may(latest

joenge

uAsm / MAY 2017

- 1 -


ynma&; / MAY 2017

- 2 -


ynma&; / MAY 2017

EIP ေက်ာင္းမွ ကယန္းမ်ိဳးဆက္သစ္လူငယ္အဖြဲ႔ဝင္မ်ားအား

ပညာသင္ႏိုင္ရန္ အကူအညီေပးေန

နယ္လွည့္ ဆရာ/မ သင္တန္းေပး (MTT)အဖြဲ႕မွ

ဇူလိုင္လတြင္ နယ္လွည့္ကြင္းဆင္းမည္

ေမ (၂၉)၊ ၂၀၁၇။

ကယန္းမ်ိဳးဆက္သစ္လူငယ္(KNGY)မွ ၂၀၁၇- ၁၈

ပညာသင္ႏွစ္တြင္ ေက်ာင္းေပါင္း (၈၀) ေက်ာင္းသို႔ ေစလႊတ္

ထားသည့္ ေစတနာ့ ဝန္ထမ္း (၁၀၀)ဦး၏ အေျခအေနကို

သိရွိႏိုင္ရန္အတြက္ ပညာေရးေကာ္မတီမွ ဖြဲ႔စည္းထားသည့္

နယ္လွည့္ ဆရာ/မ သင္တန္းေပး(MTT)အဖြဲ႔မွ ဇူလိုင္လတြင္

ေမ (၂၇)၊ ၂၀၁၇။

English Immersion Program (EIP)ေက်ာင္းသည္

၂၀၁၅-၁၆ ပညာသင္နွစ္မွစၿပီး ကယန္းမ်ိဳးဆက္သစ္လူငယ္

(KNGY)၏ အဖြဲ႔ဝင္ (၂)ဦးစီကို ႏွစ္စဥ္ ပညာသင္ႏိုင္ရန္

အတြက္ အကူအညီေပးေန လွ်က္ရွိသည္။ ၂၀၁၅-၁၆

ပညာသင္ႏွစ္တြင္ (၂)ဦး၊ ၂၀၁၆-၁၇ ပညာသင္ႏွစ္တြင္

(၂)ဦး ပညာသင္ၾကားခဲ့ၿပီး ယခု၂၀၁၇-၂၀၁၈ ပညာ

သင္ႏွစ္တြင္လည္း(၂)ဦး၊ အဆိုပါ ေက်ာင္းတြင္

စတင္ၿပီး နယ္လွည့္ ကြင္းဆင္းသြားမည္ ျဖစ္သည္။ထို႕အျပင္

ေက်ာင္းသား/သူမ်ား၏ အခ်က္အလက္၊ ဆရာ/မ မ်ား၏

အခ်က္အလက္၊ ေက်ာင္းေကာ္မတီမ်ား၏ အခ်က္အလက္၊

ေက်ာင္းအခ်က္အလက္မ်ားႏွင့္ ေက်းရြာမ်ား ၏ အခ်က္

အလက္မ်ားကိုလည္း ေကာက္ယူသြားမည္ ျဖစ္သည္။

ရရွိလာသည့္ အခ်က္အလက္မ်ားအေပၚ အေျခခံၿပီး လိုအပ္

ခ်က္ရွိသည့္ ေက်ာင္းမ်ားအား ေထာက္ပံ့ႏုိင္မည့္ အစီအစဥ္

မ်ားကို ဆက္လက္ အေကာင္အထည္ေဖာ္သြားႏိုင္ရန္ ျဖစ္

သည္။

ပညာသင္ၾကားေနလွ်က္ရွိသည္။

နယ္လွည့္ ဆရာ/မ သင္တန္းေပး (MTT) အဖြဲ႔ကို အဖြဲ႔ဝင္

EIP ေက်ာင္းသည္ စာေတြ႔ (၁)ႏွစ္ႏွင့္ အလုပ္သင္

(၁)ႏွစ္ျဖစ္တာေၾကာင့္ (၂)ႏွစ္ အစီအစဥ္ျဖစ္သည္။ ယခင္က

EIPေက်ာင္းကို ထိုင္းႏိုင္ငံရွိ အုန္းပ်ံ ဒုကၡသည္စခန္းတြင္

အေျခစိုက္ခဲ့သည္။ ေနာက္ပိုင္း ျမန္မာႏိုင္ငံ၏

(၁၀)ဦးျဖင့္ ဖြဲ႔စည္းထားၿပီး (၃)လ တစ္ႀကိမ္ နယ္လွည့္ ကြင္း

ဆင္းသြားမည္ျဖစ္သည္။ သည့္အျပင္ ေစတနာ့ဝန္ထမ္း

ဆရာ/မမ်ားအတြက္ မြမ္းမံသင္တန္းမ်ားကိုလည္း ျပဳလုပ္

သြားမည္။

ႏိုင္ငံေရးေျခအေန ေကာင္းမြန္ လာသည့္အတြက္ ၂၀၁၅

ခုႏွစ္မွ စၿပီး ျမန္မာႏုိင္ငံ၊ ကရင္ျပည္နယ္တြင္ ျပန္လည္

အေျခစိုက္ခဲ့ပါသည္။ English Immersion Program (EIP)

အစီအစဥ္ကို ၂၀၀၃ ခုႏွစ္တြင္ စတင္ခဲ့ပါသည္။

- 3 -


EkdifiHa&;ESihf vlUtcGihfta&; / MAY 2017

- 4 -


EkdifiHa&;ESihf vlUtcGihfta&; / MAY 2017

- 5 -


EkdifiHa&;ESihf vlUtcGihfta&; / MAY 2017

လပတ္အစည္းအေဝးႏွင့္ ေခ်ာင္းသာ ခရီးစဥ္

အျပန္အလွန္ ေလ့လာသင္ယူမႈမ်ား၊ ေရွ႕ဆက္လုပ္

ေဆာင္သင့္သည့္ လုပ္ငန္းမ်ား ႏွင့္ အဖြဲ႔အစည္း တစ္ခုလုံး၏

ရပ္တည္ခ်က္မ်ားကို ျပန္လည္ေဆြးေႏြးျခင္း စသည္တုိ႔ကုိ

အဓိကထား ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကပါ သည္။

အစည္းအေ၀းအၿပီး ညေနပုိင္းတြင္ ေက်ာက္ ေမာင္ႏွမႏွင့္

သဲျဖဴကၽြန္းသုိ႕ သြားေရာက္လည္ပတ္ခဲ့ၿပီး ညစာစားပြဲကုိ

ကမ္းေျခတြင္ ျပဳလုပ္ခဲ့ပါသည္။ အဆုိပါ လပတ္အ

အစည္းအေ၀းႏွင့္ ခရီးစဥ္တြင္ ေကာ္မတီ အသီးသီးမွ အဖြဲ႔၀င္

(၄၂)ဦးခန္႔ တက္ေရာက္ပါ၀င္ခဲ့ ၾကပါသည္။

၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ကယန္းမ်ိဳးဆက္သစ္လူငယ္ (KNGY)၏ ေမလ

လပတ္အစည္းအေဝးကုိ ေခ်ာင္းသာကမ္းေျခရွိ ေရႊယမင္း

ဟုိတယ္တြင္ ေမလ ၂၅-၂၆ ရက္ေန႔ထိ ျပဳလုပ္ခ့ဲ ပါသည္။

အစည္းအေ၀း အစီအစဥ္မ်ားကုိ ခြန္းေ၀လြင္ဦး (KNGY၏

ပညာေရး တာ၀န္ခံ) ႏွင့္ ခြန္းအသန္း (ယခင္KNGY

အေထြေထြအတြင္း ေရးမွဴး) တုိ႔မွ ဦးေဆာင္ေဆြးေႏြးသူအျဖစ္

ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၾကၿပီး ေကာ္မတီမ်ားအခ်င္းခ်င္း အႀကံျပဳမူႏွင့္

ေလ့လာ သင္ယူနားလည္မူမ်ား၊ အဖြဲ႕ဝင္မ်ား အခ်င္းခ်င္း

သိက်ိတ္ေက်းရြာအုပ္စုရွိ ေက်းရြာ (၆) ရြာတြင္ သင္တန္းျပဳလုပ္

-------------------------------------------------------

ေမ (၂၈)၊ ၂၀၁၇။

ကယန္းမ်ိဳးဆက္သစ္လူငယ္မွ ဧၿပီလ ႏွင့္ ေမလအတြင္း ဖယ္ခံုၿမိဳ႕နယ္၊ သိက်ိတ္ေက်းရြာအုပ္စုရွိ ေမာင္တိုးရြာသစ္၊

