Fachowy Elektryk 3/2017

rafaello

SPIS TREŚCI
6, 8, 10, 11, 12, 14, 16 AKTUALNOŚCI, w tym:
6 Jubileuszowe 30. Targi ENERGETAB 2017
8 Raport „Rynek fotowoltaiki w Polsce ’2017”
12 i 14 Na targach Intersolar 2017
15. 19, 22, 47, 70, 71, 76, 77, 86 NOWOŚCI, w tym:
15 Oznaczniki typu PCC firmy KURANT
19 Szczypce do obróbki zakończeń przewodów Högert Technik
16 Rozdzielnice MSF – elastyczność i niezawodność
17 ECONOMIC BOXTM
18 Sterowanie radiowe roletami za pomocą sterowników firmy ZAMEL
20 Pierwsze przymiarki ETS na tableta
23 Znane i nieznane oblicza czujek GIRA
25 Kluczowa rola etykietowania
26 Jak połączyć instalację fotowoltaiczną z inteligentnym budynkiem
30 Seria osprzętu elektrycznego Niloe firmy Legrand ewoluuje
32 Z myślą o elektroinstalacjach, elektroinstalatorach i przyszłości – wywiad z Krzysztofem Płóciennkiem dyrektorem ds. sprzedaży i marketingu firmy ELEKTRO-PLAST Opatówek
34 Trasy kablowe i osprzęt instalacyjny do obiektów służby zdrowia
38 Złączki szynowe do przewodów aluminiowych i miedzianych Morek
40 Kostki czy szybkozłączki? Jak szybko i bezpiecznie podłączyć oprawy oświetleniowe
42 Systemy szyn zbiorczych do rozdzielnic elektrycznych i szaf sterowniczych
46 Hermetyczne rozdzielnice i puszki firmy ELEKTRO-PLAST NASIELSK GALANT i INDUSTRIAL
48 Przewód HELUFLON-FEP-6Y w wiązce elektrycznej bolidu RT08
50 Przewody i kable – rodzaje, oznaczenia, zasady układania
54 Puszki i rury elektroinstalacyjne – rozwiązania na miarę potrzeb
58 Wybór obudowy – ważny element każdego produktu
60 Naścienne puszki łączeniowe Spelsberg Red Range IP55
62 Sygnalizacja zagrożeń pożarowych w budynku w pytaniach i odpowiedziach
66 Falowniki Fronius SnapINverter na całym świecie usprawniają zaopatrywanie w energię
ze źródeł odnawialnych 24 godziny słońca coraz bliżej
68 Nowe funkcje przemienników częstotliwości PowerXL serii DC1 firmy Eaton
69 Zalety stosowania cyfrowych wyłączników różnicowoprądowych
72 Nowe oprawy w portfolio marki LEDVANCE
74 Nowoczesne rozwiązania w oświetleniu drogowym
78 Nowe modele serii profesjonalnych kamer termowizyjnych FLIR T530 i T540
80 Przegląd kamer termowizyjnych
84 Kamery termowizyjne – cenne narzędzie diagnostyczne
87 ENERGOTYTAN – promocje 3/2017
88 ENERGOTYTAN – obróbka szyn prądowych
90 Pozytywne wibracje

3/2017

Czerwiec 2017

ISSN 1643-7209


Systemy tras kablowych

Materiały elektroinstalacyjne

Korytka siatkowe

Korytka kablowe

Drabinki kablowe

Korytka napodłogowe

Systemy samonośne

Kanały i kolumny elektroinstalacyjne stalowe

Kanały aluminiowe

Konstrukcje wsporcze

Systemy podtrzymania funkcji w przypadku pożaru E30, E60, E90

Kanały elektroinstalacyjne z PCV

Kanały grzebieniowe

Dławiki

Listwy zaciskowe

Uziemienie

Systemy zamocowań

Rury elektroinstalacyjne stalowe i aluminiowe

Systemy z poliestru wzmacnianego włóknem szklanym

Niedax Kleinhuis Polska Sp. z o.o.

ul. Zagórska 133

42-680 Tarnowskie Góry

Tel. 32/381-98-10, 381-98-11

Fax 32/384-39-56

www.niedax.pl

e-mail: info@niedax.pl


www.fachowyelektryk.pl

Wydawca:

Wydawnictwo Target Press

sp. z o.o. sp. k.

Biuro w Warszawie:

ul. Przasnyska 6B, 01-756 Warszawa

tel. +48 22 635 05 82

tel./faks +48 22 635 41 08

Redaktor Naczelna:

Małgorzata Dobień

tel. kom. 502 255 773

malgorzata.dobien@targetpress.pl

Redaktor Prowadzący

Jerzy Wierzbowski

tel. kom. 501 602 059

jerzy.wierzbowski@targetpress.pl

Dyrektor Marketingu i Reklamy:

Robert Madejak

tel. kom. 512 043 800

robert.madejak@targetpress.pl

Dział Promocji i Reklamy:

Andrzej Kalbarczyk

tel. kom. 531 370 279

andrzej.kalbarczyk@targetpress.pl

Marcin Sikora

tel. kom. 515 251 052

marcin.sikora@targetpress.pl

Ryszard Staniszewski

tel. kom. 503 110 913

ryszard.staniszewski@targetpress.pl

Dyrektor Zarządzający:

Robert Karwowski

tel. kom. 502 255 774

robert.karwowski@targetpress.pl

Adres Działu Promocji i Reklamy:

ul. Przasnyska 6B, 01-756 Warszawa

tel./faks +48 22 635 41 08

Prenumerata:

prenumerata@fachowyelektryk.pl

Skład:

As-Art Violetta Nalazek

as-art.studio@wp.pl

Druk:

MODUSS

Redakcja nie zwraca tekstów

niezamówionych, zastrzega sobie prawo

ich redagowania oraz skracania.

Nie odpowiadamy za treść

zamieszczonych reklam.

ISSN 1643-7209

Na wakacje i nie tylko

Drodzy Czytelnicy, strzeżmy się robotów, ale róbmy swoje. Taka propozycja – a mówiąc górnolotnie

apel – przyszła mi do głowy, ponieważ tuż przed właśnie zaczynającym się okresem

urlopowym docierało sporo informacji z pogranicza najnowszych rozwiązań technicznych

i science fiction. I wale nie były to kaczki dziennikarskie na sezon ogórkowy.

Żyjemy zresztą w czasach, w których granica między realem, a czymś wydumanym jest

trudna do określenia.

Niestrudzone umysły wynalazców nie wiedzących, że coś jest niemożliwe, wciąż tę barierę

przesuwają, a dotyczy to – zaskakująco – nie tylko techniki.

Techniki jednak się trzymając, spotkałem się z sugestią, że przydatność kandydatów do

pracy na danym stanowisku będą coraz częściej sprawdzały systemy automatyczne, tacy

komputerowi łowcy głów (patrz str. 22).

Inny przykład: samoczynne urządzenie ma w niemieckim mieście Wittenberga zastępować

księdza. Automaty już uśmierciły i stopniowo eliminują następne zawody w przemyśle,

usługach i handlu.

Zapowiadane jest wypuszczenie na rynek samochodów nie tylko elektrycznych, ale także zelektronizowanych

– będą transportowały ludzi bez ich aktywnego udziału. To samo dotyczy

(nomen omen) samolotów, które od startu do lądowania będą pod kontrolą automatycznego

pilota. Ten z gatunku homo sapiens nie będzie potrzebny.

Do przeszłości należy sytuacja, kiedy przez kilka pokoleń można było w rodzinie wykonywać

ten sam zawód i przejmować warsztat pracy. W profesjach związanych z misją publiczną,

pod sztandarem równego dostępu do nich dla wszystkich, de facto wprowadza się prawne

ograniczenia, by nie było kumoterstwa. Ponieważ trudno za tym wszystkim nadążyć, udaję

się z chęcią pod gruszę oraz inne drzewa i krzewy.

Życzę by i dla Was Czytelnicy Fachowego Elektryka zasłużone urlopy, wakacje itp. itd. były

jak najbardziej udane.

SPIS TREŚCI

Jerzy Wierzbowski

redaktor prowadzący

6, 8, 10, 11, 12, 14, 16 AKTUALNOŚCI, w tym:

6 Jubileuszowe 30. Targi ENERGETAB 2017

8 Raport „Rynek fotowoltaiki w Polsce ’2017

12 i 14 Na targach Intersolar 2017

15. 19, 22, 47, 70, 71, 76, 77, 86 NOWOŚCI, w tym:

15 Oznaczniki typu PCC firmy KURANT

19 Szczypce do obróbki zakończeń przewodów Högert Technik

16 Rozdzielnice MSF – elastyczność i niezawodność

17 ECONOMIC BOX TM

18 Sterowanie radiowe roletami za pomocą sterowników firmy ZAMEL

20 Pierwsze przymiarki ETS na tableta

23 Znane i nieznane oblicza czujek GIRA

25 Kluczowa rola etykietowania

26 Jak połączyć instalację fotowoltaiczną z inteligentnym budynkiem

30 Seria osprzętu elektrycznego Niloe firmy Legrand ewoluuje

32 Z myślą o elektroinstalacjach, elektroinstalatorach i przyszłości – wywiad z Krzysztofem

Płóciennkiem dyrektorem ds. sprzedaży i marketingu firmy ELEKTRO-PLAST Opatówek

34 Trasy kablowe i osprzęt instalacyjny do obiektów służby zdrowia

38 Złączki szynowe do przewodów aluminiowych i miedzianych Morek

40 Kostki czy szybkozłączki? Jak szybko i bezpiecznie podłączyć oprawy oświetleniowe

42 Systemy szyn zbiorczych do rozdzielnic elektrycznych i szaf sterowniczych

46 Hermetyczne rozdzielnice i puszki firmy ELEKTRO-PLAST NASIELSK

GALANT i INDUSTRIAL

48 Przewód HELUFLON-FEP-6Y w wiązce elektrycznej bolidu RT08

50 Przewody i kable – rodzaje, oznaczenia, zasady układania

54 Puszki i rury elektroinstalacyjne – rozwiązania na miarę potrzeb

58 Wybór obudowy – ważny element każdego produktu

60 Naścienne puszki łączeniowe Spelsberg Red Range IP55

62 Sygnalizacja zagrożeń pożarowych w budynku w pytaniach i odpowiedziach

66 Falowniki Fronius SnapINverter na całym świecie usprawniają zaopatrywanie w energię

ze źródeł odnawialnych 24 godziny słońca coraz bliżej

68 Nowe funkcje przemienników częstotliwości PowerXL serii DC1 firmy Eaton

69 Zalety stosowania cyfrowych wyłączników różnicowoprądowych

72 Nowe oprawy w portfolio marki LEDVANCE

74 Nowoczesne rozwiązania w oświetleniu drogowym

78 Nowe modele serii profesjonalnych kamer termowizyjnych FLIR T530 i T540

80 Przegląd kamer termowizyjnych

84 Kamery termowizyjne – cenne narzędzie diagnostyczne

87 ENERGOTYTAN – promocje 3/2017

88 ENERGOTYTAN – obróbka szyn prądowych

90 Pozytywne wibracje


Piękne i inteligentne

Programy stylistyczne Gira w Gira System 55

hgschmitz.de

Gira Standard 55

Jakość i funkcjonalność instalacji

Gira E2

Prosta, minimalistyczna stylistyka

Gira E3

Nastrojowy program stylistyczny

Gira Event

Bogata kolorystyka i unikalne

zaokrąglenia ramek

Gira Esprit

Czysta forma i niezwykła

różnorodność materiałów

Gira Esprit Szkło C

Miękkie krawędzie szlifu C

i zaokrąglone rogi

Modułowy system obejmujący ponad 300 urządzeń

Gira System 55 łączy bogatą stylistykę z szerokim asortymentem obejmującym m.in. dotykowe domofony, czujniki przyciskowe lub

podtynkowe radia Gira. Sześć programów stylistycznych, ponad 50 odmian ramek i różne urządzenia w różnych kolorach, z różnych

materiałów umożliwiają realizację wielu różnorodnych koncepcji designerskich – prostych, klasycznych i luksusowych. Programy stylistyczne

Gira są od lat stale wyróżniane międzynarodowymi nagrodami za wysoką jakość wzornictwa i wykorzystanych materiałów.

Więcej informacji www.gira.pl

Programy stylistyczne Gira zostały wielokrotnie uhonorowane nagrodami w dziedzinie wzornictwa,

m.in. iF DESIGN AWARD, dem Iconic Award, Plus X Award, Good Design Award und dem Red Dot Award Made in Germany since 1905


AKTUALNOŚCI

Fachowego Elektryka

Jubileuszowe 30. Międzynarodowe

Energetyczne Targi Bielskie ENERGETAB 2017

ENERGETAB to największe w Polsce targi

nowoczesnych urządzeń, aparatury i technologii

dla przemysłu energetycznego. Jest

to zarazem jedno z najważniejszych spotkań

czołowych przedstawicieli sektora elektroenergetycznego.

Targom towarzyszyć

będą konferencje, seminaria i prezentacje

wystawców – zatem jest to także doskonałe

forum dla rozmów o aktualnych kierunkach

rozwoju branży oraz wdrażanych innowacjach.

Targi ENERGETAB to doskonała okazja

do nawiązania bezpośrednich kontaktów

biznesowych między wystawcami a projektantami,

dostawcami usług i czołowymi

przedstawicielami przedsiębiorstw energetycznych

– zarówno z Polski, jak i z zagranicy.

Tradycyjnie już podczas targów odbędzie

się konkurs nagradzający prestiżowymi

medalami i pucharami „szczególnie wyróżniające

się produkty” zgłoszone przez wystawców.

Na targach również kontynuowane będą,

cieszące się sporym zainteresowaniem

zwiedzających, atrakcyjne formy promocji

wystawców w postaci konkursów multimedialnych.

W ubiegłym roku targi ENERGETAB 2016

odwiedziło około 20 tys. zwiedzających

z kraju i zagranicy, którzy mogli zapoznać

się z ofertami 750 wystawców z 22 krajów

Europy i Azji. Ekspozycje targowe zajęły

prawie 4 ha urokliwie położonego terenu

u stóp Dębowca i Szyndzielni zarówno

w nowoczesnej hali wielofunkcyjnej, jak

i w pawilonach namiotowych oraz terenach

otwartych, na których wystawcy mieli

możliwość ekspozycji wielkogabarytowych

i ciężkich eksponatów.

Warto zatem odwiedzić targi Energetab

2017 w dniach od 12–14 września 2017 r.

Więcej informacji na stronie

www.energetab.pl

Jako zachętę do wizyty w Bielsku Białej

zmieszczamy migawki fotograficzne z ubiegłorocznych

targów ENERGETAB – red.

6 Fachowy Elektryk 3 • 2017


@zamelpl


AKTUALNOŚCI

Fachowego Elektryka

Raport „Rynek fotowoltaiki w Polsce ’2017

Instytut Energetyki Odnawialnej opublikował

piątą już edycję raportu „Rynek fotowoltaiki

w Polsce ’2017”, który tradycyjnie

zawiera syntezę stanu rozwoju branży i prezentację

trendów rynkowych w fotowoltaice.

Raport jest wynikiem szczegółowego

badania rynku i powstaje we współpracy

z firmami z branży. W raporcie zaprezentowano

dane statystyczne dotyczące sprzedaży

instalacji fotowoltaicznych w Polsce

na przestrzeni ostatnich lat (import, eksport,

segmentacja rynku krajowego), możliwości

rozwoju rynku oraz dominujące modele biznesowe

dla branży fotowoltaicznej w Polsce

wynikające z ram prawnych i uwarunkowań

ekonomicznych i rynkowych.

Partnerem raportu jest Europejski Instytut

Miedzi. Raport został objęty patronatem

przez: Narodowe Centrum Badań i Rozwoju,

Polską Agencję Inwestycji i Handlu S.A.

(dawniej PAIZ) oraz Związek Gmin Wiejskich

RP.

Łączna moc zainstalowana w systemach

fotowoltaicznych w Polsce na koniec 2016 r.

wyniosła około 199 MW. Moc instalacji

fotowoltaicznych, w tym farm słonecznych

zbudowanych w zasadniczym, obowiązującym

do połowy 2016 r. systemie wsparcia

w postaci zielonych certyfikatów przekroczyła

99 MW. Pozostałe 100 MW zainstalowano

w mikroinstalacjach podłączonych

do sieci, ale nie korzystających z systemu

zielonych certyfikatów. Głównymi wytwórcami

energii w mikroinstalacjach są osoby

fizyczne, coraz częściej jednak instalacje takie

powstają w przedsiębiorstwach. U osób

fizycznych dominują instalacje mniejsze

– mikroinstalacje do 10 kW stanowią ponad

90% wszystkich mikroinstalacji zainstalowanych

u osób fizycznych. Z kolei u przedsiębiorców

powstają zazwyczaj mikroinstalacje

większe – instalacje powyżej 10 kW

stanowią ok. 63%.

Niestabilność przepisów i ulotność dotacji

w 2016 r. oraz niepewność (obawy) inwestorów

o warunki wsparcia w 2017 r. spowodowały,

że rynek fotowoltaiki w ubiegłym

roku rozwijał się impulsywnie jako wypadkowa

wielu czynników. Bardzo trudno

związać faktyczne efekty rynkowe i sprzedażowe

branży PV z instrumentami wsparcia.

Obraz polskiego rynku fotowoltaiki,

jaki wyłonił się po przedstawieniu danych

statystycznych za 2016 r. świadczy bardziej

o żywotności technologii i niezmienności

poparcia społecznego dla niej niż o świadomie

realizowanej polityce wobec OZE.

www.ieo.pl

8 Fachowy Elektryk 3 • 2017


Perfect Welding / Solar Energy / Perfect Charging

24HRS

SUN

24hoursofsun.com

LEPIEJ ODDAWAĆ DO ŁAZIENKI

NIŻ DO SIECI.

Z FRONIUS OHMPILOT WYKORZYSTASZ

PRODUKOWANĄ ENERGIĘ

NAJBARDZIEJ EFEKTYWNIE.


AKTUALNOŚCI

Fachowego Elektryka

Inwestycja ES-SYSTEM

ES-SYSTEM – czołowa polska firma

specjalizująca się w oświetleniu profesjonalnym

– uruchomiła nową linię do produkcji

zaawansowanych modułów elektronicznych

w zakładzie ES-SYSTEM NT

w Dobczycach. Umożliwia ona produkcję

modułów LED, układów oświetlenia

awaryjnego, zasilaczy oraz sterowników

do produktów ES-SYSTEM. Rozwój zaplecza

technologicznego zapewni spółce

utrzymanie najnowocześniejszego standardu

produkcji oraz dalszy rozwój w kraju

i za granicą.

– Oddanie do użytku linii produkcyjnej

w Dobczycach to kolejny krok w rozwoju zaplecza

technologicznego ES-SYSTEM. Możliwość

nadzoru nad wszystkimi liniami SMT

za pomocą jednego oprogramowania skróciła

czas potrzebny do wdrożenia nowych

produktów, dzięki czemu szybciej możemy

odpowiadać na zmieniające się potrzeby

rynkowe. Pozwala ona również elastyczniej

podchodzić do planowania procesu produkcji

i szybciej reagować na zmienne założenia

projektów – mówi Rafał Gawrylak, Prezes

Zarządu ES-SYSTEM S.A.

Firma postawiła na szybszy i bardziej wydajny

proces wytwarzania.

Szybszy i bardziej wydajny proces wytwarzania.

Inwestycja w Dobczycach obejmuje

linię do montażu modułów elektronicznych

w technologii SMT, tj. montażu powierzchniowego

oraz do znakowania laserowego

wyrobów elektronicznych bezpośrednio

w ciągu technologicznym, a także automatycznego

testu optycznego. Funkcjonalność

nowej linii pozwala znacząco przyspieszyć

oraz ulepszyć proces wytwarzania i kontroli

produktów – jej uruchomienie skróciło czas

procesu oraz zwiększyło wydajność produkcji

o 40%. Dodatkowo rozbudowany,

9-kamerowy system optyczny linii do automatycznego

testowania opraw zmniejsza

liczbę fałszywych komunikatów o błędach

podczas testów, co pozwala na wydajniejszą

kontrolę wyrobów.

W 2017 r. spółka planuje dalszy rozwój

zaplecza technologicznego. Pozwoli to

na zwiększenie przewagi nad innymi

firmami działającymi na rynku polskim.

ES-SYSTEM w swoich działaniach skupia

się na rozwoju oferty opartej o rozwiązania

LED i systemy sterowania. Nowe inwestycje

mają na celu rozwój własnego parku

technologicznego, aby zapewnić najnowocześniejszy

standard produkcji.

W 2016 r. spółka wydała 6 mln zł na inwestycje.

W br. ES-SYSTEM planuje przeznaczyć

na inwestycje 9 mln zł. W pierwszym

kwartale 2017 r. na zakup sprzętu i maszyn

produkcyjnych wydano 3,3 mln zł.

www.essystem.pl

Fabryka półprzewodników w Dreźnie

Koncern Bosch buduje nową fabrykę materiałów

półprzewodnikowych i układów

scalonych w Dreźnie. Ma mieć ona kluczowe

znaczenie dla rozwoju produktów

w segmencie mobilności, Internetu rzeczy,

Smart Home i Przemysłu 4.0. Inwestycja

w nowy zakład produkcyjny, który zatrudni

do 700 pracowników wyniesie około jednego

miliarda euro.To największy jednostkowy

projekt inwestycyjny w ponad 130-letniej

historii koncernu Bosch.

Budowa zaawansowanego technologicznie

zakładu ma potrwać do końca 2019 r. Po

zakończeniu fazy rozruchu produkcja rozpocznie

się prawdopodobnie pod koniec 2021 r.

Materiały i półprodukty półprzewodnikowe

są najważniejszymi elementami wszystkich

układów elektronicznych. Ich obszary zastosowań

ulegają rozszerzeniu w miarę postępu

integracji z internetem oraz automatyzacji.

W procesie produkcji półprzewodnikowych

układów scalonych wykorzystuje się okrągłe

płytki krzemowe nazywane waflami. Im większa

średnica wafli, tym więcej układów scalonych

można wyprodukować w jednym cyklu

technologicznym. W porównaniu do stosowanych

technologii 150 i 200 mm, standard

300 mm umożliwia osiągnięcie efektów skali.

Bosch produkuje układy scalone półprzewodnikowe

od ponad 45 lat i w różnych

wersjach, przede wszystkim jako układy

zaprojektowane do realizacji określonych

zadań. Jest między innymi wiodący na świecie

producentem półprzewodnikowych elementów

mocy oraz czujników mikromechanicznych

(MEMS).

www.bosch.pl

10 Fachowy Elektryk 3 • 2017


AKTUALNOŚCI

Fachowego Elektryka

W Łodzi

Schneider Electric i 180 Partnerów

Coroczne, największe w branży Spotkanie

Partnerów zorganizowane przez firmę

Schneider Electric odbyło się 27 kwietnia

2017 r. Łodzi.

Reputacja i wyniki biznesowe są wypadkową

poziomu zaufania, które decyduje

o sukcesie w biznesie. Dlatego Schneider

Electric od wielu lat stawia na przejrzystość

w działaniu i współpracę ze swoimi partnerami.

Firma co roku organizuje spotkanie,

podczas którego dzieli się najnowszą wiedzą

i podsumowuje wzajemną współpracę.

W tym roku dużo miejsca poświęcono ekonomii

zaufania oraz najnowszemu rozwiązaniu

– EcoStruxure.

W dynamicznie zmieniającym się otoczeniu

biznesowym firmy coraz częściej sięgają

po narzędzia technologiczne. Są one potrzebne

do utrzymania konkurencyjności.

Internet rzeczy (IoT) jest coraz bardziej

pożądany, jednak istnieje potrzeba edukacji

w zakresie wdrażania tych rozwiązań – jak

wynika z badań przeprowadzonych przez

Schneider Electric.

Z globalnego badania „IoT 2020”, w którym

udział wzięło ponad 2500 firm, 70% kadry

kierowniczej stwierdziło, że dostrzega jego

wartość biznesową.

W obszarze biznesowym IoT, w niedalekiej

przyszłości, generować będzie dla

firm nowe okazje rynkowe, umożliwiając

zwiększenie efektywności własnych przedsiębiorstw,

jak i innych podmiotów. Rozwiązania

IoT stają się także coraz bardziej

pomocne w walce o cyberbezpieczeństwo.

Wdrażanie takich rozwiązań nie byłoby

możliwe bez współpracy z zaufanymi firmami

partnerskimi, których wiedza i doświadczenie

decydują o sukcesie sprzedaży

oraz wdrażania takich rozwiązań u klientów

końcowych. Schneider Electric zdając sobie

sprawę ze szczególnej pozycji, jaką takie

firmy zajmują w codziennych biznesach

firmy, co roku organizuje Spotkanie Partnerów.

Jest to forum do wyrażenia przez

firmę podziękowań, do omówienia wspólnych

projektów oraz przedstawienia planów

na przyszłość.

Fot. PIOTR DRZEWIECKI

Spotkanie odbyło się w ciekawie odrestaurowanym wnętrzu dawnej łódzkiej fabryki

Jak podkreśla Prezes Schneider Electric, Jacek

Łukaszewski:

– Rozwiązania z zakresu IoT to nowość

dla wielu firm. Ich wdrażanie, zwłaszcza

w przemyśle, wymaga stopniowych zmian

polegających na zastępowaniu inwestycji

w starych systemach na nowe, które prowadzą

do głębokiej transformacji procesów

biznesowych, przynosząc długofalowe efekty.

Dlatego tak ważna jest tutaj rola naszych

partnerów, na których doświadczeniu oraz

specjalistycznej wiedzy polegamy, dostarczając

produkty i rozwiązania do naszych

końcowych klientów.

Schneider Electric proponuje swoim

partnerom cały wachlarz narzędzi – nowoczesne

platformy oprogramowania,

Internet rzeczy oraz zaawansowaną

analitykę w oparciu o Big Data, która

pozwala w dokładny sposób przewidywać

potrzeby i efekty w realizowanych

wspólnie projektach. Zastosowanie tych

wszystkich rozwiązań będzie stanowiło

wsparcie dla partnerów firmy i pozwoli

im osiągnąć spektakularne efekty biznesowe.

Ponadto przyczyni się do wzrostu

digitalizacji oraz dekarbonizacji polskiej

gospodarki. Te zmiany technologiczne

doprowadzą do większej decentralizacji

różnych źródeł wytwarzania energii i wykorzystania

ich we własnej działalności

biznesowej – jak na przykład odnawialne

źródła energii.

Zaufanie podstawą działalności

Coroczne Spotkanie Partnerów są doskonałą

okazją do podsumowania zrealizowanych

wspólnie projektów oraz przedstawienia

planów w kontekście nowych produktów

i rozwiązań. To także możliwość dla obu

stron zacieśnienia relacji partnerskich i budowania

zaufania we wzajemnych relacjach

biznesowych.

W spotkaniu uczestniczyło 180 firm –

przedstawicieli rynku przemysłowego, budynkowego,

IT, producentów rozdzielnic

oraz dystrybutorów elektromechanicznych.

Podczas spotkania wręczono Certyfikaty

potwierdzające nadanie odpowiedniej klasy

autoryzacji Schneider Electric.

Na podstawie informacji

Schneider Electric

Fachowy Elektryk 3 • 2017

11


AKTUALNOŚCI

Fachowego Elektryka

Na targach Intersolar 2017

Na targach INTERSOLAR 2017, polskich decydentów kolejnych ekip rządowych fotowoltaika nie przekonuje

Od 31 maja do 2 czerwca na targach

Intersolar 2017 w Monachium odbywały

się najważniejsze targi branżowe sektora

energetyki solarnej. Zgromadziły one

około 1200 wystawców, zajęły 77 tys.

m 2 powierzchni wystawienniczej i przyciągnęły

około 40 tys. gości z ponad 162

krajów. Ponad 200 specjalistów wystąpiło

z referatami na konferencjach i seminariach

towarzyszących imprezie.

Tematyka targów INTERSOLAR była bardzo

bogata. Obejmowała między innymi

fotowoltaikę (w odniesieniu do urządzeń,

instalacji i systemów dowolnej skali),

słoneczną energetykę cieplną, urządzenia

do pozyskiwania, magazynowania i przetwarzania

tych form energii, rozwiązania

organizacyjne i finansowe, urządzenia wykorzystujące

energię uzyskiwaną z OZE,

na przykład samochody elektryczne i stacje

do ich ładowania, rozwiązania zwane inteligentnymi

i wiele innych.

Firma Fronius, którą często gościmy na

łamach Fachowego Elektryka, prezentowała

na niedawnej imprezie w Monachium

swoją bogatą ofertę produktów

do inteligentnego i efektywnego pozyskiwania

oraz wykorzystywania energii.

Stanowisko firmy Fronius przyciągnęło

licznych gości. Byli oni bardzo zainteresowani

rozwiązaniami synchronizacji

międzysektorowej, ekonomicznymi

i zrównoważonymi technologicznie innowacjami

dotyczącymi elektroniki modułów

solarnych oraz narzędziami do obróbki

danych i analiz, jak platforma online

Fronius Solar.web. Duże zainteresowanie

gości budziła także obszerna oferta usług.

Między innymi eksperci uznani przez firmę

są osiągalni w każdej chwili za pośrednictwem

infolinii serwisowej oraz Fronius

Solar Online Support (SOS).

Przy okazji targów INTERSOLAR 2017

obchodzono jubileusz 25-lecia istnienia

Business Unit Solar Energy oraz promowano

„wizję 24 godzin słońca”, stworzoną

i realizowaną krok po kroku przez firmę

Fronius.

12 Fachowy Elektryk 3 • 2017


AKTUALNOŚCI

Fachowego Elektryka

Inteligentne rozwiązania zwiększają korzyści z energetyki słonecznej

Przedstawiciele firmy zwracają uwagę, że

zainteresowanie przyciągały także ekonomiczne

i zrównoważone technologicznie

rozwiązania z zakresu elektroniki modułów

solarnych, rozwijane przez firmę Fronius

wspólnie z amerykańskim producentem

układów półprzewodnikowych Maxim

Integrated. Wielu odwiedzających było

wręcz zachwyconych zaletami tych rozwiązań:

dużą oszczędnością czasu i pieniędzy

ze względu na brak konieczności montażu

w module solarnym, maksymalnymi uzyskami,

najwyższą elastycznością oraz gwarancją

gotowości na przyszłe technologie.

Jednym z takich rozwiązań prezentowanych

przez Fronius na targach Intersolar

był regulator obciążenia Fronius Ohmpilot,

służący do bezstopniowej regulacji

źródeł ciepła. Pokazywano na konkretnym

przykładzie, jak najlepiej spożytkować

efekty synergii przy użyciu techniki firmy

Fronius. Za sprawą połączenia fotowoltaiki

i elektromobilności zużycie własne

wzrasta nawet o 20%. Tym samym mniej

energii oddaje się do sieci. Sterowanie

pompą ciepła przez funkcję zarządzania

energią Fronius w falowniku dodaje

jeszcze 20%. Fronius Ohmpilot zwiększa

następnie zużycie własne o kolejne

50 do 70%. W ten sposób dzięki synchronizacji

między sektorami można pozyskiwać

i zużywać na własne potrzeby nawet 100%

wytworzonego prądu, co powinno być

w oczywisty sposób oceniane jak korzystniejsze,

niż sięganie po energię elektryczną

wytwarzaną z paliw kopalnych, tak lubianą

przez zarządzających polską gospodarką.

Powracając do rozwiązań godnych uwagi,

przejrzyste wskazania zużycia prądu

zapewnia Smart Meter w połączeniu

z narzędziem do monitorowania online

Fronius Solar.web.

Przy okazji targów obchodzono jubileusz 25-lecia istnienia Business Unit Solar Energy

www.intersolar.de, www.fronius.pl

14 Fachowy Elektryk 3 • 2017


NOWOŚCI

Fachowego Elektryka

Oznaczniki typu PCC

firmy KURANT

Profesjonalny i prosty w montażu sposób oznaczania przewodów

i kabli zapewnia grupa oznaczników zatrzaskowych PCC wprowadzonych

do oferty firmy KURANT.

REKLAMA

Obudowy stojące 6XS

Większość dostępnych oznaczników nakłada się – nawleka na przewód

– przed podłączeniem lub założeniem końcówki na przewód.

Jeśli przewód jest już podłączony lub oznaczenia mogą ulec zmianom

i należy je wymienić – firma zaleca stosowanie oznaczników

serii PCC o profilu otwartym, które zatrzaskują się na przewodzie.

Zdjęcie z przewodu oznacznika PCC nie uszkadza go, umożliwia

ponowne założenie PCC, jest on elementem wielokrotnego użytku.

Oznaczniki PCC wykonane są ze sprężystego i elektroizolacyjnego

poliamidu. Nie przesuwają się na przewodzie, a dodatkowe występny

na bocznych powierzchniach pozwalają na łączenie ich i tworzenie

wieloznakowych adresów.

Obudowy 4XP160

Opisywane oznaczniki oferowane są z pojedynczymi dużymi literami,

symbolami i znakami. Kolor tła oznaczników jest żółty, a nadruk

czarny. Cyfry w międzynarodowym kodzie kolorów, gdzie każdej

cyfrze przypisany jest określony kolor tła oznacznika. Umożliwia

to dodatkową identyfikację adresu, kiedy przewody są zabrudzone

i nadrukowane cyfry mogą być nieczytelne.

Do zakładania oznaczników na przewody służy specjalny aplikator z magazynkiem.

Dzięki niemu adresowanie przewodów oznacznikami typu

PCC jest jeszcze łatwiejsze i szybsze niż w wielu innych rozwiązaniach.

www.kurant.com.pl

Obudowy hermetyczne GT

Fachowy Elektryk 3 • 2017

15


PRODUKTY

Fachowego Elektryka

Rozdzielnice MSF – elastyczność i niezawodność

Rozdzielnice MSF firmy Elektro-Plast Nasielsk zostały tak przemyślane, aby maksymalnie

uprościć pracę instalatora, a następnie użytkowanie urządzenia i jednocześnie umożliwić

szybką modernizację instalacji elektrycznej oraz systemów multimedialnych budynków.

Nowoczesny budynek to skomplikowana,

wielopoziomowa kompozycja.

