoje łodziei szyjący sieci. W skanseniemożna zapoznać się zczynnościami służącymiwypełnieniu spiżarni: wyciskaniesoku z burakówdo przygotowania melasy,kiszenie kapusty, wędzeniekiełbas czy robienieprzetworów owocowych.Zachęcająca jest wońdawnej kuchni - tradycyjniepieczonego chleba słowińskiego,smalcu, masła,twarogu czy też drożdżowychwafli. Smakowiciebrzmią też konkretniejszedania, jak: smażone borówkiz gruszkami, zupa z żółtej brukwi, zupa rybna lub zupa śliwkowa z kluskami.Wszystkie potrawy przygotowywane są na oczach przybyłych gości, w chałupach napiecach kuchennych. Zobaczyć można również pokaz palenia kawy zbożowo-naturalnejw żeliwnym młynku oraz skusić się na degustację zsiadłego mleka, maślankiczy salcesonu. Wszystkie produkty wykorzystywane do przyrządzania potraw pochodząz klukowskich, ekologicznych surowców.Pożegnaniu lata zawsze towarzyszy śpiew i muzyka, nie brakuje więc występów zespołówfolklorystycznych z różnych części Pomorza.


Odkryjczar prawdziwejkuchni


Kuchnia Powiatu Słupskiego93Dawna kuchnia Pomorza Środkowego była smaczna i prosta, opierała się w głównejmierze na produktach wytworzonych przez chłopskich gospodarzy. Dużą rolę odgrywałabliskość Bałtyku i licznych jezior, które dostarczały ryb. Szczególnie popularnebyły śledzie. Jeziora obfitowały w ryby słodkowodne i raki. Jednym z ciekawszych przepisówbył kalafior z rakami i szparagami. Jako smarowidła na chleb używano przedewszystkim smalcu, masy z gęsiny na zimno z majerankiem oraz masła i marmolady.Mięso głównie ze świni było peklowane i wędzone, a wytwarzano z niego różnego rodzajukiełbasy i pasztety. W mniejszych ilościach spożywano baraninę i wołowinę, dostępnądla bogatszych gospodarzy. Bardzo związanymi zwierzętami z dawną pomorskąkuchnią były gęsi i owce pomorskie. Gęsi bito głównie w okresie jesiennym. Najpopularniejszedania to masa z gęsiny na zimno, podawana z ziemniakami i maślanką, zimnytłuszcz gęsi z majerankiem czy zupa brukwianka na wędzonej gęsinie, która powracado łask. Znana też była czernina - zupa z krwi gęsi. Wielu mieszkańców Pomorza ceniłoteż kury i kaczki. Ziemniaki były spożywane w dużych ilościach, a gotowano je zazwyczajw mundurkach. Niedaleko Słupska znana była hodowla szparagów i chmielu.


Innymi daniami, które na dobre wpisały się w kulinarny jadłospis PomorzaŚrodkowego, są wszelkiego rodzaju pierogi, potrawy sporządzane na zakwasie,grzyby w formie dodatków lub jako dania główne i oczywiście ryby.Chleb SłowińskiChleb pieczony był od XX w. przez ludność pochodzenia kaszubskiego, nazywanąSłowińcami, która zamieszkiwała tereny wiejskie, położone wokół jeziora Gardnoi Łebsko. Chleb słowiński piecze się w Muzeum Wsi Słowińskiej w Klukach. Charakteryzujesię zbitym miąższem, pęknięciami w skórce, kwaśnym smakiem i przyjemnymaromatem. Kształt bochenka jest okrągły, a jego barwa złocista. W produkcjichleba słowińskiego mąkę pszenną można zastąpić mąką owsianą lub otrębamiowsianymi. Tradycyjny robiony był z mąki żytniej, jęczmiennej i owsianej. Do ciasta,rozrabianego zsiadłym mlekiem, dodawano również gotowane, zmielone ziemniaki.Chleb pieczono w wolno stojących przy zagrodach piecach chlebowych. Na tereniemuzeum są dwa takie piece, a chleb wypieka się tam codziennie w okresie lata i okazjonalnienp. podczas uroczystości folklorystycznych organizowanych w muzeum.W 2006 roku chleb słowiński został wpisany na Listę Produktów Tradycyjnych.94