ေအာက္ဖူးေလာ၊ စခန္းႀကီးရြာသစ္၊ ဇီးျဖဴေတာင္၊ ငွက္ႀကီးေတာင္ ႏွင့္ ေလဒူေခါင္စသည့္ ေက်းရြာ (၆)ရြာတို႔တြင္

ေက်းရြာတစ္ရြာကို (၂)ရက္စီ သင္တန္းေပးခဲ့ပါသည္။ ယင္းသင္တန္းတြင္ အစိုးရအုပ္ခ်ဳပ္ပံုစနစ္၊ လူ႔အခြင့္အေရး၊

လယ္ယာေျမဥပေဒႏွင့္ ဒီမိုကေရစီဘာသာရပ္မ်ားကို ပို႕ခ်ခဲ့ၿပီး သင္တန္းတစ္ခုစီတြင္လည္း အမ်ိဳးသမီး ပါဝင္မႈ

အားေကာင္းခဲ့ပါသည္။ သိက်ိတ္အုပ္စုသည္ ရွမ္းျပည္နယ္ႏွင့္ ဖယ္ခံုၿမိဳ႕နယ္၏ နယ္စြန္နယ္ဖ်ားေဒသျဖစ္၍ ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈ

ေနာက္က်ေသာ ေဒသျဖစ္သည္။

- 6 -


a'opnf;&kH;a&;(ZkH) / MAY 2017

- 7 -


tifwmAsL; / MAY 2017

ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္အေပၚ လူငယ္ေတြ ဘယ္လိုျမင္သလဲ။

လူငယ္မ်ား၏ ေျဖၾကားခ်က္အတိုင္း ေရးသား ထားျခင္းျဖစ္ပါသည္။ ၄င္းတို႔၏ ပုဂၢိဳလ္ေရး အျမင္ေတြကိုသာ

ေမးျမန္းထားၿပီး ၄င္းတို႕၏ အနာဂတ္ျမန္မာႏို္င္ငံကို ျဖစ္ေစခ်င္သည့္ ပံုစံကိုလည္း ျမင္ေတြ႕ရမည္ ျဖစ္သည္။

အျမင္ (၁)

ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ဆို လူငယ္ေတြက ဥပမာ NGO တို႔၊

CSO တို႔ အဖြဲ႔အစည္းေတြမွာ ပါဝင္ၿပီးေတာ့၊ အဲဒီအဖြဲ႔အ

စည္းေတြမွာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကို အတူတူေဖာ္ေဆာင္မယ္ဆိုရင္

ၿငိမ္းခ်မ္းေရးမွာ ပါဝင္ႏိုင္မယ္ထင္တယ္ လူငယ္အေနနဲ႔ေပါ့။

တကယ္ပဲ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ရရွိေစခ်င္တယ္ေပါ့ေနာ္။ ဘာျဖစ္လို႔

လဲဆို ေကာင္းမြန္တဲ့ စာသင္ေက်ာင္းနဲ႕ေကာင္းမြန္တဲ့

မူေအးသစ္ (ေျမနီကုန္းေက်းရြာ၊ ဖယ္ခံုၿမိဳ႕နယ္)

“ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ လက္ရွိအေျခအေနဆိုရင္ေတာ့ ၿငိမ္းခ်မ္း

ေရးက လူႀကီးေတြ ေဖာ္ေဆာင္တုန္းပဲေပါ့ေနာ္။ တကယ္

ၿငိမ္းခ်မ္းလားဆိုေတာ့ လည္း တစ္ခ်ိဳ႕ေသာ ေဒသေတြမွာ

ေပါ့ေနာ္။ မၿငိမ္းခ်မ္းေသးတဲ့ ေဒသေတြလည္း ရွိတာေပါ့ေနာ္။

တခ်ိဳ႕ေသာ ၿမိဳ႕ျပမွာ ၿငိမ္းခ်မ္းသေလာက္၊ တခ်ိဳ႕ေသာ

နယ္စပ္ေဒသေတြမွာ မၿငိမ္းခ်မ္းေသးတဲ့ ေနရာ ေတြလည္း

ရွိတာေပါ့ေနာ္။

အခု ေျမာက္ပိုင္းမွာ စစ္တိုက္ေနၾကတာတို႔၊ အဖြဲ႔အစည္း

ေတြက NCA လက္မွတ္ထိုးမယ္ဆိုၿပီးေတာ့ တစ္ခ်ိဳ႕ေသာ

အဖြဲ႔ေတြက NCA လက္မွတ္ထိုးၾကေပမယ့္၊ တစ္ခ်ိဳ႕ေသာ

အဖြဲ႔ေတြက NCA လက္မွတ္မထိုးၾကေသးတဲ့ အဖြဲ႕ေတြ

လည္း ရွိတာေပါ့ေနာ္။ အဲဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ တခ်ဳိ႕ေသာ

နယ္စပ္ေတြမွာ အခုခ်ိန္ထိ စစ္တိုက္ေနၾကတဲ့ေနရာမ်ိဳး

က်န္းမာေရးအတြက္ ေတြေပါ့ေနာ္။ ဘာျဖစ္လဲဆို အခု ဆိုရင္

က်န္းမာေရးအတြက္ ေဆးရံုဆိုလည္း မရွိေသးဘူးေပါ့ေနာ္

ညီမတို႔ ရြာမွာ။ ၿပီးေတာ့ စာသင္ေက်ာင္းလည္း မရွိေသးဘူး။

မီးေတြလည္း မရေသးဘူးေပါ့ေနာ္။

အဲ့ေၾကာင့္မို႔ ၿမိဳ႕ျပနဲ႔ တန္းတူပဲ ဒီေဒသေတြမွာ

နယ္စပ္ေတြပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ တုိင္းရင္း သား ေက်းရြာေတြမွာပဲ

ျဖစ္ျဖစ္ေပါ့ေနာ္။ တန္းတူ လွ်ပ္စစ္မီး ရရွိေအာင္၊ ၿပီးေတာ့

က်န္းမာေရးအတြက္၊ ၿပီးေတာ့ ပညာေရးအတြက္ အကုန္လံုး

အဆင္ေျပေအာင္ေပါ့ေနာ္။ ေအာက္ေျခ လူတန္းစား

အားလံုးကို အကုန္လံုး ေနရာမေရြး အဆင္ေျပသြားေအာင္

ဒီမ်ိဳးေနစခ်င္ပါတယ္။ ၿပီးမွပဲ တစ္ႏိုင္ငံလံုးၿငိမ္းခ်မ္းဖို႔အတြက္

ေဖာ္ေဆာင္ ႏိုင္မွာေပါ့ေနာ္။”

---------------------------------------------

ေတြမွာ မၿငိမ္းခ်မ္းဘူးေပါ့ေနာ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ ၿငိမ္းခ်မ္းဖို႔

အတြက္ဆုိရင္ေတာ့ အစိုးရ ပုဂၢိဳလ္ ေတြနဲ႕လည္းဆိုင္သလို၊

ဒီအရပ္ဖက္အဖြဲ႔အစည္းေတြ နဲ႔လည္း ဆိုင္တယ္လို႔ ထင္ပါ

တယ္။

- 8 -


tifwmAsL; / MAY 2017

အျမင္ (၂)

ြဲ ႔

“ အခုလက္ရွိေတာ့ အားရမူ သိပ္မရွိဘူးေပါ့။ ဒါေပမယ့္

အရင္တုန္းကနဲ႔ ႏိုင္းစာရင္ေတာ့ ပိုေကာင္းလာတယ္လို႔

ယံုၾကည္တယ္ေပါ့ေနာ္။ ဘာျဖစ္လဲဆိုေတာ့ အခုလဲ ပင္လံု

စာခ်ဳပ္အတြက္ သူတို႔ လုပ္ရွားေနတာ ႏွစ္ခါရွိၿပီေပါ့ေနာ္။

ပထမအႀကိမ္မွာေတာ့ သေဘာတူညီခ်က္ သိပ္ေတာ့မရဘူး။

ဒုတိယ အႀကိမ္မွာေတာ့ ပိုၿပီးေတာ့ ရလာၿပီလို႔ ထင္တာ

ေပါ့ေနာ္။ အမ်ားႀကီးေတာ့ လိုအပ္ေသးတာေပါ့။ ဒီၿငိမ္း

ခ်မ္းေရးရဖို႔အတြက္ေလ။ အဲ့လိုပဲ ျမင္တာေပါ့ေနာ္။

တိုးတက္မူေတာ့ ရွိလာတယ္လို႔ေတာ့ ခံယူထားတယ္ေပါ့

ကၽြန္ေတာ္တစ္ ေယာက္အေနနဲ႔ေတာ့။ အဓိကဘယ္လို

အဖြဲ႔ အစည္းနဲ႔ သက္ဆိုင္လည္းဆိုေတာ့ အခုကာခ်ဳပ္ေပါ့

ေနာ္။ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး မင္းေအာင္လိႈင္ရယ္၊ေနာက္ၿပီးေတာ့

