Views
1 year ago

OCAK - MART 2017 SAYI 75

YpB6sb

Makine öğrenmesi

Makine öğrenmesi yöntemleri, bir yapay zekâ sisteminin öğrenmesi amacıyla kullanılmaktadır. Bu yöntem, insanın kolayca edinemeyeceği önemli bilgilerin öğrenilmesi açısından önemlidir. Bu sayede yapay zekâ sistemleri doğal zekâya üstünlük sağlayabilirler. doğal dili anlama çalışmaların ilk aşaması dildeki sesleri tanımak ile başlar. Sesbilimi bir dildeki sesleri (ünlü ve ünsüz sesleri) araştırır. Bazı diller ünlü çeşitliliği açısından zengin bazıları fakirdir. Örneğin Türk dillerinde 8-13 ünlü sesli varken Arapça'nın ünlü sayısı 3-4 kadardır. Sesbiliminin ardında dilin biçimbilimsel yapısını incelemek gerekir. Türkçe gibi eklemeli dillerde biçimler son derece önemlidir ve kök sözcüğe yeni anlam katarlar. Tümce içinde, özne tümleç ve yüklem sırası dil ailelerine göre değişiklik göstermektedir. Örneğin Türk dillerinde diziliş özne-tümleç-yüklem biçiminde iken Hint-Avrupa dillerinde özne-yüklem-tümleç biçimindedir. Bir insanın konuşmasını bilgisayara aktarabilmek için, dilin sesbilimini, biçimbilimini ve sözdizimini bilgisayara öğretmemiz gerekir. Bu aşamadan sonra, tümcenin anlamı çıkarılabilir. Doğal dillerde, bir sözcüğün birden çok anlam taşıdığı bilinmektedir. Bu nedenle, sözcüğün ilgili tümce içindeki gerçek anlamının bulunması, DDİ çalışmalarının önemli bir araştırma konusudur. Bir sözcüğün gerçek anlamının bulunması sırasında, konuşmanın konusu, önceki ve sonraki sözcükler belirleyici olmaktadır. Bir tümcenin anlamının belirlenmesi, bu tümcenin bir başka dile çevrilmesi veya soru yanıt sistemlerinde uygun yanıtın hazırlanması sırasında gerekli olmaktadır. Günümüzde, diller arası çeviri konusunda önemli çalışmalar yapılmaktadır. Otomatik yanıt sistemleri ticari alanlarda kullanılmaya başlanmıştır. Bu yöntem ile otelde yer ayırtma ve bankacılık hizmetleri verilmeye başlanmıştır. Robotlar: Robotlar, akıllı veya zeki bilgisayarların mekanik arabirimi olarak düşünülebilir. Bir başka deyişle, robotları yöneten birim bilgisayardır. İşlevsellikleri açısından robotlar üç sınıfa ayrılırlar: • Programlı robotlar: Bu tür robotların hareketleri adım adım bir program yardımıyla öğretilir. Bu amaçla geliştirilmiş olan özel diller kullanılır. Robot, programın adımlarını tartışmasız yerine getirir. Çalışması sırasında karşılaşacağı olağan dışı durumlar ve bu durumlarda vereceği tepkiler de program içinde yazılıdır. Bu tür robotlar genellikle montaj işlemlerinde kullanılır. Programlı robotların, bilgisayarsız olanları da tasarlanmıştır. Bu tür örnekler El-Cezeri’nin (1206) kitabında görülmektedir. • Öğretilebilen robotlar: Robotun yapması gereken bazı hareketleri, hareket denklemleri ile yazmak son derece zordur. Bu nedenle, robotun eli bir uzman tarafından tutularak hareket ettirilir. Robot yapılan tüm hareketleri beller ve daha sonra bu hareketleri kendisi yineler. Araba boyama robotları, bu tür robotlar için en güzel örneklerdir. • Akıllı robotlar: Akıllı robotlar, çevresi ile etkileşimde bulunan ve buna Lisp dilinin geliştiricisi John McCarthy, Rusya'daki rakiplerine karşı telgrafla gerçekleştirilen dört eşzamanlı bilgisayar satranç maçına ev sahipliği yaptı, 1966. itü vakfı dergisi 11

