WiT 10_2016 (14)promo

OPERACJA TARCZA EUFRATU ❙ WISŁA – NOWE ROZDANIE? ❙ EURONAVAL PRESS TOUR 2016 

Wojsko 

i Technika 

CENA 9,90 zł 

w tym 5% VAT 

INDEKS 407445 

ISSN 2450-1301 

WWW.ZBIAM.PL 

BEZPIECZEŃSTWO•UZBROJENIE•PRZEMYSŁ 

10/2016 

Październik 

Armija 2016 cz. I 

Zorganizowane po raz drugi 

Międzynarodowe Forum 

Wojskowo-Techniczne Armija 2016 

to przedsięwzięcie przede 

wszystkim o znaczeniu propagandowym, 

niemniej nie zabrakło na nim 

nowości związanych z uzbrojeniem 

i wyposażeniem wszystkich 

rodzajów wojsk Sił Zbrojnych 

Federacji Rosyjskiej. 

str. 30 

Przeciwpancerny 

Głuszec 

Na kieleckim MSPO firmy Leonardo 

Helicopters i PZL-Świdnik zaprezentowały 

nowy wariant śmigłowca 

W-3PL Głuszec, uzbrojony w pociski 

kierowane rodziny Spike izraelskiej 

firmy Rafael. To obecnie najtańsza 

i najszybsza opcja odbudowy 

zdolności zwalczania czołgów 

przeciwnika przez śmigłowce 

lotnictwa Wojsk Lądowych. 

str. 72

Zorganizowane po raz drugi 

Międzynarodowe Forum 

Wojskowo-Techniczne Armija 2016 

to przedsięwzięcie przede 

wszystkim o znaczeniu propagandowym, 

niemniej nie zabrakło na nim 

nowości związanych z uzbrojeniem 

i wyposażeniem wszystkich 

rodzajów wojsk Sił Zbrojnych 

Federacji Rosyjskiej. 

Na kieleckim MSPO firmy Leonardo 

Helicopters i PZL-Świdnik zaprezentowały 

nowy wariant śmigłowca 

W-3PL Głuszec, uzbrojony w pociski 

kierowane rodziny Spike izraelskiej 

firmy Rafael. To obecnie najtańsza 

i najszybsza opcja odbudowy 

zdolności zwalczania czołgów 

przeciwnika przez śmigłowce 

lotnictwa Wojsk Lądowych. 

w tym 5% VAT 

INDEKS 407445 

ISSN 2450-1301 

Spis treści 

Vol. II, nr 10 (14) 

PAŹDZIERNIK 2016, Nr 10. 

Nakład: 14 990 egzemplarzy 

WojskoCENA 9,90 zł 

WWW.ZBIAM.PL 

BEZPIECZEŃSTWO•UZBROJENIE•PRZEMYSŁ 

OPERACJA TARCZA EUFRATU ❙ WISŁA – NOWE ROZDANIE? ❙ EURONAVAL PRESS TOUR 2016 

i Technika 

10/2016 

Październik 

16 

Spis treści WiT Październik 2016 

44 

Armija 2016 cz. I 

str. 30 

Przeciwpancerny 

Głuszec 

Na okładce: Demonstrator PRWB 9A33BM3 Osa-P uzbrojony 

w kierowane pociski rakietowe IRIS-T. Fot. WZU S.A. 

str. 72 

Nowości z armii świata 

Bartłomiej Kucharski, Adam M. Maciejewski, 

Łukasz Pacholski str. 5 

XXIV MSPO – wielkie oczekiwanie 

Adam M. Maciejewski str. 10 

Konferencja UZBROJENIE 2016 

Ryszard Woźniak str. 64 

Skażenia biologiczne – wyzwanie 

dla przemysłu obronnego 

Marcin Grocki str. 66 

Redakcja 

Andrzej Kiński – redaktor naczelny 

andrzej.kinski@zbiam.pl 

Adam M. Maciejewski 

adam.maciejewski@zbiam.pl 

Maciej Szopa 

maciej.szopa@zbiam.pl 

Tomasz Grotnik – redaktor działu morskiego 

tomasz.grotnik@zbiam.pl 

Korekta 

Monika Gutowska, zespół redakcyjny 

Redakcja techniczna 

Wiktor Grzeszczyk 

Stali współprawcownicy 

Piotr Abraszek, Jarosław Brach, 

Marcin Chała, Jarosław Ciślak, Robert Czulda, 

Maksymilian Dura, Miroslav Gyűrösi, 

Jerzy Gruszczyński, Bartłomiej Kucharski, 

Hubert Królikowski, Mateusz J. Multarzyński, 

Andrzej Nitka, Łukasz Pacholski, Krzysztof M. Płatek, 

Paweł Przeździecki, Tomasz Szulc, Tomasz Wachowski, 

Michal Zdobinsky, Gabor Zord 

Wydawca 

Zespół Badań i Analiz Militarnych Sp. z o.o. 

ul. Anieli Krzywoń 2/155, 01-391 Warszawa 

office@zbiam.pl 

Biuro 

ul. Bagatela 10 lok. 19, 00-585 Warszawa 

Dział reklamy i marketingu 

Anna Zakrzewska 

anna.zakrzewska@zbiam.pl 

Dystrybucja i prenumerata 

Elżbieta Karczewska 

elzbieta.karczewska@zbiam.pl 

Reklamacje 

office@zbiam.pl 

Prenumerata 

realizowana przez Ruch S.A: 

Zamówienia na prenumeratę w wersji 

papierowej i na e-wydania można składać 

bezpośrednio na stronie 

www.prenumerata.ruch.com.pl 

Ewentualne pytania prosimy kierować 

na adres e-mail: prenumerata@ruch.com.pl 

lub kontaktując się z Telefonicznym 

Biurem Obsługi Klienta pod numerem: 

801 800 803 lub 22 717 59 59 

– czynne w godzinach 7.00–18.00. 

Koszt połączenia wg taryfy operatora. 

Copyright by ZBiAM 2016 

All Rights Reserved. 

Wszelkie prawa zastrzeżone 

Przedruk, kopiowanie oraz powielanie na inne 

rodzaje mediów bez pisemnej zgody Wydawcy 

jest zabronione. Materiałów niezamówionych, 

nie zwracamy. Redakcja zastrzega sobie prawo 

dokonywania skrótów w tekstach, zmian tytułów 

i doboru ilustracji w materiałach niezamówionych. 

Opinie zawarte w artykułach są wyłącznie opiniami 

sygnowanych autorów. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności 

za treść zamieszczonychogłoszeń i reklam. 

Więcej informacji znajdzieszna naszej nowej stronie: 

www.zbiam.pl 

Program Wisła na MSPO – nowe rozdanie? 

Adam M. Maciejewski str. 16 

Osa-P z Irisem-T 

Andrzej Kiński str. 22 

Pomiędzy Piorunem a Narwią – propozycja nowego 

polskiego pocisku przeciwlotniczego 

Andrzej Kiński str. 26 

Ukraiński przemysł zbrojeniowy z ofensywą gospodarczą 

w Polsce 

Kamil Mazurek str. 29 

Moskiewskie forum ARMIJA 2016 cz. I 

Tomasz Szulc str. 30 

Moździerz samobieżny BMP-2B9 

Miroslav Gyűrösi str. 42 

Operacja „Tarcza Eufratu” 

Marcin Gawęda str. 44 

NSOO CIS, czyli inteligentne „pole minowe” 

na miarę XXI wieku 

Maciej Szopa str. 50 

Wojskowa motoryzacja na Eurosatory 2016 cz. II 

Jarosław Brach str. 56 

Nowości z sił powietrznych świata 

Adam M. Maciejewski, Łukasz Pacholski str. 70 

Przeciwpancerny Głuszec 

Adam M. Maciejewski str. 72 

Lightning II na świecie 


Indyjskie Siły Powietrzne otrzymają Rafale 


Program T-X – karty na stole 


Nowości z flot wojennych świata 

Marcin Chała, Andrzej Nitka, Łukasz Pacholski str. 88 

Nowa generacja okrętów US Navy 


Euronaval Press Tour 2016 

Tomasz Grotnik str. 94 

84 90 

4 Wojsko i Technika • Październik 2016 

www.zbiam.pl

Przemysł obronny 

XXIV MSPO – wielkie oczekiwanie 


XXIV Międzynarodowy Salon Przemysłu 

Obronnego zapowiadał się bardzo 

interesująco. Przede wszystkim ze 

względu na oczekiwane pierwsze wnioski 

ze Strategicznego Przeglądu Obronnego, 

przygotowywanego przez MON, wpływ 

tego dokumentu na przyszłość programu 

modernizacji technicznej, decyzje w 

najbardziej medialnych przetargach 

zbrojeniowych, jak również prezentację 

Polskiej Grupy Zbrojeniowej S.A. po 

wszystkich zmianach, jakie przeszła od 

poprzedniego Salonu. 

Fotografie w artykule: Andrzej Kiński, 

Adam M.Maciejewski. 

Demonstrator modernizacji czołgu Leopard 2A4 do standardu Leopard 2PL i wóz zabezpieczenia technicznego 

ARV 3 na jego podwoziu były dominującymi eksponatami w hali PGZ S.A. 

Nie wszystkim oczekiwaniom uczyniono zadość. 

Tuż przed rozpoczęciem Salonu Ministerstwo 

Obrony Narodowej poinformowało 

o odroczeniu upublicznienia choćby wstępnych 

konkluzji Strategicznego Przeglądu Obronnego ze 

względu na złożoność materii. Zarazem dodano, że 

środków na program modernizacji technicznej 

w obecnej postaci brakuje, co zresztą nie było aż takim 

zaskoczeniem. Już wcześniej płynęły takie sygnały 

ze strony rządu, a raport Najwyższej Izby Kontroli 

miał stwierdzić, że PMT SZ na lata 2013–2022 

w dotychczasowym wymiarze musiałby pochłonąć 

nie ok. 100 mld PLN, a nawet ok. 245 mld PLN itd. Stało 

się zatem jasne, że podczas MSPO żadne istotne 

decyzje nie zapadną. Niemniej Salon wciąż dobrze 

rokował biorąc pod uwagę liczbę wystawców – ponad 

600 z 30 krajów – i ilości przywiezionego do Kielc 

sprzętu. 