စစ္တပ္နဲ႕ လက္နက္ကိုင္ အဖြဲ႔အစည္းၾကားက အဖြဲ႔အစည္း

ေခါင္းေဆာင္ေတြ ထိပ္တန္းေခါင္းေဆာင္ေတြ အဓိက

ေဆြးေႏြးရမွာေပါ့။

ေနာက္ၿပီးေတာ့ ျပည္သူကိုယ္စားျပဳတဲ့ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္

စားလွယ္ေတြ၊ ေနာက္ၿပီးေတာ့ တတ္သိပညာရွင္ ေတြေပါ့

ေနာ္။ ႏိုင္ငံေရးအၿမဲသံုးသပ္ၿပီး ေလ့လာေနတဲ့လူေတြ ပါဝင္

ခိုင္းေစခ်င္တယ္ေပါ့။ အဲ့မွာ ေဆြးေႏြးမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ပိုထိ

ေရာက္မယ္လို႔ ေပါ့ေနာ္။ အဲ့လိုေတာ့ ယံုၾကည္ထားပါတယ္။

အဓိက ကေတာ့ စစ္တပ္နဲ႕ အစိုးရပိုင္းရယ္၊ေနာက္ၿပီး တုိင္း

ရင္းသား လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔အစည္း ထိပ္တိုက္ေတြ႔ၿပီးေတာ့

ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ျဖစ္လာမယ္လို႔ေတာ့

ယံုၾကည္တယ္ေပါ့။

ဥပမာ ရွမ္းဆိုလည္း ရွမ္းလူငယ္ေတြ ရွိၿပီးေတာ့ သူတို႔ရဲ႕

လ က္ န က္ ကို င္ အ ဖ အ စ ည္း ၾ ကား နဲ ႕ စ စ္ တ ပ္ ၾ ကား နဲ ႕ ဆို

တြန္းအားတစ္ခုခုေလာက္ ေမးႏိုင္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ ေကာင္း

တာေပါ့။ ဘယ္လိုတြန္းအားမ်ိဳးလည္းဆိုေတာ့ အခု စစ္ပြဲ

ေၾကာင့္ ဒုကၡေရာက္ေနတဲ့လူေတြလည္း မ်ားေနတယ္ေကာ။

အိုးပ်က္ အိမ္ပ်က္စာရင္းေတြလည္းမ်ားတယ္၊ ၿပီးေတာ့

လူငယ္ေတြက ေလ့လာၿပီး ခါက်ေတာ့ သူတို႔ိကို တင္ျပမယ္။

ဒီ အစိုးရဖက္ကေနၿပီးေတာ့ ၾကားဝင္အေနနဲ႔ေတာ့ အဲ့မ်ိဳး

ဘယ္လိုေျပာရမွာတုန္း၊ ညွိေပးႏိုင္မယ္ဆိုရင္ေတာ့

နည္းနည္း ပိုထိေရာက္ႏိုင္မယ္ ထင္တယ္ေလ။ လူငယ္က႑

ကေတာ့ ကၽြန္ေတာ္လည္း သိပ္မသိဘူးေပါ့။ ၿငိမ္းၿငိမ္း

ခ်မ္းခ်မ္းနဲ႔ပဲ ေနခ်င္တယ္ေပါ့။ အခုစစ္ျဖစ္ေနတဲ့ေနရာေတြ

ရွိတဲ့အခါက်ေတာ့ ကိုယ့္ေဒသ မဟုတ္ေပမယ့္၊ ဒါေပမယ့္

မိုးစက္ေဂ်ဘီေသာင္း (ဟန္ဘူးေက်းရြာ၊ ဖယ္ခံုၿမိဳ႕နယ္)

ဘယ္လိုလဲ၊ ခံစားရတာေပါ့။ တကယ္ခံစားရတယ္။ အထူး

သျဖင့္ ကေလးေတြေပါ့ေနာ္။ ကေလးေတြ၊ ေနာက္ သက္ႀကီး

ရြယ္အိုေတြ အတြက္ခါက်ေတာ့ သူမ်ားသြားႏိုင္သလို

သူတို႔လည္း မသြားႏိုင္ဘူး။ သူတို႔ဟာ သူတို႔ပဲ ဒုကၡေရာက္

တယ္။ ၿငိမ္းၿငိမ္းခ်မ္းခ်မ္းနဲ႕ပဲ ျဖစ္ေစခ်င္တယ္။ ၿပီးေတာ့

တိုးတက္ေစခ်င္တယ္။ ကိုယ့္ရဲ႕ ေဒသ၊ ကိုယ့္ရဲ႕ရပ္ရြာေတြ

ကို တိုးတက္ေစခ်င္တယ္။ ၿငိမ္းၿငိမ္းခ်မ္းခ်မ္းနဲ႕ ေနထိုင္ေစ

ခ်င္တယ္။

ကိုယ့္ရဲ႕ စိတ္ထဲမွာ တစ္ပါးသူကို ၾကင္နာတတ္မယ္၊

ကိုယ္ခ်င္းစာတတ္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ အဲဒါ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအစပဲ

လို႕ ကၽြန္ေတာ္ ယံုၾကည္ထားတယ္။ သူတစ္ပါးရဲ႕ ေဝဒနာ

ကို ကိုယ္က ကိုယ့္ႏွလံုးသားနဲ႕ကုိယ္ခ်င္းစာၿပီး ခံစား

တတ္မယ္ဆို ရင္ေတာ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကို ကိုယ္လိုခ်င္မွာပဲ၊

ကိုယ္အၾကမ္းဖက္ခ်င္စိတ္ေတာ့ရွိမွာ မဟုတ္ဘူးေပါ့ေနာ္။

အဲ့လိုေတာ့ ကၽြန္ေတာ္ခံယူထားတယ္ေပါ့ေနာ္။”

-----------------------------------------

- 9 -


ykHjyif / MAY 2017

က်ီးကန္းပံုျပင္

တစ္ခါတုန္းက က်ီးကန္းတစ္ေကာင္ဟာ ကမၻာေပၚတြင္သူသည္ အလွဆုံးငွက္ျဖစ္သည္ဟု ဆို၏။ တစ္ေန႔ ဗ်ိဳင္းကိုေတြ႔ေသာ

အခါ “ကိုေရႊဗ်ိဳင္း ခင္ဗ်ားတြင္ ျဖဴေဖြးလွပေသာအေတာင္ကို ပိုင္ဆိုင္သည့္အတြက္ အလွဆုံးငွက္ျဖစ္လိမ့္မည္”ဟု ဆိုေလ

သည္။ ထိုအခါ ကိုေရႊဗ်ိဳင္းက “ကၽြန္ေတာ့္ဆီတြင္ တစ္ေရာင္သာရွိသည္။ ကိုၾကက္တူေရြးတြင္ ႏွစ္ေရာင္ရွိ သည့္အတြက္

ပိုလွသည္”ဟု ဆိုသည္။

ထိုအခါ က်ီးကန္းက ၾကက္တူေရြးဆီသြားၿပီး ထိုနည္းတူ “ကိုၾကက္တူေရြးဆီတြင္ အေရာင္ႏွစ္ေရာင္ရွိသည့္ အတြက္

အလွဆုံးငွက္ျဖစ္လိမ့္မည္”ဟု ဆိုျပန္သည္။ ၾကက္တူေရြးက “ကၽြန္ေတာ့္တြင္ ႏွစ္ေရာင္သာ ရွိသည္။ ေဒါင္းတြင္

အေရာင္မ်ိဳးစုံ ရွိသည္”ဟု ေျပာေလသည္။ ကိုက်ီးကန္းက ေဒါင္းရွိရာ တိရစာၦန္ရုံသို႔သြားၿပီး ကိုေရႊေဒါင္း၏ လွပေသာ