Na perfekcyjne funkcjonowanie całości

wpływa każdy detal. Szczegółem,

który ma kluczowy wpływ na dziesiątki

procesów zachodzących w obiekcie

są rozdzielnice: elektryczna oraz

multimedialna. W przypadku niskoprądowych

instalacji teletechnicznych

i elektrycznych wykorzystywanych

w budownictwie mieszkalnym wielorodzinnym

niezastąpione będą rozdzielnice

z serii MSF.

Dedykowane do inwestycji

deweloperskich

Jednym z powodów, dla którego deweloperzy

chętnie sięgają po propozycję

firmy Elektro-Plast Nasielsk

jest jego elastyczność. Wyprzedzają

one dzisiejsze standardy i są zapro-

jektowane na miarę aktualnych i przyszłych

wymagań inwestorów oraz instalatorów.

Nacisk położono tu na możliwość przyszłej

modyfikacji oraz rozbudowy

– modernizacja instalacji

oraz zmiany wprowadzane

w architekturę

wnętrza

rozdzielnicy

nie będą

wymagały wymiany urządzenia ani oznaczały

konieczności przeprowadzenia większego

remontu. Duża ilość wolnego miejsca

na aparaty pozwoli zamontować kolejne

z nich na dalszym etapie inwestycji lub podczas

eksploatacji budynku.

Kolejny czynnik to niezawodność rozdzielnic

MSF. Wyróżniają się one wytrzymałością

na uderzenia IK05 oraz stopniem ochrony

IP30. Mimo niewielkich, kompaktowych

rozmiarów.

Elastyczność montażu

Maksymalnie ułatwiono montaż rozdzielnicy

do ściany. Przy ścianach pustych wystarczą

kotwy tworzywowe, do murowanych

– metalowe uchwyty. Na kołnierzu rozdzielnicy

oraz na wysuwanych przepustach są

wycięcia trasujące do obrysowania otworu

montażowego, a w obudowie – rurkowy

wskaźnik poziomu. Zapewnia to precyzję

montażu oraz perfekcyjne wypoziomowanie.

Obudowa została wyposażona także

w metalowe łączniki do montażu kilku szaf

obok siebie, na przykład multimedialnej

i elektrycznej, z zachowaniem określonej

przez przepisy odległości.

Dobrze zaprojektowane rozdzielnice pozwalają

na rozdział energii elektrycznej

do poszczególnych segmentów budynku,

a przy tym stają się kompleksowym centrum

sterowania domowymi multimediami.

W ich wnętrzu można zamontować wszystkie

niezbędne aparaty. Wspomniana „elastyczność”

oznacza więc komfort i swobodę

nie tylko w zakresie projektowania, ale

także – montażu. Urządzenia

„przyjazne” monterowi,

współpracujące z nim, pozwalają

na szybkie, a przy tym

bezbłędne przeprowadzenie

prac, np. dzięki systemowi

szybkiego mocowania, w który

wyposażono każdą z szyn TH.

Aby na przykład wymontować

zespół szyn z rozdzielnicy, wystarczy

tylko jeden obrót wkrętaka.

Dzięki wdrożonym nowoczesnym

rozwiązaniom znacznie łatwiejsza

jest organizacja przewodów we wnętrzu

urządzenia. Są one przytrzymywane za pomocą

opasek samozaciskowych, które ułatwiają

zabudowanie w podstawie rozdzielnicy

we wrębie w kształcie litery T.

ELEKTRO-PLAST

Tadeusz Czachorowski Spółka Jawna

05-190 Nasielsk, ul. Płońska 18

tel. +48 23 69 33 900

www.elektro-plast.com.pl

16 Fachowy Elektryk 3 • 2017


PRODUKTY

Fachowego Elektryka

ECONOMIC BOX

Uporządkowane wnętrze

Montaż komponentów komunikacyjnych

odbywa się na wygodnej płycie ażurowej

oraz szynie nośnej. Szynę nośną można połączyć

ponad zaciskami z przewodem do wyrównania

potencjałów (wymóg normy DIN

EN 5013:4-2005 dla neutralnych, przewodowych

instalacji komunikacyjnych w obiektach

mieszkaniowych). Umożliwiono instalację

12-portowego patch panela, mocowanego

na płycie montażowej za pomocą spinek.

Etykiety opisowe umożliwiają zachowanie

przejrzystości i porządku wewnątrz rozdzielnicy,

a jednocześnie ułatwiają konfigurację

i montaż gniazd sieci światłowodowej, komputerowej,

telefonicznej, telewizji kablowej,

systemu audio oraz alarmów.


ECONOMIC BOX to rozdzielnice

mieszkaniowe firmy ELEKTRO-PLAST

w stopniu ochrony IP40 z obudową

i drzwiami z tworzywa (PC). Powstały one

z połączenia serii Economic i Control Box

w jedną serię rozdzielnic natynkowo-podtynkowych

ECONOMIC BOX. Są one

przystosowane do standardu deweloperskiego

odpowiadające nowemu rozporządzeniu,

które dotyczy przyłączy teletechnicznych.

Rozdzielnice ECONOMIC

BOX cieszą się dużą popularnością ze

względu na spójność wizualną z rozdzielnicą

elektryczną. Na uwagę zasługuje nowoczesne

wzornictwo i wyposażenie opisywanych

rozdzielnic.

Podstawowe parametry i właściwości

rozdzielnic ECONOMIC BOX firmy

ELEKTRO-PlAST:

• rozdzielnice w wersji elektrycznej

i multimedialnej,

• rozdzielnice w wersji multimedialnej

zgodne z rozporządzeniem (Dz.U.

z 2012),

• wykonanie zgodne z normą PN-EN

62208,

• prąd znamionowy do 63 A,

• wersje od 1 do 3 rzędów aparatury,

• 6, 8, 12, 24, 36 – modułów,

• rozdzielnice w wersji podtynkowej i natynkowej,

• nowoczesne wzornictwo obudowy,

• drzwi transparentne lub w kolorze obudowy,

• kolor obudowy biały RAL 9016,

• spójne wzornictwo rozdzielnicy elektrycznej

i teletechnicznej,

• stopień ochrony IP40,

• odporność na uderzenie IK05,

• II klasa ochrony,

• warunki pracy od -20 do +70 o C,

• zaciski śrubowe N/PE w standardzie,

• szyna stalowa TS35 w standardzie,

• opcja zamka na klucz,

• możliwość plombowania,

• osłabienia umożliwiające precyzyjne

docięcie otworów na przewody,

• nowa konstrukcja dna rozdzielnicy,

• produkt inwestycyjny z referencjami.

ELEKTRO-PLAST

Tadeusz Czachorowski Spółka Jawna

05-190 Nasielsk, ul. Płońska 18

tel. +48 23 69 33 900

www.elektro-plast.com.pl

PROMOCJA

Fachowy Elektryk 3 • 2017

17


PRODUKTY

Fachowego Elektryka

Sterowanie radiowe roletami

za pomocą sterowników firmy ZAMEL

Bezprzewodowe sterowniki rolet oferowane przez firmę ZAMEL współpracują z napędami

230 V AC, a także 12-24 V DC. Urządzenia zostały dostosowane do pracy bezpośrednio pod

przyciskami roletowymi, w puszkach elektroinstalacyjnych średnicy 60 mm lub w rozdzielnicy

(urządzenia modułowe DIN TH-35).

Fot. 1. Fot. 2. Fot. 4.

Sterowanie roletami okiennymi

za pomocą bezprzewodowego

sterownika SRP-02

Sterownik rolet SRP-02 (fot. 1.) pozwala

na sterowanie przewodowe

lokalne za pomocą przycisków roletowych

oraz bezprzewodowe z dowolnego,

dwukanałowego nadajnika systemu

EXTA FREE lub jednostki centralnej

EFC-02. Każdą roletą można sterować

lokalnie za pomocą pilotów radiowych,

bezprzewodowych nadajników klawiszowych

czy też smartfona (poprzez

centralę EXTA FREE EFC-02). Urządzenie

umożliwia sterowanie radiowe,

centralne oraz grupowe. Instalując kontroler

EFC-02 użytkownik zyskuje opcję automatycznego

opuszczania oraz podnoszenie rolet

w określonych, zaprogramowanych wcześniej

godzinach.

Sterownik rolet inteligentnej instalacji

EXTA LIFE SRP-22

Sterownik SRP-22 (fot. 2.) to przedstawiciel

najnowszej generacji sterowników inteligentnego

domu EXTA LIFE. Urządzenie

pozwala na sterowanie lokalne lub centralne

przewodowe za pomocą przycisków pojedynczych

lub podwójnych oraz za pośrednictwem

pilota radiowego (fot. 3.). Dzięki

dwukierunkowej radiolinii możliwe jest

kontrolowanie poziomu każdej z rolet poprzez

aplikację EXTA LIFE oraz kontroler

EFC-01 (fot. 4.) Automatyczne sterowanie

roletami w określonych godzinach, a także

o wschodzie i zachodzie słońca to także jedna

z funkcji SRP-22.

Szczegółowe informacje na temat bezprzewodowego

systemu sterowania EXTA FREE

znaleźć można na stronie www.extafree.pl,

natomiast informacje dotyczące inteligentnego

domu EXTA LIFE zawarte zostały

na stronie www.extalife.pl.

www.zamel.pl

PROMOCJA

Fot. 3.

18 Fachowy Elektryk 3 • 2017


NOWOŚCI

Fachowego Elektryka

Szczypce do obróbki zakończeń przewodów Högert Technik

Marka Högert Technik wprowadziła do swojej oferty szczypce do zaciskania

końcówek izolowanych i tulejek cienkościennych. Produkty przeznaczone

są dla elektryków, monterów i serwisantów urządzeń elektrycznych.

Przydatne są także w pracach przy elektryce samochodowej.

Szczypce do zaciskania tulejek cienkościennych oznaczone są indeksami

HT1P161 i HT1P162, zaś do zaprasowywania końcówek izolowanych

numerem HT1P160. Narzędzia wykonane są z wysokogatunkowej

stali nierdzewnej, odpornej na korozję. Wyróżniają się wysoką

twardością szczęk zaciskających. Modele HT1P161 i HT1P162 są

przeznaczone do obróbki przewodów o przekrojach z zakresów

0,5 – 4,0 mm 2 /22-12 AWG oraz 6 – 16,0 mm 2 /10-6 AWG. Natomiast

szczypce HT1P160 – o przekrojach z zakresów 0,5 – 2,5 mm 2 /22-14 AWG.

Produkty te są dodatkowo kodowane kolorystycznie, co znacząco ułatwia

wybór właściwej średnicy końcówki.

Szczypce mają system zapadkowy z blokadą gwarantującą dokładne

i powtarzalne zaciskanie końcówek i tulejek. Wyprofilowana rękojeść

umożliwia wygodny chwyt i operowanie narzędziem. Szczypce

mają długość 191 mm, są poręczne i lekkie.

Na kolejnych fotografiach przedstawiono:

Fot. 1. HT1P160 Szczypce do zaciskania końcówek izolowanych.

Fot. 2. HT1P161 Szczypce do zaciskania tulejek cienkościennych.

Fot. 3. HT1P162 Szczypce do zaciskania tulejek cienkościennych.

Högert Technik, www.hoegert.com

REKLAMA

Fot. 1.

Fot. 2.

Fot. 3.

– po prostu doskonałe LEDy!

Ledinaire

Oprawy LED

Batten BN060C

Belka LEDtube

Waterproof WT060C

Oprawa hermetyczna

Pentura Mini LED

Belka LED

Panel RC065B

Oprawa do wbudowania

Recessed RC060B

Oprawa do wbudowania

Surface Mounted SM060C

Oprawa nasufitowa

Downlight DN060B

Oprawa typu downlight

Zadora LED

Spot LED GU10

Clearaccent RS060B

Spot LED zintegrowany

Poznaj rodzinę opraw Philips Ledinaire.

Więcej informacji na www.philips.pl/ledinaire

Fachowy Elektryk 3 • 2017

19


INTELIGENTNY

budynek

Pierwsze przymiarki

ETS na tableta

Standard automatyki budynków KNX świętował dwa lata temu 25-lecie istnienia. Nie trzeba go

przedstawiać nikomu, kto choć trochę interesował się problematyką inteligentnych budynków.

Nie trzeba też przedstawiać aplikacji ETS, która służy do programowania urządzeń opartych

na standardzie KNX. Główne założenie programu to możliwość zaprogramowania wszystkich

certyfikowanych urządzeń KNX niezależnie od producenta czy funkcji. Najnowsza wersja

programu ETS na pecety ma numer 5 i została wydana w 2014 r. W tym roku premierę miała

aplikacja ETS Inside – program dostępny na platformy mobilne Android i iOS, o czym Fachowy

Elektryk informował w poprzednim zeszycie.

Jak wygląda praca z ETS na tablecie?

Czy jest to rozwiązanie godne polecenia?

Poniżej relacjonujemy pierwsze

przymiarki do posługiwania się tym

programem i płynące z nich wnioski

autora. Po części wynikające ze świadomego

wprowadzenia na rynek,

przez organizację KNX, narzędzia informatycznego

ETS Inside w wariancie

przewidzianym do stopniowego

doskonalenia, a częściowo (być może)

z sięgnięcia przez testującego poniższą

niż sugerowana przez organizację

KNX wersję systemu operacyjnego

Windows. Wielu instalatorów nie ma

Windowsa 10 i informacja, że jednak

możliwe jest korzystanie ze starszego

systemu do zainstalowania programu

wydaje się być bardzo cenna.

Przygotowanie środowiska

By rozpocząć pracę z ETS Inside potrzebujemy

kilku elementów.

1. Urządzeń KNX połączonych magistralą

wraz z interfejsem (USB

lub IP).

Fot. 1.

Logo „ETS Inside”

2. Komputera stacjonarnego (sugerowany

system to Windows 10) z uruchomioną

aplikacją ETS Inside Server oraz łącznością

z magistralą KNX.

3. Tableta Android lub iPada pracującego

w tej samej sieci Wi-Fi co serwer.

Nie ma możliwości połączenia się z serwerem

testowym, toteż poznanie możliwości

aplikacji wymaga zbudowania małego stanowiska

laboratoryjnego.

Minimalne wymogi sprzętowe

i programowe dla serwera

ETS Inside:

• system operacyjny Microsoft

Windows 10,

• procesor: ≥ 2 GHz,

• RAM: ≥ 2 GB,

• dysk twardy: ≥ 20 GB,

• rozdzielczość: ≥ 1024 x 768

Uruchomienie ETS Inside Server

„Spodziewałem się, że uruchomienie ETS Inside

będzie proste i intuicyjne. Sugerowały to poradniki

pt. .

Praktyka pokazała jednak coś innego.”

Pominę w tekście punkt pierwszy – stworzenie

magistrali KNX z urządzeniami,

gdyż nie różni się ona niczym od instalacji

programowanej klasyczną aplikacją

ETS Professional. Przygotowanie serwera

dla ETS Inside jest jednak czymś nowym.

Jak to zrobić?

Fot. 2.

Logo organizacji KNX

1. Zaloguj się na my.KNX.org

2. Pobierz ETS Inside w zakładce software,

a następnie zainstaluj go na swoim komputerze.

Pobranie aplikacji nie wymaga

zakupu licencji na program ETS Inside.

„Podczas instalacji pojawiły się pierwsze

kłopoty. Komputer z Windows 8.1 nie poradził

sobie z instalacją. Musiałem sięgnąć

po inny komputer (tym razem z systemem

Windows 8). Instalacja na drugim komputerze

również nastręczyła nieco trudności. Po

godzinie spoglądania na nieruchomy pasek

postępu, restarcie komputera i uruchomieniu

instalatora w trybie administratora udało się

dokończyć instalację.”

3. Po zainstalowaniu aplikacji serwer jest

gotowy do pracy. Nie wymaga uruchomienia

programu ani żadnej konfiguracji.

Niestety nie jest to wyraźnie zaznaczone

i może wprowadzać w błąd.

„Podczas pracy na tablecie komputer z zainstalowaną

aplikacją przeszedł w tryb uśpienia,

co skutkowało natychmiastową utratą

połączenia z magistralą KNX. Serwer musi

pracować cały czas.”

20 Fachowy Elektryk 3 • 2017


INTELIGENTNY

budynek

Uruchomienie aplikacji

mobilnej ETS Inside

Trzeci punkt dotyczy połączenia się za pomocą

aplikacji mobilnej poprzez uruchomiony

serwer z magistralą KNX. Pora sprawdzić

możliwość ETS Inside w praktyce!

1. Zainstaluj na tablecie aplikację ETS Inside

(do pobrania w Apple Store lub

Google Play), uruchom ją i wprowadź nazwę

użytkownika oraz hasło.

„Okazało się, że zainstalowanie ETS Inside

na telefonie komórkowym również jest możliwe,

jednak mimo sporej przekątnej ekranu

oraz rozdzielczości FullHD telefon okazał

się całkowicie bezużyteczny – na ekranie nie

mieściło się żadne menu programu. Sięgnąłem

po iPada.”

2. Kliknij przycisk „Connections” w prawym

górnym rogu.

„Mój router IP na szczęście aplikację odnalazł,

jednak gdyby się to nie udało – nie ma

jeszcze możliwości wprowadzenia routera

ręcznie. Brak polskich czcionek traktuję już

jako drobiazg.”

3. Następnym krokiem jest aktualizacja katalogu

urządzeń KNX. W tym celu należy wejść

w ustawienia aplikacji (Settings), wybrać

Online Catalog i przycisk „Update now”.

„Interfejs graficzny aplikacji mobilnej pozostawia

wiele do życzenia – w niektórych przypadkach

nie mogłem odczytać całości tekstu

na pojawiąjącym się przycisku – było to wyjątkowo

frustrujące w momencie operowania

obiektami grupowymi. Musiałem posiłkować

się dokumentacją producenta, by odczytać

pełną nazwę obiektu grupowego!”

4. Stwórz nowy projekt, a w nim nowy budynek,

nowe piętro i nowe pomieszczenie

(bez tego ani rusz!). Do tak stworzonego pomieszczenia

możesz wreszcie dodać pierwsze

urządzenie! Klikając „Add device” ukaże

nam się cała gama producentów i urządzeń.

„Katalog online to zdecydowanie wygodniejsze

rozwiązanie, niż pobieranie i importowanie

plików w klasycznym ETS.

Ma jednak pewną wadę: w obecnym momencie

w katalogu online jest tylko 25 producentów

(z ponad 400 obecnych na rynku!) i nie

ma możliwości samodzielnego dodawania kolejnych.

Ograniczona jest też baza urządzeń

w ramach producenta. Aplikacja nie obsługuje

również urządzeń z wtyczkami.”

Fot. 3.

Wyszukiwanie bramki IP w ETS Inside

5. Chcąc powiązać dwa urządzenia (w moim

przypadku był to aktor przekaźnikowy oraz

panel naścienny) należy je najpierw sparametryzować.

Parametryzacja jest intuicyjna,

gdyż odpowiada dokładniej tej znanej z oryginalnej

aplikacji ETS – wszystko odbywa

się po kliknięciu w konkretne urządzenie.

Modyfikując parametry urządzenia naszym

oczom ukazują się kolejne obiekty grupowe

– dokładnie tak jak w klasycznym ETS.

„Aplikacja jest nieintuicyjna. Niejednokrotnie

nie wiedziałem, jak zrealizować daną

funkcję. Na szczęście dostatecznie rozbudowane

instrukcje pomogły rozwiązać większość

problemów.”

6. Następnym krokiem jest dodanie funkcji,

czyli adresu grupowego. Mamy

do dyspozycji sterowanie oświetleniem,

roletami, ogrzewaniem oraz funkcję

„CUSTOM”, która w domyśle ma służyć

do wszystkich innych celów.

„Aplikacja ETS Inside niestety nie jest jeszcze

dopracowana. Kilkakrotnie podczas pracy

musiałem ją restartować, gdyż przypadkowo

wchodziłem w menu „bez wyjścia”, gdzie jedynym

wyborem było np. usunięcie projektu.

Ma to odzwierciedlenie w wyjątkowo niskich

ocenach w sklepie Google Play.”

7. Po zlinkowaniu obiektów grupowych

pozostaje już tylko kliknąć przycisk

„Download”, by wgrać nasze programy

do urządzeń KNX i gotowe! Zaprogramowaliśmy

nasz pierwszy system za pomocą

narzędzia ETS Inside!

Gdzie jest mój projekt?

To, co jednak najbardziej rzuca się w oczy,

to brak kompatybilności pomiędzy aplikacją

ETS Professional na peceta a ETS Inside.

Nie ma możliwości wczytania projektu stworzonego

na pecetowym ETS’ie do „Inside’a”

i odwrotnie. System zaprogramowany raz

na ETS Inside może być konfigurowany tylko

z tego środowiska! W tej chwili ETS Professional

i ETS Inside to dwa osobne światy

i dwa osobne projekty, których nie da się ze

sobą synchronizować ani używać na zmianę!

Drugą cechą, która wyraźnie zaskakuje jest fakt,

że korzystając z ETS Inside musimy zakupić

licencję na każdą instalację z osobna (160 €),

a nie – jak dotychczas – tylko na komputer integratora.

Do tego należy przewidzieć dedykowany

komputer z systemem Windows (Organizacja

Konnex sugeruje używanie mini-PC), który

będzie pełnił funkcję serwera na instalacji. Jak

do tych wydatków przekonać inwestora?

Trzecia cecha, którą należy mieć w świadomości

to możliwość realizacji projektu o maksymalnej

liczbie 255 urządzeń oraz jednej linii.

Fachowy Elektryk 3 • 2017

21


INTELIGENTNY

budynek

Fot. 5.

Maciej Turski

Fot. 4.

Konfiguracja systemu w ETS Inside

Produkt jest skierowany do domów jednorodzinnych,

więc to ograniczenie nie jest szczególnie

kłopotliwe. Problemem jest raczej fakt,

że młodzi integratorzy i tak będą musieli poznać

i kupić oryginalnego ETS Professional.

Dla kogo jest ETS Inside?

Po trosze dla inwestora, gdyż dzięki zainstalowaniu

serwera ETS Inside może on samodzielnie

modyfikować parametry swojej instalacji.

Po trosze dla integratora, gdyż jest to kolejne

narzędzie do programowania systemów KNX.

Przede wszystkim jednak – w mojej ocenie –

ETS Inside jest narzędziem marketingowym,

chcącym udowodnić, że KNX jest wciąż dynamicznym

standardem, nadążającym za biegiem

technologii. Aplikację ETS Inside należy

jednak w tym momencie traktować jedynie

jako ciekawostkę. Producenci aplikacji mają

do rozwiązania jeszcze wiele problemów technicznych,

by narzędzie stało się funkcjonalne.

Widocznie jednak mają tego świadomość, gdyż

organizacja Konnex już w trakcie premiery

zapowiedziała plany kolejnych usprawnień.

Jestem niesamowicie ciekaw, jaka będzie kondycja

tego programu za rok. Wierzę, że ETS

Inside ma spory potencjał i w przeciągu roku

czy dwóch może poważnie namieszać w branży

inteligentnych domów.

Maciej Turski

ekspert ds. inteligentnych domów

i nowoczesnych technologii

w budownictwie,

autor książki „10 mitów

inteligentnych domów”

poczta@maciejturski.pl

Sztuczna inteligencja w rekrutacji?

Publikowanie ofert pracy, selekcja nadesłanych

aplikacji, rozmowa telefoniczna i spotkanie

w siedzibie firmy – tak wygląda standardowy

proces rekrutacyjny. Jednak walcząc o specjalistów,

firmy proponują niestandardowe metody

rekrutacji, które wykorzystują nowoczesne

technologie i wszechobecny dostęp do internetu.

Ciekawą informację na ten temat przesłała

agencja Hays Poland. Kilka jej sugestii sygnalizujemy

w tym tekście.

Ogłoszenia na portalach przestają pełnić

funkcję podstawowej formy komunikacji

pracodawców z kandydatami. Firmy, aby

spełnić oczekiwania coraz bardziej wymagających

kandydatów, muszą być obecne

w mediach społecznościowych oraz umiejętnie

budować wizerunek pracodawcy takimi

kanałami jak LinkedIn, Facebook lub nawet

Instagram. Jest to odpowiedź firm na oczekiwania

w szczególności najmłodszych pracowników,

którzy utożsamiają dobrze przeprowadzony

proces rekrutacyjny z szybkimi

reakcjami i sprawną komunikacją.

Aby pokazać im, jak na co dzień pracuje się

w organizacji, pracodawcy coraz chętniej wykorzystują

grywalizację. W zadania i gry powierzone

kandydatowi wplecione są elementy

pracy charakterystyczne dla danego stanowiska

w firmie. Pozwala to potencjalnemu pracownikowi

sprawdzić, co czeka na niego w przyszłej

pracy i zdecydować – pracodawcy i kandydatowi

– czy na pewno tego szukają.

Sprawnie przeprowadzona rekrutacja to przede

wszystkim częściowa automatyzacja procesów.

Przyspiesza wstępną selekcję nadsyłanych dokumentów

aplikacyjnych i pozwala poświęcić

więcej uwagi analizie profili kandydatów,

spełniających wymogi wymienione w ofercie.

Na etapie dopasowania kandydata do danego

stanowiska coraz częściej wykorzystuje się

sztuczną inteligencję. Dzięki zaawansowanym

filtrom algorytmy przeszukują słowa kluczowe

zawarte w dokumentach, a dodatkowo analizują

dane z mediów społecznościowych.

Czy czynnik ludzki zostanie w przyszłości

wyeliminowany z procesów rekrutacyjnych?

Jest to zbyt daleko idący wniosek. Skuteczność

oprogramowania jest satysfakcjonująca jedynie

na etapie preselekcji CV. Odpowiednio skonfigurowane

narzędzia mogą być silnym wsparciem

dla rekruterów i pomagać w optymalizacji

procesu poszukiwań. Jednak przy ostatecznej

decyzji o zatrudnieniu brane są po uwagę kompetencje

miękkie, których nie są w stanie przeanalizować

żadne algorytmy.

Ostateczną decyzję o zatrudnieniu kandydata

najczęściej podejmuje jego przyszły przełożony,

który oprócz kompetencji, bierze pod uwagę

również czynniki takie jak osobowość i dopasowanie

do zespołu – słowem, czy jest między

nimi „chemia”. Można to ocenić jedynie podczas

bezpośredniej rozmowy w cztery oczy.

www.hays.pl

22 Fachowy Elektryk 3 • 2017


PORADY

Fachowego Elektryka

Znane i nieznane oblicza czujek GIRA

Czujki ruchu i obecności ułatwiają życie oraz poprawiają bezpieczeństwo. Najczęściej nie

zwracamy na nie uwagi. Najważniejsze, że są i działają. Ale aby tak było, czujki muszą być

dobrze dobrane do miejscowych warunków, rodzaju wykrywanych obiektów oraz wykorzystywanych

źródeł światła lub innych odbiorników, na przykład drzwi.

Ogólnie rzecz ujmując czujki ruchu

i obecności wykrywają w swoim otoczeniu

ruch źródła ciepła, na przykład człowieka.

Niemal wszystkie mają wbudowany

czujnik natężenia oświetlenia oraz

bramkę logiczną.

Kiedy, jaka czujka?

Dokonując doboru czujki ruchu, należy

uzyskać dokładne informacje dotyczące

oczekiwań potencjalnego użytkownika.

W tym celu konieczne jest zgromadzenie

danych dotyczących konfiguracji otoczenia

oraz potencjalnych kierunków ruchu.

Na podstawie tych danych oraz znajomości

zasięgów detekcji można określić

miejsce montażu czujki względnie

zespołu czujek.

Najczęściej czujki instalowane są

na ścianach na wysokości wyłączników

lub na wysokości około 2,2 do

2,5 m nad podłogą. Znacznie rzadziej

montowane są na poziomie gniazd

wtyczkowych, tj. około 0,3 m nad posadzką.

Oprócz tego czujki mogą być

montowane na sufitach. Zwykle czujki są

Fot. 1.

Pomieszczenie pod nadzorem czujki ruchu

przystosowane do montażu na ścianie lub na suficie.

Ale są też czujki uniwersalne, które można

mocować do płaszczyzn pionowych, poziomych

a także ukośnych (na przykład Tectiv). Każda,

czujka IR ma układ optyczny, od którego zależy

kształt rozpoznawanego obszaru i co z tym

związane, zasięg. Czujki montowane nisko „obserwują”

świat dwoma wiązkami promieni nieco

odchylonymi od poziomu. Czujki montowane

wyżej charakteryzują się stożkowym obszarem

wykrywania. Podobnie czujki montowane na suficie.

Główną różnica jest kąt rozpoznawania.

O ile urządzenia montowane na ścianach z reguły

mają 180° kąt rozpoznawania, to czujki obecności

oferują kat pełny (360°) obserwacji.

Wewnątrz budynków, w pomieszczeniach

suchych można eksploatować dowolne czujki.

Natomiast w pomieszczeniach mokrych

i na zewnątrz konieczne jest korzystanie

z urządzeń bryzgoszczelnych, mających stopień

ochrony co najmniej IP44.

Istotną rolę odgrywa usytuowanie czujki względem

potencjalnego ruchu. Wszystkie czujki IR

dobrze rozpoznają ruch poprzeczny – przecinające

ich „promienie. W przypadku ruchu do lub

od czujki detekcja jest wyraźnie osłabiona. Jeśli

Fot. 2.

Jaka jestem smukła

nie istnieje możliwość obserwacji „z boku”, należy

wybrać czujki wysokoczęstotliwościowe

działające w oparciu o efekt Dopplera.

Za niezawodne działanie uważa się niemal

100% wykrywanie ruchu (i załączanie wybranych

odbiorników) oraz niemal zerowe prawdopodobieństwo

fałszywych załączeń. W celu

zwiększenia niezawodności czujki wyposaża

się czujniki natężenia oświetlenia, które za pomocą

bramki logicznej AND blokują (blokada

może być ręcznie wyłączana) działanie, gdy jest

wystarczająco jasno. Dodatkowo wykrywanie

może być powiązane z porą dnia. W pewnych

okresach może być zablokowane, a w innych

aktywne.

Zupełnie innym zagadnieniem jest dostosowanie

czujki do rodzaju obciążenia. Komutacja

następująca po wykryciu ruchu jest realizowana

za pomocą mechanicznych przekaźników lub

Fachowy Elektryk 3 • 2017

23


PORADY

Fachowego Elektryka

układów elektronicznych – na przykład triakowych.

W zależności od mocy odbiornika i jego

charakterystyki (rezystancyjna, pojemnościowa

czy indukcyjna) konieczne są różne rozwiązania.

Oprócz tego oferowane są układy podające

na wyjściu sygnał bezpotencjałowy (otwarty/

zamknięty), a także z dwoma stykami – jednym

natychmiastowym i drugim zwłocznym.

Jednak zawsze niezawodność działania zależy

w głównej mierze od specjalisty dobierającego

czujkę do właściwego zastosowania. Oto

przykłady wybranych takich urządzeń z oferty

firmy GIRA.

Ścienna czujka ruchu

Ścienna czujka ruchu służy do samoczynnego

załączania oświetlenia w zależności od wykrywania

ruchu i natężenia oświetlenia. Wartość

progowa ustawiana przyciskiem uczenia wynosi

od 1 do 200 lx (także tryb dzienny), przy kącie

wykrywania 180°. Zamontowana jest na wysokości

2,2 m i ma zasięg 12 m. Instalowana

w ramkach Gira TX_44 wyróżnia się stopniem

ochrony IP44, dzięki czemu może działać także

na zewnątrz w temperaturach od -15 do +45°C.

Oprócz czasu podtrzymania ustawianego od

10 s do 1 h można regulować jej czułość od 25

do 100%, dzięki czemu udaje się unikać niepożądanych

załączeń przez małe zwierzęta lub inne

czynniki. Czujka współpracuje z wtórnikami

tworząc sieć. We współpracy ze ściemniaczem

istnieje możliwość zapamiętywania wartości

załączeniowej. Parametry mogą być ustawiane

za pomocą pilota. Czujka służy także do symulacji

obecności, załączania oświetlenia nocnego

i krótkotrwałego załączania sygnalizacji dźwiękowej.

Sufitowa czujka ruchu i obecności

Czujka ruchu i obecności zamontowana na suficie

rozpoznaje ruch w zasięgu 20 m, a kąt rozpoznawania

wynosi 360°. Uniwersalna czujka

może współpracować z siecią czujek i z wtórnikami.

A jej parametry można ustawiać za

pomocą pilota. Oprócz załączania oświetlenia

może na chwilę załączać sygnał dźwiękowy

sygnalizujący początek wykrywania ruchu.

Oprócz podstawowych funkcji czujka może

być wykorzystywana do symulacji obecności

oraz jako czujnik zmierzchowy. Wartość progowa

natężenia oświetlenia mieszcząca się w zakresie

od 5 do 2000 lx może być ustawiana za

pomocą przycisku uczenia. Prąd znamionowy,

w temperaturze otoczenia 35°, zasilany napięciem

230 V wynosi 16 A. Czas podtrzymania

załączenia sterowanych obwodów można regulować

od 10 s do 30 min, z tym że czas załączania

sygnału dźwiękowego wynosi zawsze około

0,5 s. Urządzenie działa poprawnie w temperaturze

od - 5 do + 45°C.

Fot. 3. Czujka Tectiv

Fot. 4.

Fot. 5.

Dzięki odbiciowej zasadzie działania

Sensotec dozoruje przestrzeń nie

tylko na wprost

Sensotec to jednocześnie czujka

ruchu i obecności oraz bezdotykowy

wyłącznik oświetlenia

Do zadań specjalnych

Czujka ruchu Tectiv przeznaczona jest do miejsc,

w których inne czujki ruchu niewłaściwie działają.

Jedną z jej zalet jest wyjątkowo prosty montaż

polegający na przyłączeniu i przykręceniu samego

cokołu. Sama czujka jest nasadzana. Stopień

ochrony IP55 i filtr UV umożliwiają montaż

w miejscach narażonych na trudne warunki (zakres

temperatur od -25 do +55°C) i długotrwałą

eksploatację. Pole wykrywania ruchu, o powierzchni

16 x 24 m, jest łatwo dostosowywane

do miejscowych potrzeb dzięki głowicy o dwóch

stopniach swobody i 4 strefom detekcji. Zakres

regulacji progu zadziałania znajduje się w przedziale

od 3 do 200 lx z możliwością przełączenia

na tryb dzienny. Próg może być ustawiany

pokrętłem lub za pomocą przycisku uczenia.

Czas podtrzymania regulowany jest w zakresie

od 1 s do 30 min, a załączanie względem

wyłączanie na 2 h – za pomocą przycisku rozwiernego.