Okazało się jednak inaczej. Jeżeli przyjąć stopień 

aktywności (czy wręcz obecność) na MSPO 2016 

wystawców zagranicznych, jako wskaźnik kontynuacji 

prac nad kluczowymi programami modernizacyjnymi, 

to być może z programem modernizacji 

technicznej jest nawet gorzej niż się wydaje. Lista 

obecności pozostała prawie niezmieniona w porównaniu 

z ubiegłymi latami, jednak liczba sprzętu 

była wyraźnie mniejsza. Widać to było choćby po 

śmigłowcach czy systemach rakietowych, w tym 

obrony przeciwlotniczej. 

Najważniejsze nowości i premiery MSPO 2016 

opisuje ten i wrześniowy numer Wojska i Techniki 

(a zachęcamy w tym kontekście także do lektury 

numeru listopadowego), oraz październikowy numer 

Lotnictwa Aviation International (bardziej 

szczegółowa prezentacja konstrukcji lotniczych 

i systemów bezzałogowych), dlatego ograniczymy 

się tylko do dopełniającego przeglądu. 

PGZ, czyli w jedności siła 

Odwiedzając halę firm skupionych w Polskiej Grupie 

Zbrojeniowej S.A., można było zobaczyć ekspozycję 

Grupy zorganizowaną według nowej koncepcji. 

Zamiast dotychczasowego zbioru stoisk 

poszczególnych spółek Grupy, zajmowana przez 

nią hala stanowiła wspólną przestrzeń, opatrzoną 

wyłącznie logotypami PGZ S.A. W ten sposób zaprezentowano 

szeroką ofertę – od broni i wyposażenia 

piechoty, po wozy bojowe i artylerię samobieżną, 

a także bezzałogowe systemy powietrzne 

– składającą się z komplementarnych wyrobów. 

Było ich tak wiele, że część największych gabarytowo 

egzemplarzy sprzętu i tak musiała być na zewnątrz 

hali, a w niej samej było dosyć ciasno – nasz 

państwowy przemysł i jego partnerzy mają się 

czym pochwalić. Swoją podmiotowość na tle całej 

PGZ S.A. – tradycyjnie – wyodrębniły jedynie spółki 

handlowe Cenrex i Cenzin, wystawiając się odrębnie 

w swoich zwyczajowo zajmowanych miejscach, 

ale z drugiej strony ich oferta nie obejmuje 

wyrobów polskiego przemysłu. 

Wśród pokazanych przez PGZ S.A. w Kielcach 

ciekawostek można wymienić elementy 35 mm 

artyleryjskiego systemu przeciwlotniczego Noteć 

Śląska UPMG w wersji bojowego wozu piechoty to kolejna propozycja rozwiązania problemu 

znalezienia następcy dla archaicznych BWP-1. 

Zdalnie sterowane stanowisko uzbrojenia ZSMU-1276 A5 z ZM Tarnów S.A., które 

integruje 40 mm granatnik automatyczny (lub 12,7 mm wkm) i 7,62 mm ukm. 

10 Wojsko i Technika • Październik 2016 

www.zbiam.pl

Obrona przeciwlotnicza 


Tegoroczny Międzynarodowy Salon 

Przemysłu Obronnego z punktu widzenia 

programu Wisła z dwóch powodów okazał 

się bardzo ciekawym wydarzeniem. 

Pierwszym były, częściowo zaskakujące, 

decyzje podjęte przez kierownictwo 

Ministerstwa Obrony Narodowej, które 

przywróciły konkurencję w postępowaniu. 

Drugim był raport GAO, amerykańskiego 

odpowiednika Najwyższej Izby Kontroli, 

z sierpnia br. dotyczący zaawansowania 

prac nad modernizacją systemu Patriot 

oraz rozwoju systemów IBCS i AIAMD 

w Stanach Zjednoczonych. 

Fotografie w artykule: Adam M. Maciejewski, 

Raytheon, Northrop Grumman, MBDA Deutschland. 

Na MSPO 2016 Raytheon pokazał pełnowymiarową makietę trójantenowej stacji z antenami AESA na GaN, 

którą koncern chce zastąpić obecną AN/MPQ-65. Stacja ta oferowana jest też Polsce. 

Program Wisła na MSPO 

– nowe rozdanie? 

Zachowując chronologię zdarzeń, wypada 

zacząć od przybliżenia wniosków raportu, 

który przygotowało US Government Accountability 

Office (GAO). Dokument daje wyśmienitą 

sposobność do poznania szczegółów amerykańskich 

programów modernizacji systemu Patriot, jak 

również prac nad perspektywicznymi systemami 

IBCS (Integrated Air and Missile Defense Battle 

Command System) i AIAMD (Army Integrated Air 

and Missile Defense, inaczej IAMD). Raport zawiera 

także wiele wskazówek odnośnie dostępności amerykańskich 

rozwiązań w programie Wisła. Adresatem 

raportu są odpowiednie komisje w Kongresie 

Stanów Zjednoczonych. Raport omawia modernizację 

systemu Patriot od strony instytucjonalnej, 

technicznej i finansowej. GAO przygotował dokument 

w oparciu o informacje dostarczone przez 

Departament Obrony. 

Raport GAO 

Punktem wyjścia do analizy GAO było zapotrzebowanie, 

zgłoszone przez US Army, na przydzielenie 

środków w wysokości 2,9 mld USD, koniecznych do 

dalszej modernizacji i rozwoju systemu Patriot w latach 

podatkowych 2013–2021. Dotąd US Army wydały 

z tego już 1,1 mld USD. Większość tych nakładów 

ma pozwolić na wzrost zdolności operacyjnych 

systemu (zdolność zwalczania pocisków balistycznych, 

odporność na przeciwdziałanie elektroniczne, 

zdolność wykrywania nowych typów samolotów 

i rakiet itp.). Pominiemy prawne kwestie prawidłowości 

przyznawania i wykorzystywania tych środków, 

skupiając się natomiast na technicznych aspektach 

modernizacji Patriota, czyli co i kiedy GAO 

uważa za możliwe do wykonania. To właśnie stanowi 

odniesienie do treści zapytania ofertowego 

(Letter of Request, LoR) wysłanego przez polskie 

MON, o którym dalej. 

W Stanach Zjednoczonych trwają próby nowego 

sieciocentrycznego stanowiska dowodzenia IBCS, 

opracowywanego przez koncern Northrop Grumman. 

Wdrożenie IBCS jest krokiem na drodze do 

stworzenia docelowego, przyszłego rakietowego 

systemu obrony przeciwlotniczej US Army, czyli 

AIAMD. Będzie to tzw. system systemów, o łatwej 

do operacyjnego przekonfigurownia strukturze 

środków wykrywania i rażenia (sieciocentrycznie 

dostępny i kierowany zasób środków w miejsce oddzielnych 

baterii różnych systemów OPL). Wszystko, 

aby elastycznie dopasowywać siły do zagrożeń na 

polu walki. Obecnie do współpracy z IBCS są dostosowywane 

systemy OPL już używane w US Army, 

czyli głównie Patriot i stacje radiolokacyjne 

AN/MPQ-64 Sentinel (poza tym IBCS ma współdziałać 

z systemami US Air Force i US Navy). Wymaga to 

czasu, nakładów i testów ze względu na odmienne 

oprogramowanie sterujące systemu Patriot, które 

nie jest fabrycznie kompatybilne z oprogramowaniem 

IBCS o otwartej architekturze, co dotyczy 

przede wszystkim radiolokacyjnej stacji kierowania 

ogniem AN/MPQ-65. Według obecnych planów, 

które najpierw trzeba wdrożyć w życie, dostosowanie 

wszystkich batalionów (odpowiednik dywizjonu 

OPL) Patriotów US Army do współdziałania z IBCS 

potrwa osiem lat. Jeżeli prace rozpoczną się w roku 

podatkowym 2017, to skończą w 2025. 

AIAMD ma jednak docelowo otrzymać nowe radary 

i wyrzutnie rakiet. Nowy radiolokator, ma zostać 

wybrany w konkursie (więcej w WiT 8/2016) 

i roboczo nazywa się LTAMDS. Wśród już wymienianych 

wymogów odnośnie LTAMDS są: kompatybilność 

z IBCS (bezpośrednie podłączenie, bez węzłów 

pośrednich), 360° pokrycia w azymucie, 

znacznie wyższa niezawodność i łatwość obsługi 

od AN/MPQ-65. Rekomendacje wobec sposobu 

zakupu i konstrukcji (teoretycznie może to być też 

gruntowna modernizacja AN/MPQ-65) LTAMDS 

oraz nowej wyrzutni zawiera dokument tzw. analiza 

alternatyw (LTAMDS AoA), który miał być przyjęty 

jeszcze w trzecim kwartale br. (brak o tym informacji 

na koniec września). Gdyby konstrukcja LTAMDS 

ruszyła w przyszłym roku, to pierwszy egzemplarz 

seryjny mógłby być przekazany US Army w roku 

podatkowym 2028, z zakończeniem dostaw wszystkich 

zaplanowanych do zamówienia radarów w ciągu 

siedmiu lat. Oczywiście, pod warunkiem bezproblemowego 

przebiegu programu. Budowa AIAMD 

wpłynie też na eksploatację systemu Patriot przez 

jego obecnych 12 użytkowników zagranicznych. 

Raport odnosi się też do rozpoczętego procesu 

wprowadzania do uzbrojenia baterii Patriot US Army 

pocisków PAC-3 MSE (16 sierpnia br. MSE osiągnął 

wstępną gotowość bojową, tzw. IOC), która zapewnia 

wzrost wysokości rażenia celu o 50% i zasięgu 

o 100% w porównaniu z wersją PAC-3 CRI. Jednakże 

ograniczenia techniczne stacji radiolokacyjnej 

AN/MPQ-65 nie pozwalają dziś wykorzystać pełni 

potencjału MSE. 

Odnośnie niezawodności systemu Patriot, raport 

GAO stwierdza, że jej współczynniki są poniżej 

oczekiwań ze względu na awaryjność stacji 

AN/MPQ-65. Wymagania w tej kwestii sformułowano 

na podstawie wyników testów Patriota w wersji 

PDB-7, opublikowanych w kwietniu 2013 r. Obecnie 

wymagany czas pomiędzy tzw. krytycznymi awariami 

(wyłączającymi system z walki i wymagającymi 

naprawy) to średnio co najmniej 20 godzin. Podczas 

testów – dla baterii w pełnej strukturze – było 


www.zbiam.pl


Andrzej Kiński 

Jedną z najciekawszych premier 

w sferze obrony przeciwlotniczej 

tegorocznego kieleckiego salonu był, 

zaprezentowany przez – należące 

do Polskiej Grupy Zbrojeniowej S.A. 