အေတာင္ကိုေတြ႔ေသာအခါ အားက်ၿပီး က်ီးကန္းက “ေရႊေဒါင္းမွာ လွပသည့္အေတာင္မ်ားရွိသည့္အတြက္ လူတကာကို

ျပသခြင့္ရွိသည္၊ ကၽြန္ေတာ့္တြင္မူ လာသမ်ွ လူေမာင္းထုတ္တာခံရသည္”ဟု ဆိုသည္။ ထိုအခါ ကိုေရႊေဒါင္းက “ကၽြန္ေတာ္

သည္ ကမၻာေပၚတြင္ အလွ ဆုံးငွက္ျဖစ္လိမ့္မည္ဟူသည္အမွန္ပင္။ သို႔ေသာ္ ကၽြန္ ေတာ္တို႔လိုလွပေသာ ငွက္မ်ားကို

ေလွာင္အိမ္ထဲထည့္ ထားၾကသည္။ ဤတိရစာၦန္ရုံထဲတြင္ ကၽြန္ေတာ္ ေတြ႔သမ်ွ က်ီးကန္းကို မထည့္ၾကပါ၊ ကၽြန္ေတာ္သည္

အေဆြက်ီးကန္းလိုမ်ိဳး လြတ္လပ္စြာ ပ်ံသန္းခြင့္ရွိ သည္ကို အားက်သည္” ဟု ျပန္ေျပာ ေလေတာ့သည္။

တစ္ခါတုန္းက ရြာတစ္ရြာမွာ မုဆိုးတစ္ေယာက္ရွိ ေလသတဲ့။ တစ္ေန႔မွာ မုဆိုးက ေတာထဲသို႔သြားၿပီး ေတာေကာင္လိုက္ရွာ

ရင္း အေဝးတစ္ေနရာကို ေရာက္သြားေသာအခါ မထင္မွတ္ပဲ လွပေသာ ငွက္တစ္ေကာင္ကို ေတြ႔ေလ၏။ ထိုငွက္

သည္ သီခ်င္းဆိုလိုက္တိုင္း ပုလဲမ်ားထြက္က်လာသည္ကို မုဆိုးက အံ့ၾသစြာ ေတြ႔ရေလသည္။ ထိုအခါမုဆိုးက ေလာဘ

စိတ္ဝင္လာၿပီး “ငါဒီငွက္ကိုရရင္ ေဌးျဖစ္ျပီ”ဟုဆိုၿပီး ငွက္ဖမ္းရန္နည္းလမ္းကုိ ရွာေလေတာ့သည္။ တစ္ေန႔ေသာအခါ ငွက္က

အစာရွာထြက္ရင္း မုဆိုးေထာင္ထားေသာ ေက်ာ့ကြင္းထဲ၌ မိၿပီး ရုန္းထြက္ဖို႔ ၾကိဳး စားေလေတာ့သည္။ သို႔ေသာ္လည္း

မုဆိုးက ငွက္ကို ဖမ္းမိသြားေလသည္။ ငွက္ကို ရၿပီျဖစ္၍ ေပ်ာ္ရႊင္စြာအိမ္ကို ျပန္ေလ ၏။ အိမ္ေရာက္ေသာအခါ ငွက္ကို

ေလွာင္အိမ္ထဲထည့္ၿပီး မုဆိုးက ထိုငွက္ကို္ သီခ်င္းဆိုခိုင္းေလေတာ့သည္။ မုဆိုးက နည္းမ်ိဳးစုံသုံးၿပီး သီခ်င္းဆုိခိုင္းေသာ္

လည္း ငွက္ကသီခ်င္းမဆိုေပ။ ထိုအခါ မုဆိုးက စိတ္ပ်က္ျပီး ကုန္သည္တစ္ဦးဆီထံသို႔ ငွက္ကို ေရာင္းေလ၏။ ထိုငွက္

သည္ အလြန္လွပသည့္အတြက္ ကုန္သည္ ရွင္ဘုရင္ထံ ဆက္သေလသည္။

အလြန္လွပေသာထုိငွက္ကို ဘုရင္က သူ၏ သမီးငယ္ေလးကို လက္ေဆာင္အျဖစ္ေပးေလသည္။ ဘုရင့္သမီးငယ္ေလး သည္

ထိုငွက္ကိုေတြ႔ေတြ႔ခ်င္းမွာပင္ သေဘာက်သည္ျဖစ္၍ သူ၏ အခန္းထဲေခၚသြားၿပီး ပ်ံသန္းေစသည္။ ငွက္က ေလွာင္အိမ္ထဲ

မထည့္ထားသည့္အတြက္ ေပ်ာ္ရႊင္၍ သီခ်င္းစဆိုေလသည္။ ထိုငွက္ သီခ်င္းဆိုလိုက္တိုင္း ပုလဲလံုးေျမာက္မ်ားစြာ ထြက္က်

လာသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ဘုရင့္သမီးေလးက ထိုပုလဲလံုး ေျမာက္ မ်ားစြာကို ရရွိပါေတာ့သည္။

- 10 -


pum;ykH / MAY 2017

ကယန္းစကားပုံ

Kaya#n Ngao!laiyo`n

1. Mao[ phu nai$ la#, pha# kha# nai$ mo[n.

၁။ အေမက လလိုေအးျမ၊ အေဖက ေနလိုေတာက္ပ။

2. Yu# do` bla\, kla do` pwai$ co[ cwai$cu#.

၂။ ၾကြက္နွင့္လင္းနို႔ မတူသကဲ့သို႔ ေစ်းနွင့္ပြဲလည္းမတူေပ။

3. Ao` hyu^nkau# co[ da do` can, lan laklan co[ da do` khlei.

၃။ ၾကမ္းပိုးေၾကာင့္ အိမ္ထဲမေနနိုင္၊ ေခြးသန္းေၾကာင့္ အိမ္ေအာက္မဆင္းနိုင္။

4. Thei li Kaya#n sein dau do` la#, ca#n li Kala# kha# dau# do` mo[n.

၄။ ကယန္းစာတတ္ေျမာက္ၿခင္းသည္ လ ထက္လင္းလက္၍ အဂၤလိပ္စာတတ္ေျမာက္ျခင္းသည္ ေနထက္ေတာက္ပ၏။

5. Cipra# dau sao@, balao` dau pya#, pica# dau ngau[.

၅။ လူႀကီးကဆုံးမ၊ လူရြယ္က ကစား၊ ကေလးသူငယ္ငုိအရြယ္။

6. Cau lalo!n co[ la, pra lapra co[ cau[.

၆။ ထင္းတစ္တုံးတည္းမေႏြး၊ လူတစ္စုတည္းမလုံၿခဳံ။

7. Ba co[ prein niku# co[ hyu[n, ba co[ nyu^n niphu# co[ thei.

၇။ အသံမျမည္လွ်င္ နားမၾကား ၊ အနံ႔မရွိနားမသိ။

8. Mo[n laba kha# dau do` sa lamao.

၈။ ေနတစ္စင္းက ေကာင္းကင္မွာ ၾကယ္စင္အားလုံးထက္လင္း။

9. Mo[n li{ co[ li{ na- su[pha#, mo[n ha co[ ha na- su[mao[.

၉။ မုိးလင္းမလင္းသိလုိက ၾကက္ဖတြန္သံ၊ မုိးခ်ဳပ္မခ်ဳပ္သိလုိက ၾကက္မၾကီးေခၚသံ။

10. Co[ phi& co[ da, co[ ma co[ htau[.

၁၀။ မေပးေသာ္မရ၊ မလုပ္လွ်င္မျပီး။

11. Co[ bau# ba ca#n, co[ bla#n ba su.

၁၁။ မျဖဴလွ်င္ေဆး၊ မေျပာင္လွ်င္ေလွ်ာ္။

- 11 -


oabmxm;tjrif / MAY 2017

ကယန္းလူထုမ်ား လူ႕အခြင့္အေရးကုိ တကယ္ နားလည္ေနၿပီလား ?