Czujka Tectiv jest zasilana napięciem

230 V i ma prąd znamionowy 16 A. Chwilowy

prąd łączeniowy może wynosić nawet 100 A. Instalowana

na ścianach lub sufitach czujka ruchu

oferowana jest w trzech kolorach: białym, antracytowym

i aluminiowym.

Miniaturowa czujka obecności Gira

Miniaturowa czujka obecności Gira KNX może

być eksploatowana zarówno wewnątrz, jak

i na zewnątrz. Ma stopień ochrony IP44. Dzięki

swoim niewielkim wymiarom nie rzuca się

w oczy i jest często wybierana przez architektów.

A dodatkowy pierścień ozdobny zapewnia

możliwość dostosowania kolorystycznego

do dowolnego wnętrza. Wygodę instalowania

zapewniono przystosowując ją do montażu podtynkowego,

natynkowego oraz w sufitach podwieszanych.

W tych ostatnich za pomocą sprężyn.

Niezawodność wykrywania osiągnięto

przez wbudowanie trzech detektorów. Dodatkowo

wyposażona jest w czujnik zmierzchowy.

Jak każde urządzenia KNX ma złącze magistralne.

Miniaturowa czujka obecności ma kąt

rozpoznawania 360° i zasięg o średnicy 12 m.

Istnieje możliwość zapamiętania, za pomocą

przycisku uczenia, parametryzacji lub obiektu

komunikacyjnego trzech wartości progowych

w zakresie od 10 do 2000 lx. Poprawna praca

zapewniona jest w temperaturze otoczenia między

-25 a + 55°C i wilgotności względnej od 10

do 100%. Czujka pracuje w trybie automatycznym

i półautomatycznym z ręcznym załączaniem

lub wyłączaniem.

Jak z powyższego widać, jest w czym wybierać.

Firma Gira oferuje też czujki Sensotec doskonale

pasujące do budynków inteligentnych.

Andrzej Dubrawski

PROMOCJA

24 Fachowy Elektryk 3 • 2017


WARSZTAT

Fachowego Elektryka

Kluczowa

rola etykietowania

Drukarki etykiet zdecydowanie usprawniają

proces oznaczania przedmiotów

i elementów infrastruktury, dzięki czemu

jest on szybszy, łatwiejszy oraz bezpieczniejszy.

Stosowanie etykiet wśród

elektryków i personelu technicznego

w ciągu ostatnich trzech lat wzrosło

o prawie 50% i nadal wykazuje wyraźną

tendencje wzrostową. Zaniedbywanie

profesjonalnych oznaczeń infrastruktury

może być szczególnie niebezpieczne,

kiedy nie są przestrzegane normy

BHP, podczas ewakuacji w sytuacji zagrożenia

czy w przypadkach błędnych

oznaczeń instalacji elektrycznych. Dbanie

o instalacje elektryczne we wszystkich

typach budynków wymaga uniwersalnego,

wytrzymałego i praktycznego

sprzętu. Mobilna i prosta w obsłudze

drukarka etykiet ułatwia pracę monterom

i ich klientom, a łatwe odczytywanie

oznacza oszczędność czasu i zasobów.

Równie ważne są wysokiej jakości

nośniki – profesjonalne taśmy zapewniające

wysoką trwałość oraz czytelność

wykonywanych oznaczeń. Elektrycy

doceniają nowoczesną technologię

– 93% z nich używa smartfonów w celach

służbowych, 62% korzysta przy

tym z aplikacji klasy profesjonalnej,

a 1% – wykorzystuje nowe technologie

w procesach znakowania przedmiotów

w celu zachowania zgodności z obowiązującymi

przepisami.

Załączona infografika pokazuje między

innymi główne problemy z etykietowaniem

oraz wskazuje najczęściej znakowane

przedmioty i opinie profesjonalistów.

Powstała ona w oparciu o wyniki

badania przeprowadzonego przez agencję

badawczą Rainmakers CSI na grupie

1024 ekspertów z Francji, Niemiec,

Wielkiej Brytanii i Włoch pomiędzy

sierpniem 2015, a marcem 2016 r.

REKLAMA

Etykietujesz

- nie ryzykujesz

Drukuj szybko i trwale dzięki

mobilnym drukarkom etykiet

P-Touch.

www.brother.pl

PT-E550WVP

www.brother.pl

Fachowy Elektryk 3 • 2017

25


FOTOWOLTAIKA

Fachowego Elektryka

Jak połączyć instalację fotowoltaiczną

z inteligentnym budynkiem

Termin „inteligentny budynek” coraz częściej pojawia się w kontekście nowoczesnych rozwiązań,

które służą uzyskaniu wymiernych oszczędności w kosztach eksploatacji. Dlatego

instalacja fotowoltaiczna, która jest źródłem czystej i taniej energii powinna z systemem

automatyki budynkowej być zintegrowana i odgrywać w nim ważną rolę. Poniższy artykuł

opisuje, jak połączyć ze sobą te dwa światy.

Fot.: FIBAR GROUP

Fot. 1. Zarządzanie produkowaną i monitorowanie zużywanej energii to jedne z najważniejszych funkcji w inteligentnym domu

Technologie i standardy

w automatyce budynkowej

Zacznijmy od krótkiego przeglądu

technologii, standardów i pojęć

stosowanych w szeroko pojętym

zagadnieniu określanym mianem

„automatyki budynkowej”. Jaki

jest cel wprowadzania takich rozwiązań?

Przede wszystkim chodzi

o wymianę informacji pomiędzy

jak największą liczbą urządzeń,

czujników i instalacji w danym budynku.

Dzięki temu można zarówno

osiągnąć podniesienie komfortu

użytkowania poprzez automatyczne

dostosowywanie do panujących

warunków pogodowych (temperatury,

oświetlenia, opadów atmosferycznych),

jak i zwiększyć bez-

pieczeństwo, obniżyć koszty eksploatacji

oraz ułatwić sterowania wszystkimi systemami

na przykład poprzez urządzenia

mobilne.

Pierwsza linia podziału dotyczy wielkości

budynku. O ile w przypadku budynków

biurowych czy przemysłowych mówimy

o integracji wszystkich instalacji (elektrycznej,

HVAC, CCTV, p.poż., itd.) w celu

automatyzacji procesów prowadzących

do oszczędności energii, obniżenia kosztów

i podniesienia poziomu bezpieczeństwa,

o tyle w przypadku domów mieszkalnych,

czyli w automatyce domowej (zwanej popularnie

„inteligentnym budynkiem”)

przede wszystkim chodzi o podniesienie

standardu i wygody użytkowania danego

mieszkania. Automatyka budynkowa ze

względu na wielkość i złożoność poziomu

integracji korzysta z otwartych protokołów

komunikacji wykorzystujących połączenia

przewodowe. W Polsce to przede wszystkim

Modbus RTU, Modbus TCP oraz KNX

(dawniej EIB). Cechą wspólną tych rozwiązań

jest otwarty protokół komunikacji

umożliwiający rozwijanie funkcjonalności

automatyki budynkowej i integracji urządzeń

przez dowolnych producentów z całego

świata.

W przypadku automatyki domowej

największą popularność zdobyły również

otwarte standardy: ponownie KNX

oraz bezprzewodowe protokoły, takie jak

Z-Wave czy ZigBee.

I tu przechodzimy do najbardziej krytycznej

i ważnej cechy technologii sieciowych,

którą jest medium służące

do transmitowania sygnału. Systemy

26 Fachowy Elektryk 3 • 2017


FOTOWOLTAIKA

Fachowego Elektryka

radiowe używają fal radiowych, układy

typu „powerline communication”

(PLC) – istniejących linii energetycznych,

wszystkie pozostałe wymagają

dodatkowego, specjalnego okablowania.

Doskonałym przykładem jest EIB/KNX

-TP, który jako medium używa „skrętki”

(TP – Twisted Pair), Modbus RTU

wykorzystuje trójprzewodową magistralę

szeregową RS-485, a Modbus TCP

komunikuje się poprzez sieć Ethernet.

Okablowanie takie musi być jednak

wcześniej zaplanowane i ułożone razem

z instalacją elektryczną. To wada w stosunku

do systemów bezprzewodowych

(radiowych), ale ich zaletą jest bezsprzeczna

pewność transmisji, zapewnia

również zasilanie podłączonym do magistrali

aktorom i sensorom. Sprawy się

nieco komplikują, gdy mamy do czynienia

już z gotowym domem lub mieszkaniem,

do którego chcielibyśmy dodać

„inteligencję”. Jeśli remont generalny

nie wchodzi w grę, pozostaje wyłącznie

transmisja bezprzewodowa.

Sposoby integracji instalacji

fotowoltaicznej z automatyką

budynkową

Skoro podstawą idei automatyki budynkowej

jest integracja wszystkich

instalacji w budynku należy zastanowić

się, w jaki sposób włączyć instalację

fotowoltaiczną (ang. photovoltaics,

PV) do takiego systemu . Problem

nie jest trywialny, głównie ze względu

na rozmaitość stosowanych w inteligentnych

budynkach rozwiązań. Z pomocą

przychodzi urządzenie pod nazwą

Datamanager 2.0 firmy Fronius (fot. 2),

standardowo instalowane we wszystkich

falownikach fotowoltaicznych

tego producenta. Jest to dodatkowa

karta zapewniająca przede wszystkim

monitorowanie pracy instalacji

fotowoltaicznej na portalu Solar.Web

(http://www.solarweb.com), oraz oferująca

również znacznie bardziej zaawansowane

funkcje.

Poniżej opisujemy metody integracji instalacji

PV z trzema najbardziej popularnymi

standardami automatyki budynkowej.

Modbus RTU / TCP

Protokół komunikacyjny MODBUS został

stworzony przez firmę Modicon, jednak

ze względu na liczne zalety, stał się

otwartym standardem zaakceptowanym

przez wielu producentów urządzeń automatyki.

Protokół określa zasady wymiany

informacji pomiędzy kilkoma urządzeniami,

z których zawsze jedno pełni rolę

urządzenia nadrzędnego (typu Master),

a reszta jest podrzędna (typu Slave).

Kontrola i sterowanie odbywa się poprzez

odczyt i zapis odpowiednich rejestrów.

To producent urządzenia podaje

adresy tych rejestrów, określa możliwość

ich zapisu, bądź tylko odczytu. W przypadku

producentów sprzętu do instalacji

fotowoltaicznych zawiązało się stowarzyszenie,

które opracowało otwarty

protokół SunSpec. Aktualnie dostępnych

jest kilkaset rejestrów, które umożliwiają

zaawansowany monitoring i sterowanie.

Urządzenia firmy Fronius standardowo

wyposażone są zarówno

w Modbus TCP, jak i RTU.

Oprócz warstwy fizycznego

połączenia, operator instalacji

BMS (ang. Building Management

System) powinien

zdefiniować w urządzeniu

nadrzędnym odpowiednie

adresy rejestrów oraz wszyst-

Fot.: FRONIUS

Fot. 2. Karta komunikacji Fronius Datamanager 2.0

Fachowy Elektryk 3 • 2017

27


FOTOWOLTAIKA

Fachowego Elektryka

Fot.: LOXONE

Fot.: LOXONE

Fot. 3. Loxone Miniserver Fot. 4. Przykład logicznych połączeń między blokami w programie Loxone Config

kie operacje i zależności logiczne pomiędzy

urządzeniami.

Integracja instalacji fotowoltaicznej

z budynkiem poprzez protokół Modbus

daje największe możliwości, ponieważ

umożliwia nie tylko odczyt

danych z falownika, ale również jego

pełną kontrolę, w tym sterowanie mocą

bierną i czynną. Dlatego też zadanie

to wymaga największej wiedzy i doświadczenia

od integratora. Na stronie

firmy Fronius (http://www.fronius.pl)

dostępna jest pełna dokumentacja zawierająca

adresy wszystkich rejestrów oraz

ich przeznaczenie.

KNX/EIB

KNX (dawniej znany jako EIB) jest systemem

opartym na topologii rozproszonej,

w której nie ma konieczności

stosowania jednostki centralnej. Każdy

element podłączony do magistrali KNX

(np. przycisk, stycznik, regulator) jest

wyposażony we własny procesor i odpowiedni

zestaw czujników lub elementów

wykonawczych. Dzięki takiemu podejściu,

w przypadku awarii pojedynczego

elementu, pozostałe elementy systemu

nadal działają poprawnie. Niemniej jednak

bardziej złożone funkcje logiczne

wymagają zastosowania nadrzędnej jednostki

sterującej.

Firma Loxone (http://www.loxone.com)

oferuje rozwiązania dla inteligentnych domów

w formie centrali, którą instaluje się

w rozdzielni budynku – Loxone Miniserver

(fot. 3) – zawierającej 8 cyfrowych i 4 analogowe

wejścia oraz 8 wyjść przekaźnikowych

i 4 analogowe wyjścia 0-10 V. Oprócz

możliwości wizualizacji w sieci Ethernet

i dołączania dodatkowych modułów

– Loxone Extensions – Miniserver wyposażony

jest również w interfejs KNX/EIB.

Powiązania logiczne pomiędzy urządzeniami

(wejściami i wyjściami) oraz reguły

sterowania projektuje się przy użyciu

bezpłatnego oprogramowania Loxone

Config. Zawiera ono ponad sto funkcjonalnych

bloków, w tym bloki odpowiadające

za zarządzanie energią (konsumowaną

i produkowaną). Konkretne

powiązania pomiędzy wymuszeniem

(daną wejściową) i stosowną akcją rysuje

się graficznie w formie logicznych połączeń

(fot. 4).

Jednym z dostępnych w Loxone Config bloków

jest falownik firmy Fronius. Połączenie

między Loxone Miniserver i falownikiem

– Datamanager 2.0 – odbywa się poprzez

sieć Ethernet – nie jest konieczny żaden

dodatkowy interfejs. Dane pobierane z instalacji

fotowoltaicznej można z łatwością

wykorzystać do tworzenia własnych reguł

i scen, które bezpośrednio będą sterować

dowolnym urządzeniem dostępnym

na magistrali KNX.

Z-Wave

Ideą radiowego protokołu Z-Wave jest synchronizacja

urządzeń automatyki domowej

w topologii mesh (tzw. sieci kratowej), w której

każde urządzenie komunikuje się z centralą

inteligentnego zarządzania, będąc zarazem

przekaźnikiem sygnału dla innych urządzeń

– co kilkakrotnie zwiększa zasięg. W instalacji

mogą być również wykorzystywane

urządzenia zasilane bateryjnie, co eliminuje

problemy z koniecznością doprowadzenia

zasilania do lokalizacji w pobliżu okien,

drzwi czy grzejników.

Jednym z najbardziej rozpoznawalnych producentów

kompleksowego systemu automatyki

domowej bazującego na protokole Z-Wave

jest polska firma Fibar Group z Poznania

(http://www.fibaro.com). To bardzo dobra

wiadomość, zwłaszcza że urządzenia

Z-Wave aktualnie oferuje kilkaset (ponad

trzystu) producentów. A to z kolei daje pewność,

że jeśli jakiegoś z interesujących nas

produktów w ofercie urządzeń Fibaro nie

znajdziemy – możemy swobodnie wybierać

wśród innych dostawców.

Fot.: FIBAR GROUP

Fot. 5.

Fibaro Wall Plug

28

Fachowy Elektryk 3 • 2017


FOTOWOLTAIKA

Fachowego Elektryka

Urządzenia sterujące pozwalają na wprowadzenie

idei domu energooszczędnego

poprzez monitorowanie i kontrolę zużycia

energii – większość sterowników

ma wbudowany zaawansowany licznik

energii. Doskonałym przykładem jest Fibaro

Wall Plug (fot. 5) – czyli „gniazdko

w gniazdku”, które oprócz podstawowej

funkcji załączania/wyłączania podłączonego

do niego odbiornika, zawiera

miernik mocy chwilowej i licznik energii

elektrycznej oraz diody RGB sygnalizujące

swoim kolorem stan urządzenia

(w tym pobieraną moc, wyłączenie, przeciążenie,

itp.).

W instalacji Z-Wave konieczna jest centrala,

która zbiera dane ze wszystkich

czujników i odpowiada za sterowanie

elementami wykonawczymi. Na rynku

dostępnych jest wiele rozwiązań, ale naszym

polskim hitem eksportowym jest

Fibaro Home Center 2 (rys. 6).

O wszystkich zaletach tego centrum

sterowania można przeczytać na stronie

producenta. W tym artykule skupimy

się na możliwości integracji pomiędzy

automatyką budynkową Fibaro a instalacją

PV. Od strony falownika można

tego dokonać poprzez protokół JSON

Fot. 7.

Przykład odpowiedzi przesłanej

przez Datamanager 2.0 na zapytanie

Błąd! Nieprawidłowy odsyłacz typu

hiperłącze

Fot.: FIBAR GROUP

Fot. 6. Fibaro Home Center 2

(ang. Java Script Object Notation), standardowo

dostępny w urządzeniu Fronius

Datamanager 2.0. Firma Fronius udostępnia

obszernie udokumentowane API,

które daje możliwość odczytania praktycznie

wszystkich kluczowych danych

instalacji PV, począwszy od parametrów

pracy falowników (w tym najważniejszych:

aktualnej mocy i oddanej energii),

ale również danych ze stacji pogodowej,

przepływów energii przez inteligentny

licznik Fronius Smart Meter, czy też

magazyn energii Fronius Solar Battery.

Przykład takich danych pokazuje fot. 7.

W Fibaro Home Center 2 należy stworzyć

tzw. urządzanie wirtualne (ang.

Virtual Device, VD) z krótkim kodem

w języku skryptów, jakim jest „Lua”

(słowo to w ojczyźnie tego języka, Brazylii,

oznacza księżyc), a wbudowana

funkcja json.decode ( ) daje pełny i uporządkowany

w formie zagnieżdżonych

tablic dostęp do wszystkich przekazanych

wartości. Niestety, w chwili obecnej

wykorzystanie tej funkcjonalności

i stworzenie odpowiednich powiązań wymaga

od firmy instalacyjnej umiejętności

pisania kodu w języku „Lua”. Dla instalatorów

systemów automatyki domowej

nie powinna być to jednak przeszkoda.

Powiązanie informacji pochodzącej z instalacji

PV ze sterowaniem najprostszym

urządzeniem, jakim jest Fibaro Wall Plug,

daje nam nieograniczone możliwości zaprogramowania

„scen”: alarmy, progi zadziałania,

zależności czasowe, monitorowanie,

zaawansowana analiza produkcji

i zużycia energii oraz bazujące na tych

informacjach inteligentne sterowanie odbiornikami

energii. Nic nie stoi na przeszkodzie,

aby odpowiednio sterować

również bardziej zaawansowane urządzenia,

choćby ściemniacze (ang. dimmer)

czy kontrolery LED RGBW, których

w sieci Z-Wave może być nawet 232.

Podsumowanie

Każda możliwość integracji instalacji

PV z systemem automatyki budynkowej

przyczynia się do optymalnego wykorzystania

produkowanej w instalacji

fotowoltaicznej energii. Daje również

możliwość pełnego monitorowania instalacji

i podejmowania zaawansowanych

działań, które w „zwykłej” instalacji

nie byłyby możliwe. Dzisiaj nie jest już

kluczowym zagadnieniem produkowanie

energii ze źródeł odnawialnych, coraz

ważniejsze staje się inteligentne jej wykorzystanie.

Mam nadzieję, że rozwiązania

techniczne opisane w niniejszym

artykule pobudzą wyobraźnię projektantów,

instalatorów i inwestorów. A to

już tylko krok do spełnienia się wizji

„24 godzin słońca”.

Maciej Piliński

Fronius Polska Sp. z o.o.

Fachowy Elektryk 3 • 2017

29


PRODUKTY

Fachowego Elektryka

Seria osprzętu elektrycznego Niloe

firmy Legrand ewoluuje

Seria Niloe po wielu latach obecności i dobrego przyjęcia na rynku jest jeszcze łatwiejsza

w montażu, spełnia wymagania każdego projektu. Ponadto zyskała dwa nowe kolory

ramek – aluminium oraz grafit. Kształt serii nie zmienił się, zmiany zostały wprowadzone

w konstrukcji mechanizmu.

Zmiany obejmują nowy sposób

mocowania gniazd w puszce, poprawioną

percepcję działania łączników

oraz modyfikację przyłączy,

ze śrubowych na automatyczne.

Znika również podział oferty

na Niloe Eco oraz Niloe na rzecz

Niloe, łączącego zalety różnorodnej

formy i dobrej ceny.

Wszystkie gniazda odświeżonego

Niloe wyposażono w bezpieczny,

plastikowy uchwyt montażowy

oraz w pazurki doskonale trzymające

gniazdo w puszce. Wersje

gniazd z zaciskiem śrubowym

są specjalnie przygotowane, tak

by instalacja wymagała jedynie

umieszczenia przewodu i przykręcenia

go. Bez konieczności wcześniejszego

przygotowania zacisku

w postaci odkręcania jego śrub. Ta

oczekiwana zmiana oszczędza czas

instalatora i podnosi wydajność

wykonywanej przez niego pracy.

Interesującym, nowym rozwiązaniem

serii Niloe jest gniazdo podwójne

do ramek wielokrotnych,

podwajające liczbę odbiorników

dołączonych do pojedynczego

punktu przyłączeniowego w ścianie.

Zamiast stosowania trzech pojedynczych

gniazd na przykład za

meblem w salonie, możemy zamienić

je na gniazda podwójne i podłączyć

sześć różnych urządzeń

w tym samym czasie. Eliminuje

to stosowanie przedłużaczy, ułatwia

sprzątanie i podnosi estetykę

pomieszczenia. Ofertę gniazd podwójnych

uzupełnia gniazdo typu

monoblok, zintegrowane z ramką,

w nowym lekkim wykonaniu.

Gniazdo podwójne Niloe to niezawodna

konstrukcja poddana

Gniazda gotowe do podłączenia przewodów: otwarte

zaciski śrubowe

Fot. 1.

Fot. 2.

Fot. 3.

Mechanizmy gniazd serii osprzętu Niloe

Gniazdo podwójne w ramce trzykrotnej

Gniazdo podwójne monoblok

w nowej formie z ramką

System przesłon we wszystkich gniazdach

Fot. 4.

Ładowarka indukcyjna z dodatkowym

gniazdem USB

30 Fachowy Elektryk 3 • 2017


PRODUKTY

Fachowego Elektryka

Fot. 5.

Gniazdo TV-R-SAT-SAT z wejściem

na 2 przewody

rygorystycznym testom związanym

z wielokrotnym umieszczaniem wtyczki

w gnieździe. Testowane 40 000 powtórzeń

nie powoduje mechanicznego zużycia

elementów konstrukcyjnych, natomiast

przesłony stanowiące standardowe

wyposażenie gniazda nadal działają bez

problemów. Przesłony są dziś standardem

gwarantującym bezpieczeństwo, zwłaszcza

w miejscach przebywania dzieci.

Innym rodzajem źródła energii, a zarazem

nowością w serii Niloe, jest indukcyjna

stacja ładująca umożliwiająca szybkie

ładowanie smartfona bez konieczności

użycia kabla. Natychmiastowe automatyczne

parowanie po umieszczeniu urządzenia

w uchwycie pozwala w zasadzie

zapomnieć, że ładowanie jest konieczne.

Użytkownik odkładający telefon w przeznaczone

do tego miejsce po 2 godzinach

ma do dyspozycji pełną baterię.

Ładowanie bezprzewodowe to wygoda,

brak konieczności używania kabli i ryzyka

uszkodzeń przewodów oraz złącz.

Indukcyjna stacja ładująca oferuje również

wyjście USB do jednoczesnego podłączenia

innych urządzeń wykorzystujących

tradycyjne ładowanie przewodowe.

Warto podkreślić, że cechą wyróżniającą

gniazda USB w serii Niloe jest duży prąd

ładowania o wartości 2400 mA, skracający

czas ładowania podłączonych urządzeń

do rekordowo niskich wartości.

Nowe Niloe to również multimedia.

Współczesne dekodery satelitarne wyposażone

w możliwość nagrywania wymagają

podwójnego okablowania prowadzonego

z konwertera anteny satelitarnej.

Wszystko po to, by umożliwić jednoczesne

oglądanie wybranego programu

i nagrywanie kolejnego. Podłączenie dekodera

w taki sposób umożliwiają dwa

niezależne gniazda typu SAT lub jedno

z podwójnym wyjściem SAT. W serii

Niloe jednoczesne nagrywanie i oglądanie

Fot. 6.

Łącznik oświetlenia z automatycznym

wyłączeniem w razie wykrycia

braku ruchu

zapewnia gniazdo R-TV-SAT-SAT. Warto

je zastosować już teraz, nawet gdy z opcji

nagrywania jeszcze nie korzystamy.

Seria Niloe to obecnie 150 funkcji przydatnych

w mieszkaniu, domu, biurze

i hotelu. Obok tradycyjnych mechanizmów

łączników i gniazd znajdziemy tu

rozwiązania unikalne jak łączniki z automatycznym

wyłączaniem oświetlenia dla

zapominalskich lub takie, które potrafią

wyłączyć w sypialni światło bez dodatkowego

okablowania, drogą radiową.

To oryginalne rozwiązanie umożliwia

rozbudowę sterowania istniejącej instalacji

oświetlenia bez kucia ścian. Stwarza

również nowe możliwości w obrębie

aranżacji ogrodów przez dodawanie różnorodnych

scenariuszy sterowania punktami

oświetlenia lub sterowania ruchem

rolet i bram z dowolnego miejsca posesji.

W przypadku serii Niloe oferowanych

jest sześć popularnych kolorów ramek

(biała, kremowa, srebrna, czarny mat,

popielata i czerwona) oraz dwa kolory

wykończeń plakietek (biały oraz kremowy).

W sumie tworzy to 12 możliwych

połączeń kolorystycznych. Warto podkreślić,

że lekki, delikatny i ponadczasowy

kształt Niloe gwarantuje dopasowanie

do każdego rodzaju wnętrza. Wzornictwo

serii cechuje się elegancką prostotą i jest

dokładnie takie, jakiego oczekujemy.

PROMOCJA

Dowiedz się więcej www.legrand.pl

Fot. 7.

Bezprzewodowe sterowanie oświetleniem


Fachowy Elektryk 3 • 2017

31


WYWIAD

Fachowego Elektryka

Z myślą o elektroinstalacjach,

elektroinstalatorach i przyszłości

Wywiad z Krzysztofem Płóciennikiem

dyrektorem ds. sprzedaży i marketingu firmy ELEKTRO-PLAST Opatówek

Redakcja Fachowego Elektryka

(dalej FE): Panie Dyrektorze firma

ELEKTRO-PLAST Opatówek

jest przede wszystkim producentem

osprzętu elektroinstalacyjnego, a więc

produktów, po które sięgają w pracy

zawodowej nasi czytelnicy. Czy

zechciałby Pan przedstawić historię

przedsiębiorstwa, jego strukturę organizacyjną

oraz zakres działania na

polskim rynku?

Dyrektor Krzysztof Płóciennik

(dalej KP): Tradycje działalności

naszej firmy sięgają 1980 r. W początkowej

fazie działalności produkowaliśmy

artykuły między innymi

do użytku domowego, zabawki itp. Po

zebraniu kilkuletniego doświadczenia

w przetwórstwie tworzyw sztucznych

i przeanalizowaniu perspektyw rozwoju

różnych sektorów rynkowych

zdecydowaliśmy się ukierunkować

naszą działalność na branżę elektrotechniczną.

Wzrost zatrudnienia, wprowadzanie

nowoczesnego parku maszynowego oraz

budowanie nowych obiektów pozwoliły

nam ciągle rozszerzać zakres asortymentowy

produkcji. Mamy własne biuro konstrukcyjne,

własną narzędziownię, zaplecze

logistyczne oraz doświadczoną kadrę.

W tym roku uruchomiliśmy nowy obiekt – centrum

logistyczno-biurowe w Niedźwiadach

k. Kalisza. Nasz program produkcji to między

innymi rozdzielnice, tablice licznikowe, puszki

hermetyczne oraz wiele innych. Opieramy

swój biznes na dostawach dla dystrybutorów

hurtowych, jesteśmy cenionym partnerem dla

tych podmiotów, świadczy o tym chociażby

liczba corocznie podpisywanych umów.

FE: ELEKTRO-PLAST Opatówek jest spółką

z ograniczoną odpowiedzialnością. Czy

forma prawna przeszkadza, czy też pomaga

w codziennym funkcjonowaniu i rozwoju

firmy?

KP: Każda forma prawna, w jakiej prowadzi

się działalność gospodarczą, ma swoje zalety

i wady. W przypadku naszej firmy – forma

prawna, jaką jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością,

daje przedsiębiorstwu stabilność

i jasną sytuację dla naszych partnerów

biznesowych.

FE: Czy planowane są kolejne produkty lub

wręcz grupy asortymentowe?

KP: Tak, wdrażamy nowe produkty z myślą

o uzupełnieniu dotychczasowych serii produktów

lub o wejściu w kolejne obszary asortymentowe.

Każdego roku pojawiają się takie

nowości, często innowacyjne jak na przyklad

puszka do złącza odgromowego PZO

(zauważyliśmy już wielu „naśladowców”),

niedawno obszerne rozdzielnice hermetyczne

72-modułowe oraz – ostatnio – modele skrzynek

multimedialnych, co nas wyróżnia na tle

krajowych producentów i świadczy o naszym

potencjale technologicznym.

FE: W jakim stopniu eksport na rynki zewnętrzne

pomaga rynkowi polskiemu?

KP: Polski eksport rośnie z roku na rok.

W ciągu kilku lat wartość polskiego eksportu

ma się zwiększyć o około 30%. Polskie marki

są coraz bardziej rozpoznawalne na rynkach

zagranicznych. Na pewno to umacnia

polskie firmy. Nie musimy konkurować na

własnym terytorium, lecz na szerszym obszarze.

Wkraczamy na rynki zagraniczne, gdzie

dominowały firmy rodzime, często rynki bardzo

hermetyczne, jak rynek niemiecki czy

skandynawski. Duże możliwości dają obecnie

narzędzia internetowe, o czym ciągle się

przekonujemy. Uważam też, iż polscy dystrybutorzy

powinni również pomyśleć o działalności

zagranicznej, także tej online, stwarza

to ciekawe możliwości chociażby w krajach

ościennych. Podsumowując, nie warto czekać

na następną konkurencję „u siebie”,

tylko wyjść jej naprzeciw, „najlepszą obroną

jest atak”. Co nie tak jest na rynku polskim?

Na pewno stosowanie zbyt długich terminów

płatności, które na dodatek też często nie są

dotrzymywane. Ponadto kryterium wyboru

dostawcy – najniższa cena towaru – co nie

zawsze jest korzystne dla wszystkich stron.

Brak też wyraźnej efektywnej współpracy

między producentami krajowymi.

FE: Panie Dyrektorze, czym wyróżnia się

Państwa oferta na tle innych firm o zbliżonym

profilu asortymentowym?

KP: Wyróżnia nas bardzo dobry stosunek

ceny do jakości. Jesteśmy też firmą, która słynie

z dobrej i szybkiej logistyki. Jednym słowem,

zapewniamy naszym klientom świetny

serwis. Dużą uwagę przykładamy do rozwijania

kontaktów i współpracy między polskimi

producentami.

32 Fachowy Elektryk 3 • 2017


WYWIAD

Fachowego Elektryka

FE: Czy ELEKTRO-PLAST Opatówek jest

firmą innowacyjną, jeżeli tak, to jak to się

przejawia?

KP: Innowacyjność jest kluczem do rozwoju

firmy. W naszym przypadku systematycznie

wprowadzamy rozwiązania innowacyjne dotyczące

różnych obszarów działania naszej

firmy. Są to rozwiązania w zakresie procesu

produkcji wyrobów – stosujemy urządzenia,

w których wykorzystuje się innowacyjne

rozwiązania technologiczne, dzięki czemu

produkujemy szybciej i dokładniej. Wprowadzamy

na rynek innowacyjne produkty

zawierające nowe rozwiązania. Stosujemy

technologie informacyjne i komunikacyjne

(ICT) w celu usprawnienia utrzymania ruchu

maszyn i urządzeń w zakresie procesu

produkcji. Zastosowanie rozwiązań innowacyjnych

pozwala nam dostarczać na rynek

produkt o jak najwyższej jakości. Zdobyliśmy

w Niemczech certyfikat VDE dla rozdzielnic

z serii NEO Series. Przygotowaliśmy nową,

atrakcyjną szatę graficzną opakowań dla naszych

wyrobów.

FE: Jakie czynniki decydują o pozycji Państwa

firmy na rynku?

KP: Elastyczność na potrzeby klientów

przejawiająca się w zakresie dogodnego

terminu realizacji zamówień, szybka reakcja

na potrzeby rynku w zakresie nowych

produktów oraz ich modyfikacji. Dobra

promocja marki, bierzemy udział w licznych

imprezach targowych, prowadzimy

szkolenia, itp.

FE: Nowoczesność, ochrona środowiska,

niska energochłonność są głównymi standardami

dla producentów i dostawców

w Unii Europejskiej. A jak to wygląda

w ELEKTRO-PLAST Opatówek?

KP: Modernizując park maszynowy wybieramy

urządzenia charakteryzujące się niską

energochłonnością w porównaniu do tradycyjnych

rozwiązań. Stawiamy na urządzenia

zapewniające niski poziom hałasu oraz

oszczędność zużycia oleju, aby ograniczać

powstawanie czynników mających negatywny

wpływ na środowisko.

FE: Jak ocenia Pan sytuację na rynku szeroko

pojętej elektrotechniki w bieżącym roku, zarówno

patrząc przez pryzmat dostawcy, jak

i całej branży?

KP: Duże zmiany można zaobserwować jeśli

chodzi o dystrybucję na rynku polskim.

Jedne podmioty zmieniają właściciela, inne

się konsolidują, na pewno nie będzie to bez

wpływu na ich wyniki ekonomiczne. Ja liczę

na „zdrową” polską konkurencję, mam nadzieję,

iż polscy dostawcy będą między sobą

stosować zasady fair play.

FE: Z jakimi problemami obecnie borykają

się producenci?

KP: Stałym problemem jest napływ towarów

niskiej jakości w niskiej cenie z kierunków

Azji, brak zdecydowanej współpracy między

producentami polskimi, ceny surowców, które

potrafią tylko drożeć oraz malejąca corocznie

marża.