– Wojskowe Zakłady Uzbrojenia S.A., 

przeciwlotniczy rakietowy wóz bojowy 

9A33BM3 Osa-P, którego zestaw 

środków bojowych został 

wzbogacony o samonaprowadzające 

się na podczerwień, kierowane pociski 

rakietowe IRIS-T niemieckiej firmy 

Diehl BGT Defence GmbH. To kolejna 

propozycja rozwiązania najbardziej 

palącego problemu związanego 

z dalszą eksploatacją zestawów Osa 

na całym świecie – znalezienia 

następcy pocisków rodziny 9M33. 

A bezpowrotna utrata ich przydatności 

do bezpiecznego i skutecznego użycia 

jest nieodległą perspektywą. 

Fotografie w artykule: WZU S.A., Andrzej Kiński. 

Mechaniczna integracja pocisku IRIS-T z Osą ogranicza się do montażu belek startowych i dostosowania złącz. Nowe 

pociski mogą być stosowane równolegle z dotychczasowymi, co od razu zapewnia wielokanałowość zestawu. 

Demonstrator PRWB 9A33BM3 Osa-P z założonymi makietami rakiet IRIS-T zamiast trzech pojemników transportowo-startowych 

z pociskami 9M33. 

Przeciwlotnicze zestawy rakietowe Osa, dzięki 

modernizacji na przestrzeni ostatniej dekady 

wszystkich znajdujących się w linii 

przeciwlotniczych rakietowych wozów bojowych 

(PRWB) 9A33BM2/BM3 do standardu Osa-P, nadal 

stanowią bardzo istotny element systemu obrony 

przeciwlotniczej Wojsk Lądowych Sił Zbrojnych 

RP. Dziś, po licznych przekształceniach struktury 

OPL WL w ostatnich latach, Osy-P stanowią uzbrojenie 

8. Koszalińskiego Pułku Przeciwlotniczego, 

podporządkowanego 12. Szczecińskiej Dywizji 

Zmechanizowanej i 4. Zielonogórskiego Pułku 

Przeciwlotniczego, wchodzącego w strukturę 

11. Lubuskiej Dywizji Pancernej. W obu pułkach po 

dwa dywizjony dysponują Osami. W każdym dy- 

Osa-P z Irisem-T 

wizjonie jest 16 PRWB (cztery baterie ogniowe po 

cztery), co daje łączną liczbę 64. Aktualne plany 

przewidują wycofanie Os z eksploatacji w roku 

2026, kiedy miałyby je zastąpić nowe zestawy 

krótkiego zasięgu Narew. Ta data jest związana 

z przewidywanym terminem ostatecznego upłynięcia 

resursu pocisków kierowanych 9M33 (najnowsze 

partie rakiet w odmianie M3 pochodzą 

z dostaw II połowy lat 80. XX wieku). Nie jest to 

bynajmniej granica resursu technicznego samych 

PRWB, ponieważ te zostały wyremontowane 

i zmodernizowane w Wojskowych Zakładach 

Uzbrojenia S.A. z Grudziądza – ostatni w 2015 roku. 

Modernizacja, dzięki której uzyskano znaczącą 

poprawę charakterystyk bojowych i eksploatacyjnych 

przy jednoczesnym wyeliminowaniu wielu 

problemów związanych z dotychczasowym 

utrzymaniem sprzętu w gotowości (m.in. związanych 

z pozyskiwaniem części zamiennych), objęła 

m.in.: zastosowanie w wielu blokach współczesnej 

bazy elementowej zamiast lamp i układów 

półprzewodnikowych małej skali integracji (zasilacze, 

tory odbiorcze stacji radiolokacyjnych wykrywania 

i śledzenia celu, szyfrator komend sterujących 

w kanale pocisku etc.); wprowadzenie 

cyfrowego przetwarzania i zobrazowania sygnałów 

radiolokacyjnych oraz obrazu wizyjnego; 

montaż pasywnego systemu detekcji celów z kamerami 

telewizyjną i termowizyjną oraz dalmierzem 

laserowym, zintegrowanego z systemem 

identyfikacji celów „swój-obcy” SIC-12/TA (standardy 

Mark XII mod 4, Mark XIIA mod 5 i mod S); 

integracja systemu diagnostycznego; montaż systemu 

osuszającego w pomieszczeniach elektroniki; 

instalacja układu klimatyzacji przedziału załogi; 

montaż bezwładnościowego systemu nawigacji 

lądowej wspomaganego odbiornikiem GPS; instalacja 

nowoczesnych, cyfrowych środków łączności 

i transmisji danych. 

Modernizacja do standardu Osa-P, poza zapewnieniem 

dostaw części zamiennych niezbędnych 

do bieżącej eksploatacji, zapewniła: zwiększenie 

detekcyjności wykrywania celów w kanałach radiolokacyjnych 

i optoelektronicznych (szczególnie 

niewielkich i o małej SPO); precyzyjną identyfikację 

„swój-obcy”; zwiększenie odporności na 

pasywne i aktywne zakłócenia radioelektroniczne; 

redukcję poziomu własnej emisji elektromagnetycznej 

(maskowanie radioelektroniczne), także 

poprzez szerszy zakres wykorzystania w pełni 

pasywnych metod wykrywania i śledzenia celów; 

poprawę dokładności zobrazowania na nowych 

cyfrowych wskaźnikach informacji radiolokacyjnej 

i wizyjnej; precyzyjne określenie położenia 

w terenie oraz zwiększenie niezawodności kluczowych 

elementów; uproszczenie obsługi poprzez 

wyeliminowanie regulacji i strojenia w zmodernizowanych 

blokach; możliwość współpracy ze zautomatyzowanymi 

systemami dowodzenia OPL 

szczebla taktycznego środowiska Łowcza/Rega. 


www.zbiam.pl


Wizja przeciwlotniczego pocisku kierowanego o zasięgu ok. 10 km (konfiguracja w locie), gotowość opracowania którego deklarują firmy polskiego przemysłu obronnego 

i placówki naukowo-badawcze. 

Między Piorunem a Narwią – propozycja 

nowego polskiego pocisku przeciwlotniczego 

Andrzej Kiński 

Kompetencje, którymi już dysponuje 

zespół konstruktorów przenośnych 

przeciwlotniczych zestawów rakietowych 

Grom i Piorun mogą z powiedzeniem 

zostać wykorzystane przy opracowaniu 

nowego przeciwlotniczego pocisku 

kierowanego krótkiego zasięgu. Nowy 

pocisk o zasięgu ok. 10 km mógłby już 

w perspektywie czterech–pięciu 

najbliższych lat osiągnąć status gotowości 

do uruchomienia seryjnej produkcji. 

Takie są konkluzje prezentacji 

przedstawionej podczas konferencji 

naukowej, która odbyła się przy okazji 

tegorocznych obchodów Święta Wojsk 

Obrony Przeciwlotniczej w koszalińskim 

Centrum Szkolenia Sił Powietrznych. 

Ilustracje w artykule: 

CRW Telesystem-Mesko, Andrzej Kiński. 

Projekt takiego pocisku, a nawet zestawu wykorzystującego 

go w charakterze efektora, 

zaprezentowali przedstawiciele spółek: Centrum 

Rozwojowo-Wdrożeniowe Telesystem-Mesko 

Sp. z o. o., MESKO S.A., a także Wojskowej Akademii 

Technicznej. Ich założeniem było wykorzystanie, 

zdobytych na przestrzeni ostatniego ćwierćwiecza 

doświadczeń, które zaowocowały opracowaniem 

zestawów Grom i Piorun oraz wdrożeniem unikatowych 

technologii wytwarzania ich krytycznych zespołów 

i elementów, przede wszystkich związanych 

z układami naprowadzania i sterowania, ale 

także źródłami zasilania, czy układami napędowymi 

(szerzej w WiT 1/2015 i 9/2016). 

Te kompetencje pozwalają, bez poważniejszych 

inwestycji, przejść od przenośnych przeciwlotniczych 

zestawów rakietowych o zasięgu zwalczania 

celów do 6 km i wysokości ich lotu do 3500–4000 m, 

do takich, których charakterystyki umożliwiłyby zaliczyć 

je do osiągających „górną granicę” strefy rażenia 

rakiet bardzo krótkiego zasięgu (bliskiego), 

dysponujących zdolnością zwalczania celów na 

dystansie do 10 km i lecących na wysokości do 

5000 m. Właśnie takie pociski wykorzystują liczne 

samobieżne i przewoźne zestawy kategorii lekkiej 

np. brytyjski Starstreak czy rosyjska Sosna. Są one 

optymalne do zwalczania lotnictwa bezpośredniego 

wsparcia – samolotów szturmowych i śmigłowców 

bojowych (uzbrojonych), pozwalając porazić 

nosiciel przed rubieżą skutecznego odpalenia 

przez niego precyzyjnego uzbrojenia kierowanego 

(przede wszystkim przeciwpancernych pocisków 

kierowanych), a także taktycznych systemów bezzałogowych. 

Tego typu zestawy mogą działać 

w ugrupowaniu wojsk, w przeciwieństwie do zestawów 

przenośnych, które zasięg predestynuje 

do działań z zasadzki lub z pozycji wysuniętych 

przed siły własne. 

Pocisk taki wykorzystywałby „inteligencję” zestawu 

Piorun, a więc jego głowicę samonaprowadzania. 

W fazie opracowywania nowej konstrukcji 

możliwe byłoby jej doskonalenie w kierunku poprawy 

charakterystyk detekcji i odporności na zakłócenia, 

także przez dodanie trzeciego pasma 

spektralnego – ultrafioletowego. Z Pioruna przejęty 

zostałby także laserowy zapalnik zbliżeniowy. 

Ze względu na zasięg pocisku, układ naprowadzania 

pocisku byłby kombinowany. Podczerwoną 

głowicę samonaprowadzania uzupełniałby laserowy 

układ naprowadzania. Optoelektroniczny blok 

urządzeń obserwacyjno-celowniczych dysponowałby 

automatycznym układem telewizyjnego 

śledzenia rakiety i celu, który zapewniałby kierowanie 

lotem pocisku w wiązce lasera bez udziału operatora, 

co zdecydowanie podwyższałoby efektywność 

strzelania w warunkach bojowych. Dzięki 

kombinowanemu układowi naprowadzania pocisk 

mógłby być odpalany w dwóch trybach: z przechwyceniem 

celu przez GSN przed startem (LOBL) 

i po starcie (LOAL). Poziom promieniowania laserowego 

kanału naprowadzania byłby na tyle niewielki, 

że fakt generowania wiązki przez zestaw byłby 

możliwy tylko z bardzo niewielkiej odległości. Z kolei 

kombinacja obu metod naprowadzania zapewniałaby 

wysoką odporność na zakłócenia celowe. 