Nalewka OnisiówkaTradycja „Onisiówki” ma około 40 lat. Na początku znana była tylko w gronie rodzinyi znajomych. Jest to nalewka spirytusowa na bazie miodu, sporządzana z naturalnychkomponentów. W jej skład, oprócz spirytusu, wchodzą również specjalnie dobranegatunki miodów z własnej pasieki oraz syrop z kwiatów czarnego bzu. Miodypochodzą z nektaru roślin regionu słupskiego, posiadają charakterystyczny aromat,smak i są czynne biologicznie. Miody obecnie stosowane do wyrobu „Onisiówki”wywodzą się z pasieki „Wędrowna Barć” we wsi Krzemienica pod Słupskiem. Jej nazwapochodzi od nazwiska rodzinyjej wytwarzającej. Syrop pozyskujesię z kwiatów czarnego bzu, dostępnegow lasach i obejściach gospodarstwwiejskich naszego regionu.Wszystkie składniki dobierane są wodpowiednich proporcjach. Recepturai umiejętności jej sporządzaniaprzeszła z ojca na syna.„Onisiówka” przechowywana jestw szklanych butelkach o różnejpojemności, zakorkowanych i zalakowanychnaturalnym woskiempszczelim, opakowanych w lnianetorebko-nosidełka. W smakunalewki wyczuwalna jest goryczka,a w zapachu bukiet miodów i kwiatówczarnego bzu. Nalewka nie zawierażadnych konserwantów.Ser pleśniowy camembert „Słupski Chłopczyk”Jego historia pełna jest tajemnic i nostalgii. Produkcję sera „Stolper Jungchen”,czyli „Słupski Chłopczyk” rozpoczęto w 1925 roku w słupskiej mleczarni. Byłwówczas jej najsłynniejszym produktem i stanowił 75 procent ogólnej produkcjisłupskich serów. Charakteryzował się wyrazistym, niepowtarzalnym smakiemdelikatesowego sera, który zawojował Europę. Ser wytwarzany jest do dziś przezspadkobierców dawnego współwłaściciela słupskiej mleczarni. Produkowany jestw bawarskiej firmie Alpenhain w miejscowości Lehen. Dzięki staraniom słupskiegomagistratu, który zdobył licencję na wyrób, po ponad 60 latach „Słupski Chłopczyk”powrócił na tereny Polski. Produkcję wznowiła w połowie lipca 2007 rokufirma Ser-Milk w Zieliniu. Od 9 października 2008 roku ser pleśniowy „Słupski95


96Chłopczyk” znalazł swoje miejsce na LiścieProduktów Tradycyjnych.Przy stolePrzybywając na terenie powiatu słupskiego,warto spróbować innych specjałówkulinarnych przygotowanych wSkansenie Wsi Słowińskiej w Klukach,w Gospodzie pod Wesołym Pomorzaninemw Swołowie oraz w gospodarstwachagroturystycznych. Niektóre gospodynieserwują niepowtarzalne i smakowite potrawywedług receptur przekazywanych z pokolenia napokolenie w swoich rodzinach. Dania te przygotowywanesą z ekologicznych produktów pochodzących z własnych gospodarstw. Odwiedzającziemię słupską, można skosztować chleba ze smalcem, żurku staropolskiegow chlebie, schabu po staropolsku, kartoflanki pomorskiej na gęsinie, smalcu gęsiegoz majerankiem czy brukwianki.Na ucztę kulinarną można wybrać się także do Karczmy pod Kluką w Słupsku,która serwuje wiele dań regionalnych i staropolskich. Wystrój lokalu ma charakterfolklorystyczny, a obsługa występuje w strojach kaszubskich. Do nietypowych staropolskichi regionalnych potraw dodawane są przyprawy i aromaty takie, jak: mięta,bazylia, rozmaryn, tymianek, czosnek, macierzanka, śliwy suszone, miód orazwino, które sprawiają, iż posiłki są doskonałą harmonią smaku, zapachu i barwy. Zbogatej karty dań polecamy polewkę smołdzińską z grzanką, która przygotowywanajest według tradycyjnej receptury. Przyrządza się ją na zakwasie z kiszonej kapusty,z dodatkiem suszonych grzybów leśnych, których na ziemi słupskiej nie brakuje.Podawana jest z grzanką zapiekaną z serem żółtym. Polewka ceniona jest nie tylkoza swój niepowtarzalny smak, ale przede wszystkim za szczególne właściwości regenerującepo imprezowej nocy - podobnie jak zupa cebulowa we Francji. Godnapolecenia jest również pieczeń klukowska, czyli wołowina nadziewana śliwką suszoną,w sosie na bazie grzybów, czosnku i czerwonego wina. Kompozycja użytychskładników nadaje daniu niepowtarzalny i delikatny smak. Dla łasuchów, a są nimiprawie wszyscy, polecamy wyjątkowy deser - gruszkę po słowińsku. Jego składnikamisą: gruszka, ryż z bakaliami, bita śmietana i polewa czekoladowa. Nigdzie indziejnie można zjeść nic równie pysznego. Z tego, jak i również wielu innych powodówwarto zawitać na gościnną ziemię słupską i do Karczmy pod Kluką. Suszone kwiaty,zioła i stylowe meble tworzą tam swoisty klimat, a dania kuchni regionalnej i staropolskiejprzekonują, że jedzenie sprawia przyjemność.


ISBN 978-83-60228-24-1Wydawnictwo współfinansowane:

More magazines by this user
Similar magazines