FE: Jak może Pan ocenić obecną sytuację

na rynku dostawców elektrotechniki, jakie

stoją przed tą branżą wyzwania, co firma

ELEKTRO-PLAST Opatówek będzie robiła,

aby w jak najmniejszym stopniu odczuć skutki

zmian w koniunkturze, z jakimi mamy do

czynienia w Polsce i na świecie?

KP: Konkurencja nie „śpi”, trzeba się starać

być o krok przed nią. To zadanie jest zawsze

aktualne, nie ma znaczenia, czy jest kryzys,

czy go nie ma. Nie każdy producent jest

dla nas konkurencją i tu upatruję wspólne

możliwości albo używając ostatnio modnego

słowa „konsolidacji”. Już kooperujemy

z kilkoma mniejszymi producentami i myślę,

że ten kierunek trzeba rozwijać.

FE: Jak przebiegała Pana droga zawodowa?

KP: Zawsze była ona związana ze sprzedażą,

przez działanie we własnym biznesie czy już

później w spółkach. Początki dotyczyły branży

spożywczej, później wiele lat pracowałem

w branży instalacyjno-sanitarnej, w której

zajmowałem się sprzedażą, zaopatrzeniem

oraz logistyką. Obecnie od kilkunastu lat jestem

związany z branżą elektroinstalacyjną

zarządzając sprzedażą i marketingiem. Staram

się też mieć duży wkład w wyznaczanie

kierunków rozwoju firmy.

FE: Jakie są Pana największe sukcesy?

(może i porażki?)

KP: Sukces jest zasługą całego naszego

teamu. Ja nie chcę przypisywać sobie

wszystkich zasług, ale należy tu wymienić

wejście z naszą ofertą na 27 rynków, głównie

europejskich, efektywne korzystanie

z funduszy europejskich, także corocznie

podpisywane umowy handlowe ze wszystkimi

liczącymi się grupami zakupowymi

i sieciami. Nie jesteśmy najlepsi, ale bardzo

się staramy.

FE: A Pańskie zainteresowania pozazawodowe?

KP: Mam ich sporo, wymienię może kilka.

W związku z wykonywaną pracą, fascynują

mnie współczesne techniki sprzedaży

i marketingu, ukończyłem niezliczoną

liczbę szkoleń i seminariów z tym związanych,

zgromadziłem pokaźną bibliotekę

już chyba kultowych teraz publikacji na

ten temat. Ale moją uwagę przykuwa także

historia, zwłaszcza ta odtajniana, militaria,

sport. Lubię posłuchać muzyki, w tym

klasycznej. Staram się także znaleźć czas

na dobre kino. Ostatnio próbujemy sił

z córką w grze na keyboardzie. Bardzo

liczy się dla mnie czas spędzany z rodziną

– żoną, dziećmi.

FE: Dziękujemy za rozmowę i życzymy powodzenia

w realizacji planów.

Fachowy Elektryk 3 • 2017

33


PORADY

Fachowego Elektryka

Trasy kablowe i osprzęt instalacyjny

do obiektów służby zdrowia

Od systemów tras kablowych, które znajdują zastosowanie w obiektach służby zdrowia wymaga

się przede wszystkim funkcjonalności, bezpieczeństwa, a także łatwego utrzymania

w czystości.

Fot.: LMMEDICALDIVISION

Fot. 1.

System do dystrybucji wielostanowiskowej

Dobierając odpowiednie rozwiązanie

systemu tras kablowych i pokrewnych

rozwiązań, na przykład różnego

typu paneli dystrybucyjnych,

do placówek służby zdrowia należy

pamiętać, że w obiektach tego typu

wyróżnia się trzy obszary wpływające

na ostateczny wybór.

Kryteria wyboru

Ważny jest obszar użyteczności

publicznej z odpowiednią orientacją

i bezpieczeństwem, a także przyjazny

wygląd wnętrza i walory architektoniczne.

W obszarach przeznaczonych

dla personelu liczy się optymalizacja

środowiska pracy i wygoda korzystania

z instalacji. Chodzi tutaj o miejsca

takie jak sale chirurgiczne, sale

badań, laboratoria itp. Z kolei obszary

pomocnicze to sale konferencyjne,

pomieszczenia techniczne i magazynowe,

a także kuchnia, pomieszczenia

ochrony, pralnia itp. W tych miejscach

stawia się przede wszystkim

na funkcjonalność i higienę.

Oprócz tego przy wyborze trzeba mieć

na uwadze liczbę odbiorników nie tylko

prądowych, ale również telekomunikacyjnych.

Brany jest pod uwagę współczynnik

wypełnienia kanałów kablowych, a także

dopuszczalne promienie gięcia przewodów

i odpowiednie rezerwy. Nie mniej ważne

jest uwzględnienie wymagań koncepcji budowlanych

w zakresie warunków architektury

wewnętrznej.

Nie można zapomnieć o elastyczności zastosowania.

Chodzi głównie o możliwość

szybkiego dopasowania do zmieniających

się warunków aplikacyjnych. Trzeba mieć

na uwadze łatwą zmianę liczby zamontowanych

urządzeń. Kluczowe miejsce zajmują

wymagania względem bezpieczeństwa,

zwłaszcza w stosunku do ochrony sieci teleinformatycznych

przed dostępem osób

nieuprawnionych.

Systemy podłogowe

W trasach kablowych w obiektach służby

zdrowia bardzo często wykorzystuje się systemy

podłogowe. Konkretne rozwiązanie

w tym zakresie dobiera się uwzględniając

przede wszystkim rodzaj pomieszczenia

pod względem poziomu wilgotności (mokre

lub suche). Oprócz tego należy przeanalizować

rodzaj i grubość wykładziny podłogowej,

grubość i rodzaj podłóg twardych,

obciążenia komunikacyjne oraz temperaturę

otoczenia.

Nie można zapomnieć o uwzględnieniu

sposobu pielęgnacji podłogi. Chodzi głównie

o zabezpieczenie kasety przed dostępem

wilgoci i zanieczyszczeń. Stąd też

odpowiednie kasety znajdą zastosowanie

w pomieszczeniach, gdzie podłoga jest

czyszczona na sucho, wilgotno lub mokro.

W pomieszczeniach suchych zastosowanie

znajdą kasety o stopniu ochrony IP 30, natomiast

jeżeli pokrywa zostanie otwarta, to

stopień ochrony zmniejszy się do IP 20. Stosując

specjalne uszczelki otwarty kanał ma

stopień ochrony IP 44. Najwyższy poziom

ochrony zapewniają kasety o stopniu ochrony

IP 65, przy warstwie wody o wysokości

10 mm nie jest ona w stanie przedostać się

do wnętrza kasety.

Koryta kablowe

W miejscach mniej widocznych, takich

jak piwnice, tunele czy pomieszczenia

techniczne zastosowanie znajdują stalowe

koryta kablowe. Nowoczesne rozwiązania

tego typu wykorzystują specjalne łączniki

z elementami sprężynowymi, przy czym

łączenie elementów wykonuje się bardzo

szybko. Warto zwrócić uwagę na wy-

Fot.: EL-PUK

Fot. 2.

Kaseta podłogowa

34 Fachowy Elektryk 3 • 2017


PORADY

Fachowego Elektryka

Fot.: KOPOS

Fot.: HAGER

Fot. 3. Kanał z szyną uziemiającą

Fot. 4.

Przekrój listwy przypodłogowej

trzymałość oraz perforację zapewniającą

większe obciążenia. Połączenia są bezśrubowe

i łączniki umożliwiają formowanie

łuków od 10° do kierunku trasy, co szczególnie

sprawdza się w tunelach. Na uwagę

zasługuje nowa konstrukcja dna koryta

zapewniająca dobrą wentylację przewodów

i kabli. Zgodnie z normą VDE 0298-4

zaleca się, aby perforacja zajmowała 30%

koryt, co zapewnia mniejszy mnożnik

przy doborze odpowiednich kabli i przewodów

umożliwiając stosowanie mniejszych

przekrojów. Oprócz tego istotne jest

optymalne odprowadzenie wody umożliwiające

montowanie koryt poniżej systemów

zraszaczy.

Kanały ścienne

Kanały kablowe ścienne są dostępne

w wielu kształtach i wymiarach. Jeżeli prowadzona

będzie niewielka liczba przewodów,

to wystarczy korytko „mini” wyposażone

w wysuwane pokrywy lub pokrywy

zawiasowe. Korytka płaskie można zastosować

w pomieszczeniach, które są już

wykończone.

Niejednokrotnie zastosowanie znajdują

kanały przypodłogowe pozwalające na organizowanie

kabli sterujących, telekomunikacyjnych

i zasilających. W zależności

od stopnia rozbudowania instalacji dobierana

jest wysokość profilu – na przykład 11,

15, 18, 25 i 30 mm, a bardziej złożone trasy

mogą wymagać kanałów o przekroju 30, 40

i 60 mm. Wytrzymałość profilu zapewniają

wbudowane teowniki umożliwiające również

montowanie przegród i osprzętu kablowego.

Z kolei klamry rozporowe są usztywnieniem

kanału i przytrzymują przewody

przed nałożeniem pokrywy.

Jako akcesoria do kanałów należy wymienić

narożniki (zewnętrzne i wewnętrzne), łączniki

(proste i kątowe), puszki kanałowe oraz

klamry. Odgałęzienia kanału można wykonać

za pomocą trójników.

Ważną rolę mogą odgrywać kanały podparapetowe.

Śruby mocujące są przeprowadzane

przez perforację w dnie. Kanały

powiększone mają 90 mm głębokości.

Przy rozdziale energii uwzględniane są

tzw. stacje zaopatrzeniowe z nośnikiem

podstawowym łączącym elementy stacji.

Niejednokrotnie zamknięcie pokrywy wykorzystuje

mechanizm jednodotykowy,

natomiast sprzęgło zawiasowe trzyma podnoszoną

pokrywę od strony węzła obrotowego.

Elastyczne przepusty służą do wprowadzenia

kabli.

Fot. 5.

Gniazdo i ściemniacz w wykonaniu antybakteryjnym

Fot.: JUNG

Osprzęt elektryczny i telekomunikacyjny

montuje się do puszek.

Osprzęt

Specjalny osprzęt elektryczny jest oferowany

z myślą o szpitalach i innych obiektach,

w których wymaga się łatwego utrzymania

czystości. Przede wszystkim ważne

są gniazda o konstrukcji zapobiegającej

osadzaniu zanieczyszczeń, z możliwością

łatwego czyszczenia. Specjalne konstrukcje

powodują, że przy podłączaniu wtyczki

dno gniazda jest samoczynnie przesuwane

do tyłu, a przy odłączaniu powraca do położenia

wyjściowego. Tym sposobem do wnętrza

gniazda nie przedostają się zanieczyszczenia.

Warto zwrócić uwagę na osprzęt elektryczny

wykonany z materiałów antybakteryjnych

z wykorzystaniem jonów srebra Ag+.

Zastosowanie takiej technologii produkcji

Fachowy Elektryk 3 • 2017

35


PORADY

Fachowego Elektryka

Fot.: HAGER

Fot. 6.

Zasilanie kolumny z sufitu

Fot.: LEGRAND

Fot. 7.

zapewnia wyeliminowanie bakterii, grzybów

i wirusów. W takim wykonaniu dostępny

jest nie tylko osprzęt, ale również

ramka o budowie zapewniającej łatwe

czyszczenie.

Kolumna biurowa

W odniesieniu do łączników niejednokrotnie

zastosowanie znajdują urządzenia

bezdotykowe pozwalające na ograniczenie

rozprzestrzenianie zarazków przenoszonych

na dłoniach. Załączenie lub wyłączenie

obwodu odbywa się poprzez przesunięcie

ręki w pobliżu łącznika.

Kolumny elektroinstalacyjne

i bloki biurowe

Kolumny elektroinstalacyjne umożliwiają

pionową dystrybucję energii elektrycznej,

a także sygnałów telekomunikacyjnych

i sterujących, przy czym przewody główne

są doprowadzane z sufitu lub podłogi.

Wnętrze kolumny zawiera osprzęt dystrybucji

energii łącznie z siłowym. Wyposażenie,

kształt i wysokość kolumny sygnalizacyjnej

dopasowuje się do konkretnych

potrzeb, zwłaszcza w odniesieniu do przyłączy

telekomunikacyjnych, gniazd i łączników.

Wysokość typowych kolumn wynosi

do 2,8 m. Mechanizm rozporowy

pozwala na dopasowanie urządzenia niemal

do każdej wysokości pomieszczenia,

a montaż ułatwia wbudowana poziomica.

Specjalne elementy umożliwiają montaż

do sufitu podwieszanego.

Odpowiednie bloki są przeznaczone do dystrybucji

energii w pomieszczeniach biurowych

szpitali. W urządzeniach tego typu stawia się

przed wszystkim na estetykę, bezpieczeństwo

i funkcjonalność. Zazwyczaj zastosowanie

znajdują bloki przeznaczone do pomieszczeń

w kształcie litery „U” lub ze stołem centralnym.

Typowy blok ma gniazda z możliwością

obciążenia do 4 kW przy napięciu zasilania

230 V AC i wejścia nachylone pod kątem

45°. Zasilanie bloku można wyłączyć. W niektórych

blokach przewiduje się zabudowany

switch internetowy będący punktem dostępowym

Wi-Fi. Warto zwrócić uwagę na wyposażenie

dodatkowe w postaci elastycznych osłon

przewodów. Niejednokrotnie zastosowanie

Fot.: LEGRAND

Fot.: FAMOR

Fot. 8. Zasilający blok biurkowy

Fot. 9.

Panele dystrybucyjne – często stosowane wyposażenie szpitali

36 Fachowy Elektryk 3 • 2017


PORADY

Fachowego Elektryka

znajdują bloki chowane, które po odłączeniu

odbiorników można wsunąć w blat stołu

poprzez zatrzaśnięcie. W blokach biurowych

główny przewód zasilający wprowadza się

z dołu lub boku, a kable można organizować

dzięki specjalnym odwracalnym listwom

przytrzymującym.

Oprogramowanie wspomagające

dobór trasy kablowej

Dobierając poszczególne elementy systemów

tras kablowych można skorzystać ze

specjalnego oprogramowania komputerowego.

Aplikacje tego typu są przeznaczone

zarówno dla profesjonalistów, jak do zastosowań

nieprofesjonalnych.

Zaawansowane narzędzia stanowią nakładki

AutoCAD, które są dostępne w kilku językach.

Mają one czytelny wygląd okien dialogowych,

prostą obsługę oraz szerokie możliwości w zakresie

prezentacji poszczególnych elementów

systemów tras kablowych. Jest przy tym możliwe

ustawienie prezentacji obiektów z uwzględnieniem

indywidualnych potrzeb użytkownika.

Program wyznacza wymiary z dodatkowymi

materiałami, a rezultat wyznaczania wymiarów

jest dostępny w wielu formatach plików (tekstowy,

pdf, Excel). Ważna jest łatwa aktualizacja,

a także możliwość importowania i edycji

zestawień produktowych.

Prostsze programy bardzo często są używane

przez instalatorów w ich codziennej

pracy. Aplikacje tego typu niejednokrotnie

stanowią uproszczone wersje internetowe

i nie wymagają zastosowania systemu CAD.

Fot.: WWW.LMMEDICALDIVISION.COM

Fot.: INSEL

Fot. 10.

Fot. 11.

Panel dystrybucyjny z załączonym oświetleniem

Panel dystrybucyjny do oddziałów dziecięcych

Należy przy tym podkreślić łatwą obsługę,

szybkie i łatwe zastosowanie, brak konieczności

instalacji, a także dostęp z dowolnego

komputera i możliwość zapisu danych projektu.

Efekt końcowy stanowiący kompletny

projekt można wydrukować.

Fot.: INSEL

Podsumowanie

W obiektach użyteczności publicznej takich

jak szpitale, konieczne jest spełnianie

przez instalacje elektryczne szeregu wymagań

w zakresie bezpieczeństwa. Zgodnie

z normą DIN 4102 zakłada się sprawdzenie

kabli wraz z systemem mocującym

nazywanym zespołem kablowym pod kątem

tego, czy w wymaganej temperaturze

i przez określony czas będzie dostarczana

energia elektryczna do odbiorników.

Podtrzymywanie funkcjonowania instalacji

elektrycznej jest ciągłym zasilaniem energią

elektryczną budynku podczas pożaru.

Chodzi tutaj o określone obwody, które

są istotne dla bezpieczeństwa ludzi przebywających

w budynkach. Są to obwody

oświetlenia awaryjnego, a także systemy

DSO i urządzenia wentylacyjne. W praktyce

podtrzymywanie funkcji sprowadza się

do dwóch grup – E-30 i E-90, ale w normie

występuje jeszcze jedna grupa (E 60), która

jest rzadko stosowana.

Fot. 12.

Nowoczesna sala szpitalna z płaskimi panelami dystrybucyjnymi nad wezgłowiami łóżek

Damian Żabicki

Fachowy Elektryk 3 • 2017

37


PRODUKTY

Fachowego Elektryka

Złączki szynowe do przewodów

aluminiowych i miedzianych Morek

Złącza uniwersalne Morek zostały zaprojektowane do łączenia w jednym zacisku przewodów

miedzianych i aluminiowych. Można za ich pomocą łączyć przewody wykonane

z tych dwóch materiałów jednocześnie lub zastosować tylko przewody miedziane czy

tylko aluminiowe.

Przeznaczone są do wszystkich rodzajów

przewodów Al i Cu o przekroju

do 300 mm 2 , czyli drutów

jednorodnych i przewodów wielożyłowych

(linek). W standardowych

połączeniach przewody mogą

być rozgałęziane w jednym zacisku,

co pozwala na dokonywanie

rozgałęzień prądowych bez użycia

zwieraczy. Złącza OTL gwarantują

stopień ochrony IP20.

Korpusy izolujące zaciski wewnątrz

złączek uniwersalnych OTL wykonano

z poliamidu PA66 w klasie

palności V0, wolnego od halogenów.

Części przewodzące zacisków

wykonano z jednorodnego ocynowanego

aluminium. Złącza mają

specjalnie ukształtowany profil

z frezowaniem w dolnej części, aby

zapobiec wyrwaniu przewodu spod

śruby dociskowej. Śruby dociskowe,

dokręcane kluczem sześciokątnym,

wykonane są z aluminium ocynowanego,

a powierzchnie stykowe złącz

pokryto warstwą pasty kontaktowej

SR-1, którą można nabyć także oddzielnie.

Temperatura użytkowania złączek

zawiera się w przedziale od -25

do +80 °C.

Właściwa przewodność połączenia

wynika z zastosowania zacisku śrubowego.

Śruby dociskowe są przykręcane

za pomocą klucza sześciokątnego

( IMBUS ) w rozmiarze 4, 5, 6 lub

8 w zależności od rozmiaru zacisku.

Śruba dociska przewody w zacisku

praktycznie na całej jego szerokości,

dzięki czemu mogą one być dociskane

z tą samą siłą . Złącza OTL mogą być

instalowane w rozdzielnicy na standardowych

szynach DIN (wszystkie

rozmiary złączek) lub na płycie mon-

Fot. 1.

Fot. 2.

Aluminiowe i miedziane przewody w złączkach Morek łączą się bez problemu

Konstrukcja łatwa w demontażu dla indywidualnych zastosowań

38 Fachowy Elektryk 3 • 2017


PRODUKTY

Fachowego Elektryka

Fot. 4.

Złączka MAA1050A10

Fot. 3.

Najważniejsze cechy nowej serii złączek Morek

Fot. 6.

Złączka MAA5035A10

Fot. 5.

Użyteczna złączka OTL 35-5X dla układów trójfazowych

Szczegółowe uwagi dotyczące instalacji:

1. W złączkach można stosować połączenia przewodów z jednego materiału

(miedzi lub aluminium) oraz stosować równoczesne połączenia

przewodów aluminiowych i miedzianych w jednym zacisku.

2. W jednym otworze zaciskowym nie powinno się stosować przewodu

aluminiowego i miedzianego jednocześnie. Różny stopień ściskania

tych przewodów powodowałby różną siłę dociskową w zacisku.

W czasie użytkowania mogłoby nastąpić rozluźnienie przewodów

w zacisku.

3. Zarówno w otworach wejściowych, jak wyjściowych można wprowadzać

wiele odizolowanych przewodów. Konstrukcja zacisku umożliwia

równomierny ich docisk na całej przestrzeni.

4. W jednym otworze zaciskowym dopuszczalne jest łączenie przewodów

o różnym przekroju znamionowym. Lecz różnica tych przekrojów

powinna być nie większa niż jedna klasa przekroju znamionowego.

Na przykład mogą być połączone przewody 1,5 i 2,5 mm 2 .

Niedopuszczalne jest jednoczesne łączenie w jednym otworze na

przykład przewodów o przekroju 1,5 i 4 mm 2 .

tażowej z zastosowaniem płaskich śrub (dotyczy

złącz o rozmiarze 95 – 300 mm 2 ).

Złącza uniwersalne OTL są certyfikowane

zgodnie z normami EN 61238-1, EN 60947-7-1

oraz EN 60998-2-1, które dopuszczają zastosowanie

tych złącz w instalacjach przemysłowych

jako przyłącza główne, a także w systemach

rozdziału energii. Zgodnie z normą

EN 61238-1 złącza OTL mogą być częścią instalacji

rozdzielczej przemysłowej oraz spełniają

wymogi klasyfikacji A (Class A).

Złączki Al/Cu wykonane są zgodnie ze

standardem UL94, w klasie V0 i mają deklarację

CE. Bloki rozdzielcze spełniają

wymogi zastosowania w instalacjach fotowoltaicznych

typu PV dla prądu stałego.

Pełny proces produkcyjny złączek wykonywany

jest w Finlandii.

Głównym przedstawicielem handlowym

i dystrybutorem na rynku polskim jest

firma Simet z Jeleniej Góry.

Mariusz Młyńczak, SIMET

www.simet.com.pl

PROMOCJA

Fachowy Elektryk 3 • 2017

39


PORADY

Fachowego Elektryka

Kostki czy szybkozłączki?

Jak szybko i bezpiecznie podłączać oprawy oświetleniowe

Standardowe kostki śrubowe wykorzystywane do podłączania opraw oświetleniowych

są wciąż popularne, ale mogą być kłopotliwe w montażu. Odkręcanie małych śrubek

w kostce w trakcie łączenia przewodów do oprawy jest czasochłonne i bywa uciążliwe.

Tymczasem można skorzystać ze złączek instalacyjnych z zaciskiem sprężynowym, które

pozwolą wykonać to samo zadanie znacznie szybciej i lepiej.

ki, niechcący wykręci się ją całkowicie, a ona

gdzieś spadnie i się zgubi.

Przy kostkach nie ma większego problemu

z podłączeniem przewodu od strony instalacji,

gdzie mamy sztywny drut. Ale już od strony

oprawy może pojawić się przewód elastyczny

typu linka i jego podłączenie pod śrubę może

stanowić problem. Tradycyjne kostki wyglądają

identycznie zarówno od strony instalacji,

jak i od strony lampy. Przez to możemy przypadkowo

zdemontować oprawę wraz ze złączką.

Wtedy odizolowane przewody wychodzące

ze ściany czy sufitu, które mogą być pod

napięciem, pozostaną całkowicie odsłonięte.

Istnieje wtedy niebezpieczeństwo dotyku

części czynnej instalacji i porażenia prądem

elektrycznym. Kolejną wadą tradycyjnych kostek

śrubowych jest efekt samoluzowania się

styku, do którego dochodzi przy dłuższej eksploatacji.

Prowadzi to do iskrzenia i przegrzewania

się styku, co stanowi częstą przyczynę

pożarów w budynkach.

Złączki oświetleniowe

– bezpieczne i proste w obsłudze

Z powodu wyżej wymienionych uciążliwości,

profesjonaliści wybierają złączki oświetleniowe

lub uniwersalne złączki instalacyjne (potocznie

nazywane „szybkozłączkami”). W przypadku

złączek oświetleniowych od strony okrągłego

otworu montażowego wtykamy sztywne

druty o przekrojach od 1 do 2,5 mm 2 . Zaś

od strony czworokątnego otworu, naciskając

obudowę złączki, możemy zamontować przewód

linkowy wychodzący z oprawy oświetleniowej

mający przekrój od 0,5 do 2,5 mm 2 .

Musimy pamiętać, że jedna złączka przypada

na jeden potencjał, więc potrzeba ich tyle, ile

Fot. 1.

Montaż złączek oświetleniowych WAGO 224 na przewodach wyprowadzonych z wypustu

oświetleniowego

Najczęściej używanymi złączkami

do łączenia opraw oświetleniowych

takich jak: lampy wiszące, kinkiety,

żyrandole, halogeny czy plafoniery,

z przewodami instalacji stałej, są

kostki śrubowe, zwane powczechnie

LZ-tkami. W praktyce okazuje się,

że mają one sporo wad.

Uciążliwości zwykłych kostek

przyłączeniowych

Aby prawidłowo podłączyć przewody

za ich pomocą, trzeba dokręcić śrubki

z odpowiednią siłą, przez co dość często

dochodzi do zniszczenia główki lub

do przekręcenia gwintu. Cała operacja

zazwyczaj ma miejsce podczas niekomfortowego

montażu na wysokości.

Zdarza się, że podczas luzowania śrub-

Fot. 2. Złączki oświetleniowe WAGO 224

po przyłączeniu lekkiej zwieszanej

oprawy oświetleniowej

40 Fachowy Elektryk 3 • 2017


PORADY

Fachowego Elektryka

Fot. 5.

Złączki uniwersalne WAGO 221 w puszce instalacyjnej

Fot. 3.

Fot. 4.

Wariant przyłączenia oprawy oświetleniowej

przy wykorzystaniu przewodu

trójżyłowego, złączek uniwersalnych

WAGO 221 i miniaturowej puszki

Montaż złączek oświetleniowych

WAGO 224 w miniaturowej puszcze

podtynkowej

przewodów wychodzi z sufitu. Zazwyczaj równa

się to liczbie przewodów w oprawie oświetleniowej.

Maksymalny prąd złączek oświetleniowych

wynosi 24 A.

Wyróżniamy dwie wersje złączek oświetleniowych.

Szare – pozwalają podłączyć jeden przewód

ze ściany z jednym przewodem z oprawy.

Wykorzystujemy je w przypadku jednopunktowego

źródła światła. Z kolei jeśli chcemy jednym

łącznikiem sterować większą liczbą opraw

oświetleniowych, chociażby przy oświetleniu

typu spotlight, halogenach lub spotach LED, to

powinniśmy zastosować złączkę białą umożliwiającą

łańcuchowe połączenie wielu opraw.

Różni się ona od wersji szarej podwójnym

zaciskiem od strony instalacji. Spotykamy też

specjalistyczne złączki koloru czarnego, które

stosuje się przy wyższych temperaturach otoczenia

– do 120ºC.

Zastosowanie

złączek uniwersalnych

Do łączenia opraw o większej liczbie punktów

świetlnych, żyrandoli i wielożarówkowych kinkietów

przydadzą się uniwersalne złączki sprężynowe

z wejściem na 2, 3 lub 5 przewodów.

Dzięki nim połączymy przewody linkowe,

sztywne drutowe i linkowe ze spojoną końcówką

w zakresie przekroju od 0,2 do 4 mm 2 .

Tutaj również obowiązuje zasada, według której

na jeden potencjał przypada jedna złączka.

Pod jeden zacisk złączki uniwersalnej podłączamy

zasilanie, a resztę wykorzystujemy

do podłączenia poszczególnych źródeł światła.

Ten rodzaj konektorów jest przystosowany

do układów o maksymalnym prądzie do 32 A.

Dobra instalacja tylko

z odpowiednią techniką połączeniową

Maksymalne napięcie izolacji dla wszystkich

rodzajów wspomnianych złączek instalacyjnych

wynosi co najmniej 400 V.

– Zacisk sprężynowy w złączkach instalacyjnych

to technologia stosowana już przez

WAGO od 60-ciu lat. Zapewnia ona optymalny

docisk przewodu, jednocześnie chroniąc

go przed uszkodzeniem. Złączki tego

typu eliminują notoryczny problem z luzowaniem

się styku, minimalizując ryzyko wystąpienia

problemów z instalacją po latach

eksploatacji – tłumaczy Henryk Ziegler,

przedstawiciel firmy WAGO, producenta

złączek i komponentów elektrotechnicznych.

Ważny jest również fakt, że w porównaniu

do kostek śrubowych, złączki oparte na rozwiązaniu

sprężynowym pozwalają na znacznie

szybszy montaż przewodów. Jednocześnie nie

wymagają użycia jakichkolwiek dodatkowych

narzędzi. Co więcej mają specjalny otwór, który

pozwala na dokonywanie pomiarów bez konieczności

odłączania przewodów.

Kiedy liczy się szybkość i bezpieczeństwo

w montażu pojedynczych opraw i systemów

oświetlenia, profesjonalne szybkozłączki

okazują się lepszym wyborem,

niż śrubowe kostki przyłączeniowe. Wybierając

złączki z zaciskiem sprężynowym

do instalacji elektrycznych możemy mieć

pewność, że mimo upływających lat nie

dojdzie do awarii ze względu na luzowanie

się i przegrzewanie styków.


Fachowy Elektryk 3 • 2017

41


PORADY

Fachowego Elektryka

Systemy szyn zbiorczych

do rozdzielnic elektrycznych i szaf sterowniczych

Szyny zbiorcze najczęściej montuje się w górnej lub dolnej części rozdzielnic i szaf sterowniczych,

przy czym poszczególne odcinki szyn są dobierane z uwzględnieniem wielkości pola

rozdzielnicy. Stosowane też bywają przedziały z pionowymi szynami zbiorczymi.

Fot. 1.

Przykład rozdzielnicy z szynami zbiorczymi

Szyny zbiorcze fazowe oraz główne

szyny neutralne (ochronno-neutralne

PEN dla układu 4-przewodowego)

umieszcza się w tylnej części rozdzielnicy

w specjalnym przedziale

szynowym. Niektóre modele szaf

można wyposażyć w specjalne nadstawki

z szynami zbiorczymi, przez co

zwiększa się wysokość rozdzielnicy, ale

szyny nie zabierają przestrzeni w aparatowej

części obudowy szafy. Wybierając

szyny nie można zapomnieć o szeregu akcesoriów

i elementów zapewniających łatwy

montaż systemu.

Szyny zbiorcze bardzo często są montowane

w stacjach elektroenergetycznych, przy

czym zastosowanie znajdują układy jedno -,

dwu- oraz trójfazowe. W każdym układzie

szynowym można przewidzieć sekcje oraz

je wzbogacić dodatkowymi pomocniczymi

szynami zbiorczymi.

42 Fachowy Elektryk 3 • 2017


PORADY

Fachowego Elektryka

Fot. 2.

Szyny zbiorcze z mocowaniami osprzętu

Poszczególne elementy systemu dobiera się

uwzględniając parametry techniczne w postaci

napięcia roboczego, prądu znamionowego

ciągłego, napięcia znamionowego

czy mocy zwarciowej sieci. Ponadto trzeba

mieć na uwadze wytrzymałość mechaniczną

wsporników oraz wytrzymałość na ciepło,

które pochodzi od prądów zwarciowych.

Budowa systemów

szyn zbiorczych

Typowy system szyn zbiorczych zawiera

szyny, prowadnice i magistrale, wykonane

najczęściej z miedzi, aluminium lub aluminium

pokrytego otuliną z płaszcza miedzianego.

Rozstaw pomiędzy belkami najczęściej

wynosi 60, 100 i 185 mm, przy szerokości

20-100 mm i grubości 5 i 10 mm. Niektóre

szyny mają przekrój dwuteownika z odstępem

pomiędzy osiami wynoszącym 60 mm. Jest

więc możliwy montaż typowych aparatów

w postaci rozłączników bezpiecznikowych

i wyłączników mocy. Specjalne adaptery

umożliwiają instalację aparatów i odprowadzeń.

Należy podkreślić, że przy montażu

aparatury wykorzystuje się uchwyty do bezotworowej

instalacji i łączenia szyn. Za pomocą

elementów dystansujących można regulować

szerokość rozstawu. Specjalne elementy wyrównujące

odpowiadają za niwelowanie różnic

powstałych w przypadku zastosowania

szyn o różnych grubościach. Boczne osłony

chronią przed przypadkowym dotknięciem.

Specjalne wsporniki (montowane poziomo)

są wykorzystywane do prowadzenia belek.

Systemy szyn zbiorczych, jakie znajdują zastosowanie

w rozdzielnicach, mogą być pojedyncze,

podwójne, wielokrotne, a także z konstrukcjami

układów blokowych, mostkowych

i wielobokowych. Za najprostsze rozwiązanie

stosowane w rozdzielnicach można uznać układy

o pojedynczym systemie szyn zbiorczych.

Należy pamiętać, że układy tego typu mają niski

poziom pewności zasilania. Wynika to stąd,

że w przypadku uszkodzenia szyn zbiorczych

lub innego elementu pola zasilającego dochodzi

do wyłączenia zasilania i przerwy w dostawie

energii do wszystkich zasilanych odbiorników.

Stąd też bardzo często wykorzystuje się

selekcjonowanie szyn zbiorczych.

Fot. 3.

Przekrój szyn zbiorczych systemu Linergy Evolution

Cechy szyn dystrybucyjnych

i ochronnych

Szyny do dystrybucji energii zazwyczaj są prowadzone

w tylnej części rozdzielnicy lub szafy.

W zależności od wartości przepływającego

prądu głębokość montażu szyn wynosi 1-2 m.

Z kolei na szerokość toru szynowego wpływa

rodzaj zasilanej aparatury. Szyny ochronne najczęściej

montuje się w dolnej, tylnej części rozdzielnicy,

poziomo wzdłuż całej rozdzielnicy

i w pionowych przedziałach kablowych. Belka

ochronna powinna być prowadzona w uchwytach

szynowych lub zamocowana bezpośrednio

do konstrukcji. Nie można zapomnieć o odpowiedniej

izolacji od konstrukcji.

Łączenie

z innymi elementami instalacyjnymi

Szyny zbiorcze można bez problemu łączyć

z innymi elementami instalacji elektrycznych.

Zapewniają to przede wszystkim specjalne

zaciski przyłączeniowe, do których podłącza

się zarówno przewody, jak i szyny warstwowe

wykonane z miedzi. Przydatne są również zaciski

płytkowe przeznaczone do podłączania

szyn miedzianych bez konieczności wiercenia

otworów. Ponadto zaciski płytkowe umożliwiają

łączenie taśm miedzianych i szyn prostokątnych.