Głowica bojowa mogłaby z powodzeniem zostać 

opracowana w kraju, na bazie analogicznych 

do rakiet Grom i Piorun, czy pocisku przeciwpancernego 

Spike-LR. Jeśli chodzi o blok sterowania (blok 

żyroskopów oraz napędów sterów) i zespół napędowy, 

propozycja zakłada opracowanie ich we 

współpracy z partnerem zagranicznym. Krajowe 

kompetencje pozwalają na uruchomienie na jej 

bazie produkcji większości zespołów, łącznie z silnikami 

(startowym, marszowym i rozpędowym). Jako 

materiał pędny silników można użyć gotowe (lub 

zmodyfikowane) paliwo opracowane dla pocisku 

Grom i produkowane przez Centrum Paliw Rakietowych 

zakładów Mesko. Importu wymagałaby jednak 

część zespołów bloku sterowania, przede 

wszystkim blok żyroskopów. Te można jednak kupić 

na Ukrainie lub zamówić ich wykonanie, na 

podstawie powierzonej dokumentacji, niezależnej 

firmie specjalizującej się w tego typu produkcji 

(np. hiszpański SENER). 

Wizja zestawu przeciwlotniczego Poprad uzbrojonego 

w nowe pociski zamiast rakiet Grom. 


www.zbiam.pl


Pokaz poligonowy w Ałabino – strzela czołg T-90. Fot. Miroslav Gyűrösi. 

Moskiewskie forum ARMIJA 2016 cz. I 

Tomasz Szulc 

Międzynarodowe Forum Wojskowo- 

Techniczne Armija 2016, bo tak brzmi 

oficjalna nazwa przedsięwzięcia, które 

odbyło się w Moskwie w dniach 

6–11 września br., jest doskonałym 

przykładem działania podjętego 

na polecenie najwyższych władz, 

ale też i dowodem na to, że nawet takie 

wsparcie nie prowadzi automatycznie 

do rozwiązania wszelkich problemów. 

Fotografie w artykule, jeśli nie zaznaczono inaczej, 

Tomasz Szulc. 

Żeby lepiej zrozumieć specyfikę wystaw cyklu 

Armija, należy spojrzeć na to przedsięwzięcie 

z nieco szerszej perspektywy. Imprezy służące 

promocji własnego przemysłu obronnego są organizowane 

w Federacji Rosyjskiej od ponad 20 lat. 

O ile jednak salon MAKS (Mieżdunarodnyj awiacionno-kosmiczeskij 

salon), o profilu lotniczo-rakietowo- 

-kosmicznym, organizowany w latach nieparzystych, 

od razu zyskał uznanie i jest od samego 

początku organizowany w tym samym miejscu – na 

lotnisku w Żukowskim, to imprezy prezentujące 

uzbrojenie i sprzęt dla wojsk lądowych miały mniej 

szczęścia. Zaczęto je organizować nieco później 

i niemal za każdym razem w innym miejscu. Odbywały 

się one, jako wyraz ambicji lokalnych producentów 

i władz, w Niżnym Nowgorodzie, Niżnym 

Tagile, Omsku… W 2004 r. w Moskwie po raz pierwszy 

zorganizowano – w zamyśle komplementarną 

do MAKS-a – wystawę MWSW (Mieżdunarodnyj sałom 

woorużenija i wojennoj techniki), ale każdą imprezę 

przygotowywała inna firma i od początku 

uczyła się na własnych błędach. 

Początki Armii 

Dopiero w 2010 r. zdecydowano o organizacji rosyjskiego 

odpowiednika kieleckiego Międzynarodowego 

Salonu Przemysłu Obronnego w Żukowskim, 

korzystając z tamtejszej bazy wystawienniczej, 

stworzonej na potrzeby salonów MAKS. W tej lokalizacji 

nie było jednak mowy o żadnych pokazowych 

strzelaniach, nawet z broni małokalibrowej, 

podczas gdy w Omsku i Tagile strzelały czołgi, wyrzutnie 

rakietowe… Ostatecznie w 2014 r. prezydent 

Władimir Putin wydał polecenie zorganizowania 

centrum edukacji patriotycznej, w którym miały 

być także organizowane imprezy o charakterze 

wystawienniczo-promocyjnym. Budowę obiektu, 

nazwanego Park „Patriot”, rozpoczęto w tym samym 

roku na skraju wielkiego podmoskiewskiego 

poligonu, należącego do sławnych dywizji: Kantemirowskiej 

i Tamańskiej, a także, niemniej słynnych, 

Instytutu Naukowo-Badawczego Broni Pancernej 

(obecnie 38. NII MO RF) i bazy lotniczej w Kubince. 

Obiekt przylega do tzw. szosy mińskiej, prowadzącej 

z Moskwy na zachód, w niewielkiej odległości 

od której przebiega także magistrala kolejowa, po 

której kursują również pociągi podmiejskie zapewniające 

łatwy dojazd ze stolicy Rosji. 

Pierwsze Międzynarodowe Forum Przemysłu 

Obronnego zorganizowano w nowym miejscu 

w dniach 16–19 czerwca 2015 r., ale był to z kilku powodów 

„falstart”. Po pierwsze, budowa obiektu nie 

została jeszcze ukończona. Po drugie, za kilka tygodni 

w Moskwie miał się rozpocząć salon MAKS, a po 

trzecie – po kolejnych kilku tygodniach, na początku 

września, miała się odbyć – po raz dziesiąty – lądowa 

impreza Russian Expo Arms w Niżnym Tagile. 

Jest oczywiste, że odbywające się w niewielkim 

odstępie czasowym imprezy odbierają sobie wzajemnie 

tak wystawców, jak i widzów. 

Tegoroczne forum 

W tym roku wszelkie okoliczności związane z organizacją 

Armii były znacznie bardziej sprzyjające. 

Obiekty wystawiennicze w znacznej części były już 

gotowe, w 2016 r. w Rosji nie zaplanowano innych 

znaczących imprezy targowych o profilu militarnym, 

a ubiegłoroczne doświadczenia pomogły 

usprawnić organizację. Armija 2016 stała się dzięki 

temu największą imprezą o takim profilu na świecie, 


www.zbiam.pl

Konflikty 

Turecki czołg M60A3 i transporter gąsienicowy rodziny FNSS ACV-15 podczas operacji Tarcza Eufratu. 

Marcin Gawęda 

Operacja Tarcza Eufratu (ang. Operation 

Euphrates Shield, tur. Fırat Kalkanı 

Operasyonu) – turecka interwencja 

w północnej Syrii, rozpoczęła się 

24 sierpnia 2016 r. Jakkolwiek trudno 

jest wskazać, jaki będzie dalszy rozwój 

sytuacji, oznacza ona zapewne 

długotrwałe zaangażowanie tureckich 

sił zbrojnych i służb bezpieczeństwa 

w konflikt z tzw. Państwem Islamskim, 

i to na terenie Syrii. Wiąże się to 

oczywiście ze stratami w sile żywej 

i sprzęcie bojowym. 

Fotografie w artykule: 

MO Turcji EuphratesShield via Twitter, Internet. 

Turecka interwencja w Syrii rozpoczęła się 

24 sierpnia 2016 r. W odróżnieniu od wcześniejszych 

ostrzałów artyleryjskich i ataków 

lotniczych, operacja Tarcza Eufratu zakładała wkroczenie 

żołnierzy tureckich na teren północnej Syrii 

z zamiarem jego zajęcia. Ankara deklaruje, iż głównym 

przeciwnikiem jest tzw. Państwo Islamskie 

(Daesh, ISIS/ISIL), natomiast wnikliwi obserwatorzy 

wskazują, że co najmniej równie istotnym wrogiem, 

jeśli nie ważniejszym, pozostają syryjscy Kurdowie 

i ich ramię zbrojne – Powszechne Jednostki Ochrony 

(YPG), stanowiące trzon większej koalicji – Syryjskich 

Sił Demokratycznych (SDF). 

Operacja „Tarcza Eufratu” 

Cele 

W planach Ankary jest odbudowa wpływów w północnej 

Syrii, wdrożenie w życie koncepcji strefy bezpieczeństwa 

na zachód od Eufratu (od Azaz, przez 

Ar-Ra’i, do Dżarabulus), a w konsekwencji neutralizacja 

parapaństwa Kurdów syryjskich w tym regionie 

(strefa buforowa, obecnie pod kontrolą turecką, rozdziela 

kanton Afrin na zachodzie od kurdyjskich kantonów 

na wschodzie). Operacja Tarcza Eufratu jest 

wspierana przez Stany Zjednoczone (politycznie, ale 

także wywiadowczo i militarnie) oraz realizowana 

jest we współpracy z Rosją, a nie przeciwko niej. 

Emerytowany wiceadmirał Marynarki Wojennej 

Turcji, Soner Polat, widzi cele operacji (taktyczny, 

operacyjny i strategiczny) następująco: Celem taktycznym 

jest „wyczyszczenie” terenu z terrorystów Państwa 

Islamskiego i YPG. Celem operacyjnym jest ustanowienie 

pasa bezpieczeństwa od turecko-syryjskiej 

granicy w głąb Syrii o szerokości 10–15 km dla zatrzymania 

aktywności terrorystów na terytorium Turcji. Celem 

strategicznym jest osiągnięcie całkowitej kontroli 

nad regionami takimi jak Kobani (Kobane), o długości 

100 km i szerokości 45 km od tureckiej granicy. 

Siły 

Grupa zadaniowa sformowana na potrzeby operacji 

Tarcza Eufratu składa się z komponentu należącego 

do Sił Zbrojnych Turcji (tur. Türk Silahlı Kuvvetleri 

– TSK) i protureckich milicji – koalicji oddziałów 

turkmeńskich oraz elementów Wolnej Armii Syryjskiej 

(FSA). Tzw. brygady turkmeńskie, jako istotny 

element opozycji antyasadowskiej na północy 

kraju, są wspierane przez Turcję od dawna. Ankara 

dostarcza broń, wyposażenie, zapewnia szkolenie 

i wsparcie logistyczne. Jedną z najbardziej znanych 

brygad turkmeńskich jest, utworzona w 2013 r., 

Dywizja/Brygada Sułtana Murada (ang. Sultan Murad 

Division/Brigade, arab. Liwa Sultan Murad, turk. 