okdif(vlav;)? aqmif;av

ဂလုိဘယ္လုိက္ေဇးရွင္းဟုေခၚေသာ ယေန႔ေခတ္ တြင္

အင္တာနက္ကုိ အသုံးျပဳျခင္းျဖင့္ ေျမာက္မ်ားစြာေသာ

ဘာသာရပ္ ၊ အေၾကာင္းအရာမ်ားကုိ ေလ့လာႏိုင္သည့္

အေျခအေနတြင္ရွိေနသည္ကုိ အားလုံးအသိပင္ျဖစ္သည္။

ယေန႕ေခတ္တြင္ လူမႈကြန္ရက္တြင္ ေသာ္လည္းေကာင္း၊

မီဒီယာမ်ားတြင္လည္းေကာင္း ေရပန္းစားေနသည္မွာ ဒီမို

ကေရစီဟူေသာ အသုံးအႏႈန္းျဖစ္သည္။ အတြင္းက်က်

သိသည္ျဖစ္ေစ ၊ မသိသည္ျဖစ္ေစ ဒီမုိကေရစီဟူေသာ

စကားလုံးသည္ လူထု၏ ႏႈတ္ဖ်ားတြင္ စြဲကပ္ေနသည့္

စကားတစ္ခြန္းအျဖစ္လည္း ရွိေနပါသည္။ ဒီမုိကေရစီဟု

ဆုိပါက လူ႕အခြင့္အေရး က႑သည္အေရးပါေသာ အစိတ္ သည္။ သုိ႕ေသာ္ လက္ေတြ႕ အသုံးျပဳမႈအပုိင္းတြင္ အစိုးရ

အပုိင္းတစ္ခုအေနျဖင့္ ရွိေနမည္ ျဖစ္သည္။

အေနျဖင့္ ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ေဒသအေျခစုိက္အဖြဲ႕

အစည္း မ်ား အေနျဖင့္ ေသာ္လည္းေကာင္း၊ လူထုအေနျဖင့္

ျမန္မာ့ယဥ္ေက်းမႈတြင္ တစ္ဦးတစ္ေယာက္ႏွင့္ ဆုိင္ေသာ ေသာ္လည္းေကာင္း လက္ေတြ႔ဘဝပတ္ဝန္းက်င္တြင္

ကိစၥရပ္မ်ားထက္ လူ႔အ သုိင္းအဝုိင္း၊ အသင္းအဖြဲ႔ႏွင့္ လူ႔အခြင့္အေရး လုိက္နာ က်င့္သုံးမႈ အားနည္းေနေသးသည့္

ဆုိင္ေသာ ကိစၥရပ္မ်ားကုိ ပုိမုိအေလးထားၾကသည္။ အေျခအေနတြင္ ရွိေနေသးသည္။ ဥပမာအေနျဖင့္ ေဖာ္ျပ

ထုိနည္းတူ လူ႔အခြင့္အေရးႏွင့္

ရမည္ဆုိပါက အေနာက္ႏုိင္ငံမ်ား

စပ္ဆုိင္ေသာ ကိစၥရပ္မ်ားတြင္

တြင္ စြန္႕ဦးတီထြင္မႈ အတြက္

ဗဟုိအာဏာခ်ဳပ္ကုိင္မႈမ်ားေသာ ႏုိင္ငံမ်ားတြင္

လည္းတစ္ဦးခ်င္းႏွင့္ ဆုိင္ေသာ

မူပုိင္ခြင့္ကုိ အျပည့္အဝေလးစား

အခြင့္အေရးထက္ အမ်ားႏွင့္ လူ႕အခြင့္အေရးအမွန္တကယ္ရရွိရန္အတြက္ လုိက္နာေသာ္လည္း မိမိတုိ႕

ဆုိင္ေသာ အခြင့္အေရးမ်ား

ႏုိင္ငံတြင္ ယေန႕တုိင္ ေလးစား

တုိက္ပြဲဝင္ရမည္မွာ အမွန္ပင္ ျဖစ္သည္။

ေတာင္းဆုိမႈတြင္ ပုိမုိအေလး

လုိက္နာမႈ အားနည္းေနဆဲ

ထား ေဆာင္ရြက္ၾကသည္။

ျဖစ္သည္။ စြန္႕ဦးတီထြင္သူမ်ား

မည္သုိ႔ပင္ဆုိေစကာမႈ လူ႔အခြင့္

မူပုိင္ခြင့္ ကုိ အျပည့္အဝရရွိျခင္းမွာ-

အေရးခ်ိဳး ေဖာက္ခံရမႈခ်င္း အတူတူ အားလုံးရပ္တည္ေဆာင္

ရြက္ၾကရန္ လုိအပ္ေပသည္။

၁) ႏုိင္ငံေတာ္အစုိးရမွ လူ႕အခြင့္ အေရးကုိ ဥပေဒ တစ္ရပ္

ကဲ့သုိ႕ ကာကြယ္ေပးျခင္း၊

မိမိတို႔ေဒသအတြင္း ဆုံးရႈံးခံေနေသာ အခြင့္အေရးမ်ား

၂) ႏုိင္ငံသားမ်ားမွ ေလးစားလုိက္နာမွ သာလွ်င္ “ မူပုိင္ခြင့္ “

ကုိ ရရွိခံစားရမည္ျဖစ္သည္။

အတြက္ မိမိတုိ႕အေနျဖင့္ စုေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈႏွင့္ ကြန္ရက္

ခ်ိတ္ဆက္မႈ (Networking)ျဖင့္ ဝုိင္းဝန္းလုပ္ေဆာင္ရမည္ ဗဟုိအာဏာခ်ဳပ္ကုိင္မႈမ်ားေသာ ႏုိင္ငံမ်ားတြင္ လူ႕အခြင့္

ျဖစ္သည္။ တစ္ဦးတစ္ေယာက္ခ်င္း၏ လုပ္ေဆာင္မႈမွသည္ အေရးအမွန္တကယ္ရရွိရန္ အတြက္ တုိက္ပြဲဝင္ရမည္မွာ

စုဖြဲ႕မႈ ၊ ကြန္ရက္ခ်ိတ္ဆက္ လုပ္ေဆာင္မႈတုိ႕ျဖင့္အားေကာင္း အမွန္ပင္ျဖစ္သည္။ ထုိ႔ျပင္ လူ႔အခြင့္အေရးကုိ ေလးစား

ေသာ လူထုအသံ (သုိ႕) ေတာင္းဆုိခ်က္မ်ား ေပၚထြက္လာ လုိက္နာၿပီး အမွန္တကယ္ပင္ က်င့္သုံးကာကြယ္ရန္အတြက္

ႏုိင္မည္ျဖစ္သည္။ သုိ႔မွသာ စုဖြဲ႔မႈအားေကာင္းစြာျဖင့္ လည္း လုိအပ္ေပသည္။ မိမိအခြင့္ အေရးကုိ ရယူက်င့္သုံးရာ

လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳး ေဖာက္ခံရမႈအေပၚ တရားမွ်တမႈရွိရန္ တြင္လည္း သူတစ္ပါး၏ အခြင့္အေရး မထိခုိက္ရေလေအာင္

ဖိအားေပး ေတာင္းဆုိမႈမ်ား ျပဳလုပ္ႏိုင္မည္ျဖစ္သည္။ အထူးသတိျပဳရန္လုိအပ္ေပသည္။

ကယန္းေဒသ အေျခစုိက္အဖြဲ႕အစည္းမ်ား အေနျဖင့္လည္း

လူထုမ်ား ႏုိင္ငံေရးအသိႏႈိးၾကားလာေစရန္အတြက္ ႏုိင္ငံ ဆုိၾကပါစုိ႕ ေျမယာအသိမ္းခံေနရေသာ ေတာင္သူမ်ားအေန

ေရး အျမင္ဖြင့္သင္တန္းမ်ား၊ လူ႕ခြင့္အေရး၊ အမ်ိဳးသမီးႏွင့္

ကေလးအခြင့္အေရး စသည့္ေခါင္းစဥ္မ်ားျဖင့္ လူထုအျမင္

ဖြင့္ျခင္း အစီအစဥ္မ်ားကုိ အေကာင္အထည္ေဖာ္လာခဲ့သည္

မွာ ဆယ္စုႏွစ္တစ္ခုနီးပါး ရွိလာၿပီျဖစ္ သည္။

ျဖင့္ သိမ္းဆည္းခံရေသာ မိမိလယ္ယာေျမမ်ား ျပန္လည္ရရွိ

ရန္အတြက္ -

အဆင့္ ၁) သက္ဆုိင္ရာဌာနတြင္ ဥပေဒ(သုိ႕) ရုံးလုပ္ထုံး

နည္းနာ အတုိင္းလုပ္ေဆာင္မည္ ၊ (အဆင့္ (၁)