Specjalne pokrywy chronią zaciski

przed przypadkowym dotykiem.

Szyny elastyczne

Ciekawe rozwiązanie techniczne stanowią

dystrybucyjne szyny elastyczne. Nowoczesne

elementy tego typu nie fałdują się i nie

trzeba z nich zdejmować izolacji. Szyny elastyczne

bardzo często uwzględnia się przy

połączeniach szyny głównej z rozłącznikami

i wyłącznikami, mostu z transformatorem

oraz mostu z rozdzielnicami.

Materiałem na izolację jest najczęściej mieszanka

winylowa o wysokiej odporności na uszkodzenia

mechaniczne. Ważna jest również maksymalna

temperatura pracy wynosząca około

Fachowy Elektryk 3 • 2017

43


PORADY

Fachowego Elektryka

Fot. 4. Narzędzie do cięcia szyn zbiorczych Fot. 5. Narzędzie do wykonywania otworów w szynach zbiorczych

Fot. 6.

Wykonywanie kształtki szyny zbiorczej

100°C, wytrzymałość dielektryczna osiągająca

20 kV/mm, natomiast maksymalne napięcie

pracy wynosi 1000 V AC – 1500 V DC.

Jako materiał na elementy przewodzące wykorzystuje

się cynowaną plecionkę miedzianą.

Należy podkreślić, że materiały do produkcji

szyn elastycznych są tak dobrane, aby mogły

swobodnie przesuwać się, skręcać i zginać.

Warto wspomnieć o szynach zaprojektowanych

z myślą o aplikacjach przemysłowych

i przystosowanych do pracy

w skrajnych warunkach zewnętrznych.

Stąd też na uwagę zasługują szyny, które

można montować w urządzeniach narażonych

na temperaturę mieszącą się pomiędzy

-50°C a 280°C, a do przyłączenia

innych elementów instalacyjnych bardzo

często wykorzystuje się otwory wybijane

w szynie bez potrzeby używania złączek

i końcówek.

Rozdział energii

Do podłączenia zasilania i odbiorników

do szyn zbiorczych służą specjalne moduły. Za

ich pomocą można również przenosić zasilanie

z jednej szyny na drugą. Moduły mają zaciski

w podstawie, a w górnej części przewiduje

się osłonę pokrywy. Zacisk ramowy pozwala

na doprowadzenie kabli płaskich i okrągłych.

Osłona na zaciski przyłącza i zaciski płytkowe

eliminuje ryzyko porażenia w razie przypadkowego

dotknięcia. Osłona jest tak skonstruowana,

aby można ją było nałożyć jednocześnie

na trzy szyny, przesunąć w bok i regulować

szerokość.

Najprostsze bloki dystrybucji energii są przeznaczone

do instalacji jednofazowych i można

je montować na szynach montażowych. Tym

sposobem zyskuje się łatwy, a co najważniejsze,

bezpieczny rozdział energii elektrycznej.

W razie potrzeby bloki mogą być zamontowane

śrubami do płyty montażowej. Dzięki przezroczystej

obudowie przytrzymującej zyskuje

się optyczną kontrolę połączenia. Bloki najczęściej

są w stanie przewodzić prąd o natężeniu

do 100 kA. Ważna jest modułowa budowa

systemu dystrybucji energii, zatem przy użyciu

tylko jednego wejścia bloki mogą być zasilane

równolegle przewodem połączeniowym. Odpowiednie

bloki dobiera się również do insta-

44 Fachowy Elektryk 3 • 2017


lacji dwu- i trójfazowych. Na rynku spotyka się bloki dystrybucyjne

dwu- i trójfazowe z szynami mosiężnymi oraz otworami

do mocowania o dużej średnicy.

Osprzęt do szyn zbiorczych

Do szyn zbiorczych oferowany jest osprzęt, między innymi

rozłączniki bezpiecznikowe. Mogą one być listwowe lub

z elektronicznym systemem kontrolującym wkładkę bezpiecznikową.

Ponadto rozłączniki tego typu mogą współpracować

z takimi urządzeniami jak przekładniki prądowe,

uchwyty kablowe, zaciski ramowe i blokady przekładnika.

Szyny zbiorcze można wyposażyć w rozłączniki do bezpieczników

topikowych typu D z systemem pierścieni i tulejek.

Oprócz tego stosowane są rozłączniki z wkładkami

cylindrycznymi o prądzie 32 A i napięciu 400 V AC.

Interesujące rozwiązanie techniczne stanowią podstawy bezpiecznikowe

wyposażone w zintegrowany sygnalizator migający

i wskaźnik stanu. Dzięki specjalnym konstrukcjom pokryw

zyskuje się ochronę w przypadku dotyku podstawy od przodu,

z dołu i od góry. Ponadto dodatkowe zabezpieczenia zapewnią

osłony boczne montowane zatrzaskowo.

Systemy szyn zbiorczych mogą współpracować z bezpiecznikami

mocy montowanymi na płycie montażowej. W niektórych

urządzeniach tego typu uwzględnia się systemy elektromechanicznej

lub elektronicznej kontroli wkładki bezpiecznikowej. Za

pomocą zacisków ramowych z przyłączem śrubowym można

bezpośrednio połączyć przewody okrągłe i sektorowe z warstwowymi

szynami miedzianymi. Specjalna pokrywa zabezpiecza

przestrzeń bezpiecznikową rozłącznika mocy. W razie

potrzeby wydłuża się osłonę zabezpieczającą za pomocą kabli

z długą tuleją zaciskową z dowolnym szeregowaniem na dole

i na górze. Bezpiecznikowe rozłączniki mocy można wyposażyć

również w adaptery szyn zbiorczych, pryzmaty przyłączenia

zacisków obejmowych, mikroprzełączniki i komory gaśnicze.

Z myślą o współpracy z szynami zbiorczymi oferowane są też

moduły przeciwprzepięciowe. W modułach tego typu zasilanie

wykorzystuje system szynowy, natomiast odprowadzenia mają

zaciski śrubowe. Ważne jest przy tym zabezpieczenie wstępne ze

specjalnym bezpiecznikiem o określonej odporności na zwarcie

i odpowiedniej charakterystyce, a także z warystorami i iskiernikami,

które odpowiadają za rozładowanie fali przepięciowej.

REKLAMA

Cztery zdania na zakończenie

Szyny zbiorcze są zespołem szyn sztywnych lub elastycznych,

do których podłącza się obwody elektryczne i pola rozdzielcze

rozdzielnic i szaf sterowniczych. Rozwiązania tego typu mają

wiele zalet. Przede wszystkim dzięki szynom oszczędza się

miejsce w rozdzielnicach i szafach rozdzielczych. W nowoczesnych

systemach szyn zbiorczych projektanci stawiają

na szybki montaż, pewne połączenia oraz elastyczność przy

dystrybucji energii elektrycznej. Wybierając rozwiązanie,

które będzie odpowiednie w danym przypadku należy wziąć

pod uwagę przede wszystkim możliwości funkcjonalne i parametry

techniczne kompletowanych produktów.

Dariusz Śląski


PRODUKTY

Fachowego Elektryka

Hermetyczne rozdzielnice i puszki firmy ELEKTRO-PLAST NASIELSK

GALANT i INDUSTRIAL

W praktyce fachowego elektryka często trzeba zapewnić bezpieczeństwo instalacji elektrycznej

i sterującej również w wyjątkowo wymagających warunkach. Umożliwiają to między innymi

rozdzielnice i puszki hermetyczne – charakteryzujące się wysokim stopniem ochrony (IP65).

Fot. 1.

Dzięki temu parametrowi technicznemu,

wynikającemu ze specjalnej

konstrukcji oraz zastosowanych materiałów,

wyroby te pozwalają uzyskać

skuteczne zabezpieczenie przed wnikaniem

pyłu w ilości, która mogłaby

w jakikolwiek sposób zakłócić poprawną

pracę urządzeń zamontowanych

we wnętrzu puszki. Oznacza to

jednocześnie ochronę przed strugami

wody – padającymi z wszystkich stron

oraz pod dowolnym kątem. Dzięki

temu takie obudowy rozdzielnic i puszki

mogą być z powodzeniem wykorzystywane

nie tylko w warunkach

przemysłowych, ale także na zewnątrz,

bądź wszędzie tam, gdzie wymagane

są szczególne cechy użytkowe.

Rozdzielnice natynkowe

hermetyczne GALANT Plus IP65

Rozdzielnice GALANT, a właściwie

obudowy przeznaczone do montażu

w nich aparatury modułowej

i osprzętu elektrycznego można najprościej

scharakteryzować w poniższych

punktach:

• montaż natynkowy,

• stopień ochrony IP65,

• napięcie znamionowe 400 V,

• II klasa ochronności,

• wykonane z tworzywa >ABS<

wysokiej jakości,

• zaciski PE+N we wsporniku,

• wersja przemysłowa, ze zwiększonym

poziomem odporności

na promieniowanie UV,

• wytrzymałość na uderzenia

IK08,

Obudowy do rozdzielnic GALANT

• od 1 do 4 rzędów aparatów modułowych,

• 12 lub 18 modułów w rzędzie,

• listwy PE + N w komplecie,

• wyjmowany stelaż zawierający szyny

DIN z regulacją głębokości

położenia,

• przepusty 2-komponentowe do

wprowadzenia przewodów – na

wyposażeniu,

• drzwi w kolorze obudowy lub transparentne,

• kolor obudowy RAL 7035,

• opcjonalny zamek z kluczykiem,

• możliwość plombowania rozdzielnicy,

• produkt zgodny z normami: IEC/EN

62208; IEC/EN 60670-24.

Fot. 2.

Puszki INDUSTRIAL

Puszki INDUSTRIAL

– pewność i bezpieczeństwo

Hermetyczne puszki INDUSTRIAL są odporne

na działanie środków chemicznych, bezhalogenowe,

a dodatkowo umożliwiają pracę

w szerokim zakresie temperatury. Różnią się

od siebie liczbą wejść oraz wymiarami. Aby

wybrać puszki instalacyjne do wymagającego

środowiska pracy, należy wziąć pod uwagę

wiele zmiennych i różnorodnych czynników

oraz postawić na sprawdzone rozwiązanie renomowanego

producenta.

Puszki INDUSTRIAL przeznaczone są

do montażu natynkowego. Dostępne są

w wersjach z poliwęglanu (PC) oraz ABS

(zapewnia łatwość otworowania). Wyroby

charakteryzują się dużym

wybłyszczeniem powierzchni,

dzięki czemu utrzymanie

obudowy w czystości jest

znacznie łatwiejsze.

Poza wysokiem stopniem

ochrony (IP65) puszki z serii

INDUSTRIAL wyróżniają

się również wysoką udarnością

(IK07) oraz odpornością

na oddziaływanie promieniowania

słonecznego UV

– dzięki zastosowanym dodatkom

do tworzywa. Ponadto nie można

zapomnieć o wysokiej wytrzymałości na niskie

oraz wysokie temperatury (od -25°C

do +75°C).

Postaw na szczelność

W zależności od zastosowania można wybrać

wersję wyrobów z gładkimi ścianami

lub ścianami z przetłoczeniem pod przewody

i dławicami membranowymi. Kluczową

rolę, nie tylko w specjalistycznych rozwiązaniach,

odgrywa uszczelnienie pokryw,

dzięki czemu stają się one jeszcze pewniejszym

rozwiązaniem dedykowanym między

innymi dla działów utrzymania ruchu. Dławice

membranowe pozwalają na uzyskanie

szczelnego połączenia oraz idealnego

uszczelnienia wejść puszek instalacyjnych.

Puszki INDUSTRIAL dostępne są również

w wersji z aplikacjami klienta, to znaczy

z zamontowanymi przyciskami sterowniczymi,

lampkami kontrolnymi, wyłącznikami

itd.

ELEKTRO-PLAST

Tadeusz Czachorowski Spółka Jawna

05-190 Nasielsk, ul. Płońska 18

tel. +48 23 69 33 900

www.elektro-plast.com.pl

PROMOCJA

46 Fachowy Elektryk 3 • 2017


NOWOŚCI

Fachowego Elektryka

Nowości

w ofercie Technokabla

Firma TECHNOKABEL S.A. w swojej działalności kładzie duży nacisk na doskonalenie

procesów wytwarzania i wprowadzanie nowych produktów do oferty. Na przestrzeni ostatniego

roku w ofercie firmy pojawiło się wiele nowych konstrukcji kabli i przewodów do

zastosowania w układach pomiarowych automatyki.

Są to:

• przewody w powłoce poliuretanowej

dodatkowo wzmocnione

włóknem aramidowym,

• przewody w powłoce z fluoropolimerów

z przeznaczeniem

do stosowania w agresywnych

środowiskach przemysłowych

(odporne na kwasy nieorganiczne,

zasady i rozpuszczalniki organiczne),

• przewody do opomiarowania elewatorów

zbożowych,

• przewody w powłoce ze specjalnego

poliuretanu, który razem

z sondami pomiarowymi jednego

z klientów uzyskał atest PZH

i może być wykorzystywany do

pomiaru poziomu wody prze-

znaczonej do spożycia oraz mediów

w przemyśle spożywczym.

Dynamicznie rozwijającą się grupą są kable

na napięcie 0,6/1 kV do przekształtników

częstotliwości 2YSLCY-J i 2XSLCY-J

czterożyłowe lub wykonane w wersji 3Plus

(z rozdzieloną na 3 żyłą ochronną) oraz odmiany

uniepalnione 2YSLCYn-J i 2XSL-

-CYn-J. Zakup nowej oplatarki umożliwił

rozszerzenie tej grupy kabli o żyły przewodzące

do przekrojów 240 mm 2 .

W grupie kabli do instalacji przeciwpożarowych

zachowujących funkcje w warunkach

pożaru znajdują się również specjalne konstrukcje

do przekształtników częstotliwości.

Są to kable typu (N)HXCH-J-SERVO

FE180 PH90/E90 na napięcie pracy

0,6/1 kV. Mogą one być stosowane w pomieszczeniach

chronionych stałymi wodnymi

urządzeniami gaśniczymi. Do takich

stref przeznaczone są także przewody silikonowe

na napięcie 300/500 V typów:

HDGs-W FE180 PH90/E30-E90, HDGsekw

-W FE180 PH90/E30-E90, HLGs-W FE180

PH90/E30-E90, HLGsekw-W FE180 PH90/

E30-E90.

Nowe rozwiązania konstrukcyjne uzupełniły

szeroką gamę oferowanych do wielu

zastosowań produktów. Potrzeby naszych

klientów determinują TECHNOKABEL

do konstruowania wyrobów o optymalnej

budowie spełniających najostrzejsze wymagania.

www.technokabel.com.pl

PROMOCJA

REKLAMA

Fachowy Elektryk 3 • 2017

47


PRODUKTY

Fachowego Elektryka

Przewód HELUFLON-FEP-6Y

w wiązce elektrycznej bolidu RT08

RT07 pojawia się nowy absorber o strukturze

plastra miodu – ponad 40% lżejszy niż

poprzednie prototypy wykonywane z profili

aluminiowych. Dzięki tym wszystkim innowacjom

bolid RT07 wygrał konkurencję Acceleration,

będąc najlepiej przyspieszającym autem

spalinowym na torze Silverstone(FS United

Kingdom) i Hockenheimring(FS Germany).

Bolid RT08 to najnowsza konstrukcja PWR

Racing Team, najbardziej doświadczonego

zespołu klasy Formula Student w Polsce.

Po zakończeniu fazy projektowej, trwającej

od września do końca 2016 r, zespół przystąpił

do budowy nowego bolidu. Zaadaptowano

w nim wiele nowoczesnych rozwiązań, które

z pewnością pozwolą powtórzyć takie sukcesy,

jak pierwsze miejsce w konkurencji Acceleration

w czasie najbardziej prestiżowych zawodów

w Niemczech na torze Hockenheimring.

Fot. 1.

Drużyna PWR Reacin Team

PWR Racing Team, to zespół utworzony

przez grupę studentów z Politechniki

Wrocławskiej, który od 2009 r. łączy

wspólny cel: budowa bolidu wyścigowego

i start w międzynarodowych zawodach

Formuła Student. Jest to najbardziej

prestiżowy konkurs dla studentów

na świecie, mający wyłonić najlepszych

inżynierów i menadżerów. Jest to również znakomita

okazja do połączenia teorii z praktyką,

gdzie wiedza zdobyta na studiach przekłada się

na budowę samochodu wyścigowego Do tej

pory w zespole powstało 8 zaprojektowanych

i zbudowanych od podstaw bolidów.

Sezon 2015/2016 zaowocował stworzeniem

bolidu RT07, łączącego najlepsze rozwiązania

ze wszystkich poprzednich aut. W modelu

180 m przewodu, 1800 g wagi

Krwioobiegiem i układem neuronów wszystkich

systemów elektronicznych i elektrycznych,

a więc i jedną z najważniejszych części

bolidu jest wiązka elektryczna. Przekazuje

ona ogromne liczby sygnałów od czujników,

umożliwia sterowanie elementami wykonawczymi

takimi jak wtryskiwacze paliwa

czy cewki zapłonowe. Ponadto, musi być

możliwie lekka i odporna na trudne warunki

pracy, takie jak paliwo, oleje oraz wysoka

temperatura.

Fot. 2. Fot. 3.

48 Fachowy Elektryk 3 • 2017


PRODUKTY

Fachowego Elektryka

Fot. 4. Fot. 5.

Wiązki elektryczne stosowane w Motorsporcie

przeszły bardzo poważną ewolucję.

Zaczęto stosować coraz lżejsze materiały,

począwszy od złącz, a kończąc

na przewodach. Te ostatnie, stanowią

główną masę wiązki. W celu redukcji

masy stosuje się dwie techniki. Pierwsza

to projektowanie wiązki z użyciem

komputerowych środowisk 3D. Pozwalają

one bardzo precyzyjnie prowadzić

przewody, gwarantować im odpowiednią

długość i promienie gięcia. Dodatkowym

atutem jest możliwość znacznej jej optymalizacji.

Drugą techniką jest redukcja

przekrojów oparta o dokładny pomiar poboru

prądu przez różne urządzenia, a także

dokładne poznanie sygnałów, które

dane przewody mają przenosić. Przykładowo,

nie ma żadnej potrzeby, aby sygnał

od czujnika położenia przepustnicy

był przesyłany przez przewód o przekroju

0,5 mm 2 , w zupełności wystarczy tutaj

przekrój poniżej 0,15 mm 2 . Dodatkowym

atutem, są same właściwości wybranych

przewodów.

Budowa wiązki w bolidzie RT08 z sukcesem

zakończyła się z sukcesem już w marcu 2017 r.

Jej masa to 1800 g, uzyskana przy zastosowaniu

180 m przewodu HELUFLON

-FEP-6Y.

O wykorzystaniu tych przewodów zadecydowało

głównie to, że są one, dzięki

izolacji fluropolimerowej, bardzo lekkie,

mają dobre właściwości mechaniczne,

odporność na wysokie temperatury

(do 205 0 C) oraz niewrażliwości na paliwa

i oleje. Dzięki bardzo elastycznej konstrukcji

możliwa jest redukcja naprężenia

w wiązce, a co za tym idzie zminimalizowanie

prawdopodobieństwa awarii. Pozwoliły

one także znacznie zredukować

masę wiązki.

Sama wiązka została w całości zaprojektowana

komputerowo – począwszy od schematu

2D, a kończąc na modelu trójwymiarowym.

Następnie wygenerowane zostały

tablice montażowe oraz raporty pozwalające

na docięcie przewodów na odpowiednie

długości. Po umieszczeniu ich w koszulkach

termokurczliwych zostały zamontowane

bardzo lekkie złącza Deutsch.

Autosport

Dla zespołu PWR Reacing Team jednym

z założeń było wykonanie jeszcze lepszej

wiązki niż w modelu RT07. Wydawało się

to niemalże nieosiągalne, gdyż zeszłoroczna

elektronika wykonana była na bardzo wysokim

poziomie. Dziś jednak możemy oglądać

efekty pracy zespołu – dzięki wykorzystaniu

komponentów z najwyższej półki wiązka

spełnia najwyższe standardy jakości.

PROMOCJA

Fot. 6.

Tekst i zdjęcia udostępnione przez firmę

HELUKABEL

Fachowy Elektryk 3 • 2017

49


PORADY

Fachowego Elektryka

Przewody i kable

– rodzaje, oznaczenia, zasady układania

Elektryk powinien dobierać przewody do konkretnych warunków pracy oraz obciążenia. Powinien

więc znać stosowane oznaczenia informujące o ich budowie. Ponadto rodzaj przewodu

musi być dostosowany do warunków ułożenia. Ponieważ warunki ułożenia wpływają

na odprowadzanie ciepła należy więc brać je pod uwagę przy doborze przekroju żył. Ważną

sprawą z punktu widzenia eksploatacji instalacji jest przestrzeganie kolorystyki żył. Ich barwa

informuje o funkcji danego przewodu lub żyły w wielożyłowych przewodach i kablach.

Oznaczenia

Informacje dotyczące materiału, z jakiego

zostały wykonane przewody i kable

oznaczane są kodem złożonym z członu

literowego i cyfrowego. Problem stanowi

stosowanie różnych zasad oznaczania

przewodów. W Polsce spotykamy

przewody niezharmonizowane oznaczane

według zasad opartych na wycofanej

w 2002 roku polskiej normie

[2] oraz przewody zharmonizowane

oznaczane według normy międzynarodowej

wydanej przez PKN w 2002 r.

w języku polskim [3]. W normie tej zawarto

system oznaczenia zharmonizowanych

kabli i przewodów o napięciu

znamionowym do 450/750 V. W wydanym

pięć lat później uzupełnieniu [4]

tej normy zapisano, że do oznaczania

przewodów i kabli niezharmonizowanych

dopuszcza się stosowanie dowolnych

symboli klasyfikacyjnych, o ile nie

są one sprzeczne z podanymi w HD 361.

Oprócz oznaczeń według norm polskich

na rynku spotyka się przewody oznaczane

według norm niemieckich (VDE).

Najbardziej rozpowszechniony system,

oparty na wycofanej normie [2],

ma człon literowy, który określa:

• przeznaczenie przewodu,

• materiał żyły i sposób jej wykonania

(drut, linka),

• materiał izolacji i żyły,

• rodzaj i materiał powłoki

oraz człon cyfrowy składający się

z dwóch części:

• pierwsza oznacza dopuszczalne

napięcie, na jakie przewód jest

przeznaczony,

• druga oznacza liczbę i przekroje

żył.

Tabela 1. Oznaczenia literowe przewodów niezharmonizowanych przeznaczonych

do układania na stałe [2]

Grupa informacji Symbol literowy Informacje o przewodzie

materiał powłoki

zewnętrznej

materiał żyły

budowa żyły

materiał izolacji

dodatkowe informacje

o izolacji

dodatkowe informacje

o przewodzie

brak symbolu

Gs

H

Y

brak symbolu

A

F

D

Dc

L

Lc

Lg

Lgg

G

Gs

S

Y

Zb

brak symbolu

c

d

r

ek

ekf

p

pp

przewód jednożyłowy bez powłoki

guma silikonowa

materiał bezhalonowy

polwinit

miedź

aluminium

stal

jednodrutowa okrągła

jednodrutowa okrągła, ocynowana

linka wielodrutowa

linka wielodrutowa, ocynowana

linka wielodrutowa, o zwiększonej giętkości

linka wielodrutowa, o specjalnej giętkości

guma zwykła

guma silikonowa

guma silikonowa w przewodach z żyłą Lgg

polwinit

tworzywo fl uoroorganiczne

izolacja zwykła

izolacja z polwinitu ciepłoodpornego

izolacja wzmocniona

izolacja z wzdłużnymi rowkami na powierzchni

przewód ekranowany oplotem z drutów miedzianych

przewód ekranowany obwojem z folii aluminiowej

przewód płaski

przewód płaski do przyklejenia

t

przewód wtynkowy

u

przewód uzbrojony drutami stalowymi

w

przewód na napięcie wyższe niż 1kV

materiał osłony brak symbolu przewód bez osłony

g

guma

c

materiał włóknisty

y

polwinit

50 Fachowy Elektryk 3 • 2017


PORADY

Fachowego Elektryka

Oznaczenia literowe przewodów układanych

na stałe składają się z 7 pozycji (tabela 1).

Przykłady popularnych oznaczeń :

• YDY 2 x 1,5 – przewód okrągły dwużyłowy

o przekroju żyły 1,5 mm 2 , każda żyła

z drutu miedzianego w powłoce polwinitowej,

wszystkie żyły razem w zewnętrznej

powłoce polwinitowej,

• YDYp 3 x 1,0 – przewód płaski trójżyłowy

o przekroju żyły 1,0 mm 2 , każda

żyła z drutu miedzianego w powłoce

polwinitowej, wszystkie żyły razem

w zewnętrznej powłoce polwinitowej,

• LgY 0,5 – przewód o przekroju żyły

0,5 mm 2 w postaci linek splatanych z wielu

drobnych drucików miedzianych, o zwiększonej

giętkości, izolowany polwinitem,

• DY 0,75 – przewód o przekroju żyły

0,75 mm 2 w postaci drutu miedzianego,

izolowany polwinitem.

Oznaczenia przewodów zharmonizowanych

składają się z 9 pozycji (tabela 2).

Przykład oznaczenia:

• H03VV–F2X0,5 – przewód zharmonizowany

o napięciu znamionowym

300/300V, dwie żyły giętkie (do odbiorników

ruchomych) w osłonie winylowej

każda o przekroju 0,5mm 2 ,

wszystkie żyły razem w osłonie zewnętrznej

winylowej, brak żółto-zielonej

żyły,

• H07RR–5G6,0 – przewód zharmonizowany

o napięciu znamionowym

450/750V, pięć żył wielodrutowych

6,0 mm 2 , w osłonie z gumy (z kauczuku

naturalnego lub syntetycznego),

wszystkie żyły razem w osłonie

zewnętrznej gumowej (z kauczuku naturalnego

lub syntetycznego), w tym

jedna żyła żółto-zielona.

Tabela 2. Oznaczenia przewodów zharmonizowanych [3]

Grupa informacji Symbol Informacje o przewodzie

H

typ zharmonizowany

identyfi kacja

A

typ niezharmonizowany

03 300 / 300 V

napięcie znamionowe 05 300 / 500 V

07 450 / 750 V

V

polichlorek winylu (PVC)

V2

ciepłoodporny polichlorek winylu (PVC)

R guma z kauczuku naturalnego lub syntetycznego

materiał izolacyjny

N

guma chloroprenowa

S

guma silikonowa

J

oplot z włókna szklanego

T

oplot bawełniany

V

polichlorek winylu (PVC)

V2

ciepłoodporny polichlorek winylu (PVC)

R guma z kauczuku naturalnego lub syntetycznego

materiał powłokowy

N

guma chloroprenowa

S

guma silikonowa

J

oplot z włókna szklanego

T

oplot bawełniany

Brak symbolu

przewód okrągły

kształt budowy zewnętrznej H

płaski, podatny na rozdzielanie żył

H2

płaski, niepodatny na rozdzielanie żył

myślnik –

U

jednodrutowa

R

wielodrutowa

K

giętka do układania na stałe

budowa żyły

F

giętka do odbiorników ruchomych

H

bardzo giętka

Y

super giętka

liczba żył

cyfry

X

bez żyły żółto-zielonej

żyła ochronna

G

z żyłą żółto-zieloną

przekrój żyły w mm 2 cyfry

Jak wspomniano na polskim rynku spotyka

się także przewody oznaczone według

norm niemieckich. Wybrane przykłady

porównań oznaczeń polskich i wg VDE

zestawiono w tabeli 3.

Tabela 3. Porównanie przykładowych

oznaczeń polskich i niemieckich

Oznaczenie polskie

YDY- żo 300/500V

YDY 300/500V

YKY- żo 0,6/1KV

LgY 300/500V

YAKY 0,6/1kV

YAKY- żo 0,6/1kV

DY 500/750V

DY 300/500V

Oznaczenie wg

DIN VDE 0276-603

NYM-J

NYM-O

NYY-J

H05 V-K

NAYY

NAYY-J

H07 V-U

H05 V-U

Kolorystyka izolacji przewodów i żył

Kolory izolacji przewodów informują o ich

funkcji. Dotyczy to zarówno pojedyńczych

przewodów jednożyłowych wciąganych

do rurek, jak i żył w przewodach i kablach

wielożyłowych. Pozwala to na ich rozróżnianie

na pierwszy rzut oka. Dlatego tak

ważne jest przestrzeganie postanowień zawartych

w Polskiej Normie [5]. Zgodnie

z ich treścią należy stosować kolory żył

zestawione w tabelach 4 oraz 5.

W przypadku kabli jednożyłowych w powłoce

oraz przewodów w izolacji powinny

być stosowane niżej podane kolory izolacji:

• kombinacja kolorów zielonego i żółtego

dla oznaczania przewodu ochronnego

oraz kolor niebieski dla oznaczania

przewodu neutralnego,

• kolory brązowy, czarny i szary dla oznaczania

przewodów fazowych .

Zasady układania

Wewnętrzne linie zasilające i obwody instalacji

elektrycznych muszą być umieszczane

w miejscach dla nich wyznaczonych

przepisami, a także przyjętych zwyczajowo.

Jednocześnie instalacje elektryczne

nie mogą kolidować z innymi instalacjami

i urządzeniami stanowiącymi wyposażenie

techniczne obiektu. Z tego względu przy

wykonywaniu robót elektrycznych należy

kierować się przepisami i ogólnie przyjętą

dobrą praktyką monterską. Pozwoli to

Fachowy Elektryk 3 • 2017

51


PORADY

Fachowego Elektryka

Tabela 4. Kolorystyka izolacji żył kabli i przewodów oraz przewodów

sznurowych z żyłą zielono-żółtą [4]

Liczba

żył

Żyła ochronna

Kolory żył b)

3 Zielono-żółty Niebieski Brązowy

Żyła robocza (czynna)

4 Zielono-żółty - Brązowy Czarny Szary

4 a) Zielono-żółty Niebieski Brązowy Czarny

5 Zielono-żółty Niebieski Brązowy Czarny Szary

a)

Tylko dla wybranych zastosowań.

b)

W tablicy tej nieizolowane przewody koncentryczne takie jak metalowa powłoka, druty pancerza czy druty żyły powrotnej nie są określane

jako żyła. Przewód koncentryczny jest identyfi kowany swoim położeniem i dlatego nie wymaga się jego oznaczenia kolorem.

Tabela 5. Kolorystyka izolacji żył kabli i przewodów oraz przewodów

sznurowych bez żyły zielono-żółtej (wg PN-HD 308 S2:2007)

Liczba żył Kolory żył 2)

2 Niebieski Brązowy

3 - Brązowy Czarny Szary

3 1) Niebieski Brązowy Czarny

4 Niebieski Brązowy Czarny Szary

5 Niebieski Brązowy Czarny Szary Czarny

1)

Tylko dla wybranych zastosowań.

2)

W tablicy tej nieizolowane przewody koncentryczne takie jak metalowa powłoka, druty pancerza czy druty żyły powrotnej nie są określane

jako żyła. Przewód koncentryczny jest identyfi kowany swoim położeniem i dlatego nie wymaga się jego oznaczenia kolorem.

w trakcie użytkowania łatwo znaleźć trasę

przewodów ułożonych pod tynkiem,

a ponadto uchroni je przed przypadkowym

uszkodzeniem na przykład przy wierceniu

otworów w ścianach lub zmianach innych

instalacji. Pod względem formalnym zasady

te określa „Rozporządzenie zawierające

warunki techniczne dla budynków”

określane skrótem WT [1] oraz zasadami

podanymi w powołanych w rozporządzeniu

normach (załącznik nr 1). Ponadto praktyczne

zalecenia zawierają wytyczne dotyczące

instalacji w budynkach mieszkalnych, opracowane

i wydane przez Centralny Ośrodek

Szkolenia i Wydawnictw Stowarzyszenia

Elektryków Polskich. Jego drugie wydanie

ukazało się w roku 2009 i zawiera normę

SEP oraz wytyczne i komentarz [6].

W Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury

[1] znajdują się następujące postanowienia

dotyczące układania instalacji elektrycznych.

Zgodnie z ustępem 1 pkt. 8 § 183

w instalacjach elektrycznych należy stosować

zasadę prowadzenia tras przewodów

elektrycznych w liniach prostych równoległych

do krawędzi ścian i stropów. Natomiast

ustęp 1 w § 186 nakazuje prowadzić

instalację elektryczną i rozmieszczać urządzenia

elektryczne w budynku tak, aby zapewnić

bezkolizyjność z innymi instalacjami

w zakresie odległości i ich wzajemnego

Rys. 1.

usytuowania, a także uwzględniać warunki

określone w § 164. Zgodnie z wymienionym

paragrafem przewody elektryczne i gazowe

należy instalować w sposób zapewniający

bezpieczeństwo ich użytkowania. Odległość

między przewodami instalacji gazowej

a innymi przewodami, w tym elektrycznymi,

powinna umożliwiać wykonywanie

prac konserwacyjnych. Poziome odcinki instalacji

gazowych powinny być usytuowane

w odległości co najmniej 0,1 m powyżej innych

przewodów instalacyjnych. Natomiast

jeśli gęstość gazu jest większa od gęstości

powietrza przewody gazowe powinny być

umieszczane poniżej przewodów elektrycznych

i urządzeń iskrzących. Przewody instalacji

gazowej krzyżujące się między innymi

z przewodami elektrycznymi powinny być

od nich oddalone co najmniej o 0,02 m.

Ustęp 2 w § 186 nakazuje główne ciągi

instalacji elektrycznej w budynku mieszkalnym

wielorodzinnym, budynku zamieszkania

zbiorowego i budynku użyteczności

publicznej prowadzić poza mieszkaniami

i pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt

ludzi, w wydzielonych kanałach lub szybach

instalacyjnych. W § 187 w kolejnych

ustępach znajdują się następne zalecenia.

Zgodnie z treścią ustępu 1 przewody i kable

elektryczne należy prowadzić w sposób

umożliwiający ich wymianę bez potrzeby

naruszania konstrukcji budynku. W ustępie

2 zapisano, że dopuszcza się prowadzenie

przewodów elektrycznych wtynkowych

pod warunkiem pokrycia ich warstwą tynku

o grubości co najmniej 5 mm.