İNSANLAŞAN MAKİNALAR - YAPAY ZEKÂ Dilimizde Yapay Zekâ olarak kullanılan terimi ilk kez 1956 yılında Dartmount Koleji’nde düzenlenen konferansta “Artificial Intelligence: AI” biçiminde dillendiren seçkin bilim insanları arasında yer alan Claude Shannon (solda) ve Herbert Simon. göre davranış ve hareketlerini belirleyen robotlardır. Bu tür robotlara temel görevleri program ile öğretilir, ancak bu görevi yerine getirirken çevresinden bilgi edinerek hareket eder. Akıllı robotlar için en temel örnek taşıma robotları gösterilebilir, en üst düzey örnekler insansı robotlardır. Taşıma robotları, fabrika içinde bir paketi bir iş noktasından diğer bir iş noktasına götürebilmektedir. Taşıma sırasında, belli bir yolu izlemekte, önüne çıkan engellere göre davranabilmekte ayrıca diğer taşıma robotları ile iletişimde bulunabilmektedir. İnsansı robotlar, insana benzemekte, yürüyebilmekte ve belli ölçüde konuşabilmektedir. Bu robotlar, yapay zekâ çalışmalarının hedeflediği türlerdir. Akıllı robotlar, yapay zekâ çalışmaları kapsamında önemli bir yer tutmakta- 12 itü vakfı dergisi Akıllı robotlar, yapay zekâ çalışmaları kapsamında önemli bir yer tutmaktadır. Bunun nedenini, insan gibi düşünen ve davranan makine yapma düşüncesine bağlayabiliriz. Böyle bir hedefe ulaşma çalışmalarında robotlar birçok soruyu yanıtlamaktadır. dır. Bunun nedenini, insan gibi düşünen ve davranan makine yapma düşüncesine bağlayabiliriz. Böyle bir hedefe ulaşma çalışmalarında robotlar birçok soruyu yanıtlamaktadır. Örneğin, robotun doğal dildeki konuşmayı anlaması ve buna yanıt vermesi beklenmektedir. Hareket ederken çevresini görmesi ve ona göre hareket etmesi beklenmektedir. Beklenmedik durumlarda karar vermesi istenmektedir. İnsansız Denizlatı Taşıma robotlarının bir üst modeli olarak, günümüzde sürücüsüz araçlar geliştirilmektedir. Sürücüsüz araçların havada, suda ve karada gidenleri hakkında günlük haber kaynaklarında bilgiler yer almaktadır. İnsansız Hava Aracı (İHA) ağırlıklı olarak askeri amaçlarla kullanılmaktadır. Bu araçlar, kendileri için belirlenmiş bir yörüngeyi izleyerek görüntü toplamakta, bazıları silah kullanmaktadır. İnsansız denizaltılar da benzer amaçlarla kullanılmaktadır. Binek arabaları ve kamyonlar için benzer çalışmalara son yıllarda ağırlık verilmiştir. Amaç, sürücü gerektirmeden aracın bir yerden diğer bir yere gitmesidir. Bu araçlarda kullanılan temel ilke taşıma robotlarında kullanılan teknikler ile aynıdır. Bu tür robotlar, konum bilgisini, çevredeki araçların konumlarını, trafik bilgilerini sürekli olarak öğrenmekte, belleğindeki harita bilgisi üzerinde bu bilgileri değerlendirmekte ve yol alabilmektedir. Görüntü işleme: Bir makinenin, insanın sahip olduğu yeteneklere erişebilmesi için görme yeteneğinin de olması gerekir. Bir bilgisayara veya robota görme yeteneğinin kazandırılması, kameradan gelen görüntünün işlenmesi ile sağlanmaktadır. Kamera robotun üzerinde olabileceği gibi ortamın uygun bir yerinde de olabilir. Kameradan gelen görüntü ile ortamdaki nesneler tanınmaya çalışılır. Tanıma işlemi uygulamaya göre basit ya da karmaşık olabilir. Örneğin bir aracın plakasını okumak basit sayılırken, bir kişiyi yüzünden tanımak karmaşık bir işlemdir. Görüntü işlemenin niteliği ve yetkinliği çalışmanın amacına uygun olarak

MEDYATABLET 2017 OCAK
MEDYATABLET 2017 MART
OCAK 2017