Sultan Murat Tümeni), której liczebność w 2016 r. 

szacuje się na ok. 1300 bojowników. Sultan Murad 

Division może być przykładem dobrze wyposażonego 

rebelianckiego związku taktycznego, zdjęcia 

pokazują bojowników z karabinkami M16A2, 40 mm 

granatnikiem rewolwerowym RBG-6, karabinem 

Mk 14 EBR (dowódca polowy), radiostacjami i kamizelkami, 

a półciężarowe Toyoty (tzw. ang. technical) 

uzbrojone są także w 7,62 mm ukm M240B. 

Siły protureckich milicji, przerzucone na potrzeby 

operacji także spod Aleppo, szacowane są łącznie 

nawet na 5000 bojowników, z czego w pierwszej 

fazie, do Dżarabulus wkroczyło ok. 1,5–2 tys. protureckich 

rebeliantów. Aby uniknąć bratobójczych 

ataków do szybkiej identyfikacji wykorzystano kolorowe 

opaski naramienne – grupy Turkmenów noszą 

na ramieniu niebieskie chustki, a bojowników spod 

znaku FSA – czerwone. 

W pierwszym etapie operacji protureckie milicje – 

określane w przekazie tureckim jako FSA – wspierane 


www.zbiam.pl

Transport i logistyka 

Czteroosiowy MZKT-600203 podczas pokazu dynamicznego. Jak przystało na terenową ciężarówkę, deszcz i błoto nie są mu straszne. 

Wojskowa motoryzacja na Eurosatory 2016 cz. II 

Jarosław Brach 

W drugiej części artykułu omawiającego 

nowości rynku militarnej motoryzacji 

w zakresie pojazdów średniej i ciężkiej 

klasy tonażowej na tegorocznym 

paryskim salonie Eurosatory 

prezentujemy premiery firm: 

Daimler – Mercedes-Benz, 

RMMV MAN, Volat i BMC. 

Fotografie w artykule: Jarosław Brach, Andrzej Kiński. 

Daimler – Mercedes-Benz 

Mercedes przygotował pełny przekrój swojej oferty, 

skierowanej do sektora wojskowego i obejmującej 

gamę aut różnych klas i typów, nadających się w różnym 

stopniu do zmilitaryzowania. W Paryżu, w interesujących 

nas klasach tonażowych, wystawiono 

m.in.: Arocs 2643 LS 6×4 – 3-osiowy ciągnik siodłowy; 

Actros 4661 AS 8×8 – 4-osiowy ciężki ciągnik siodłowo-balastowy; 

Zetros 3643 AS 6×6 – 3-osiowy terenowy 

ciągnik siodłowy; Unimog U5000 ze składanym 

dachem i zabudową w formie platformy; Unimog 

U4023 z demontowalną zabudową medyczną „Paramedic” 

austriackiego przedsiębiorstwa Empl Fahrzeugwerk; 

Sprinter 319 CDI 4×4 do przewozów pasażerskich. 

Żadnych wybitnie ciekawych i będących światowymi 

premierami wariantów niemiecki koncern zatem 

nie pokazał. Szczególnie rozczarował brak głębszego 

zmilitaryzowania przedstawicieli serii Arocs. 

De facto, w porównaniu z ekspozycją sprzed dwóch 

lat, nastąpił nawet pewien regres. Na pytanie o przyczyny 

tej sytuacji wysoki rangą przedstawiciel firmy 

nie ukrywał, że ekspozycja w Paryżu jest odbiciem 

obecnie realizowanych kontraktów. Wobec braku 

spektakularnych sukcesów rynkowych, trudno oczekiwać, 

że przy dzisiejszej tendencji do cięcia kosztów 

firma zdobędzie się na przygotowanie jakiegoś ciekawego 

demo. Sześć lat temu taką rolę pełnił samochód 

z integralnie opancerzoną kabiną-kapsułą, jako 

pierwszą spełniającą czwarte poziomy zarówno dla 

ochrony balistycznej, jak i przeciwminowej. Z tym 

projektem Niemcy wiązali duże komercyjne nadzieje. 

Niestety, delegacje przychodziły, oceniały, doceniały 

i – po namyśle – ostatecznie rezygnowały z zakupu 

i to pomimo iż wyniki wielu testów okazywały się być 

niezwykle zachęcające. Dlatego Mercedes stał się 

bardzo ostrożny w budowaniu prototypów aut bez 

podpisania umowy z konkretnym odbiorcą. 

W tym roku z klasy tonażowej ciężkiej pochodziły 

zaledwie trzy samochody. Najbardziej interesującą 

był ciężki ciągnik siodłowo-balastowy Actros 4661 

AS 8×8. Co ciekawe, znajduje się on już u schyłku 

swojego rynkowego życia, gdyż pochodzi jeszcze 

z poprzedniej generacji wyrobów. Najnowszy ciężki 

ciągnik siodłowo-balastowy – Arocs SLT wciąż bowiem 

oficjalnie nie doczekał się zmilitaryzowanej 

odmiany. 

Actros 4661 AS 8×8 należy do pojazdów, których 

dotąd powstało ponad 500 000, eksploatowanych 

przez ponad 50 armii. Podstawowymi wyróżnikami 

tego auta w tej konfiguracji są: dopracowana konstrukcja, 

wysoka mobilność taktyczna, wysoka ładowność 

i zdolność przewozowa, pozwalająca na 

tworzenie nawet przeszło 200-tonowych zestawów, 

dobre warunki pracy załogi oraz połączenie wysokiej 

skali produkcji ze zindywidualizowaniem konfiguracji 

dzięki daleko posuniętej modułowości. Do tego dochodzi 

pełne, globalne wsparcie eksploatacyjne, 

w ramach pakietu ILS – Integrated Logistic Support. 

Źródło napędu samochodu pełni widlasty, 8-cylindrowy 

(V8), 16-litrowy silnik wysokoprężny z turbodoładowaniem 

i chłodzeniem powietrza doładowującego. 

Spełnia on normę czystości spalin Euro 3, 

a dzięki układom EGR+SCR może spełniać normę 

Euro 5, został przygotowany do zasilania paliwem 

o niskiej jakości oraz występuje w specjalnym nastawie 

dla ciężkich ciągników siodłowo-balastowych, 

o mocy maksymalnej aż 450 kW/612 KM (opcja 

480 kW/652 KM i 3000 Nm) przy 1080 obr./min. Pod 

kątem takiego wykorzystania dobrano też elementy 

przeniesienia napędu. Są to: specjalne sprzęgło Voith 

Turbo (TRK) do zagwarantowania precyzyjnego 

ruszania i manewrowania, 16-biegowa, wzmocniona, 


www.zbiam.pl

Ochrona CBRN 

Skażenia biologiczne – wyzwanie 

dla przemysłu obronnego 

Marcin Grocki 

Wprowadzenie w życie konwencji 

z 10 kwietnia 1972 r., dotyczącej m.in. 

całkowitego zakazu badań, produkcji 

i składowania broni biologicznej 

oraz toksyn, potencjalnie wykluczyło 

możliwość jej masowego użycia 

w konflikcie zbrojnym. Jednakże 

w dzisiejszych uwarunkowaniach 

sytuacja bezpieczeństwa, w rozumieniu 

zarówno regionalnym jak i globalnym, 

jako złożony proces cechuje się dużą 

dynamiką i ciągłymi przemianami, 

co wpływa na realny wzrost 

zagrożenia także w tej sferze. 

Fotografie w artykule: Pimco, Proengin, 

Andrzej Kiński. 

Jeden z systemów lidarowych, spośród kilku opracowanych przez Wojskową Akademię Techniczną, który został 

wykorzystany do monitoringu zagrożeń chemicznych i biologicznych podczas meczów piłkarskich mistrzostw 

Europy EURO 2012. 

W 

nobecnej sytuacji geopolitycznej mamy 

do czynienia z ewolucją konfliktów 

zbrojnych w kierunku działań asymetrycznych. 

Możliwość wybuchu konwencjonalnego 

konfliktu, w którym staną naprzeciw 

siebie dwie porównywalne siły, mimo 

wszystko wydaje się mało realnym scenariuszem. 

Coraz częstsze ataki terrorystyczne na 

ludność cywilną, a także realne zagrożenie 

terrorystyczne, wymuszają na siłach zbrojnych, 

także państw NATO, przystosowywanie 

się do zwalczania nowych zagrożeń, w nowych 

uwarunkowaniach. Doskonałym przykładem, 

jak poważne są to problemy, było dążenie 

do minimalizacji skutków ataków na 

wojskowe konwoje i pojedyncze pojazdy przy 

użyciu improwizowanych urządzeń wybuchowych 

(IED). Koszt wyprodukowania takiego 

ładunku wahał się od kilkunastu do kilkuset 

USD, natomiast poniesione, przede wszystkim 

przez USA, nakłady na opracowanie rozwiązań 

pozwalających chronić żołnierzy przed skutkami 

ich oddziaływania sięgały milionów, jeśli 

nie dziesiątków milionów USD. Coraz większym 

zagrożeniem staje się możliwość użycia w atakach 

terrorystycznych broni masowego rażenia, 

a przede wszystkim bioterroryzm. W związku 

z tym, zarówno NATO jak i UE, dostrzegają 

istotną potrzebę osiągnięcia zdolności szybkiego 

rozpoznania zagrożeń biologicznych. 

Produkcja broni chemicznej czy jądrowej 

wymaga zaawansowanego sprzętu i specjalistycznej 

wiedzy, co wiąże się z dużymi nakładami 

finansowymi, przy czym ich ewentualne 

użycie jest łatwe do wykrycia i monitorowania. 