Rozmieszczenie stref instalacyjnych pionowych oraz stref poziomych górnych i

dolnych [ wg 6]

52 Fachowy Elektryk 3 • 2017


PORADY

Fachowego Elektryka

Rys. 2. Rozmieszczenie stref instalacyjnych pionowych oraz stref poziomych górnych, dolnych i środkowych wg [6]

W myśl § 188. ust. 1 w budynku wielorodzinnym

obwody odbiorcze instalacji elektrycznej

należy prowadzić w obrębie każdego

mieszkania lub lokalu użytkowego.

We wspomnianych wcześniej Wytycznych,

wydanych przez SEP [6], zasadom

prowadzenia przewodów i rozmieszczania

urządzeń poświęcono punkt 5. Zalecono

w nim umieszczanie, w miarę możliwości,

przewodów elektrycznych w określonych

strefach. Wytyczne wyróżniają

poziome strefy instalacyjne (SH) o szerokości

30 cm oraz strefy pionowe (SP)

o szerokości 20 cm. Górna strefa pozioma

(SH-g) obejmuje pas od 15 do 45 cm

poniżej gotowej powierzchni sufitu, strefa

dolna (SH-d) – pas od 15 do 45 cm nad

powierzchnią gotowej posadzki, a strefa

środkowa (SH-s) – pas od 90 do 120 cm

nad powierzchnią gotowej posadzki. Przy

czym strefa środkowa dotyczy takich pomieszczeń

w których powierzchnie robocze

znajdują się wyżej niż blat standardowego

stołu lub biurka na przykład w kuchniach.

Strefy pionowe usytuowane są w pobliżu

okien i drzwi oraz w narożnikach

pomieszczeń sięgając w pionie od podłogi

do sufitu. Przy oknach i drzwiach

dwuskrzydłowych strefy pionowe znajdują

się po obu stronach otworu. Pionowe

strefy przy drzwiach (SP-d) zajmują

pionowe pasy ściany od 10 do 30 cm licząc

od skraju ościeżnicy drzwi, pionowe

strefy przy oknach (SP-o) takie same

pasy licząc od ościeżnicy okna. Pionowe

strefy w kątach ( narożnikach) pomieszczeń

(SP-k) zajmują pasy po obu

stronach naroża od 10 do 30 cm licząc

od zbiegu ścian w kącie pomieszczenia.

Przewody elektryczne układane w strefach

poziomych górnych i dolnych powinny

być umieszczane w odległości 30 cm

od sufitu lub podłogi, a w strefie środkowej

100 cm nad podłogą. W strefach pionowych

15 cm od ościeżnicy lub zbiegu

ścian. Na ścianach ukośnych na przykład

na poddaszach strefy pionowe przebiegają

wzdłuż linii zbiegu ścian (rys.1 oraz 2).

Dla instalacji układanych w podłogach

i na sufitach w Wytycznych nie określono

stref instalacyjnych.

Powyższy artykuł traktujemy jako wprowadzenie

do kolejnych opracowań na temat

doboru przewodów i kabli do warunków ich

ułożenia oraz ich obciążalności.

Janusz Strzyżewski

Materiały źródłowe:

1. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury [1] z dnia 12 kwietnia

2002 r., w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać

budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75 z 2002 r.,

poz. 690 późniejszą zmianą – aktualizowany bieżąco tekst tego

rozporządzenia jest dostępny na stronie www.gunb.gov.pl),

2. PN-E-90403:1993 – wersja polska „Kable elektroenergetyczne

i sygnalizacyjne o izolacji i powłoce polwinitowej na napięcie

znamionowe nie przekraczające 6/6 kV” – Kable sygnalizacyjne

na napięcie znamionowe 0,6/1 kV,

3. PN-HD 361 S3:2002 – wersja polska „Klasyfikacja przewodów

i kabli”,

4. PN-HD 361 S3:2002/A1:2007 – wersja polska „Klasyfikacja

przewodów i kabli”,

5. PN-HD 308 S2:2007 „Identyfikacja żył w kablach i przewodach

oraz w przewodach sznurowych”,

6. Norma SEP N SEP – E – 002 – WYTYCZNE – KOMEN-

TARZ – Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych –

Instalacje elektryczne w obiektach mieszkalnych – Podstawy

planowania. COSiW SEP Wydanie 2. Warszawa 2009 r.,

7 PN-HD 60364-5-52:2011- wersja polska „Instalacje elektryczne

w obiektach budowlanych – Dobór i montaż wyposażenia

elektrycznego – Oprzewodowanie”,

8. PN-IEC 60364-5-523:2001 „Instalacje elektryczne w obiektach

budowlanych – Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego

- Obciążalność prądowa długotrwała przewodów”,

9. N SEP – E – 005 „Dobór przewodów elektrycznych do zasilania

urządzeń przeciwpożarowych, których funkcjonowanie

jest niezbędne w czasie pożaru. (COSiW SEP 2013)”.

Fachowy Elektryk 3 • 2017

53


PORADY

Fachowego Elektryka

Puszki i rury elektroinstalacyjne

– rozwiązania na miarę potrzeb

Specjalizacja w zakresie puszek elektroinstalacyjnych postępuje szybko. Świadomość tego

faktu wśród instalatorów również – jeszcze dwie dekady temu co drugi z nich nie przywiązywał

zbytniej wagi do tego, czy dana puszka spełnia właściwe normy, czy rzeczywiście będzie

zastosowana zgodnie z przeznaczeniem, jak zachowa się w czasie pożaru, itd. Obecnie

większość fachowców dobrze orientuje się w wielu rodzajach i odmianach puszek dla różnych

typów budownictwa, do wszelakich zastosowań oraz o różnych sposobach montażu.

Fot.: KOPOS

Fot. 1.

Puszka wielopolowa podtynkowa do ścian gipsowo-kartonowych

Puszki mają za zadanie chronić miejsca

łączenia odcinków przewodów

elektrycznych ze sobą i z osprzętem

elektrycznych oraz niekiedy z odbiornikami

energii elektrycznej. Przez to

umożliwiają, ułatwiają montaż łączników,

gniazd wtyczkowych lub służą

do rozgałęziania instalacji, ich podziału

na odrębne obwody. Wiele z nich można

łączyć poziomo lub pionowo w wielokrotne

szeregowe moduły, ale produkowane

są jednocześnie puszki wielokrotne jednomodułowe,

czyli tzw. wielopolowe. Wszystkie

one znajdują zastosowanie w każdym rodzaju

budownictwa – począwszy od ogólnego,

poprzez budownictwo obiektów przemysłowych,

a skończywszy na budownictwie drewnianym

(szkieletowym). W każdym z wymienionych

wyżej typów budownictwa wyróżnia

się dziś wiele rodzajów i podrodzajów puszek

– postępująca specjalizacja i rosnące wymagania

rynku mobilizują do tego producentów.

Puszki podtynkowe

W dużym uogólnieniu można stwierdzić,

że w budownictwie ogólnym dominują

– wręcz królują – puszki podtynkowe, gdy

tymczasem domeną puszek natynkowych jest

budownictwo przemysłowe. Puszki podtynkowe

montuje się wewnątrz ściany i przykrywa

tynkiem, wskutek czego są niewidoczne,

co podyktowane jest w zasadzie wyłącznie

względami estetycznymi. Ma to swoje plusy:

instalacja jest dobrze zabezpieczona

przed uszkodzeniami, zaś wnętrze puszki

wraz z zawartością, jest całkowicie odizolowane.

Problem pojawia się jednak w sytuacjach

awaryjnych, gdy na przykład prace

serwisowe wymagają dostępu do puszki

– wówczas sposób ich montowania jest

w pewnym sensie przeszkodą, z którą należy

sobie jednak poradzić.

Patrząc na puszki podtynkowe należy zwrócić

uwagę na najistotniejszy parametr: materiał,

w którym wedle specyfikacji producenta

należy je mocować. Oferta dostawców obejmuje

modele przeznaczone między innymi

do zalewania betonem, instalowania w ścianach

Fot.: KOPOS

Fot.: SIMET

Fot. 2. Przegląd różnych rodzajów puszek Fot. 3. Puszka do instalacji przeciwpożarowych

54 Fachowy Elektryk 3 • 2017


PORADY

Fachowego Elektryka

Fot. 4. Puszka do ścian regipsowych Fot. 5. Przykład puszki głębokiej

gipsowych, drewnianych, w murze, cegłach

czy pustakach, do montowania w betonowych

podłogach oraz kilku innych materiałach budowlanych.

Puszki podtynkowe uniwersalne wykonuje się

między innymi z twardego i samogasnącego

PCV, odpornego na temperatury od -5ºC do

+ 60ºC. Większość z nich przechodzi bez

problemu testy próby rozżarzoną pętlą

o temperaturze 850ºC i współpracuje z przewodami

pod napięciem do 400 V i przewodzącymi

prąd do 16 A. Często spotyka się

je w wykonaniu w kolorze szarym. Ważną

wśród nich grupą, której znaczenie wciąż

rośnie, są podtynkowe puszki do ścian

gipsowo-kartonowych, zwane czasem też

puszkami do ścian pustych. Wykonywane

są na przykład z polipropylenu lub utwardzanego

PCV i mocowane na wkręty lub

na pazurki w uprzednio przygotowanych

otworach – najczęściej o średnicach Ø68

/ Ø72 / Ø82. Ich typowe napięcie pracy to

250 V – 400 V (16 A), a kolorystyka obejmuje

między innymi kolor ceglasty bądź

żółty. Spotyka się je również wersji samogasnącej,

wykonane z bezhalogenowego

polipropylenu. Ich odporność temperaturowa

mieści się wówczas w zakresie od -45ºC do

+ 105ºC. Puszki do ścian z gipsokartonu

są też często stosowane w budownictwie

drewnianym. Niezależnie jednak gdzie się

je zastosuje, mocuje się je w ściance poprzez

osadzenie od wewnętrznej strony. W wielu

przypadkach polega to na wywierceniu otworu

montażowego i przykręceniu puszki

za pomocą kilku (często czterech) wkrętów

z jednoczesnym wsunięciem jej kołnierza

do otworu. Sprawne wykonanie wprowadzeń

przewodów umożliwiają takie rozwiązania,

jak osłabienia w dnie lub całkowicie

otwierane dno puszki. Boki puszek z reguły

dają możliwość dojścia dwiema rurami sztywnymi

lub giętkimi peszlami o średnicy do

20 mm. Puszki do ścian gipsowo-kartonowych

sprawdzają się w budownictwie drewnianym

(szkieletowym), gdyż pozwalają na rozprowadzenie

instalacji elektrycznej jeszcze

przed przytwierdzeniem ścian wewnętrznych

konstrukcji domów. W takim zastosowaniu

puszki powinny być bezhalogenowe, samogasnące

i długo znosić wysokie temperatury

(wysoka odporność na żar). Wielu producentów

wydzieliło z puszek do gipsokartonu specjalne

podgrupy produktowe, dedykowane

właśnie budownictwu drewnianemu.

Wciąż dość nową grupę wśród puszek podtynkowych

stanowią tzw. puszki wiatroszczelne,

które wyposażane są w gumowane membrany

przebiciowe. Celem tych zabiegów jest

uzyskanie uszczelnienia przy wprowadzaniu

przewodu do puszki bezpośrednio lub w rurze

osłonowej bądź peszli – i chodzi tu o szczelność

dla wyeliminowania przepływu powietrza. Jest

to istotne w budynkach ze ścianami szkieletowymi

oraz tych, w których obieg powietrza jest

ściśle kontrolowany (budynki pasywne i o niskim

zużyciu energii).

Puszki do betonu jeszcze niedawno mocowano

w tym materiale poprzez wywiercenie

odpowiedniego otworu, co zważywszy

na właściwości mechaniczne betonu i pylenie,

przysparzało zawsze wiele kłopotów.

Dziś projektuje się tak, by umieszczać je we

właściwych miejscach jeszcze przed wylewkami

betonowymi. Mocowane są wów-

Fot.: KOPOS

Fot.: KOPOS

Fot.: SIMET

Fot.: ELEKTRO-PLAST NASIELSK

Fot. 6.

System puszek do zalania betonem z akcesoriami, takimi jak

wsporniki, rozpórki, końcówki dla rur itd. Fot. 7. Przykład puszek do podłóg betonowych

Fachowy Elektryk 3 • 2017

55


PORADY

Fachowego Elektryka

Fot.: KOPOS

Fot. 8.

Fot.: SIMET

Fot. 9.

Uniwersalna puszka natynkowa

w wersji przeciwpożarowej

Puszka do ociepleń w budynkach

czas do prętów zbrojeniowych lub ewentualnie

gwoździami (wkrętami) do szalunku,

zamykane szczelnie deklami, zalewane –

a po wszystkim pozbawiane dekli dla uzyskania

dostępu do wnętrza. Niektóre z nich

– te mocowane w sufitach – służą do podwieszenia

opraw oświetleniowych i pozwalają

na zawieszenie sprzętu o masie nawet

rzędu 20–25 kg. Wówczas wyposażane są

w specjalne haki wkręcane w dno puszki.

EKSPERT Fachowego

Elektryka

Czy wymagania rynku wobec puszek elektroinstalacyjnych

są na rynku polskim zaspokojone, czy też nadal potrzeby

przerastają podaż?

Mariusz Młyńczak

Gł. Specjalista ds. marketingu

Przedsiębiorstwo „SIMET”

Spółka Akcyjna w Jeleniej Górze

Wymagania na polskim rynku nigdy nie

będą zaspokojone, ponieważ rozwiązania

elektroinstalacyjne wyprzedzają

producentów puszek o co najmniej kilka

lat. W momencie, gdy dana puszka

wchodzi do produkcji, zapełniając niszę

- już wiadomo, że jest to rozwiązanie

tylko częściowo dobre. Rzeczywistość jest taka, że od pomysłu do produkcji

sprawdzonego rynkowo produktu mija 2 lata, więc już na starcie rynkowym

produkt jest przestarzały.

Dodatkowym czynnikiem mocno komplikującym kreacje nowych produktów

są wymagania dotyczące różnych rynków zbytu. Rozwiązania elektroinstalacyjne

Europy Zachodniej i Wschodniej, powoli się unifikują, ale

wymaga to zastosowań w jednym produkcie wielu rozwiązań pasujących

w tych różnych „okolicznościach” elektroinstalacyjnych. Często jest to dopasowywanie,

godzenie w jednym wyrobie lub grupie produktów przeciwstawnych

wymogów.

Puszki natynkowe

Puszki natynkowe dominują w budownictwie

przemysłowym oraz wszędzie tam, gdzie estetyka

jest nie na drugim, lecz trzecim lub znacznie

dalszym miejscu, ustępując miejsca choćby

względom bezpieczeństwa – chodzi tu więc

o pomieszczenia gospodarcze, techniczne, magazyny,

składy itp. Puszki natynkowe narażone

są często na działanie niepożądanych sił mechanicznych,

temperatury czy czynników atmosferycznych

z uwzględnieniem promieniowania

UV. Dlatego ich odporność i szczelność musi

być na wysokim poziomie. Wersje zamknięte

plastikowe ogólnego stosowania cechują się

szczelnością w przedziałach IP 40 / 54 / 65 / 66

i wykonywane są z twardego PCV, ABS lub

polipropylenu, ale zastosowanie znajduje też

polietylen czy poliwęglan o wytrzymałości

cieplnej od -25ºC do +65ºC. Wersje zamknięte

metalowe wykonywane są z zachowaniem

szczelności IP 54 – 66 między innymi z różnych

stopów na bazie aluminium bądź ze stali

nierdzewnej. Generalnie należy szukać puszek

z jak najwyższym parametrem IP (66) oraz IK

(od 07 w górę), gdyż to gwarantuje właściwą

hermetyczność i odporność na uderzenia. Ich

odporność na promieniowanie UV też nie jest

bez znaczenia. Producenci oferują w tej grupie

produktów różne rozmiary i wyposażają

je we wszelkie dodatkowe elementy konstrukcyjne.

Szczególnie te dedykowane dla przemysłu

zaopatrywane są w takie dodatki, jak

między innymi metalowe wkręty mocujące,

zintegrowane elastyczne uszczelki w otworach

przeznaczonych do montażu na podłożu,

nierdzewne wkręty dla instalacji pokrywki,

szczelne nakładki na łebki śrub montażowych,

pierścienie samouszczelniające, dławice

(dławiki) IP 65-68, membrany do szczelnego

wprowadzania przewodów, kolorowe

zaciski montażowe dla przewodów 2,5 mm 2 ,

czy też specjalne uszy montażowe dla za

Fot.: OBO BETTERMANN

Fot.: OBO BETTERMANN

Fot.: ELEKTRO-PLAST NASIELSK

Fot. 10. Puszka z serii FireBox do systemów

p-poż – zgodne z DIN 4102

Fot. 11. Seria T to rodzina puszek rozgałęźnych

o różnych zastosowaniach

i w różnych wykonaniach

Fot. 12. Puszka natynkowa z uchytami

zewnętrznymi do mocowania i fabrycznymi

zaciskami przewodów

56 Fachowy Elektryk 3 • 2017


PORADY

Fachowego Elektryka

Fot. 13.

mocowania puszki w korytkach kablowych

za pomocą opasek zaciskowych. Niektórzy

producenci dodają jeszcze możliwość plombowania

obudowy, co często stanowi duży

atut produktu.

Część oferty rynkowej puszek natynkowych

to produkty do instalacji przeciwpożarowych,

czyli takie, których zadaniem jest nie tyle

przetrwanie w warunkach pożaru, ile konstrukcyjne

utrzymanie w nich sprawności

instalacji przez jak najdłuższy czas – przynajmniej

w początkowej fazie trwania pożaru.

Celem jest utrzymanie zasilania czy transmisji

danych lub wszelkich innych sygnałów dla

urządzeń chroniących budynek w czasie pożaru,

a takimi urządzeniami są między innymi.

wentylatory usuwające dym, oświetlenie awaryjne

i ewakuacyjne oraz dźwiękowe systemy

ostrzegania o zagrożeniu oraz windy ewakuacyjne

i windy dla ekipy ratunkowej.

Inne, specjalistyczne rozwiązania

Ciekawym zastosowaniem puszek jest ich mocowanie

w ociepleniach na elewacjach budynków,

na które składa się najczęściej styropian

pokryty siatką i tynkiem. Mogą to być puszki

instalowane w zastanej już izolacji cieplnej oraz

puszki zamontowane już przez ich producenta

w małym bloczku styropianu, który później

Fot.: KOPOS

Puszka z bardzo odpornej serii Mx

z aluminium dla zastosowania

w przemyśle

Fot. 15. Kopos – Przegląd rur elektroinstalacyjnych

Fot.: OBO BETTERMANN

zostaje obudowany ociepleniem budynku.

W tym pierwszym przypadku są to często typowe

puszki osprzętowe pokrywane na zewnątrz

klejem akrylowym dla mocnego zespolenia ze

styropianem i mocowane w uprzednio przygotowanym

otworze (np. Ø 82) poprzez wciśnięcie

i użycie elementów rozporowych puszki.

W drugim przypadku puszki są już fabrycznie

zamontowane w bloku styropianu przyklejanego

do ściany budynku z odpowiednim zapasem

grubości, co pozwala poprzez przycięcie dopasować

do grubości nakładanego ocieplenia.

Rozwiązanie to znacznie skraca czas montażu

i jest niezwykle wygodne.

Inna specyficzna grupa puszek to puszki podłogowe,

które mocuje się w specjalnie dla nich

przeznaczonych osłonach (ramach) podłogowych

i zalewa betonem o grubości do 10 cm

po uprzednim zastosowaniu płyty kryjącej,

która po betonowaniu zostaje usunięta. Puszki

takie przeznaczone są dla kabli o wtyczkach łamanych

jak i prostych, wyposażone są z reguły

w system niwelacyjny dla regulacji ich wypoziomowania

i cechują się wysoką odpornością

na obciążenie – około 1500 N.

Przy puszkach

– rury elektroinstalacyjne

Z puszkami instalacyjnymi powiązane są bardzo

często rury elektroinstalacyjne, gdyż to

nimi poprowadzone w wielu przypadkach

przewody spotykają się w puszkach. Rury te

można ogólnie podzielić na giętkie i sztywne,

bądź na takie, które nadają się do instalacji natynkowej

oraz te, które producent przeznaczył

do poprowadzenia pod tynkiem. Wykonywane

są z bardzo różnych materiałów – PCV, polietylenu,

stali, aluminium czy innych metali.

Te z tworzyw sztucznych często występują

w wersjach o niskiej bądź średniej odporności

na udary oraz w wersjach o wysokiej udaroodporności

– prawie zawsze są to wersje samogasnące

i nierozprzestrzeniające płomienia.

Rury giętkie karbowane z reguły dedykowane

są do instalacji naściennych wewnętrznych,

instalacji podtynkowych, instalacji w ścianach

gipsowych lub na powierzchniach drewnianych.

Zdecydowanie odradza się zalewania ich

betonem czy też stosowania w instalacjach naściennych

zewnętrznych. Ich typowe średnice

mieszczą się w zakresie od 16 do 63 mm.

Rury sztywne z tworzyw sztucznych, łączone

bardzo często systemem kielichowym,

większość producentów oferuje ze stopniem

ochrony na poziomie IP40 – IP44 i dedykuje

Fot. 14. Standardowe puszki naścienne

do praktycznie tych samych zastosowań, co

wyżej opisana grupa. Różnica jest taka, że rury

sztywne zapewniają nieco lepszą ochronę przy

instalacjach natynkowych, gdyż ich odporność

na udary i zgniatanie (wyrażana w dżulach

i niutonach) bywa wyższa. Część producentów

proponuje też rury sztywne do zastosowania

w zewnętrznych instalacjach naściennych, jednak

wówczas muszą być to mieszanki tworzyw

o wyższej odporności na skoki temperatury,

udary i zgniatanie, a ponadto rury takie muszą

obowiązkowo być odporne na długotrwałe wystawienie

na promieniowanie UV. Rury sztywne

z tworzyw sztucznych spotyka się najczęściej

w zakresie średnic od 16 do 47 mm.

Do pracy w ekstremalnych warunkach (np.

w temperaturach od -45ºC do + 400ºC) nadają

się rury stalowe cynkowane galwanicznie

lub ogniowo-zanurzeniowo. Są to wyroby dla

przemysłu, wytrzymujące bardzo silne udary,

działanie różnych związków chemicznych przy

różnych temperaturach oraz bardzo długo podtrzymujące

wszelkie funkcje, stąd ich częste zastosowanie

w systemach sygnalizacji pożarowej.

Apetyt rośnie w miarę jedzenia

Różnorodność oferowanych elektroinstalatorom

rozwiązań w zakresie puszek i rur jest dziś

bardzo duża. Można odnieść wrażenie, że specjalizacja

tych produktów poszła bardzo daleko,

zaś oferta rynkowa składa się z dostatecznie

wielu rodzajów i podrodzajów puszek. Prawda

jest jednak taka, że producenci wprowadzają

kolejne nowości, starając się odpowiedzieć

na pojawiające się potrzeby rynku, które zawsze

wyprzedzają producentów, dając im kolejne

powody do badań i poszukiwań nowych

rozwiązań w konstrukcjach i materiałach.

Łukasz Lewczuk

Na podstawie materiałów

publikowanych przez firmy: SIMET, KOPOS,

OBO BETTERMANN, ELEKTRO-PLAST NASIELSK.

Fot.: SIMET

Fachowy Elektryk 3 • 2017

57


PRODUKTY

Fachowego Elektryka

Wybór obudowy

– ważny element każdego produktu

Firmy coraz częściej wybierają jakość i dotyczy to także komponentów takich jak obudowy.

Właściwy dobór elementów to niezwykle istotna część pracy nad każdym produktem.

Współczesny rynek i konkurencja stawiają bowiem coraz wyższe wymogi, nie tylko co do

jakości, ale także ceny.

Aby sprostać tym wyzwaniom,

a jednocześnie budować markę wokół

własnych produktów, trzeba wybierać

doświadczonych, godnych zaufania

współpracowników i dostawców.

Oprócz jakości samych komponentów,

takich jak obudowy, ważne są

także: szybkie terminy i ciągłość dostaw,

stały dostęp do asortymentu,

pewność, że obudowa, którą wybierzemy

będzie dostępna w niezmienionych

parametrach i zapewni ciągłość

produkcji.

Wybór modeli obudów plastikowych

do zastosowań w branży elektrycznej

jest bardzo szeroki. Rynek ten

jak każdy inny rozwija się, zmienia

i oczekuje, że także producent

obudów będzie dostosowywał się

do zmieniających się warunków

i potrzeb. Każdy produkt, czy będzie

nim czujnik, miernik, sterownik, bezpiecznik

lub moduł do wi-fi potrzebuje

obudowy, która zapewni nie tylko

ochronę elementów elektrycznych

czy elektronicznych, ale stanowić

będzie również pewną wizytówkę

końcowego wyrobu. Oprócz wymogów

związanych z jakością, zgodnością z obowiązującymi

normami zarówno krajowymi,

jak i międzynarodowymi ważna jest więc

także trwałość produktu, jego wykonanie,

materiał, ale też wcześniej już wspomniana

ciągłość dostaw. Pod uwagę często brane są

również posiadane przez produkt certyfikaty,

na przykład w zakładzie produkcyjnym

obowiązuje unijna dyrektywa ROHS.

Obudowy można także wybierać kierując

się kryteriami szczelności. Wyróżniamy

klasy szczelności między innymi takie jak:

IP20, IP52, IP53, IP54 mające uszczelkę

z sylikonu spienionego, idealnie dociętą pod

wymiar obudowy. Dostępne są także obudowy

o wyższej klasie IP65.

W kryteriach IP każda pierwsza i druga liczba

mają duże znaczenie, dzięki którym możemy

się dowiedzieć, które z obudów mają

ochronę pyłoszczelną.

IP65 zapewnia całkowitą ochronę przed

przedostaniem się pyłów czy kurzu oraz

ochroną przed strumieniem wody skierowanym

na obudowę. Wysoką jakość zapewnia

także użyty materiał ABS, który charakteryzuje

się odpornością na zarysowania, nie

odkształca się podczas zmiany temperatury,

ani nie przyswaja wilgoci z powietrza. Materiał

ten jest także dość lekki.

Oprócz klasy szczelności IP dostępne są

także obudowy ze stopniem ochrony przed

uderzeniami mechanicznymi. IK09 zapewnia

ochronę przed uderzeniem o energii

10 J. Jeden dżul to praca wykonana przez

siłę o wartości 1 N przy przesunięciu punktu

przyłożenia siły o 1 m w kierunku równoległym

do kierunku działania siły.

Tam zaś, gdzie wymagana jest jeszcze wyższa

klasa szczelności, dobrym wyborem są

obudowy hermetyczne z uszczelką wylewaną,

pozwalającą uzyskać IP67. Obudowy

z tej linii mają jeszcze wiele innych zalet takich

jak szybszy montaż, bez konieczności

układania i docinania tradycyjnej uszczelki,

wyciszenie wibracji, a uszczelka nie ulega

odkształceniom, zachowuje plastyczność

i ciągłość uszczelnienia.

Obudowa ta polecana jest w szczególności

tam, gdzie działają niekorzystne warunki

atmosferyczne oraz mogą być stosowane

również na zewnątrz budynków.

Dodatkowo produkty te mogą mieć mosiężne

tulejki, które są bardzo trwałe i ułatwiają

Fot. 1. i 2. Obudowy Z96SJ oraz Z124SJ z uszczelką wylewaną z klasą szczelności IP67

58 Fachowy Elektryk 3 • 2017


PRODUKTY

Fachowego Elektryka

mocowanie śrub. Umożliwiają też wielokrotne

skręcanie i rozkręcanie obudowy bez

uszkodzenia gwintu.

Zarówno tulejki, jak i uszczelki wylewane

to ważne elementy, na które warto zwrócić

uwagę. Dzięki nim bowiem montaż produktów

końcowych jest szybszy, sprawniejszy

i sprawia mniej problemów, a co za tym

idzie może przynieść pewne oszczędności

przy planowaniu produkcji.

Do zastosowań w branży elektronicznej bardzo

popularne są także obudowy do montażu

na szynę DIN. Tutaj także należy zwrócić

uwagę na materiał, którym może być

ABS lub samogasnący ABS V0 o najwyższej

klasie palności. W zależności od zastosowania

obudowę można także wybrać

z panelem transparentnym bezbarwnym czy

czerwonym.

Najbardziej rozpowszechnione są te w kolorze

jasnym. Obudowy te to doskonały wybór

do rozwiązań przemysłowych czy elektroniki

przeznaczonej do montażu na przykład

w rozdzielniach napięcia czy urządzeń stosowanych

w automatyce.

Fot. 3. i 4. Obudowa Z101F Kradex na szynę NS 35

Oprócz jakości, wygody montażu czy

szybkich terminów dostaw producenci poszukują

także sposobów na wyróżnienie

swojego produktu wśród konkurencji – także

od strony wizualnej. Jednym z popularniejszych

rozwiązań w tej kwestii jest inny

kolor materiału. Producent z odpowiednim

zapleczem technicznym może na specjalne

zamówienie klienta przygotować obudowę

w innych dostępnych kolorach z palety

RAL. Kolejną formą personalizowania produktów

są nadruki, na przykład z logo.

Dla jeszcze bardziej wymagających klientów

istnieje możliwość zaprojektowania

i wykonania nowego wzoru obudowy pod

indywidualne wymagania. W takim przypadku

warto szczególną uwagę zwrócić

nie tylko na zaplecze techniczne, które zagwarantuje

dobrą jakość i utrzymanie tej

jakości przez cały okres produkcji, ale także

na ustalenie stanów magazynowych, by zapewnić

sobie ciągłość dostaw i nie narażać

zaplanowanej produkcji na opóźnienia.

www.kradex.com.pl

PROMOCJA

REKLAMA

Fachowy Elektryk 3 • 2017

59


PRODUKTY

Fachowego Elektryka

Naścienne puszki łączeniowe Spelsberg

Red Range IP55

Spelsberg, to już od ponad 100 lat uznawany na całym świecie producent obudów, skrzynek

i puszek odgałęźnych do stosowania w trudnych warunkach, a jedną z grup produktów stanowią

bezhalogenowe puszki łączeniowe Red Range IP55.

Przeznaczone są na napięcie 400 V AC,

IK07, posiadają zatrzaskowy system

zamykania pokrywy oraz dedykowane

miejsce na opis. Na ścianach

bocznych mają fabryczne wpusty

kablowe, dzięki czemu nie wymagają

użycia dodatkowych dławnic.

Mogą być stosowane także na podłożach

palnych (na przykład drewno).

Wyposażone są w opatentowany system

mocowania zewnętrznego (także dla

opasek), a wszystkie parametry techniczne

poparte są certyfikatem VDE.

Podstawowym kolorem dla „Red

Range” jest szary. Puszki te występują

jako puste lub z zaciskami,

a wśród dedykowanych akcesoriów

możemy wyróżnić: zaciski, uchwyty

kablowe, przyrządy do robienia otworów

oraz zaślepki.

Red Range IP55 możemy podzielić

głównie ze względu na stopień twardości

wprowadzeń przewodów:

1. Twardsze wpusty – tzw. otwornice

są dodawane fabrycznie:

• Mini 25: 89 x 43 x 37 mm,

mocowanie zewnętrzne, idealna

dla instalacji z małą ilością

miejsca jak sufity podwieszane,

kanały kablowe,

• Sd 7: 75 x 75 x 37 mm, mocowanie

zewnętrzne, dostęp-

Fot. 4. Puszka RR Fot. 5.

w wersji 2K-12AB

Fot. 1.

Fot. 2.

Puszka RR

w wersji Mini 25

Wszystkie dostępne wersje kolorystyczne puszki RR

Miejsce na opis

ny też kolor czerwony dla obwodów

oświetlenia bezpieczeństwa,

• i 12: 85 x 85 x 37 mm, mocowanie

zewnętrzne, także: białe, czarne, zielone,

czerwone (oświetlenie bezpieczeństwa),

• i 16: 130 x 85 x 37 mm, mocowanie

zewnętrzne,

2. Elastyczne membrany – do przekłuwania:

• 2K-12: 85 x 85 x 37 mm, mocowanie

wewnętrzne, białe w opcji,

•2K-12 AB: 85 x 85 x 37 mm, mocowanie

zewnętrzne, białe w opcji,

• 2K-16: 130 x 85 x 37 mm, mocowanie

wewnętrzne, białe w opcji,

Fot. 3.

Puszki otwiera się tyko używając

narzędzia

• 2K-16 AB: 130 x 85 x 37 mm, mocowanie

zewnętrzne, białe w opcji.

Informacje dodatkowe:

• Puszki „RR” zamawiane jako puste

zgodnie z aprobatą VDE mogą być wykorzystywane

dla pojedynczych zacisków.

• Wybrane puszki z rodziny „RR” są stale

dostępne w wybranych hurtowniach

elektrotechnicznych na terenie całego

kraju – szczegóły na zapytanie.

www.spelsberg.pl

PROMOCJA

60


Produkty z podtrzymaniem funkcji elektrycznej w czasie pożaru

Puszki naścienne

WKE 1 do WKE 5 – IP54/IP65, E90

WKE 2 do WKE 5 DUO – IP54/IP65, E90,

podwójne zaciski

WKE 200 do WKE 400 – IP66, E30,

tunelowe

WKE 54 – IP67, E90, tunelowe, z podstawami

D01

WKE 405 LSA – IP66, E30, telekomunikacyjne

złącza LSA-PLUS

WKE 2 do WKE 5 SB – E90, IP54/IP65,

z bezpiecznikami przewodowymi F2A

WKE 200 do WKE 400 SB – E30, IP66,

z podstawami 2FS, D0, 2D0

Rozdzielnice naścienne pod aparaturę modułową

WKE AK – IP65, E90, do 63 A

WKE AK 14 (14 modułów) do WKE AK 70/2

(2x70 modułów).Pełny typoszereg zawiera

10 rozdzielnic i zawsze krotność 14 modułów

jako jeden rząd

Zestawy tunelowe Rapid-Box – IP66/IP67,

do 100 A, E30-E90

Przeznaczone do łączenia dwóch kabli

max. 35 lub 50 mm 2

Dostępne także wersje zawierające na pokrywie

3 lub 5-biegunowe gniazda typu CEE

z wyłącznikami zabudowanymi wewnątrz zestawu

www.spelsberg.pl

Tel. : +48 512 090 745

e-mail : robert.marzec@spelsberg.pl

www.spelsberg.pl


ZABEZPIECZENIA

Fachowego Elektryka

Sygnalizacja zagrożeń pożarowych w budynku

w pytaniach i odpowiedziach

Szybkie i precyzyjne wykrycie pożaru jest konieczne dla zapewnienia najwyższego poziomu

bezpieczeństwa zarówno w budownictwie rodzinnym, jak i w obiektach użyteczności

publicznej. Ponadto ważna jest odpowiednia sygnalizacja zagrożeń.