အတုိင္း ေဆာင္ရြက္ေသာ္လည္း ေအာင္ျမင္မႈ

တစ္ဘက္လွည့္၍ စဥ္းစားမည္ဆုိပါက လူထုအမ်ားစုသည္

လူ႕အခြင့္အေရး ဟူေသာစကားလုံးကုိ ရင္းႏွီးၿပီးသားျဖစ္ေန

မရွိပါက ၂ ၊ ၃ ၊ ၄ ကဲ့သုိ႕ေသာ အဆင့္ကုိျဖတ္ေက်ာ္

ရမည္ )

- 12 -


oabmxm;tjrif / MAY 2017

မလုိအပ္ဘဲ လူထုဆႏၵထုတ္ေဖာ္မႈမ်ား ၊ လူထုအုံ ၾကြမႈမ်ား

ျဖစ္ေပၚလာရျခင္းျဖစ္သည္။ ထုိမွတစ္ဆင့္ အၾကမ္းဖက္မႈ

မ်ားႏွင့္ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ား ျဖစ္ေပၚလာသည္။

ထုိ႔ေၾကာင့္ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ားတြင္ တာဝန္ယူ

မႈ၊တာဝန္ခံမႈသည္ အေရးႀကီး ေသာ အခန္းက႑တြင္ရွိ

ေၾကာင္း သိမွတ္ထားရန္ လုိ အပ္ေပသည္။

အဆင့္ ၂) လုိအပ္ပါက အရပ္ဖက္လူ႕အဖြဲ႕အစည္းမ်ားႏွင့္

ခ်ိတ္ဆက္မႈ ျပဳလုပ္မည္ ၊

အဆင့္ ၃) မိမိ္အေျခအေနကုိ လူအမ်ားသိရွိေစရန္(သုိ႕)

သက္ဆုိင္ရာ ဌာနမ်ားကုိ ဖိအားေပးသည့္အေနျဖင့္

လူမႈကြန္ရက္ (Social Media) တြင္ေသာ္လည္း

ေကာင္း ၊ မီဒီယာမ်ား ႏွင့္ ေတြ႕ဆုံၿပီး သတင္းစာ

ရွင္းလင္းပြဲ ျပဳလုပ္မည္ ျဖစ္သည္။

အဆင့္ ၄) လုိအပ္ပါက စုေပါင္းအားျဖင့္ လူထုဆႏၵထုတ္

ေဖာ္မႈမ်ား ျပဳလုပ္မည္ျဖစ္သည္။ ဆုိလုိသည္မွာ

ဆုံးရႈံးေနေသာ ရပုိင္ခြင့္၊ အခြင့္အေရးမ်ားကုိ

ျပန္လည္ ရရွိရန္အတြက္ တုိက္ပြဲတစ္ခုသဖြယ္

အဆင့္လုိက္ျပင္ဆင္ ေဆာင္ရြက္မႈမ်ား ျပဳလုပ္ရမည္

ျဖစ္သည္။ တစ္ၿပိဳင္နက္တည္းမွာ တာဝန္ယူမႈ၊

တာဝန္ခံမႈဟူေသာ စကားလုံးသည္ တြဲ၍ပါလာမည္

ျဖစ္သည္။

ယေန႔ကမၻာေပၚရွိ ႏိုင္ငံမ်ားႏွင့္ မိမိတုိ႔ လူ႔အသုိင္းအဝိုင္းမ်ား

အၾကားတြင္ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ား မရွိေတာ့ပါဟု

ဆုိလွ်င္ သင္ယုံမည္လား။ ထုိသုိ႔ဆုိလွ်င္ ကေလးငယ္မ်ား

အေနျဖင့္ စစ္မႈထမ္းရန္ ေစခုိင္းခံရျခင္း၊ အမ်ိဳးသမီးမ်ားအေန

ျဖင့္ မိသားစုဝင္မ်ားအၾကား ႏွင့္ လူမႈပတ္ဝန္းက်င္အသုိင္း

အဝုိင္းမ်ားအၾကား ခြဲျခားဖိႏွိပ္မႈ ခံေနရျခင္း၊ လိင္လုပ္သား

အျဖစ္ ေစခုိင္းခံရျခင္းမ်ား စသည္တုိ႔ကုိ မည္သူတာဝန္ယူ

မည္နည္း။ ပညာသင္ယူခြင့္ ဆုံးရံႈးေနရေသာသူမ်ား၊အလုပ္

အကိုင္ အခြင့္အလမ္း မရွိေသာသူမ်ား၊ လူမႈဖူလုံခြင့္မရရွိ

ေသာသူမ်ား ႏွင့္ သယံဇာတစစ္ပြဲမ်ားၾကားက ေသြးထြက္

သံယုိမႈမ်ားအတြက္ မည္သူတာဝန္ယူမည္နည္း။

ထုိလူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္ခံရမႈမ်ားအတြက္ တာဝန္ယူ၊

တာဝန္ခံမႈမည့္သူမရွိပါက မည္သူကုိ အျပစ္တင္ရပါမည္

ဆုိသည္ကုိ မိမိအေနျဖင့္ မစဥ္းစားတတ္ေတာ့ေပ။

okdif(vlav;)? aqmif;av

တာဝန္ယူမႈ တာဝန္ခံမႈသည္ မိမိတုိ႕

ရွင္သန္လာခဲ့ေသာ ႏုိင္ငံေရးစနစ္အေပၚ

မ်ားစြာ မူတည္သည္။

လူ႔အခြင့္အေရးကုိ ေထာင္လုိက္က်င့္သုံးသည္ျဖစ္ေစ၊

အလ်ားလုိက္ က်င့္သုံး သည္ျဖစ္ေစ တာဝန္ယူမႈ၊တာဝန္ခံမႈ

ရွိရမည္ျဖစ္သည္။ ဆုံးရႈံးေနေသာ မိမိ၏ရပုိင္ခြင့္၊ အခြင့္

အေရးမ်ားကုိ ေတာင္းဆုိရာတြင္လည္း မိမိ၏ လုပ္ရပ္မ်ား

အတြက္ တာဝန္ယူ ၊ တာဝန္ခံရမည္ျဖစ္သည္။ ထုိနည္းတူ

မိမိေဖာ္ေဆာင္လုိက္ေသာ လုပ္ငန္းတစ္ခုသည္ အျခားေသာ

လူမ်ားအတြက္ ထိခုိက္နစ္နာမႈမ်ား ျဖစ္ပါက ၄င္းလုပ္ရပ္

အေပၚ တာဝန္ယူ ၊ တာဝန္ခံရမည္ျဖစ္သည္။ တာဝန္ယူမႈ

တာဝန္ခံမႈသည္ မိမိတုိ႕ ရွင္သန္လာခဲ့ေသာ ႏုိင္ငံေရးစနစ္

အေပၚမ်ားစြာ မူတည္သည္ဟု ဆုိပါက မွားမည္မထင္။

ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ျဖစ္ပ်က္ေနေသာ ျပသာနာအခ်ိဳ႕သည္

တာဝန္ယူမႈ ၊ တာဝန္ခံမႈ အားနည္းေသာ အုပ္ခ်ဳပ္မႈ

ယႏၱရားမ်ား (Governance institutions) ေၾကာင့္

- 13 -


A[kokw / MAY 2017

Tataiphlo!n pralau tabanau[ li kau# aklan phyu^n lahan.