Problem pojawia się w przypadku broni biologicznej, 

która przy bardzo niskich kosztach, 

w stosunkowo prosty sposób może być produkowana 

niemal w warunkach domowych. Dla 

porównania Organizacja Narodów Zjednoczonych, 

w jednym ze swych raportów, ocenia 

koszty produkcji poszczególnych rodzajów 

broni masowego rażenia potrzebnych do skażenia 

1 km2 powierzchni na: 

n Dla broni konwencjonalnej 2000 USD, 

n Dla broni jądrowej 

800 USD, 

n Dla broni chemicznej 

600 USD, 

n Dla broni biologicznej 

1 USD. 

W dzisiejszych realiach użycie broni chemicznej 

lub atomowej ograniczyć się może jedynie do niewielkiego 

obszaru, a skutki takiego ataku są widoczne 

od razu. Pod tym względem broń biologiczna 

jest w swym działaniu znacznie bardziej 

specyficzna. Ze względu na trudne do wykrycia 

środki przenoszenia, moment zainicjowania jej 

użycia jest trudny do wykrycia. Następstwem niewykrytego 

od razu ataku z wykorzystaniem takiego 

środka rażenia może być zagrożenie mające 

zasięg globalny, ze względu na czas inkubacji 

drobnoustrojów w organizmach zakażonych ludzi 

i zwierząt. Należy podkreślić, że czas rozpoznania 

i identyfikacji patogenu w przypadku ataku jest 

czynnikiem mającym bardzo istotny wpływ na 

podjęcie działań zapobiegających oraz na wdrożenie 

leczenia, pozwalającego znacznie ograniczyć 

liczbę ofiar. Z tego względu wiele państw 


www.zbiam.pl

Wiropłaty wojskowe 

W-3PL Głuszec na MSPO 2016 z podwieszoną na prawym zewnętrznym wysięgniku wyrzutnią pocisków kierowanych Rafael Spike. 


Na tegorocznym Międzynarodowym 

Salonie Przemysłu Obronnego w 

Kielcach spółki Leonardo Helicopters 

i PZL-Świdnik S.A. zaprezentowały 

nowość, czyli śmigłowiec W-3PL 

Głuszec uzbrojony w kierowane 

pociski rakietowe rodziny Spike. Jest 

to propozycja skierowana głównie do 

Sił Zbrojnych RP, które obecnie nie 

dysponują śmigłowcami przenoszącymi 

przeciwpancerne pociski kierowane. 

Ilustracje w artykule: Andrzej Kiński, 

Adam M. Maciejewski, Miłosz Rusiecki, 

Rafael, PZL-Świdnik S.A., MO Włoch. 

Przeciwpancerny Głuszec 

Pomysł uzbrojenia śmigłowca Sokół w przeciwpancerne 

pociski kierowane (ppk) nie że w jego trakcie powstał śmigłowiec W-3 wyposaminać 

historii SPR Huzar, warto jednak wspomnieć, 

jest nowy. Już w 1990 r. zbudowano prototypową 

żony w głowicę obserwacyjno-celowniczą Sagem 

wersję Sokoła, oznaczoną W-3U Salamandra, 

którą wyposażono w sowiecki system przeciwpancerny 

9K113 Szturm-W z czterema pociskami 

kierowanymi 9M114 Kokon i dziennym układem 

naprowadzania pocisków Raduga-Sz, znany w Polsce 

ze śmigłowców Mi-24W. Koncepcja Salamandry 

swoimi korzeniami tkwiła w czasach Układu 

Warszawskiego. Jednak szybko konstruktorzy ówczesnego 

WSK PZL Świdnik przeorientowali swoje 

projekty pod kątem systemów proweniencji zachodniej. 

W latach 1992–1993 przygotowano i testowano 

wersję W-3K Huzar (K jak Kentron), powstałą 

we współpracy ze spółkami z Republiki 

Południowej Afryki, które dostarczyły dziennonocną 

głowicę optoelektroniczną HSOS (Denel) 

i ppk ZT-3/ZT-35 (Kentron). Zorganizowano nawet 

próbne strzelania ppk z W-3K w RPA. Koncepcja 

Huzara przekształciła się w Strategiczny Program 

Viviane i ppk HOT-3, oferowane przez Euromissile 

(dziś MBDA). W marcu 1999 r. na poligonie w Nowej 

Dębie tak wyposażony Huzar pomyślnie odpalał 

ppk HOT-3 w dzień i w nocy. Innym ważnym 

epizodem w historii SPR Huzar było wybranie 

w 1997 r. przez kierownictwo Ministerstwa Gospodarki 

izraelskiego ppk Rafael NT-D jako uzbrojenia 

Huzara. Po wyborach parlamentarnych nowy rząd 

unieważnił umowę zawartą przez poprzedników. 

NT-D nigdy nie odpalono z W-3, ale ten naprowadzany 

światłowodowo pocisk należał do rodziny 

ppk, będącej prefiguracją pocisków z serii Spike. 

Dawny NT-G Gill ewoluował w wersję Spike-MR, 

NT-S Spike w Spike-LR, a NT-D Dandy w Spike-ER, 

cały czas oferowane przez izraelską spółkę Rafael. 

Choć w wyniku SPR Huzar Wojsko Polskie 

nie otrzymało śmigłowca uzbrojonego w pociski 

kierowane, to zebrane doświadczenia 

Rządowy Huzar. Rozpoczęty w 1994 r., ciągnął się wykorzystano przy konstruowaniu wersji 

aż do 1999 r., ale nie zakończył żadnymi wymiernymi 

rezultatami. W ramach SPR Huzar miał powstać 

śmigłowiec wsparcia bojowego W-3WB na bazie 

Sokoła, uzbrojony w ppk i zdalnie sterowane działko 

oraz wyposażony w nowoczesny optoelektroniczny 

system celowniczy. Nie będziemy przypo- 

W-3PL Głuszec. Od niedoszłego Huzara różni ją 

brak systemu kierowanego uzbrojenia rakietowego 

i zdalnie sterowane stanowisko z 12,7 mm 

wkm zamiast działka 20 mm. Głuszec ma natomiast 

nowoczesną głowicę optoelektroniczną 

Rafael Toplite III. 


www.zbiam.pl

Wiropłaty wojskowe 

Architektura systemu Spike-ER na W-3PL. Na błękitno oznaczono aktualnie zamontowane systemy, czyli: głowicę 

optoelektroniczną Toplite III i zintegrowany system awioniczny (ZSA-3) z ITWL. Nowe składniki to: komputer pokładowy, 

sterujący pociskami (Advanced WP); nowe wyświetlacze dotykowe (CMFD) i nowe podwójne kontrolery (DHG) oraz 

niezbędne okablowanie i wyrzutnie z ppk Spike-ER. Analogiczne zmiany miałyby miejsce w przypadku Spike NLOS, 

tylko pociski byłyby cztery (2×2). 

w Polsce wykorzystującym tę unikatową technologię. 

Kolejną inwestycją byłby zakup maszyny 

do automatycznego nawijania dźwigara łopaty, 

co także zwiększa precyzję produkcji. 

Zamontowanie nowych łopat pociągnęłoby za 

sobą wymianę korpusu przegubu osiowego. Nowe 

łopaty mają tę samą średnicę, co obecne, więc obracałyby 

się z tą samą prędkością. Mają również 

większą żywotność. Nie ogranicza ich eksploatacja 

kalendarzowa – nie starzeją się z punktu widzenia 

30-letniego cyklu życia śmigłowca. Obniżają też 

koszty obsługi Sokoła o 10,6% przy 6000 godzin 

lotu. Nowe łopaty przeszły próby naziemne 

i w październiku rozpoczynają próby w locie. 

Zbliżoną poprawę charakterystyk śmigłowca 

w locie może zapewnić zastosowanie zmodyfikowanych 

silników PZL-10W, prace nad którymi prowadzone 

są w zakładach Pratt & Whitney Rzeszów 

(patrz WiT 9/2016). 

Oprócz systemów związanych z przenoszeniem, 

odpalaniem i kierowaniem ppk, Rafael zaproponował 

uzupełnienie wyposażenie śmigłowca o własny 

system taktycznej wymiany danych – odpowiednik 

Link 16 – nazwany GDL (Global Data Link, GLink). Nie 

jest on konieczny do skutecznego użycia pocisków 

Spike. Natomiast jego zaletą jest tworzenie systemu 

sieciocentrycznego zarządzania walką, w którym 

operowałyby także śmigłowce, co bez wątpienia 

rozszerza taktyczne możliwości zespołu bojowego. 

GDL zapewnia transmisję kodowanych danych 

w oparciu o naziemne stacje przekaźnikowe i/lub 

łączność satelitarną. GDL tworzy wielopasmową 

bezpieczną sieć łączności z automatycznym wieloskokowym 

routingiem, z jednoczesnym sterowaniem 

głosem i danymi. Umożliwia też: śledzenie 

własnych oddziałów i nieprzyjacielskich (na ziemi 

i w powietrzu), transmisję obrazu, szkolenie wirtualne, 

zwiększa bezpieczeństwo antykolizyjne w powietrzu. 

Na śmigłowcu, prócz samej radiostacji 

(masa 10,5 kg), montowane byłyby cztery anteny. 

GDL jednocześnie pracuje w paśmie: L (zasięg 60 Mm 

przy transmisji danych z prędkością 625 Kb/s), 

UHF (100 Mm przy transmisji dźwięku i danych 

z prędkością 500 kb/s) oraz opcjonalnie dwuzakresowym 

VHF. Przy transmisji obrazu ze standardową 

rozdzielczością i prędkością 600 Kb/s zasięg systemu 

wynosi 60 Mm, a przy prędkości 1,2 Mb/s, koniecznej 

dla wyższej rozdzielczości obrazu, 20 Mm. 

Co dalej? 

Zapewne tak zmodyfikowanemu Głuszcowi warto 

byłoby zmienić oznaczenie, co byłoby korzystne 

także z przyczyn marketingowych. Tym bardziej, że 

tak dozbrojony śmigłowiec, z nowymi łopatami 

wirnika nośnego i przez to lepszymi osiągami, byłby 

także atrakcyjnym wyrobem eksportowym. Jak 

będzie, zobaczymy – z drugiej strony nowe oznaczenie 

śmigłowca wymagałoby wymiany instrukcji 

użytkownika, czego Wojsko Polskie pewnie wolałoby 

uniknąć. 

Natomiast pierwsze pytanie, jakie z pewnością 

padnie w kontekście zaoferowanej modernizacji, 

będzie dotyczyć opłacalności. Wedle szacunków 

PZL-Świdnik S.A., za stosunkowo nieduże środki 

można by przebudować 27 Sokołów, które pozostały 

do modernizacji oraz wyposażyć wojsko 

w śmigłowce z nowoczesną awioniką i uzbrojone 

w precyzyjne pociski rakietowe. Śmigłowce, 

co istotne, znane wojsku, z zapleczem eksploatacyjnym 

w Polsce i opanowane technologicznie 

przez krajowy przemysł. W miarę szybko – wdrożenie 

programu wg PZL-Świdnik S.A. zajmie 

18 miesięcy – i tanio można odtworzyć utracone 

przez Siły Zbrojne RP zdolności zwalczania za 

pomocą śmigłowców broni pancernej nieprzyjaciela. 