Warto zatem odpowiedzieć na pytania:

w jaki sposób może być wykrywany

pożar w budynkach, czym

cechują się oferowane na rynku sygnalizatory

akustyczne i optyczne oraz

jakie wymagania powinny spełniać

urządzenia tego typu? Ważne zagadnienie

stanowią również systemy

oświetlenia ewakuacyjnego.

W jaki sposób może być

wykrywany pożar w budynkach?

Do wykrywanie pożaru w budynkach

stosowane są specjalne czujniki

współpracujące z odpowiednimi

centralami i systemami. Podstawą

w tym zakresie są czujniki optyczne

mierzące promieniowanie podczerwone.

W komorze pomiarowej

czujnika dochodzi do rozproszenia

promieniowania podczerwonego,

przy czym konstrukcja detektora

zapewnia odizolowanie komory

od światła zewnętrznego. Fotodioda

nie odbiera promieniowania podczerwonego,

które wysyła nadajnik

do momentu, gdy do komory nie

wnikną cząstki dymu rozpraszające

to promieniowanie. W czujnikach

autonomicznych dochodzi do uruchomienia

sygnalizacji akustycznej

i optycznej.

Czujniki optyczne wykorzystuje

się w aplikacjach wymagających

wykrywania widzialnego dymu

powstałego w bezpłomieniowej

fazie pożaru. To właśnie na tym

etapie następuje tlenie zanim pojawi

się otwarty płomień przy zauważalnym

wzroście temperatury.

Czujniki optyczne montowane są

w pomieszczeniach zamkniętych

nie narażonych na działanie kurzu

i skraplanie pary wodnej. Z kolei

Fot. 1.

Czujki dymu

gdy w instalacji wykorzystano czujniki

nie autonomiczne, które stanowią element

szerszego systemu wykrywającego i sygnalizującego

pożar, to dochodzi do zadziałania

styku przekaźnika wyjściowego.

W zależności od potrzeb wyjście styku

może być wykorzystane jako napięciowe

lub beznapięciowe.

W systemach wykrywania pożaru, zwłaszcza

w dużych obiektach, zastosowanie

znajdują również liniowe czujniki dymu.

Niejednokrotnie wykorzystuje się również

czujniki bezprzewodowe zasilane za pomocą

baterii. Niektóre wersje urządzeń tego

typu mają wbudowany sygnalizator optyczny

i akustyczny, a sygnał może być przesyłany

do central alarmowych oraz innych

urządzeń sterujących. Na rynku nie brakuje

również czujników realizujących funkcje

optycznego detektora dymu i czujnika temperatury,

przy czym sygnały z obu sensorów

mogą być przetwarzane cyfrowo, co

zmniejsza ryzyko wystąpienia fałszywych

alarmów. Funkcjonalność czujnika może

być wykorzystana jednocześnie i osobno.

Ciekawe rozwiązanie techniczne stanowią

czujniki wielokryteriowe – chemiczno-temperaturowe,

dymowo-temperaturowe, dymowo-

-chemiczno-temperaturowe. Za ich pomocą

prowadzona jest jednoczesna analiza temperatury,

obecności tlenku węgla i zadymienia.

Ważne są przy tym szerokie możliwości w za-

Fot. 2. Czujka dualna marki Kilsen Fot. 3. Czujka termiczna

Fot.: SPS ELECTRONICS

Fot.: SIEMENS

Fot.: SPS ELECTRONICS

62 Fachowy Elektryk 3 • 2017


ZABEZPIECZENIA

Fachowego Elektryka

kresie przesyłu danych. Urządzenie może być

parametryzowane pod kątem optymalizowania

poziomu czułości czy ryzyka wystąpienia

fałszywych alarmów. W czujnikach tego typu

wszystkie sensory są w stanie pracować jednocześnie,

ale w systemie przesyłu danych

poszczególnym czujnikom można przypisać

odrębne adresy. Tym sposobem jeden czujnik

wielokryteriowy jest w stanie pracować jako

kilka czujników jednodetektorowych.

Fot.: SPS ELECTRONICS

Fot. 4.

Centrala systemu sygnalizacji

pożaru

Czym cechują się oferowane na rynku

sygnalizatory akustyczne?

Najprostsze sygnalizatory akustyczne, jakie

znajdują zastosowanie w systemach wykrywania

i sygnalizowania pożaru, to syreny.

Z racji prostej budowy nie mogą one przekazywać

informacji o zakresie możliwości

ucieczki, sposobie postępowania przy

zagrożeniu i odwołaniu alarmu. Nie da się

również określić rodzaj zagrożenia.

Nieco większą funkcjonalność mają systemy

głośnikowe. Dzięki nim zyskuje się

możliwość ewakuacji ludzi z obszarów,

na których wystąpiło zagrożenie. W obiektach

takich jak na przykład centra handlowe

stosuje się systemy dźwiękowe, które

bardzo często są wykorzystane także w innych

celach – przekazywanie komunikatów,

informowanie o promocjach, emisja reklam,

nadawanie muzyki w tle. Norma PN

-EN60840 „Dźwiękowe Systemy Ostrzegawcze”

zawiera wymagania w zakresie

projektowania, montażu i eksploatacji systemów

DSO.

Od nowoczesnych systemów wymaga się

przede wszystkim stabilnej pracy również

w warunkach pożaru. Istotną rolę

odgrywa odpowiednio zaprojektowana

i wykonana instalacja kablowa spełniająca

odpowiednie wymagania w zakresie

odporności na wysokie temperatury.

Instalację z reguły dzieli się na strefy, natomiast

wzmacniacze są dublowane i mają

dodatkowe źródło zasilania. Ponadto dublowana

jest linia głośnikowa. Specjalne

systemy odpowiadają za monitorowanie

poszczególnych urządzeń i instalacji.

Wykorzystywane są przy tym specjalne

układy testujące, przy czym monitoruje

się również parametry zasilania.

Fot. 6. Centrala marki Kilsen Fot. 7. Ręczny ostrzegacz pożarowy Kilsen

Fot.: SPS ELECTRONICS Fot.: CERBEX

Fot. 5.

Wnętrze centrali systemu sygnalizacji

pożaru

Fot.: CERBEX

Czym cechują się oferowane na rynku

sygnalizatory optyczne?

Ciekawe rozwiązanie stanowią urządzenia

będące sygnalizatorem optycznym i akustycznym

jednocześnie. Typowe urządzenia

tego typu mają obudowę z niepalnego

tworzywa sztucznego – korpus i podstawa

ABS, soczewka PC. Górna część obudowy

ma źródło światła LED. Sygnalizatory mają

złącze zasilające, złącze wyłącznika oraz

przełącznik umożliwiający wybór pracy

sygnalizatora (master, slave) oraz rodzaju

sygnału dźwiękowego. Sygnalizator dobiera

się w zależności od obszaru, w którym

natężenie światła jest większe od 0,4 lx.

Nowoczesne urządzenia można łączyć w sieciach,

a synchronizacja części akustycznej

i optycznej wykorzystuje dodatkową linię.

W odniesieniu do części akustycznej sygnalizatora

jest możliwa regulacja głośności

i wykorzystanie opcji liniowego

zwiększania głośności. Regulacja wykorzystuje

potencjometr umieszczony w pokrywie

sygnalizatora.

Mówiąc o sygnalizatorach optycznych

warto zwrócić uwagę na kolumny sygnalizacyjne

(tzw. sygnalizatory wieżowe)

będące nieodzownymi elementami optycznych

systemów bezpieczeństwa w przemyśle.

Bardzo często odpowiadają one

za informowanie o realizowanych przez

maszynę funkcjach lub występujących

w niej błędach czy też awariach. Sygnalizatory

instaluje się w dobrze widocznych

miejscach po to, aby generowane sygnały

optyczne były dostrzegane możliwie jak

najwcześniej przez użytkownika. Informacja

przekazywana za pomocą światła powinna

być widoczna zarówno z daleka, jak

i z bliska. Generowane światło jest ciągłe,

pulsujące, wirujące lub błyskowe. Jedna

z ważniejszych cech dostępnych na rynku

kolumn sygnalizacyjnych to modułowa

budowa oraz prosty montaż, dzięki czemu

zyskuje się nie tylko uniwersalność,

ale również dostosowanie do indywidualnych

wymagań użytkownika. Ważna jest

przy tym możliwość stworzenia wielu

kombinacji, zróżnicowanych pod względem

kolorystyki. W zależności od wersji

urządzenia światło może być generowane

przez tradycyjne żarówki lub diody LED.

Wymiana źródła światła nie wymaga użycia

narzędzi. Warto podkreślić, że dostępne

na rynku sygnalizatory wieżowe dostosowane

są do bezpośredniej współpracy

ze sterownikami PLC.

Fachowy Elektryk 3 • 2017

63


ZABEZPIECZENIA

Fachowego Elektryka

Fot. 8.

Schemat systemu oświetlenia ewakuacyjnego

Jakie wymagania powinny spełniać

sygnalizatory używane w systemach

przeciwpożarowych?

Sygnalizatory, jakie znajdują zastosowanie

w systemach przeciwpożarowych

najogólniej można podzielić na urządzenia

pracujące na zewnątrz i wewnątrz

pomieszczeń. W zależności od przeznaczenia

różna jest bowiem odporność

na działanie temperatury i innych czynników

środowiskowych. Sygnalizatory

klasyfikuje się jako A, czyli urządzenia

przeznaczone do użytku wewnętrznego

oraz jako B stosowane na zewnątrz budynków.

Ponadto przy klasyfikacji bierze

się pod uwagę sposób sygnalizowania.

Wykorzystywane są tutaj sygnalizatory

głosowe, optyczne, akustyczne oraz

różne ich kombinacje. Biorąc pod uwagę

sposób połączenia zastosowanie znajdują

urządzenia konwencjonalne oraz adresowalne

(pętlowe).

Sygnalizatory przeciwpożarowe muszą

spełniać wymagania określonych

Fot.: HYBRYD

Fot.: HYBRYD

Fot.: HYBRYD

Fot. 9. Piktogram oświetlenia ewakuacyjnego Fot. 10. Zdalny test oprawy oświetlenia ewakuacyjnego

64 Fachowy Elektryk 3 • 2017


ZABEZPIECZENIA

Fachowego Elektryka

Fot. 11. Oprawa oświetlenia awaryjnego

Fot. 12. Układ zasilania awaryjnego

Fot.: DACPOL

Fot.: DACPOL

Fot.: HYBRYD

Fot.: HYBRYD

Fot. 13. Sygnalizatory świetlne

Fot. 14. Kolumna sygnalizacyjna

norm i rozporządzeń MSWiA. Wymagania

względem sygnalizatorów głosowych

i akustycznych precyzuje norma

PN-EN 54-3:2003 wraz z jej aktualizacją

A2:2007. Z kolei w stosunku do modeli

optycznych norma PN-EN 54-23:2010

określa zarówno pracę, jak i parametry

impulsu świetlnego. Zgodnie z wymaganiami

dopuszcza się częstotliwość błysków

mieszczącą się pomiędzy 0,5 a 2 Hz.

Ważne jest przy tym, aby czas rozbłysku

nie przekraczał 0,2 s. W przypadku, gdy

urządzenie ma człon akustyczny i optyczny

to powinno ono spełniać wymagania

obu norm. Sygnalizatory muszą również

spełniać wymagania normy PN-EN 54-13

(systemy sygnalizacji pożarowej).

Jakie nowatorskie rozwiązania

stosuje się w sterowaniu

systemami ewakuacyjnymi?

W nowoczesnych systemach oświetlenia ewakuacyjnego

stawia się na szerokie możliwości

w zakresie wizualizacji i sterowania systemem.

Stąd też oprogramowanie komputerowe wykonuje

automatyczne oraz ręczne testy funkcjonalne

sprawdzając przy tym działanie wszystkich

urządzeń, jakie pracują w ramach systemu.

Ponadto wyniki testów można wydrukować.

Z poziomu oprogramowania blokuje się pracę

awaryjną oraz programuje adresy i inne parametry

opraw awaryjnych. Interfejs obsługi bazuje

na przeglądarce internetowej.

Użytkownicy systemu mają możliwość planowania

zdarzeń uwzględniając odpowiednie

wymagania w zakresie bezpieczeństwa. Szereg

funkcji przewiduje się w odniesieniu do tworzenia

raportów. Można więc generować raport

dla pojedynczej oprawy oraz wszystkich urządzeń

pracujących w systemie. Powstaje przy

tym dziennik odpowiedzialny za rejestrowanie

zdarzeń, jakie zaszły w systemie. Chodzi tutaj

o wszelkie logowania do systemu, wykonane

testy lamp, edycje grup urządzeń czy historie

wykonanych zadań i generowanie raportów.

Nowoczesne oprogramowanie zapewnia

szereg możliwości w zakresie wizualizacji

pracy urządzeń. Każda lampa ma przypisany

adres, a kolor jej symbolu graficznego

informuje o stanie pracy.

Damian Żabicki

Fachowy Elektryk 3 • 2017

65


FOTOWOLTAIKA

Fachowego Elektryka

Falowniki Fronius SnapINverter na całym świecie usprawniają

zaopatrywanie w energię ze źródeł odnawialnych

24 godziny słońca coraz bliżej

Tworząc rodzinę urządzeń SnapINverter, pionier na polu technologii solarnej – firma Fronius

– zaprojektowała generację falowników, która w równym stopniu zachwyciła projektantów,

instalatorów i użytkowników instalacji solarnych. Urządzenia zastosowano z powodzeniem

już na całym świecie, w bardzo różniących się strefach klimatycznych: od domów

jednorodzinnych, przez budynki użyteczności publicznej, aż po kompleksy przemysłowe

i hale magazynowe.

Poniżej opisane przykłady przekonują

między innymi inteligentnymi funkcjami

przydatnymi w przyszłości i wyjątkowo

wysoką elastycznością zastosowania.

Wykonaliśmy duży krok w celu

zbliżenia się do stworzonej przez firmę

Fronius wizji 24 godzin słońca – światowego

zasilania energią pochodzącą

wyłącznie ze źródeł odnawialnych.

Dzięki modelom falowników

SnapINverter Eco, Primo, Galvo,

Symo i Symo Hybrid firma Fronius

pokrywa pełne zapotrzebowanie

na falowniki do instalacji fotowoltaicznych

o dowolnych parametrach.

Urządzenia są dostępne w zakresie

mocy znamionowej od 1,5 do 27 kW

i mają identyczną konstrukcję – co

jest dużą zaletą w oczach handlowców

i instalatorów: „Znajomość naszych

aktualnych modeli falowników

pozwala na bezproblemowy montaż

i obsługę wszystkich innych”, mówi

Fot. 1.

W kanadyjskiej Arktyce trzy falowniki Fronius Primo niezawodnie zaopatrują

w energię elektryczną położoną na odludziu gminę Sachs Harbour

Martin Hackl, kierownik działu Fronius

Solar Energy. Firma jest światowym liderem

w dziedzinie zastosowania innowacyjnych

technologii wykorzystujących OZE i w tym

roku świętuje 25-lecie swojego powstania.

Fot. 2.

Instalacja PV zainstalowana w międzynarodowym porcie lotniczym na Sri Lance

ma obudzić zainteresowanie mieszkańców odnawialnymi źródłami energii

Energia elektryczna

dla kanadyjskiej Arktyki

Falowniki SnapINverter są idealnym rozwiązaniem

nie tylko w instalacjach solarnych

o różnych rozmiarach. Można użyć je także

do innych celów: w kanadyjskiej Arktyce trzy

falowniki Fronius Primo niezawodnie zaopatrują

w prąd położoną na odludziu gminę Sachs

Harbour i stanowią czystą alternatywę wykorzystującą

zasadę zrównoważonego rozwoju

66 Fachowy Elektryk 3 • 2017


FOTOWOLTAIKA

Fachowego Elektryka

dla generatorów wysokoprężnych. Falownik

firmy Fronius pracuje nawet w temperaturze

-40°C. Dla 132 mieszkańców fotowoltaika

oznacza większą niezależność od paliw kopalnych

i niekorzystnych szczytów cenowych.

Projekt fotowoltaiczny jako wzór

dla mieszkańców Sri Lanki

Międzynarodowy port lotniczy Bandaranaike

na Sri Lance niedawno postawił

na prąd pochodzący ze słońca:

dach budynku, służący do utrzymywania

sprawności technicznej samolotów, pokrywa

instalacja o mocy prawie 78 kW,

dostarczająca 20% zapotrzebowania hali

na energię. Dzięki gniazdom na karty

elektroniczne i otwartym interfejsom

w zastosowanych trzech falownikach Fronius

Eco można rozszerzać zestaw funkcji,

także w późniejszym czasie. Sprawia

to, że inwestycja jest doskonale przygotowana

na przyszłość. Kierownik projektu

Kushan Jayasuriya: „Projekt ma na celu

obudzić w mieszkańcach zainteresowanie

odnawialnymi źródłami energii”.

Także na Filipinach

Zespół 46 falowników Fronius Symo dostarcza

prąd do filipińskiego centrum handlowego.

O tym, że wykorzystanie energii

słonecznej jest opłacalne także na dużą

skalę, przekonuje przykład Gaisano Capital

w filipińskiej stolicy prowincji lloilo City:

łańcuch centrów handlowych uruchomił

niedawno dachową instalację fotowoltaiczną

o mocy 1 MW. Pokrywa ona 50%

codziennego zapotrzebowania budynku

na energię. Ponadto zastosowanie tych falowników

przynosi dodatkowe korzyści

dzięki funkcji dynamicznej regulacji mocy

zasilania. Użytkownik może więc szczególnie

wydajnie zasilać odbiorniki energii

elektrycznej.

Fot. 3.

Fot. 4.

Fot. 5.

46 falowników Fronius Symo zasila „zielonym prądem” centrum handlowe

w filipińskiej stolicy prowincji Iloilo City

Z pomocą Fronius Energy Package budowniczy Boris Maier spełnił swoje marzenie

o autonomicznym domu

Urządzenia Fronius SnapINverter na całym świecie usprawniają zaopatrywanie

w energię ze źródeł odnawialnych.

Marzenie o autonomicznym domu

Szczególnie atrakcyjna jest oferta dla prywatnych

inwestorów budowlanych: Fronius

Energy Package – łącząca inteligentne

funkcje falowników SnapINverter z możliwością

gromadzenia energii w akumulatorze.

Koncepcję tę zastosowano na przykład

w Schwertberg (Górna Austria), gdzie budowniczy

Boris Maier spełnił swoje marzenie

o autonomicznym domu. Przy rocznym

zużyciu wynoszącym około 2000 kWh,

Energy Package z dodatkowym falownikiem

Fronius Symo pokrywa ponad 90%

zapotrzebowania na energię elektryczną.

Resztę wytwarza piec peletowy o mocy

600 W ze zintegrowanym generatorem

Stirlinga. W ten sposób dom jest całkowicie

niezależny od publicznej sieci energetycznej.

Boris Maier: „Innowacyjny dom

potrzebuje innowacyjnych, pionierskich

firm, od dawna zajmujących się tematyką

falowników i możliwością gromadzenia

energii. Taką firmą jest Fronius”.

Powyższe przykłady dowodzą, że przy

właściwie dobranych rozwiązaniach technicznych,

w tym falownikach, instalacje PV

mogą być korzystnym źródłem energii elektrycznej

niemal w dowolnym regionie.

www.fronius.com

Zdjęcia: Fronius International GmbH

Fachowy Elektryk 3 • 2017

67


PRODUKTY

Fachowego Elektryka

Nowe funkcje przemienników częstotliwości

PowerXL serii DC1 firmy Eaton

Tak, jak w przypadku sprawdzonych przemienników częstotliwości z serii DA1, urządzenia

PowerXL serii DC1+ obsługują teraz wszystkie typy wysoce wydajnych silników IE4, w tym silniki

z magnesami trwałymi, bezszczotkowe silniki prądu stałego i silniki synchroniczne reluktancyjne.

Podobnie, jak w przypadku wcześniejszych produktów, udoskonalony model DC1 jest łatwy

w użyciu i wymaga jedynie podstawowej, automatycznej konfiguracji parametrów silnika.

Oprócz trybu sterowania U/f, do nowych

funkcji należy również możliwość

bezczujnikowego sterowania

wektorowego (sensorless vector control,

SLV). Dzięki temu dostępny jest

duży moment obrotowy przy małych

prędkościach, jak również duży stopień

stabilności prędkości, co otwiera

nowe obszary zastosowań w aplikacjach

z dużą dynamiką zmian obciążenia.

„Tryb pożarowy”, podczas którego

ignorowane są komunikaty dotyczące

standardowych błędów i komunikaty

ostrzegawcze, przydaje się

w szczególności w zastosowaniach

związanych z ogrzewnictwem, wentylacją

i klimatyzacją. Na przykład

w przypadku zastosowania przemiennika

częstotliwości z serii DC1+

w instalacji oddymiania, aktywacja

trybu pożarowego oznacza priorytet

sterowania wentylatorem nad ochroną

przemiennika tak, aby usunąć

z budynku jak najwięcej dymu.

Dodatkowe funkcje umożliwiają również

zastosowanie przemiennika DC1+

w nowych obszarach: przy zastosowaniu

w pompach można na przykład

ustawić drugi profil przyspieszania

lub spowalniania, na który urządzenie

będzie się przełączać po osiągnięciu

określonej częstotliwości. Ponadto

hamowanie strumieniem prądu przemiennego

zapewnia większą wydajność

hamowania co ogranicza konieczność

stosowania rezystora hamowania.

Urządzenie wyposażono w funkcję

monitorowania ponad 30 nowych

parametrów, co umożliwia rejestrowanie

większej liczby informacji

o stanie przemiennika, zwiększając

możliwości diagnostyczne. Obejmuje to

między innymi wyświetlanie kilowatogodzin,

co pozwala określić pobór mocy napędu.

Użytkownik może również mierzyć

zmienne, takie jak godziny pracy wbudowanego

wentylatora, temperaturę wewnętrzną

lub liczbę zakłóceń wywołanych

przetężeniem, podnapięciem/przepięciem

lub przegrzaniem.

Tak jak w przypadku wcześniejszych modeli,

rozruch przemienników częstotliwości DC1+

jest szybki i łatwy – w przypadku podstawowej

konfiguracji wystarczy zweryfikować

i ewentualnie ustawić 14 standardowych parametrów.

W przypadku bardziej złożonych

zastosowań dodatkowe parametry dostępne

są w obszarze parametrów rozszerzonych lub

zaawansowanych. Po zapisaniu ustawień parametrów

można również skopiować je do innych

przemienników serii DC1+ przy użyciu

dostępnych akcesoriów.

Przemienniki częstotliwości z serii DC1+ są

również niezwykle wytrzymałe. Dodatkowe

zabezpieczenie obwodów chroni układy

elektroniczne przed wilgocią, pyłem, środkami

chemicznymi i ekstremalną temperaturą.

Zapewnia to większą niezawodność i dłuższy

okres użytkowania urządzenia.

Nowe przemienniki częstotliwości są

w stu procentach kompatybilne z wcześniejszą

generacją. W związku z tym mogą

zostać z łatwością użyte w istniejących

zastosowaniach – bez żadnych zmian

w zakresie obudowy, wymiarów montażowych

czy wymogów eksploatacyjnych.

Można w dalszym ciągu korzystać z istniejącego

osprzętu, takiego jak dławiki

silnikowe, moduły rozbudowujące wejścia/wyjścia

czy moduły SmartWire-DT.

Wymagane są tylko nowe wersje modułu

komunikacyjnego Bluetooth oraz zewnętrznego

panelu sterującego.

68 Fachowy Elektryk 3 • 2017


PRODUKTY

Fachowego Elektryka

Przemienniki częstotliwości DC1+ dostępne

są w czterech rozmiarach o stopniu ochrony

IP20 w zakresie mocy do 22 kW. W wersji

IP66 dostępne są trzy rozmiary, w zakresie

mocy do 7,5 kW. Oprócz wbudowanych interfejsów

ModbusRTU i CANopen wszystkie

produkty z tej serii można również dodatkowo

podłączyć do inteligentnego systemu

połączeń SmartWire-DT.

Nowe przemienniki są zintegrowane z szeroką

gamą energooszczędnych rozwiązań firmy

Eaton przeznaczonych dla silników elektrycznych.

Wykorzystując PowerXL Selection Aid

można szybko i łatwo dobrać napęd wymagany

do danego zastosowania. Internetowe

narzędzie konfiguracyjne wyświetla numer

odpowiednich produktów, w tym również

powiązanej aparatury sterującej, zabezpieczającej

oraz dławików i filtrów. Dodatkowe

informacje o urządzeniu PowerXL Selection

Aid są dostępne pod adresem: www.eaton.

eu/config/powerxl. Natomiast więcej informacji

na temat energooszczędnych rozwiązań

napędowych firmy Eaton można znaleźć

pod adresem www.eaton.pl/moem-ee oraz

www.eaton.pl.


Zalety stosowania cyfrowych wyłączników różnicowoprądowych

Firma Eaton opublikowała białą księgę zatytułowaną „Wydłuż czas pracy swoich maszyn dzięki cyfrowym

wyłącznikom różnicowoprądowym”, w której omówiono zalety i korzyści stosowania cyfrowej

technologii w wyłącznikach różnicowoprądowych (residual current devices, RCD). Dzięki ich zaawansowanym

możliwościom monitorowania i wczesnego ostrzegania producenci maszyn mogą wprowadzić

usprawnienia zarówno w zakresie niezawodności, jak i bezpieczeństwa, oszczędzając przy

tym czas i pieniądze własne i swoich klientów przy prowadzeniu sprzedaży eksportowej urządzeń.

Ta biała księga to druga z serii trzech ksiąg poruszających

temat prądów różnicowych. Pokazano

w niej, że prawidłowe stosowanie wyłączników

RCD umożliwia producentom maszyn

zwiększenie wydajności i bezpieczeństwa ich

urządzeń, w rezultacie prowadząc do zwiększenia

produktywności ich klientów. Technologia

cyfrowa może dostarczać personelowi odpowiedzialnemu

za konserwację istotne dane,

umożliwiając przeprowadzenie konserwacji

zapobiegawczej w celu zminimalizowania czasu

przestoju maszyny.

Połączenie funkcji zabezpieczających

i cyfrowych sprawia, że cyfrowe wyłączniki

RCD stanowią doskonały wybór

dla producentów maszyn. To unikatowe

urządzenie na rynku zabezpieczeń obwodów

nieprzerwanie mierzy wartość

prądów różnicowych i wyświetla status

– lokalnie za pośrednictwem kontrolek

wczesnego ostrzegania LED i zdalnie

za pośrednictwem bezpotencjałowych

styków wyjściowych, pełniących funkcję

wczesnego ostrzegania. Status systemu

jest zawsze widoczny, co umożliwia

zmniejszenie kosztów konserwacji.

– Konserwacja zapobiegawcza stanowi jedno

z działań zalecanych w normie IEC 60204,

a zastosowanie najnowszej technologii cyfrowych

wyłączników różnicowoprądowych

pozwala producentom maszyn na ich wdrożenie

– powiedział Peter-Lukas Genowitz,

kierownik ds. produktów RCCB w Eaton.

– Funkcje wczesnego ostrzegania najnowszych

cyfrowych wyłączników RCBO i RCCB umożliwiają

wykrywanie rosnących prądów uszkodzeniowych.

To z kolei umożliwia powiadomienie

użytkowników o zbliżającej się awarii jeszcze

przed jej wystąpieniem, dzięki czemu mogą oni

podjąć niezbędne działania w celu zapobiegnięcia

tej awarii.

W białej księdze przedstawiono przykład,

jak można łatwo zintegrować wyłączniki

RCD w środowisku oszczędnej automatyki

(Lean Automation). Wyszczególniono,

w jaki sposób producenci maszyn i instalatorzy

mogą jeszcze bardziej wydłużyć czas

bezawaryjnej pracy urządzeń i osiągnąć

dodatkowe oszczędności sięgające nawet

30%. Informacje na temat statusu zabezpieczeń

można udostępnić w systemie sterowania

lub monitorowania maszyny bądź

sieci dystrybucji zasilania, co ułatwia pracę

zespołów utrzymania ruchu. Pozwala to im

reagować niezwłocznie na problemy, ograniczając

przestój instalacji do minimum.

Uwzględniono również temat doboru wyłącznika

RCD i przedstawiono informacje

dla czytelnika dotyczące tego, jak najlepiej

dobrać urządzenie, aby spełniało wymogi

odpowiednich norm i regulacji dotyczących

bezpieczeństwa, co jest istotne dla producentów

maszyn, którzy zajmują się eksportem,

zapewniając jeszcze większą oszczędność

czasu i dodatkowo obniżając koszty.

Oprócz cyfrowych i analogowych wyłączników

RCD Eaton oferuje wyjątkową gamę wiodących

na rynku produktów i rozwiązań, takich

jak wyłączniki nadprądowe, kompaktowe wyłączniki

mocy MCCB, wyłączniki powietrzne,

bezpieczniki i hydro-magnetyczne wyłączniki

mocy. W ten sposób Eaton może pomóc producentom

maszyn spełnić wszystkie wymagania

w zakresie zabezpieczenia obwodów, poczynając

od specyfikacji i doboru, aż po montaż

i konserwację.

Białą księgę można pobrać bezpłatnie pod

adresem www.eaton.eu/pl/cp/rcd.

Więcej informacji dostępnych jest na stronie

www.eaton.pl.


PROMOCJA

Fachowy Elektryk 3 • 2017

69


NOWOŚCI

Fachowego Elektryka

Oprawa hermetyczna LOTUS LED

Oprawy hermetyczne LED sprawdzą się w trudnych warunkach pracy,

gdzie panuje duża wilgotność i zapylenie oraz w miejscach, w których

norma nakazuje stosować oświetlenie o stopniu ochrony IP65. Do znanych

i sprawdzonych modeli opraw przeznaczonych do przestrzeni

przemysłowych i magazynowych firma GTV dołącza

nowość – oprawę hermetyczną LOTUS LED.

Oprawa hermetyczna LOTUS może z powodzeniem

działać w warunkach szczególnie trudnych, zwłaszcza

w obszarach o zwiększonej wilgotności i zapyleniu: w halach

przemysłowych, warsztatach, pomieszczeniach magazynowych,

piwnicach, kotłowniach, garażach czy hydrowęzłach. Wykonana

jest z wytrzymałego tworzywa sztucznego – mieszanki poliwęglanu

(PC) i kopolimeru akrylonitrylo-butadienowo-styrenowego (ABS)

– dzięki czemu charakteryzuje się dużą odpornością na czynniki

zewnętrzne i szczelnością (stopień ochrony IP65 oznacza całkowitą

ochronę przed dostępem pyłu i strugą wody o niskim ciśnieniu) oraz

wysokim stopniem odporności na uszkodzenia mechaniczne – IK08.

Kolor oprawy – szary.

Oprawa LOTUS przeznaczona

jest do montażu wydajnych

źródeł świetła LED T8 z trzonkiem G13

zasilanych jednostronnie.

Oprawy można łatwo przymocować do ściany lub sufitu za pomocą zatrzaskowych

uchwytów mocujących, zapewniających regulację wzdłużną

w zakresie około 20 mm lub zamontować na zawiesiach. W bocznej

części obudowy znajduje się zaślepiony dławikiem otwór o średnicy

20 mm, służący do wprowadzenia przewodów zasilających. Długość oprawy

(w zależności od wybranego modelu) wynosi: 665, 1270 i 1570 mm.

Oprawy LOTUS LED mają klasę energetyczną A++ E, a parametry zasilania

to : 220-240V; 50-60Hz, a klasa ochronności przed porażeniem

elektrycznym: II.

www.gtv.com.pl

Nowy chiller Blue e+ Rittal

Precyzyjna obróbka metalu wymaga wyposażenia obrabiarek w dokładną

regulację temperatury medium chłodniczego. Jednocześnie

chłodzenie powinno być efektywne energetycznie, niezawodne,

umożliwiać elastyczne zastosowanie i łatwą konserwację. Do 15%

łącznego zużycia energii przez obrabiarkę przypada na chłodzenie.

Przyczyna dużego zużycia energii jest następująca: temperatura

medium chłodniczego musi być regulowana bardzo precyzyjnie.

Aby osiągnąć taką dokładność w zakresie temperatury i jednocześnie

spełnić wymagania dotyczące wysokiej efektywności energetycznej,

Rittal wprowadza na rynek nową serię chillerów Blue e+,

która pozwala na niesamowity skok w zakresie efektywności energetycznej.

Jej miarą w systemach chłodzenia jest współczynnik

Energy Efficiency Ratio (EER), będący ilorazem mocy chłodniczej

do zastosowanej mocy elektrycznej. Tradycyjne chillery z by-passem

gorącego gazu mają EER rzędu 1, a z nowymi chillerami Blue e+

możliwy jest EER równy 3. Podstawą wysokiej efektywności

energetycznej jest sprężarka z regulacją obrotów. Zamiast, tak jak

w przypadku by-passu gorącego gazu, używać sprężarki chłodniczej

pod pełnym obciążeniem i przez to tracić dużą część mocy chłodniczej,

sprężarka DC z regulacją inwerterową może dostarczać dokładnie

tyle mocy chłodniczej, ile w danej chwili jest potrzebne.

Dzięki temu histereza może być bardzo mała bez niepotrzebnego

tracenia mocy chłodniczej.

Jako napęd do sprężarek Rittal stosuje silniki synchroniczne DC,

które w większości zakresów pracy osiągają większą sprawność,

niż zwykłe silniki asynchroniczne AC. Tak zwany inwerter w połączeniu

z wentylatorami promieniowymi DC i elektronicznym zaworem

rozprężnym umożliwia dokładną regulację prędkości obrotowej

tych silników, dzięki czemu chillery Blue e+ zawsze pracują

na optymalnych obrotach. Pozwala to zaoszczędzić do 70% energii

w porównaniu z chillerami z by-passem gorącego gazu. Ponieważ

silniki są włączane i wyłączane bardzo rzadko, wydłuża się także

przewidywana żywotność komponentów.