လူ႔အခြင့္အေရးေၾကျငာစာတမ္းတြင္ ပါဝင္ေသာအတိုခ်ဳပ္အပိုဒ္မ်ား

1. Pralau pu#pra tadwa#n tathi ba nau[ la# ao`lan lao ha#.

၁။ လူတိုင္းသည္ ေမြးဖြားလာကတည္းက တန္းတူညီမွ်မႈရွိရမည္။

2. Co[baphi lei$nto!n klo!ncu co[ba nyanlan sankla# ngo`n laprapra.

၂။ မည္သူ႕ကိုမွ ခြဲျခားဖိႏွိပ္ျခင္းမရွိေစရ။

3. Kala#n ao` thamyu[n, kala#n lu#lwa do` tacau[ ta=o#n ba ao` pu#pra.

၃။ လူတိုင္းအသက္ရွင္ခြင့္၊ လြတ္လပ္ခြင့္ႏွင့္လုံၿခံဳခြင့္ရွိသည္။

4. Co[ ba dao^ cwa#n ngo`n, cwa#n ana#nkhu[ pri& sa# pra co[ da.

၄။ မည္သူ႕ကိုမွ ကၽြန္အျဖစ္ခိုင္းျခင္း ေရာင္းဝယ္ျခင္းမျပဳေစရ။

5. Phya#nsa#rai ngo`n, phi& ngo`n tadan manai$ taphaotayu^ co[ dako#.

၅။ မည္သူ႕ကိုမွ မတရားႏွိပ္စက္ျခင္း လူမဆန္စြာ ရက္စက္စြာ ဆက္ဆံျခင္း အျပစ္ေပးျခင္းမျပဳရ။

6. Do[ tama-lan alanga#, pu#pracu# usu^ pralau ba ido` pralau.

၆။ တရားဥပေဒေရွ႕ေမွာက္တြင္ လူတိုင္းအား လူသားအျဖင့္ အသိမွတ္ျပဳခံပိုင္ခြင့္။

7. Do[ tama-lan langa# tadwa#n tathi ba ao` ba.

၇။ တရားဥပေဒေရွ႕တြင္ တန္းတူညီမွ်ခြင့္။

8. Ngo`n ba yaiba na#ntabanau[ nu, phi tama-lan tamacu# ba da.

၈။ မိမိအခြင့္ေရးခ်ိဳးေဖာက္ခံရပါက ဥပေဒအကူအညီရယူခြင့္။

9. Taphao` tacyan co[tei$ co[mao!, tanya#n swai$ biphrao` do[ su[ka#nkwan ana#nkhu[ kala#n nau[

taraincu# ba ao`.

၉။ မတရားဖမ္းဆီးျခင္း တိုင္းျပည္မွႏွင္ထုတ္ျခင္းအား ကာကြယ္မႈရရွိခြင့္။

10. Ba ciran tamao# do[ pra a\ alanga# htau[ ba phi&dan cwai$ atu# ara#.

၁၀။ လူအမ်ားၾကားနာၿပီး တရားမွ်တေသာ တရားစီရင္မႈရရွိခြင့္။

11. Tai pra la pra takama- ba co[ da badi[bada mo! nu, ido` pra nu pra nga# takama- co[ ao`.

၁၁။ ခိုင္လုံေသာအေထာက္အထားမရွိမခ်င္း ထိုသူသည္ အျပစ္မရွိဟူေသာသတ္မွတ္ခံပိုင္ခြင့္။

12. Makai$do` pra ka#ru madao` manwa# na#n nga# nihtein tao! ari[kai# kha# co[ da taraincu# ba ao`.

၁၂။ ပုဂၢလိက ကိုယ္ေရးကိုယ္တာမ်ားအား ဝင္ေရာက္စြပ္ဖက္ျခင္းမွ ကာကြယ္ေပးျခင္း။

13. Tauhtao! taulan lu#lwa# bada.

၁၃။ လြတ္လပ္စြာ လႈပ္ရွားသြားလာခြင့္။

- 14 -


A[kokw / MAY 2017

14. Dan co[tei$ co[mao! batainu, kala#n kwi[ ba swai$ ao`khao^ do[ su[ka#n kwan bada.

၁၄။ မတရားအျပစ္ခံရမည္ဆိုပါက အျခားႏိုင္ငံမ်ားတြင္ခိုလႈံခြင့္ေတာင္းခံပိုင္ခြင့္။

15. Kala#n htu#da su[ka#nphao.

၁၅။ ႏိုင္ငံသားျဖစ္ခြင့္။

16. Balao`ba\ balei$nba\ pu#pracu# ba thayu[ phicudei$n phi da.

၁၆။ အရြယ္ေရာက္သူတိုင္း မိမိဆႏၵျဖင့္ လက္ထပ္အိမ္ယာထူေထာင္ခြင့္။

17. Kala#n ta kro[nkrau bada.

၁၇။ ပစၥည္းဥစၥာပိုင္ဆိုင္ခြင့္။

18. Kala#n nithu^ lu#lwa, tayu[ talan lu#lwa bada.

၁၈။ လြတ္လပ္စြာေတြးေခၚယုံၾကည္ကိုးကြယ္ခြင့္။

19. Tataihtan danhyu[n lu#lwa bada, phi ngao!thao! bada.

၁၉။ လြတ္လပ္စြာထုတ္ေဖာ္တင္ျပေျပာဆိုခြင့္၊သတင္းမ်ားရယူခြင့္။

20. Aphon mwai$ phonhtan do` tatha taya lahan, kala#n aucein lu#lwa bada.

၂၀။ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာဖြဲ႕စည္းထားေသာအဖြဲ႕မ်ားအား လြတ္လပ္စြာဝင္ေရာက္ခြင့္၊စုေဝးခြင့္။

21. Kala#n pacu# do[ aco#ya- ( prapao[su[ka#n ) bada.

၂၁။ အစိုးရတြင္ပါဝင္ခြင့္။

22. Ta=an ta=ao` takwa#n tathao` balein.

၂၂။ လူမႈဖူလုံေရးခံစားခြင့္။

23. Kala#n ma nau[ taphi& tama, kala#n aucu# do[ pramata thame@ka- bada.

၂၃။ အလုပ္လုပ္ခြင့္၊ အလုပ္သမားသမၼဂမ်ားဝင္ေရာက္ခြင့္။

24. Kala#n ao` hailu#,ao`ran bada.

၂၄။ အပန္းေျဖအနားယူခြင့္။

25. Kala#n ao`hto^n ao`lain ru#ra do` nau[ba takhwai swi&sa#.

၂၅။ လုံေလာက္ေသာလူမႈအဆင့္အတန္းခံစားခြင့္ႏွင့္ ေဆးကုသခံပိုင္ခြင့္။

26. Kala#n malu#phi tatheinga# ba ao`.

၂၆။ ပညာသင္ၾကားပိုင္ခြင့္။

27. Kala#n pacu# do[ tahto#n do` cwai$do` kya#htan mahtan da nu kala#n nau[ su[dapraka ba ao`.

၂၇။ ယဥ္ေက်းမႈဘဝတြင္ပါဝင္ခြင့္ႏွင့္ မိမိတီထြင္မႈအက်ိဳးကို မိမိခံစားပိုင္ခြင့္။

- 15 -


A[kokw / MAY 2017

28. Nita ao` ba daoyan pralau tabanau[.

၂၈။ လူ႔အခြင့္အေရးကိုေလးစားရန္တာဝန္ရွိသည္။

29. Nita ao` ba daoyan ngo`n aka#ru tabanau[.

၂၉။ အျခားသူမ်ား၏အခြင့္အေရးကိုေလးစားရန္တာဝန္ရွိသည္။

30. Nita ao` co[ba deinba\ ya#kai$ tabanau[ laprapra.

၃၀။ မည္သူမွ အခြင့္အေရးကို မခ်ိဳးေဖာက္ရန္တာဝန္ရွိသည္။

လူ႔အခြင့္အေရး ျဖစ္ေပၚလာပုံသမုိင္း အက်ဥ္းခ်ဳပ္

• ပထမကမၻာစစ္အၿပီး ၁၉၁၉ ခုႏွစ္တြင္ ႏိုင္ငံေပါင္းခ်ဳပ္အသင္းႀကီးကုိ တည္ေထာင္ခ့ဲေသာ္လည္း မေအာင္ျမင္ပဲ

ဒုတိယကမၻာစစ္ ထပ္မံျဖစ္ပြားခ့ဲသည္။

• ဒုတိယကမၻာစစ္အတြင္း ဟစ္တလာေခါင္းေဆာင္ေသာ နာဇီပါတီသည္ ဂ်ဴးလူမ်ိဳး (၆)သန္းေက်ာ္အပါအဝင္ အျခား

လူမ်ားအား လူသားခ်င္းမတရားရက္စက္၊ ႏွိပ္စက္ညွင္းပမ္းသတ္ျဖတ္ခ့ဲသည္။

• စစ္အတြင္း က်ဴးလြန္သူမ်ားကုိ ခုံရံုးတင္စစ္ေဆးအေရးယူမႈသာမက အလားတူ လူသားခ်င္းမတရား ရက္စက္မႈ၊ ႏွိပ္စက္

ညွင္းပမ္းသတ္ျဖတ္မႈမ်ား ထပ္မံမေပၚေပါက္ေစရန္၊ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ထြန္းကားေရး ႏွင့္ ပ႗ိပကၡခ်ဳပ္ၿငိမ္းေရး အတြက္