Mimo że jednocześnie prowadzony jest 

program Kruk, który może być argumentem 

przeciw dozbrojonemu Głuszcowi, to trzeba pamiętać 

o paru sprawach. Oferowane w Kruku 

śmigłowce będą nieporównywalnie droższe. 

Zdolność ich obsługi i serwisowania w Polsce będzie 

bardzo długo lub całkowicie ograniczona 

(np. jeśli chodzi o kluczowe systemy awioniczne 

i uzbrojenia). O kosztach Kruka (a zatem i liczbie 

maszyn) można tylko spekulować – będą zapewne 

porównywalne z zakupem F-16. Natomiast 

czas osiągnięcia przez Kruki pełnej gotowości 

bojowej to kolejna zagadka. Polskim F-16 zajęło 

to dekadę, w przypadku Kruka może być gorzej. 

W trakcie SPR Huzar nie brakowało silnego lobbingu 

na rzecz skreślenia programu i zakupu 

w jego miejsce właśnie wyspecjalizowanych śmigłowców 

bojowych. Od tamtego czasu minęło 

16 lat, a rezultaty znamy. n 

Pociski Spike-ER wraz z głowicą Toplite III otrzymują także modernizowane śmigłowce AH-129D włoskich wojsk lądowych. 


www.zbiam.pl

Samoloty bojowe 

Sierpniowe próby wykazały właściwe działanie przekonstruowanego haka do lądowania F-35C. Maszyna na tyle przewidywalnie zachowuje się podczas manewru lądowania, 

że możliwe będzie ograniczenie liczby lotów ćwiczebnych wymaganych do certyfikacji kwalifikacji pilotów. 

Lightning II na świecie 

Łukasz Pacholski 

Osiągnięcie wstępnej gotowości 

operacyjnej przez pierwszy dywizjon 

USAF przezbrojony w samoloty 

Lockheed Martin F-35A Lightning II 

wywołało wzmożone zainteresowanie 

programem F-35 mediów. Trudno się 

temu dziwić, skoro przedsięwzięcie 

osiągnęło taki etap, że ważne dla niego 

wydarzenia odnotowywane są 

– w sposób zamierzony i niezamierzony 

– niemal co kilka dni. 

Fotografie w artykule: Lockheed Martin, USAF. 

Koniec sierpnia przyniósł przede wszystkim 

koniec trzeciej fazy prób morskich wersji pokładowej 

F-35C, które odbywały się na pokładzie 

lotniskowca USS George Washington (CVN-73). 

Co ciekawe, obok zespołu badawczego z dywizjonu 

doświadczalnego VX-23, na pokładzie lotniskowca 

znalazł się także personel liniowego dywizjonu 

VFA-101 – dla jego lotników była to okazja do 

zaliczenia lotów kwalifikacyjnych. Całość została 

zakończona przed czasem, ponieważ okręt udostępniony 

został do 4 września, jednak wszystkie 

zaplanowane zadania przeprowadzono znacznie 

wcześniej, bo już do 25 sierpnia. Łącznie na pokładzie 

znalazło się siedem samolotów (dwa z VX-23 

i pięć z VFA-101). Lotnicy zespołu doświadczalnego 

wykonali zadania o łącznym czasie niemal 40 godzin, 

w tym 121 startów z wykorzystaniem katapulty, 

tyle samo lądowań, 70 podejść z dotknięciem 

pokładu (touch & go) i jedno nieudane podejście 

do lądowania. Piloci operacyjni wykonali kolejnych 

154 startów i taką samą liczbę udanych lądowań 

– bez żadnego nieudanego – ponad 80% podejść 

zakończyło się pochwyceniem „idealnej” trzeciej 

liny hamującej. Przyczyną tak dobrych wyników 

było działanie nowego systemu wspomagania lądowania 

Delta Flight Path. Według norm Departamentu 

Obrony (obowiązują te same co dla Hornetów 

i Super Hornetów), pilot certyfikowany do operacji 

na lotniskowcu w ramach szkolenia musi wykonać 

10 udanych lądowań i dwa podejścia touch & go. 

Wnioski płynące z zastosowania systemu DFP 

mogą doprowadzić jednak do ograniczenia powyższego 

cyklu szkoleniowego do sześciu lądowań. 

To zaś może zauważalnie zmniejszyć koszty 

eksploatacji i wydłużyć żywotność struktury, narażonej 

na największe obciążenia właśnie w czasie 

dwóch krytycznych elementów operacji na pokładzie 

lotniskowców – startu i lądowania. 

12 września Departament Obrony poinformował 

o przeprowadzeniu próby z użyciem samolotu F-35B, 

systemu walki Aegis (wykorzystywanego przez okręty 

eskortowe i w bazach przeciwrakietowych w Europie) 

oraz pocisków Standard SM-6. Samolot został 

wykorzystany jako sensor zbierający informacje, który 

po wykryciu celu przekazał niezbędne dane za pośrednictwem 

łącza wymiany informacji MADL do 

systemu Aegis (zlokalizowanego w naziemnym stanowisku 

badawczo-rozwojowym USS Desert Ship na 

poligonie White Sands w Nowym Meksyku). Odpalony 

pocisk SM-6 trafił cel, dzięki danym o jego położeniu 

uzyskanym przez F-35B. Co ważne, tego typu 

możliwości osiągnięto przy użyciu samolotu w standardowej 

konfiguracji (pochodzącego z doświadczalnego 

dywizjonu VMX-1 USMC, stacjonującego 

w bazie Edwards w Kalifornii). „Wpięcie” F-35 w sieciocentryczny 

system kierowania walką może pozwolić 

Amerykanom na dalsze usprawnienie systemów antyrakietowych 

i przeciwlotniczych, a tym samym 

przekształcić F-35 w wysunięty posterunek wykrywania 

celów znajdujących się poza linią horyzontu pracy 

naziemnych stacji radiolokacyjnych. 

US Marine Corps, pionierski we wdrażaniu operacyjnym 

F-35, planuje intensywny rok dla swoich 

F-35B. Dowódca Korpusu gen. Joseph F. Dunford zapowiedział 

30 sierpnia, że w przyszłym roku maszyny 

czeka nie jedna, a trzy tury ekspedycyjne. W styczniu 

10 F-35B, należących do VMFA-121, zostanie 

przebazowanych w ramach rotacyjnej wymiany do 

bazy Iwakuni w Japonii. W pierwszym kwartale roku 

sześć innych F-35B ma trafić na pokład okrętu desantowego 

USS Wasp (LHD-1), a w drugiej połowie roku 

następne maszyny trafią na pokład bliźniaczego 

USS Essex (LHD-2). Oba okręty mają operować w rejonie 

Bliskiego Wschodu, co oznacza potencjalną 

szansę na bojowy debiut nowej konstrukcji w warunkach 

konfliktu asymetrycznego – w sierpniu br. 

AV-8B Harrier II, bazujące na Waspie, wykonywały 

już uderzenia na cele fundamentalistów zlokalizowane 

w Libii. Obecnie pierwszy dywizjon przygotowuje 

się do osiągnięcia pełnej gotowości operacyjnej. 

Samoloty, które miał w zeszłym roku, oddano 

innym jednostkom USMC bądź trafiły do producenta 

celem modernizacji, a sam VMFA-121 dysponował 

na początku września 10 fabrycznie nowymi F-35B, 

dostarczonymi wprost z Fort Worth i wyposażonymi 

w oprogramowanie standardu Block 3i. Krok ten jest 


www.zbiam.pl

Szkolenie lotnicze 

Program T-X – karty na stole 

Ostatnim uczestnikiem T-X, który odsłonił swoje karty – 13 września, jest konsorcjum Boeinga i Saaba, które przygotowuje w ramach programu następcy Talona zupełnie nową konstrukcję. 


13 września w zakładach koncernu 

Boeing w Saint Louis odbyła się 

uroczystość prezentacji dwóch 

demonstratorów technologii 

odrzutowego samolotu szkolenia 

zaawansowanego, opracowanego we 

współpracy ze szwedzkim Saabem. 

Nowo skonstruowana maszyna 

ma zdobyć największy w świecie 

zachodnim kontrakt na samolot 

tej klasy. Chodzi o program T-X, 

prowadzony przez US Air Force. 

Fotografie, jeśli nie zaznaczono inaczej: 

USAF, Lockheed Martin, Raytheon, 

Leonardo, Boeing, Miroslav Gyűrösi. 

Oficjalnie walka o T-X rozpoczęła się 20 marca 

2015 r., kiedy dowództwo US Air Force 

opublikowało wstępne wymagania dotyczące 

następcy eksploatowanych obecnie samolotów 

szkolno-treningowych Northrop T-38 Talon. 

Dziś już maszyny tego typu nie spełniają wielu wymagań 

związanych ze szkoleniem nowych pilotów 

wielozadaniowych samolotów bojowych (blisko 

30% wymaganego nalotu podczas szkolenia musi 

obyć się na maszynie bojowej), a do tego ich średnia 

wieku przekroczyła już 40 lat. To zaś powoduje 

trudności z osiągnięciem minimalnego poziomu 

dostępności, wynoszącego 75% (od 2011 r.). Obecnie 

zapotrzebowanie na T-X określono na 350 egzemplarzy, 

które mają zastąpić 430 T-38C. Wstępną 

gotowość operacyjną pierwszy dywizjon, wyposażony 

w nowy typ samolotu, ma osiągnąć w 2024 r., 

a pełną w 2034. Ten największy program modernizacji 

sprzętowej parku maszyn szkolenia zaawansowanego 

przyciągnął uwagę niemal wszystkich 

czołowych producentów sprzętu tej klasy w świecie 

zachodnim. Rozstrzygnięcie planowane jest na 

2018 r., a towarzyszący kontrakt ma osiągnąć wartość 

ok. 10 mld USD. Ze względów technicznych 

poza „finałową pulą” znalazł się koncern BAE Systems, 

proponujący Hawka nowej generacji. Uznano, 

że zbyt „odstaje” on od konstrukcji opracowanych 

na przełomie wieków i z punktu widzenia koncepcji 

i wielu rozwiązań pozostaje on w latach 70. XX w. 

Ostatecznie walka o T-X rozegra się pomiędzy 

czterema oferentami: trzema konsorcjami i jednym 

podmiotem występującym samodzielne. 