ႏိုင္ငံအစုိးရမ်ားက ႀကိဳးပမ္းလုပ္ေဆာင္လာခ့ဲၾကသည္။

• ဒုတိယကမၻာစစ္ၿပီးေနာက္ ၁၉၄၅ ေအာက္တုိဘာလ (၂၄)ရက္တြင္ ထုိက့ဲသုိ႔ေသာ စစ္ပြဲအနိဌာရံုမ်ား ထပ္မံမေပၚေပါက္

ေစရန္အတြက္ ႏိုင္ငံတကာပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈရွိရန္၊ ကမၻာႀကီးဖြံ႔ၿဖိဳးတုိးတက္လာေစရန္၊ လူ႔အခြင့္အေရး ကာကြယ္

ေစာင့္ေရွာက္ရန္ ရည္ရြယ္ခ်က္မ်ားျဖင့္ ကမၻာ့ကုလသမဂၢ ေပၚေပါက္လာခ့ဲသည္။

• ႏိုင္ငံတကာမွ စုေပါင္းေဆြးေႏြးလာၿပီး ကုလသမဂၢပ႗ိညာဥ္စာတမ္းအပုိဒ္ (၆၈)အရ လူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္ (Human

Rights Commission) ကုိ ၁၉၄၆ ခုႏွစ္တြင္ ဖြဲ႔စည္းခ့ဲသည္။

• ထုိေကာ္မရွင္မွ ဦးေဆာင္၍ ကုလသမဂၢပ႗ိညာဥ္စာတမ္းတြင္ ပါဝင္ေသာ လူ႔အခြင့္အေရးႏွင့္ လြတ္လပ္ခြင့္ဆုိေသာ

အဓိပၸာယ္မ်ားကုိ ဖြင့္ဆုိရွင္းလင္းျပႏိုင္မည့္ အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ လူ႔အခြင့္အေရးေၾကညာ စာတမ္းကုိ ျပင္ဆင္ေရးဆြဲရန္

တာဝန္ေပးခ့ဲသည္။

• အေမရိကန္ သမၼတကေတာ္ အယ္လီနာရုစဗ့ဲ (Eleanor Roosevelt) ၏ ဦးေဆာင္မႈျဖင့္ ေရးဆြဲခ့ဲေသာ ထုိစာတမ္း အေပၚ

ကမၻာံႏိုင္ငံမ်ားက အထူးစိတ္ဝင္စားခ့ဲၾကသည္။

• အစုိးရကုိယ္စားလွယ္မ်ား၊ အစုိးရမဟုတ္ေသာ အဖြဲ႔အစည္းမ်ားျဖင့္ အႀကိမ္ႀကိမ္ေဆြးေႏြးတုိင္ပင္ညွိႏိႈင္းမႈမ်ား

လုပ္ေဆာင္အၿပီး ၁၉၄၈ ခု၊ ဇြန္လတြင္ အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ လူ႔အခြင့္အေရး ေၾကညာစာတမ္းကုိ အၿပီးသတ္ခ့ဲသည္။

• ၁၉၄၈ ခု၊ ဒီဇင္ဘာလ (၁၀)ရက္ေန႔တြင္ ျပင္သစ္ႏိုင္ငံ၊ ပဲရစ္ၿမိဳ႕တြင္ က်င္းပေသာ ကမၻာ့ကုလသမဂၢ အေထြေထြညီလာခံ

မွေန၍ ထုိေၾကညာစာတမ္းကုိ အတည္ျပဳျပဌာန္းႏိုင္ခ့ဲသည္။

• အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ လူ႔အခြင့္အေရးေၾကညာစာတမ္းတြင္ အပိုဒ္ေပါင္း (၃၀) ပါဝင္သည္။

- 16 -


&nf&G,fcsuf / MAY 2017

လူ႕အခြင့္အေရး Bulletin ထုတ္ေ၀ရျခင္း၏အဓိကရည္ရြယ္ခ်က္

ကယန္းမ်ိဳးဆက္သစ္လူငယ္ (KNGY) အဖြဲ႕သည္ ယခု FHI360 မွ ကူညီပံ့ပိုးေသာလူ႕အခြင့္အေရးစည္းရုံးလႈံ႕ေဆာ္သည့္

စီမံကိန္းမွ ကရင္နီျပည္အတြင္းလူ႕အခြင့္အေရးႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး လစဥ္ Bulletin ထုတ္ေ၀ျဖန္႕ခ်ီမည့္အစီအစဥ္တခုျဖစ္သည္။

Bulletin ထုတ္ေ၀ရျခင္း၏အဓိကရည္ရြယ္ခ်က္မွာ -

၁) ကရင္နီျပည္အတြင္း လူ႕အခြင့္အေရးျဖစ္တည္မႈႏွင့္ခ်ိဳးေဖာက္သည့္အေျခအေနမ်ားကို ေဒသအတြင္း က်ယ္က်ယ္

ျပန္႕ျပန္႕သိရွိလာေစရန္၊

၂) ကယန္းမ်ိဳးဆက္သစ္လူငယ္အဖြဲ႕၏ ေကာ္မတီအလုိက္ လစဥ္အေကာင္အထည္ေဖာ္ေဆာင္ေသာလုပ္ ငန္းစဥ္မ်ား

ႏွင့္ လႈပ္ရွားမႈမ်ားကို ေဒသခံလူထုမ်ားက်ယ္က်ယ္ျပန္႕ျပန္႕သိရွိလာေစရန္ ဟူ၍ျဖစ္သည္။

အထက္ေဖာ္ျပပါ ရည္ရြယ္ခ်က္(၁)သည္ ကရင္နီျပည္အတြင္း လူ႕အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္သည့္အမ်ိဳးအစားမ်ားႏွင့္

ျဖစ္တည္မႈအေျခအေနမ်ားကို ေဒသခံလူထုမ်ားက်ယ္က်ယ္ျပန္႕သိရွိလာၿပီး ယင္းျဖစ္တည္မႈအေျခအေနတြင္ ေဒသခံ

လူထုကိုယ္တုိင္ မည္သို႕ေသာနည္းလမ္းျဖင့္ လူ႕အခြင့္အေရးကာကြယ္ျမွင့္တင္ေရးအစီအစဥ္မ်ားကို ကိုယ္တုိင္ပါ၀င္လုပ္

ေဆာင္လာႏုိင္ရန္ျဖစ္သည္။

ရည္ရြယ္ခ်က္(၂)သည္ ကယန္းမ်ိဳးဆက္သစ္လူငယ္အဖြဲ႕၏ လက္ရွိေကာ္မတီအလုိက္ လုပ္ငန္းအေကာင္အထည္ေဖာ္

ေဆာင္မႈႏွင့္ လႈပ္ရွားမႈမ်ားကို ေဒသခံလူထုမ်ား က်ယ္က်ယ္ျပန္႕ျပန္႕သိရွိနားလည္လာၿပီး ယင္းလုပ္ငန္း အစီအစဥ္

အေကာင္အထည္ေဖာ္ေဆာင္မႈႏွင့္ လႈပ္ရွားမႈမ်ားကို ေဒသခံလူထုအေနျဖင့္ အႀကံျပဳမႈ၊ ျဖည့္စြက္မႈႏွင့္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈ

ျမွင့္တင္ျခင္းလႈပ္ရွားမႈမ်ားကို ကိုယ္တုိင္ပါ၀င္လုပ္ေဆာင္လာႏုိင္ရန္ျဖစ္သည္။

ထို႕ေၾကာင့္ ယခုစီမံကိန္းေအာက္မွ Bulletin ထုတ္ေ၀ျခင္းအစီအစဥ္သည္ ကရင္နီျပည္အတြင္း လက္ရွိလူ႕အခြင့္အေရး

အေျခအေနျဖစ္တည္မႈႏွင့္ ခ်ိဳးေဖာက္သည့္ အေျခအေနမ်ားကို လုထုထံသို႕က်ယ္က်ယ္ျပန္႕ျပန္႕ျဖန္႕ေ၀ၿပီး လူ႕အခြင့္အေရး

ျပဌာန္းခ်က္ႏွင့္အညီ ကရင္နီျပည္အတြင္း လူ႕အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈကာကြယ္မႈႏွင့္ျမွင့္တင္မႈ အစီအစဥ္မ်ားကို ကိုယ္တုိင္

ပါ၀င္ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္လာရန္ျဖစ္သည္။

u,ef;rsdK;qufopfvli,f

- 17 -


u,ef;pmayESihf ,Ofaus;rI / MAY 2017

- 18 -

Similar magazines