Tym ostatnim jest koncern Northrop Grumman, 

proponujący nowy, jednosilnikowy samolot, którego 

premiera miała miejsce 19 sierpnia br. Początkowo 

amerykański potentat miał być członkiem 

konsorcjum, którego fundamentem był 

właśnie koncern BAE Systems z Hawkiem. Ale 

analiza możliwości tej konstrukcji, w zestawieniu 

ze wstępnymi wymaganiami Pentagonu, przekreśliła 

możliwość współpracy (pomimo faktu 

wykorzystywania wcześniejszej generacji Hawka 

do szkolenia pilotów lotnictwa morskiego, pod 

oznaczeniem T-45 Goshawk). Trzej kolejni liderzy 

amerykańskiego przemysłu zbrojeniowego połączyli 

swoje siły z partnerami zagranicznymi: 

Lockheed Martin utworzył konsorcjum z Korea 

Aerospace Industries (T-50 Golden Eagle w wersji 

dostosowanej do wymagań USAF), Raytheon zawarł 

umowę o współpracy z Alenią Aermacchi, 

obecnie Leonardo (T-100, czyli zamerykanizowana 

wersja M-346 Master), a Boeing z Saabem. Podobnie 

jak Northrop Grumman, specjaliści z Saint 

Louis zdecydowali się na opracowanie 

nowego projektu samolotu, dostosowanego 

w maksymalnym stopniu do wymagań USAF. 

O ile T-50 i M-346 są już dobrze znane, to obie 

nowe konstrukcje warte są bardziej szczegółowego 


www.zbiam.pl

Siły morskie świata 

Nowa generacja okrętów US Navy 

USS America (LHA-6) – prototyp nowego typu śmigłowcowców desantowych US Navy – jest pozbawiony kadłubowego doku na środki amfibijne. LHA-8 będzie stanowić 

rozwinięcie jego konstrukcji, ale przewidziano na nim miejsce na dok. 


30 czerwca br. Departament Obrony 

Stanów Zjednoczonych rozstrzygnął trzy 

postępowania przetargowe, dotyczące 

zaprojektowania i budowy nowej 

generacji okrętów przeznaczonych 

dla US Navy. W rywalizacji wzięły 

udział dwa podmioty specjalizujące 

się w budowie okrętów tych właśnie 

klas. Dzięki temu w ciągu najbliższych 

lat amerykańską flotę zasilą nowe 

desantowce i zbiornikowce. 

Ilustracje w artykule: US Navy, HII, NASSCO. 

lipca 2015 r. Departament Obrony 

ogłosił ograniczone postępowanie 

10 przetargowe dotyczące wyboru wykonawców, 

którzy zbudują trzeci śmigłowcowiec 

desantowy typu America, a także sześć zbiornikowców 

nowej generacji T-AO(X), które zastąpią 

jednostki typu Henry J. Kaiser. Do rywalizacji stanęły 

stocznie: National Steel and Shipbuilding Company 

(NASSCO) z San Diego, należąca do koncernu 

General Dynamics, i Huntington Ingalls 

Industries z Pascagouli. Dodatkowym „bonusem” 

dla tańszego oferenta miał być kontrakt na prace 

projektowe w programie LX(R), czyli transportowców 

desantowych, które w kolejnym dziesięcioleciu 

zastąpią w linii jednostki typów Whidbey Island 

i Harpers Ferry. Według aktualnych planów, Departament 

Obrony zamówi 11 okrętów tego typu, 

a walka o kontrakty na ich budowę jeszcze jest 

niezakończona. Obecnie można o nich powiedzieć 

tylko tyle, że – na mocy decyzji ze stycznia 

2015 r. – będą bazować konstrukcyjnie na typie 

San Antonio, którego budowa dobiega końca. 

Rywalizacja w powyższych programach zakończyła 

się raczej przewidywalnie – General 

Dynamics NASSCO zdobyła zlecenie na projektowanie 

i budowę pierwszych sześciu zbiornikowców, 

których prototyp otrzyma nazwę John 

Lewis, a kolejne: Harvey Milk, Earl Warren, Robert F. 

Kennedy, Lucy Stone i Sojourner Truth. Trudno nazwać 

to zaskoczeniem, zważywszy na fakt, że 

kalifornijska stocznia od dawna specjalizuje się 

w projektowaniu i budowie pomocniczych jednostek 

eksploatowanych przez Military Sealift 

Command. W ostatnich latach jej prace skupiały 

się na serii zaopatrzeniowców do transportu ładunków 

suchych typu Lewis & Clark, a obecnie 

pływających platform przeładunkowych typu 

Montford Point (w budowie znajduje się czwarta 

jednostka, rozpoczęto też prace przy sekcjach 

dla piątej). Rywalizujący Huntington Ingalls Industries, 

pomimo złożenia gorszej oferty na tankowce, 

będzie budował trzeci desantowiec typu 

America, który kryje się obecnie pod oznaczeniem 

LHA-8. Także w tym przypadku mowa 

o wykonawcy mającym bogate doświadczenie, 

gdyż to właśnie stocznia w Pascagouli zbudowała 

w minionych latach wszystkie śmigłowcowce desantowe 

typów Tarawa (5) i Wasp (8), a obecnie 

9 0 Wojsko i Technika • Październik 2016 

www.zbiam.pl


Inspector Mk2 w trakcie pokazu bezzałogowego systemu MCM firmy ECA. Na dziobie widać ramię z sonarem bocznym, na rufie dwie kołyski do wodowania pojazdów 

podwodnych – SeaScan jest już w wodzie, zaś K-Ster C pozostaje w gotowości do akcji. 

Tomasz Grotnik 

Niebawem, 17 października, 

rozpocznie się 25. – jubileuszowy 

– paryski salon uzbrojenia i wyposażenia 

okrętowego Euronaval, największa 

impreza tego rodzaju na świecie. 

Podobnie jak w minionych latach, 

tak i tym razem francuskie 

Ministerstwo Obrony wraz 

z firmami przemysłu obronnego 

specjalizującymi się w tematyce 

morskiej zorganizowały, 

poprzedzające targi, promocyjne 

tournée dla dziennikarzy 

z całego świata, które objęło: 

ośrodki badawczo-rozwojowe, 

centrum szkoleniowe, stocznię 

oraz bazę morską w centralnej 

i południowej części kraju. 

Ilustracje w artykule: Tomasz Grotnik, 

DGA, MBDA, Marine nationale. 

Imprezę, trwającą od 19 do 23 września, zorganizowały: 

Generalna Dyrekcja ds. Uzbrojenia 

(DGA, Direction générale pour l’armement), 

Marine nationale, DCI (Défense Conseil International, 

firma zajmująca się szkoleniem zagranicznego 

personelu wojskowego) wraz z partnerami 

przemysłowymi zrzeszonymi w izbie GICAN 

(Groupement Industriel des Constructions et 

Armements Navals) – CNIM, DCNS, ECA Group, 

MBDA, Safran Electronics & Defense i Thales. 

W jej trakcie zaprezentowano: systemy uzbrojenia, 

wyposażenie, sposoby i środki integracji sys- 

Euronaval Press Tour 2016 

temów elektronicznych, procedury szkolenia 

nurków minerów oraz załóg okrętów podwodnych, 

niektóre typy statków powietrznych Marine 

nationale, a także ofertę serwisową i modernizacyjną. 

Tym razem zabrakło jednak pokazu 

nowych jednostek pływających zasadniczych 

klas, choć okazja do ich zaprezentowania była 

doskonała. O przyczynach takiego przebiegu 

wydarzeń piszemy dalej. 

W powietrzu 

W podparyskim ośrodku badawczo-rozwojowym 

MBDA w Le Plessis-Robinson trwają prace 

nad nowymi systemami uzbrojenia, o których 

wspominałem w swej relacji dwa lata temu. Dziś 

osiągnęły już one dojrzałość i są przygotowywane 

do produkcji seryjnej. 

Zdalnie sterowane stanowisko Simbad RC do 

pocisków bliskiego zasięgu Mistral, to propozycja 

zasadniczego systemu obrony przeciwlotniczej 

lekkich okrętów uderzeniowych i jednostek 

pomocniczych oraz uzupełniającego 

dużych jednostek bojowych. Opracowywany 

od 2012 r. Simbad RC ma masę około 480 kg 

z amunicją i jest na sztywno zamocowany do 

pokładu jednostki, ale bez konieczności jego 

penetracji (z wyjątkiem otworów na okablowanie). 

Jednorazowo można na nim zamontować 

dwa Mistrale w pojemnikach transportowo-startowych 

o masie po 23,74 kg, na żyroskopowo 

stabilizowanym w dwóch płaszczyznach stole 

startowym. Ten zespół Simbada RC waży z pociskami 

około 100 kg. Ponadto na stanowisku 

zamontowana została kamera termowizyjna 

4. generacji Matis firmy Safran. Całość dopełnia 

stanowisko operatora z fotelem, interfejsem 

z panelem dotykowym łączącym wyrzutnię 

z okrętowym systemem walki, komputerem balistycznym 

i blok elektroniki. Dwa prototypowe 

stanowiska wyprodukowała norweska firma 

Vinghøg AS (należąca do Rheinmetall Defence). 

Po integracji wszystkich komponentów stanowiska, 

zakończonej w ubiegłym roku, przeprowadzono 

także badania zakładowe (FAT). Jeszcze 

w bieżącym roku odbędą się badania 

kwalifikacyjne, w ramach których przewidziano 

strzelanie, oraz dostawa do pierwszego klienta 

zagranicznego – Turkmenistanu. Simbady RC 

trafią tam na pokłady 400-tonowych patrolowców 

typu NTPB (P-1200), tureckiego projektu, 

budowanych lokalnie w nowej stoczni w Turkmenbaszy 

(dawniej Krasnowodzk). Drugim odbiorcą 

zagranicznym będzie Arabia Saudyjska, 

która uzbroi w nie w przyszłym roku dwa zaopatrzeniowce 

typu Boraida. Na tegorocznym 

Euronaval MBDA pokaże po raz pierwszy publicznie 

cały system – wyrzutnię i stanowisko 

operatora. Jednocześnie firma szuka nowych 

klientów na Simbada RC i jest niemal pewne, że 

zabiegi te przyniosą rezultat. System jest jedynym 

tego rodzaju – lekkim, względnie tanim 

i mającym duży zapas pocisków (liczbę ogranicza 

możliwość ich składowania na okręcie, 

a wymiana na wyrzutni jest prosta i szybka), zaś 

chętnych można typować pośród kilku użytkowników 

ręcznie sterowanych Simbadów, dysponujących 

przy tym sporym zapasem 

Mistrali. W zależności od wielkości i charakteru 

9 4 Wojsko i Technika • Październik 2016 

www.zbiam.pl

WiT 10_2016 (14)promo

Transform your PDFs into Flipbooks and boost your revenue!

Delete template?

Save as template ?