Nowe chillery są dostępne w trzech klasach mocy z mocami chłodniczymi

2,5, 4 i 6 kW (regulowanymi w zakresie od 20 do 100%).

Mogą być przy tym stosowane w sposób bardzo elastyczny w zakresie

temperatury otoczenia od -5°C do 50°C.

Panel obsługi z ekranem dotykowym wyświetla wszystkie komunikaty

w postaci tekstu. Znana już z klimatyzatorów Blue-e+ aplikacja

Blue e+, która komunikuje się z urządzeniami przez NFC, może być

używana także z chillerami Blue e+. Umożliwia ona bezprzewodowe

przesyłanie informacji, co stanowi duże ułatwienie pracy, szczególnie

w przypadku konfiguracji z większą liczbą chillerów.

www.rittal.pl

70 Fachowy Elektryk 3 • 2017


Otwory na kołki przez pobijanie młotkiem

Producent narzędzi ręcznych – firma Wiha, zaprezentowała nowy

produkt służący do osadzania kołków w miękkich materiałach budowlanych

(pustaki, płyty gipsowo-kartonowe lub beton komórkowy).

Wkrętak do pobijania stanowi ciekawą alternatywę dla

elektronarzędzi i z pewnością spodoba się poszukiwaczom niestandardowych

rozwiązań. Umożliwia solidne osadzanie kołków bez

NOWOŚCI

Fachowego Elektryka

użycia wiertarki, która generuje większy hałas oraz kurz. Konstrukcja

wkrętaka pozwoliła na odizolowanie trzonka od metalowego

kołpaka, przez co stanowi pełną ochronę użytkownika przed porażeniem

prądem, gdy natrafi on w trakcie prac na kable lub przewody

ukryte pod tynkiem.

Wkrętak do pobijania umożliwia wykuwanie otworów bez względu

na odległość do najbliższego gniazdka i bez konieczności

noszenia ciężkich elektronarzędzi czy wkrętaków

udarowych. Jedno lub kilka zręcznych uderzeń

w kołpak stanowi metodę znacznie czystszą i mniej

hałaśliwą w porównaniu do rozwiązań z użyciem wiertarek.

Wysokiej jakości trzonek wkrętaka średnicy

6 mm, wyposażony w skalę, umożliwia precyzyjny pomiar

głębokości otworu. Niemal zupełny brak hałasu,

mały ciężar, oszczędność czasu i przestrzeni oraz bezpieczeństwo

i komfort użytkownika to zdaniem firmy

Wiha argumenty za sięgnięciem po nowe narzędzie dla

elektryków. Nowy produkt oferowany jest w sklepach

specjalistycznych w formie zestawu, na który składają

się wkrętak (6 mm trzonek okrągły, profil PH2) oraz

kołki firmy Fischer.

www.wiha.com/pl

Puszka KPL 64-50/2LD

KPL 64-50/2LD to puszka do ścian pustych (na przykład do ścian

gipsowo-kartonowych). Produkowana jest w technologii podwójnego

wtrysku, przy jednoczesnym użyciu twardego i miękkiego PVC w kolorze

żółtym, samogasnącego w ciągu 30 s. Klasa reakcji na ogień

materiału podłoża A1-F. Odporność termiczna wynosi 5 – +60 °C.

Instalacja odbywa się w identyczny sposób, jak instalacja pozostałych

puszek do ścian pustych z oferty firmy Kopos. Najważniejszą

zaletą tej puszki jest możliwość łatwego i szybkiego stworzenia otworu

przelotowego w puszce, co ułatwia sprawną instalację kabli

lub rurek, otwór automatycznie dopasowuje się do różnych wymiarów

wprowadzanych elementów. Ponadto puszki te obniżają straty

ciepła i nadają się do domów niskoenergetycznych oraz domów

pasywnych.

Puszka ma wydłużone krawędzie do wygodnego montażu i dokładnego

ustawienia w ścianie gipsowo-kartonowej. Produkt wyposażony

jest w śruby Ø 3x35 z plastikową stópką do szybkiego montażu

oraz z dwiema śrubami Ø 3x25 do montażu osprzętu elektrycznego,

które po dokręceniu chowają się poniżej kołnierza puszki. Oba rodzaje

śrub są samogwintujące.

Puszka KPL 64-50/2LD wysposażona jest w przegrodę, co umożliwia

rozdzielenie obwodów elektrycznych. Przegroda zawiera

miękką część, aby ułatwić wzajemne połączenie obu przestrzeni

w obrębie puszek.Masa puszki wynosi 57 g. Wyrób ma certyfikat

EN 60 670-1, a sposób jej składowania określa norma ČSN

64 0090.

www.kopos.pl

Fachowy Elektryk 3 • 2017

71


OŚWIETLENIE

Fachowego Elektryka

Nowe oprawy

w portfolio marki LEDVANCE

Prosta instalacja, niezawodna jakość, trwałość i wydajność, przy jednocześnie niskim

zużyciu energii elektrycznej i korzystnej cenie – to czynniki składające się na ofertę

gotowych do podłączenia opraw oświetleniowych LED marki LEDVANCE. Do portfolio

sukcesywnie włączane są kolejne innowacyjne modele.

Asortyment opraw LEDVANCE to

bardzo szerokie portfolio produktów

przeznaczonych do różnych zastosowań.

Można je podzielić na wiele

grup pod względem konstrukcji

i obszaru ich zastosowania. Do opraw

wewnętrznych zaliczamy: Downlight

LED, Spot LED, Panel LED, Linear,

Surface Circular. Zaś do oświetlenia

zewnętrznego i przemysłowego – oprawy

typu DampProof LED, HighBay

LED, Floodlight LED. Dzięki wykorzystaniu

innowacyjnej technologii

wszystkie produkty cechuje wysoka

skuteczność świetlna, wydajność,

oszczędność w kosztach eksploatacji

oświetlenia oraz trwałość – od 30 do 50

tysięcy godzin. W zależności od modelu

producent udziela na oprawy od

3 do nawet 5 lat gwarancji.

Już w styczniu tego roku portfolio

opraw z rodziny Downlight LED zostało

uzupełnione kilkoma nowymi

modelami – nowe produkty wytwarzają

aż do 3500 lm, przy mocy do

35 W i temperaturach barwowych

wynoszących 3000, 4000 lub 6500 K.

Można je również ściemniać za po-

mocą zalecanych regulatorów strumienia

świetlnego DALI (ang. Digital Addressable

Lighting Interface). Oprawy dostępne są

do otworów montażowych o średnicy 150 lub

200 mm. Są bardzo proste w montażu, a dzięki

zewnętrznemu zasilaczowi dołączanemu

do zestawu stanowią uniwersalne rozwiązanie

dla wielu systemów oświetleniowych. Szczególnie

polecane są do zastosowań w przestrzeniach

publicznych – klatkach schodowych,

sklepach, korytarzach i holach.

Również asortyment opraw Spot LED został

wzbogacony o kilka nowych modeli

– dostępnych do otworów o średnicy 68

i 83 mm,w wersjach z białą lub srebrną

obudową. Do wyboru są dwie temperatury

barwowe – 3000 lub 4000 K. Innymi no-

wymi produktami w tej rodzinie są ogniotrwałe

modele charakteryzujące się czasem

odporności na ogień wynoszącym 90 minut

i stopniem ochrony IP65. Oprawy skutecznie

rozświetlą miejsca w barach, restauracjach,

galeriach, muzeach, pokojach hotelowych,

a także wnętrza mieszkań.

W przypadku opraw Panel LED o wymiarach

600 i 625 mm, wprowadzono praktyczne

ramki do montażu natynkowego. Od marca

tego roku są również dostępne oprawy o wymiarach

1200 x 300 mm wraz z ramkami

do montażu natynkowego. Oferta produktów

obejmuje również dodatkowe akcesoria

oświetleniowe do montażu zwieszakowego.

Do biur szczególnie polecane są wersje

o stopniu redukcji olśnienia UGR < 19, co

skutecznie zwiększa komfort pracy. Ich zastosowanie

zamiast tradycyjnych świetlówkowych

opraw przyniesie do 50% oszczędności

kosztów eksploatacji oświetlenia.

LEDVANCE Surface Circular LED są okrągłymi

oprawami do montażu natynkowego,

wytwarzającymi równomierne oświetlenie.

Matowy klosz zapewnia bardzo miękkie i nie

wywołujące olśnienia oświetlenie. Oprawy

dostępne w dwóch mocach: 18 i 24 W, a ich

zastosowanie zapewni do 55% oszczędności

kosztów eksploatacji w porównaniu do opraw

świetlówkowych. Ponadto, dostępna wersja

Fot. 1.

Oprawa LEDVANCE High Bay LED 120 W

Fot. 2. Oprawa LEDVANCE Panel LED 600 Fot. 3. Oprawa LEDVANCE Panel LED 1200

72 Fachowy Elektryk 3 • 2017


OŚWIETLENIE

Fachowego Elektryka

Fot. 4.

Oprawy LEDVANCE Floodlight o mocy od 20 do 150 W, z obudowami białymi i czarnymi

z czujnikiem ruchu i światła dziennego pozwoli

na dalsze zmniejszenie kosztów związanych

z oświetleniem. Najpopularniejszymi

obszarami zastosowań Surface Circular są

korytarze, hole, klatki schodowe, a także

– dzięki klasie ochrony IP44 – również

miejsca narażone na występowanie wilgoci,

na przykład łazienki.

Naświetlacze LED w połączeniu z czujnikiem

PIR (ang. Pyroelectric Infrared) do wykrywania

ruchu i światła dziennego to absolutna nowość

na rynku. W porównaniu z tradycyjnymi

naświetlaczami z żarówkami halogenowymi

produkty te obniżają koszty związane ze zużyciem

energii nawet do 90%. Przednia część

oprawy ma stopień ochrony IP65, a same

oprawy mają stopień odporności na udar

o energii 2 J i odporności mechanicznej IK07,

przy kącie rozsyłu wynoszącym 100°.

Jeśli chodzi o naświetlacze bez czujnika,

najnowsze produkty wprowadzone

do tego asortymentu są również najmniejsze

w rodzinie i uzupełniają portfolio w głównej

mierze o produkty wytwarzające strumień

świetlny o wartości 800 lm. Z kolei

poprzednie modele generujące 2000 lm są

teraz dostępne w wersji o temperaturze barwowej

4000 K, a modele w wersji 10 000,

15 000 i 20 000 lm – 6500 K. Dzięki konstrukcji

klosza wykonanego z hartowanego

szkła znacznie zmniejszono występowanie

olśnienia. Oprawy dostępne są w czterech

kształtach, sześciu poziomach mocy – 10,

20, 50, 100, 150 i 200 W oraz dwóch kolorach

obudowy (czarnym i białym). Zapewniają

aż do 90% oszczędności kosztów eksploatacji

w porównaniu z oprawami do lamp

wyładowczych.

Wszystkie oprawy LEDVANCE cechuje

nowoczesne wzornictwo, jednakowe

dla każdej rodziny produktów, zgodność

ze wszystkimi obowiązującymi normami

i przepisami oraz wszystkie istotne certyfikaty

i homologacje. Oprawy wyposażone są

wyłącznie w wysokiej jakości moduły LED,

w najwyższych klasach efektywności energetycznej

(A, A+ i A++).

Proste, wydajne, łatwe do zainstalowania

produkty o sprawdzonej jakości z optymalnym

stosunkiem ceny do wydajności,

idealnie dopasowane do codziennych potrzeb.

To jest dokładnie to, co w firmie

LEDVANCE rozumiemy jako zaawansowane

światło.

www.ledvance.pl

Fachowy Elektryk 3 • 2017

73


OŚWIETLENIE

Fachowego Elektryka

Nowoczesne rozwiązania w oświetleniu drogowym

Nowoczesne urządzenia oświetlenia drogowego to przede wszystkim odpowiednie oprawy,

coraz częściej ze źródłami LED.

Są one montowane na słupach o zróżnicowanej

konstrukcji. Coraz większym

uznaniem cieszą się inteligentne systemy

sterowania oświetleniem. Na rynku

przybywa również lamp zasilanych

energią wytworzoną przez zestawy fotowoltaiczne

i generatory wiatrowe.

Oprawy oświetleniowe

W nowoczesnych oprawach oświetleniowych

stawia się na ciekawą

stylistykę oraz ochronę przed działaniem

czynników zewnętrznych. Ważne

są układy optyczne zapewniające

odpowiednią ilość i rozsył światła.

Najczęściej wykorzystuje się odbłyśniki

wykonane z aluminium, natomiast

płyty, do których montowany

jest osprzęt elektryczny, zazwyczaj

wytwarza się z ze stalowej, ocynkowanej

blachy. Materiałem do produkcji

korpusu, płyty mocującej optykę

oraz uchwytu jest aluminium odlewane

ciśnieniowo. Na rynku oferowane

są oprawy z odbłyśnikami fasetonowymi.

Pokrywę otwiera się z góry,

a uszczelka zapewnia ochronę przed

działaniem czynników zewnętrznych.

Oprócz tego zastosowanie

znajdują oprawy z tzw. konstrukcją

wandaloodporną.

Fot. 2.

Latarnia uliczna o nowoczesnym

kształcie, na

wysmukłym maszcie

Fot.: ALUMAST

Fot. 1.

Oświetlenie ulicy we wrażliwym miejscu

Fot.: ENERGA

Klosze opraw bywają między innymi wypukłe,

płaskie lub kuliste. Najczęściej wytwarza

się je z tworzyw sztucznych takich jak

PC lub PMMA. Drogi główne, drugorzędne,

lokalne oraz węzły drogowe bardzo często

są oświetlane za pomocą opraw z precyzyjną

regulacją kierunku wiązki światła.

Oprawy najczęściej instaluje się na pionowym

słupie lub na wysięgniku. Ważne jest

zabezpieczenie źródła światła zazwyczaj za

pomocą szkła hartowanego.

Od nowoczesnych opraw oświetleniowych

oczekuje się odpowiednich konstrukcji odbłyśnika,

zapewniających optymalny poziom

oświetlenia drogi przy wyeliminowaniu

olśnienia u kierowców. Stąd też w zakresie

parametrów dobiera się odpowiedni wskaźnik

zwiększenia progu kontrastu określający spadek

wydolności wzrokowej będący skutkiem

olśnienia. W odniesieniu do dróg głównych

przyjmuje się, że parametr ten powinien wynosić

przynajmniej 10. Z kolei wraz ze wzrostem

równomierności poprawie ulegają warunki jazdy.

Minimalna całkowita równomierność luminancji

drogi powinna wynosić 0,4.

Konstrukcje opraw oświetleniowych zawieszonych

nad ulicą są tak zaprojektowane, aby

wskazywały kierowcy kierunek skrętu drogi.

Efekt taki uzyskuje się poprzez oświetlanie

dróg dojazdowych i zjazdów za pomocą innego

rodzaju światła. W tym celu można również

zawiesić oprawy na innej wysokości lub zastosować

lampy świecące różną barwą światła.

Trzeba przy tym mieć na uwadze odpowiedni

poziom luminancji zapewniający właściwą

widoczność na drodze. Wraz ze wzrostem luminancji

drogi rosną szanse na to, aby dostrzec

przeszkody.

Nowoczesne słupy oświetleniowe

Nowoczesne oprawy oświetleniowe są instalowane

na dedykowanych słupach, które

można montować we wszystkich strefach

obciążenia wiatrem i na różnych rodzajach

terenów. Nowoczesne słupy są odporne

na obciążenia statyczne i dynamiczne oraz

na działanie korozji. Trwałość i wytrzymałość

jest uzyskana dzięki powłoce cynkowej,

niejednokrotnie nanoszonej poprzez

zanurzenie. Zabezpieczona jest zarówno

zewnętrzna, jak i wewnętrzna ściana słupa.

Nowoczesne słupy zapewniają skuteczne tłumienie

drgań, co w dużej mierze przyczynia

się do bezawaryjności źródeł światła. Ponadto

słupy mają małe masy i wymiary pozwalając

na łatwy transport. Trzeba mieć również

na uwadze ciekawą stylistykę i wygląd.

Słupy montuje się w gruncie lub na fundamencie

prefabrykowanym lub wylewanym. Oferowane

na rynku słupy mają różne konstrukcje

74 Fachowy Elektryk 3 • 2017


OŚWIETLENIE

Fachowego Elektryka

Fot.: WWW.GENERATORY-WIATROWE.PL

Fot.: ENERGA

Fot. 3.

Ośmioramienna latarnia z oprawami

LED

– ostrosłupy ścięte z przekrojem ośmiokąta

foremnego, stożek ścięty z przekrojem kołowym,

rurowe o stałej średnicy, rurowe stopniowane,

spawane z rur o różnych średnicach.

Systemy sterowania

W nowoczesnych sterownikach systemów

oświetleniowych stawia się nie tylko na szerokie

możliwości w zakresie nadzorowania pracy

opraw, ale i na stabilny przesył danych między

urządzeniami sterującymi i wykonawczymi.

Sterowniki, które najczęściej montuje się

w oprawie nadzorują wartości podstawowych

parametrówy: prądu, mocy czy czasu pracy.

Do przesyłu danych między lampami może

być wykorzystana instalacja zasilająca. Typowa

instalacja sterująca wykorzystuje koncentrator

sieciowy, czujniki (np. zmierzchu,

deszczu), układ regulacyjny i sterownik. Jest

możliwy przesył danych poprzez moduł pakietowej

transmisji danych GPRS (General Packet

Radio Service). Dane zebrane ze sterowników

są przesyłane do dyspozytorni centralnej. Instalacja

przesyłu danych do dyspozytorni niejednokrotnie

wykorzystuje linie światłowodowe.

Specjalny sterownik odpowiada za zbieranie

informacji z kontrolerów, które znajdują

się w oprawach. Sterownik stanowi

urządzenie nadrzędne synchronizujące pracę

poszczególnych grup latarń. Wszystkie

parametry są poddawane rejestracji. Z dyspozytorni

mogą być zarówno odczytywane,

jak i zmieniane parametry systemów

oświetleniowych w zakresie parametrów

takich jak pobór mocy, prąd, zerowanie

liczników czasu pracy lamp, redukcja

mocy na lampie, załączenie i wyłączenie

lampy, czas pracy, natężenie oświetlenia

zewnętrznego i natężenie ruchu przejeżdżających

pojazdów. System sterowania

jest w stanie sygnalizować uszkodzenia

Fot. 4.

Oświetlenie drogi lokalnej z ciągiem pieszym; oprawy zamocowane na słupach sieci

elektroenergetycznej

rozróżniając rodzaj awarii – źródła światła,

osprzętu, sterownika. Dzięki licznikowi

czasu określa się stopień zużycia lampy.

System sterowania systemem oświetlenia

analizuje zebrane informacje i może generować

alarmy. Jeżeli dojdzie do zerwania

przesyłu wymiany danych z jednostką sterującą

to urządzenie przejdzie w tryb pracy

awaryjnej. Z kolei dzięki zegarowi jest

możliwe zarządzanie załączeniami i wyłączeniami

oświetlenia. Przydatną funkcjonalność

sterowników stanowi uwzględnianie

sygnałów pochodzących z czujników

pogodowych i kamer. Można również

uwzględnić sygnały zebrane ze stacji pogodowych,

kamer drogowych, pomiarów

natężenia oświetlenia, zegarów systemowych,

drogowej sygnalizacji świetlnej itp.

W efekcie zbierania danych z poszczególnych

opraw parametry pracy systemu oświetleniowego

są dostosowywane do potrzeb użytkowników

drogi, które ciągle się zmieniają.

Oświetlenie uliczne plus fotowoltaika

W miejscach, gdzie nie ma możliwości wykonania

podłączenia sieci elektroenergetycznej

wykorzystuje się coraz częściej latarnie uliczne

zasilane energią elektryczną wytworzoną przez

ogniwa fotowoltaiczne. Typowe urządzenie

tego typu obejmuje polikrystaliczne lub monokrystaliczne

moduły klasy A osiągające moc

2 x 250 W, 36V. Standardowe lampy LED tego

typu mają moc 80 W i są zasilane napięciem

24 V. Dodatkowo ważne są funkcje zapewniające

oszczędzanie energii. W praktyce skuteczność

świetlna osiąga 100-110 lm/W, przy

trwałości 50 tys. godzin i współczynniku mocy

przekraczającym > 0,98. Ważny jest wysoki

stopień ochrony (IP 68) i możliwość pracy

w szerokim zakresie temperatur (od -30°C

do 50°C). Za sterowanie oprawą oświetleniową

LED odpowiada kontroler, który współpracuje

z czujnikiem zmierzchu. W razie potrzeby obciążenie

jest odłączane automatycznie. Obsługę

urządzenia ułatwia wyświetlacz LCD oraz

możliwość sterowania radiowego z pilotem

bezprzewodowym.

Do magazynowania energii zazwyczaj wykorzystuje

się całkowicie uszczelnioną baterię

żelową. Skrzynka z bateriami może znajdować

się pod ziemią lub być zamontowana na słupie

najczęściej o wysokości 6 m. Latarnia uliczna

LED w standardowym wykonaniu może pracować

10 h dziennie przy 6 h pełnej mocy oświetlenia

i 4 h w trybie tzw. półmocy oświetlenia.

Fot. 5.

Latarnia do oświetlenia terenu

rekreacyjnego

Fot.: ALUMAST

Fachowy Elektryk 3 • 2017

75


OŚWIETLENIE

Fachowego Elektryka

Fot.: WWW.GENERATORY-WIATROWE.PL

RACER

SMART

Fot. 6.

Generator wiatrowy z pionową osią obrotu zasilający latarnię LED

Latarnie hybrydowe

Interesujące rozwiązanie techniczne stanowią

latarnie hybrydowe – zasilane energią elektryczną

wytworzoną przez ogniwa PV i turbinę

wiatrową. To alternatywa dla tradycyjnego

oświetlenia ulicznego. W szczególności chodzi

o miejsca, które są oddalone od infrastruktury

i może okazać się nieopłacalne doprowadzenie

sieci elektroenergetycznej. Ponadto bieżące

koszty eksploatacji systemów oświetleniowych

zasilanych energią odnawialną są niskie

ze względu na to, że nie pobierają energii

elektrycznej z sieci. Latarnie tego typu bardzo

często znajdują zastosowanie przy oświetlaniu

przystanków autobusowych, przejść dla pieszych,

skrzyżowań ulic, parkingów, placów

zabaw, a także obiektów przemysłowych, deptaków

i promenad. Systemy oświetlenia hybrydowego

sprawdzają się również przy oświetlaniu

domów jednorodzinnych i ogrodów.

Źródło światła stanowią diody LED o trwałości

do 30 tys. godzin pracy ciągłej. Barwa światła

jest przyjemna i dobrze odwzorowuje barwy

otoczenia. Trzeba mieć przy tym na uwadze

brak kosztów utrzymania, wysoki poziom

wydajności i energooszczędności oraz szybki

zwrot inwestycji. Urządzenie jest zasilane niskim,

bezpiecznym napięciem. Można również

wybrać odpowiednią szerokość wiązki światła

i wykonać regulację kątową.

Latarnię hybrydową można szybko i łatwo zamontować.

Pracuje ona niezależnie i jest natychmiast

gotowa do pracy po zainstalowaniu. Czas

pracy w warunkach nienasłonecznionych może

wynosić nawet kilka dni. Typowe urządzenie

zawiera generator wiatrowy, panel fotowoltaiczny,

diodowe źródło światła i akumulator. Kluczową

rolę odgrywa zaawansowany cyfrowy

sterownik lampy z wyświetlaczem LCD, maszt

wolnostojący oraz specjalny prefabrykat do posadowienia.

Panel fotowoltaiczny jest nachylony

pod kątem 65˚.

Podsumowanie

Nowoczesne systemy oświetleniowe wykorzystują

sterowanie inteligentne. Zapewniają one

zarówno bezpieczeństwo, jak i komfort użytkowników

drogi. Ważne są również optymalne

parametry oświetlenia przy niskich kosztach

eksploatacji i prostej budowie.

Na etapie wyboru oświetlenia analizuje się

parametry, które bezpośrednio wpływają

na bezpieczeństwo ruchu. Chodzi o odpowiedni

poziom luminancji i jej równomierność przy

ograniczonym olśnieniu. Jeżeli system oświetleniowy

wykorzystuje rozproszoną strukturę

oświetlenia to urządzenia sterujące są w stanie

analizować czynniki, jakie wpływają na warunki

oświetleniowe – pora dnia, podwyższone natężenie

ruchu, mniejsza widoczność, zdarzenia

szczególne (np. imprezy masowe).

W miejscach takich jak osiedla, skwery czy

place należy dokładnie przeanalizować grupowanie

punktów oświetleniowych. Systemy

zarządzające oświetleniem rozliczają zużytą

energię przeznaczoną do zasilania instalacji

z uwzględnieniem kryterium czasowego, liczby

lamp tytułu prawnego (np. zarządcy parkingów,

zarządcy dróg, wspólnoty mieszkaniowe).

W przypadku wystąpienia awarii system

automatycznie powiadamia administratora lub

odpowiednie służby, przy czym rejestrowane są

wszystkie nieuprawnione otwarcia opraw.

Andrzej Pawlicki

RACER SMART to nowa

linia opraw oświetlenia

ulicznego w systemie

bezprzewodowego sterowania

ZLight.

Głównymi korzyściami są: redukcja

kosztów energii elektrycznej nawet

o 75%, błyskawiczna reakcja na usterki,

możliwość zaprogramowania dowolnego

cyklu pracy każdej oprawy

oraz automatyczne raportowanie usterek.

Przyjazny interfejs umożliwia

obsługę systemu przez przeglądarkę

www oraz działanie w chmurze, które

zapewnia dostęp z każdego miejsca

na ziemi. ZLight gwarantuje niezawodną

i prostą komunikację drogą

radiową w systemie ZigBee, zdalną

aktualizację oprogramowania oraz

autolokalizację opraw w terenie.

System oświetleniowy RACER

SMART charakteryzuje dwukomorowa

budowa, która umożliwia prostą

wymianę zasilacza oraz panelu LED

bez demontażu całej oprawy, przy

jednoczesnym zachowaniu wysokiego

stopnia szczelności (IP66). Wykorzystane

moduły LED cechuje wysoka

żywotność – nawet do 100 000 h.

Dodatkowo oprawa nie generuje

efektu light pollution. Dzięki zakresowi

mocy od 19 do 235 W RACER

może zostać wykorzystany zarówno

na osiedlach mieszkaniowych,

jak i w centrach miast oraz na autostradach

i drogach szybkiego ruchu.

Dostępne są dwie wielkości opraw:

RACER SMART i RACER SMART

MINI.

www.essystem.pl

76 Fachowy Elektryk 3 • 2017


NOWOŚCI

Fachowego Elektryka

Schréder zdobywcą pierwszej nagrody

w konkursie Smart City!

Schréder, we współpracy z Atkins Global,

wygrał pierwszy konkurs projektowy „

Smart City – Inteligentne Miasto”. Celem

konkursu było podkreślenie potencjalnych

korzyści płynących z wdrożenia inteligentnych

technologii na Placu Milem w Londynie.

Jest on od dawna uważany za finansową

stolicę Europy i lidera w obszarze przedsiębiorczości

oraz innowacji technologicznych.

Prężnie rozwija się w dziedzinie tzw. smart

economy, stając się doskonałym terenem dla

rozwoju idei Smart City. Naszym „kluczem

do miasta” są aplikacje na smartfony oraz

inteligentna mała architektura miejska, która

zapewnia bezpłatny dostęp do londyńskiej

sieci internetowej. Informacje wyświetlane

są na ulicznych monitorach dzięki czemu

mieszkańcy i turyści mogą łączyć się interaktywnie

ze swoim otoczeniem.

Firma Schréder jest wiodącym liderem

w szerzeniu i promowaniu inteligentnych

rozwiązań oświetleniowych na całym świecie.

Inteligentne kolumny oświetleniowe,

takie jak Shuffle, zostały zaprojektowane, aby

poprawić jakość życia i komfort mieszkańców

w zgodzie ze środowiskiem. Kolumna

oświetleniowa Shuffle została zainstalowana

w ponad 15 krajach na całym świecie, w tym

pierwsza instalacja oświetleniowa połączona

z Wi-Fi została zamontowana wokół Stadionu

MK w Milton w Wielkiej Brytanii. Kolumna

łączy w sobie energooszczędne oświetlenie

LED z kamerami CCTV, systemami nagłośnienia

(PA), Wi-Fi i różnymi systemami ładowania

pojazdów elektrycznych. Nagroda

przyznana firmie Schréder będzie prezentowana

w City Center do grudnia 2017 roku.

http://www.thecitycentre.london/

exhibitions-events/

Układy elektroniczne pod okiem

kamery termowizyjnej

Na rynku pojawiła się kamera termowizyjna

FLIR ETS320 do prac rozwojowych i testowych

w zakresie układów elektronicznych.

Stanowi ona połączenie kamery termowizyjnej

o wysokiej czułości – stworzonej

do obrazowania płytek drukowanych i innych

układów – z regulowanym statywem, pozwalającym

na pracę bez użycia rąk. Dzięki

nowej kamerze możliwe jest spójne, bezkontaktowe

testowanie parametrów termicznych

przez cały cykl projektowania, budowy

i produkcji układów elektronicznych.

FLIR ETS320 mierzy temperaturę w ponad

76 000 punktach. Urządzenie pozwala, jeszcze

podczas projektowania, monitorować

zużycie energii, wykrywać gorące punkty

i identyfikować miejsca, w których produkt

może ulec awarii. Duża dokładność pomiarów

i wizualizacja niewielkich różnic temperatury

pozwalają ocenić charakterystykę

termiczną, pomagają w zachowaniu zgodności

z przepisami dotyczącymi ochrony

środowiska, a także umożliwiają rozwiązywanie

problemów z szeroką gamą produktów

elektronicznych.

Firma FLIR zaprojektowała to akumulatorowe

urządzenie pod kątem szybkiej i łatwej

konfiguracji. Prowadzący prace rozwojowe

mogą więc bez zbędnej zwłoki obserwować,

w czasie rzeczywistym, charakterystyki

termiczne swoich projektów. Kamera jest

w pełni zmontowana fabrycznie. Jest od razu

gotowa do połączenia z komputerem, na którym

zainstalowano oprogramowanie FLIR

Tools do szczegółowej analizy, rejestrowania

i raportowania danych. Zintegrowany statyw

do testowania i przesuwny element montażowy

zapewniają optymalną elastyczność

obrazowania dużych i małych komponentów

elektronicznych. FLIR ETS320 jest dostępna

za pośrednictwem autoryzowanych partnerów

dystrybucji FLIR.

www.flir.com/ETS320

Fachowy Elektryk 3 • 2017

77


PRODUKTY

Fachowego Elektryka

Nowe modele serii profesjonalnych kamer termowizyjnych

FLIR T530 i T540

W maju br. firma FLIR Systems Inc. wprowadziła na rynek profesjonalne kamery termowizyjne

T530 i T540. Są one przeznaczone dla specjalistów termografii pracujących w różnych środowiskach,

takich jak elektrownie, rozdzielnie elektryczne i laboratoria badawcze. Nowe modele

charakteryzują się jeszcze lepszą ergonomią. Dodatkowo w urządzeniach tych zastosowano

automatyczne ustawianie ostrości wspomagane laserem i obiektywy z funkcją autokalibracji, które

można wymieniać między wybranymi kamerami FLIR.

Fot. 1.

Kamery FLIR serii T500 ograniczają

wysiłek i zmęczenie związane z prowadzeniem

długich kontroli termowizyjnych,

oferując obrotowy – w zakresie

180 stopni – układ optyczny. Specjaliści

w dziedzinie termografii, dzięki możliwości

obracania kamery, mogą nakierować

ją na obiekty położone nad ich głowami,

poniżej, a nawet sięgając z boku

przeszkód, zachowując przy tym wysoki

komfort pracy. Dzięki technologii

AutoCal TM obiektywy można wymieniać

między modelami serii FLIR T500,

a także kamerami innej nowej serii Exx.

Nie trzeba wykonywać dodatkowego

wzorcowania lub kalibracji fabrycznej.

Te inteligentne obiektywy tworzą wy-

raźny obraz i wykorzystują dane

z dalmierza laserowego do optymalnego

ustawienia ostrości i precyzyjnego

pomiaru temperatury.

Fot. 2.

78 Fachowy Elektryk 3 • 2017


PRODUKTY

Fachowego Elektryka

Kamery T500 pozwalają uzyskać niezwykle

wysoką jakość obrazu termowizyjnego dzięki

technologii obróbki obrazu FLIR Vision

Processing TM . Połączono w niej zaawansowane,

nowoczesne algorytmy filtrowania firmy

FLIR z czytelnością technologii FLIR MSX ®

i wzmacnianiem obrazu UltraMax ® . Maksymalna

rozdzielczość termowizji 464×348

(161 472 piksele), ultrawysoka czułość i wyraźny

obraz pozwalają specjalistom termografii

identyfikować minimalne różnice temperatury.

Dużą pomoc w tym zakresie stanowi również

4-calowy wyświetlacz dotykowy, o rozdzielczości

czterokrotnie wyższej niż w porównywalnych

produktach.

– Nowe modele FLIR T530 i T540 są przeznaczone

dla użytkowników, którzy od swoich

kamer termowizyjnych wymagają czegoś

więcej, a na kontrole termowizyjne sprzętu,

maszyn i wyposażenia poświęcają więcej

czasu – mówi Rickard Lindvall, wiceprezes

i dyrektor generalny FLIR Instruments.

– Kierowaliśmy się przede wszystkim ergonomią,

aby zmniejszyć uciążliwość związaną

z długotrwałym używaniem kamery.

Jednocześnie nie zapomnieliśmy o czułości,

czytelności obrazu i usprawnieniu procesu

pracy. Teraz kontrolerzy mogą jeszcze łatwiej

i szybciej diagnozować problemy i generować

raporty.

Kamery FLIR T530 i T540 są dostępne

w sprzedaży już od maja za pośrednictwem

sieci autoryzowanych partnerów

dystrybucyjnych FLIR.

PROMOCJA

Fot. 3.

www.flir.eu/T500Series

REKLAMA

Fachowy Elektryk 3 • 2017

79


PRZEGLĄD

Fachowego Elektryka

Przegląd kamer termowizyjnych

Producent/dystrybutor FLIR SYSTEMS FLIR SYSTEMS

Model FLIR E95 FLIR T540

Zastosowanie Energetyka, przemysł, budownictwo Energetyka, przemysł, budownictwo, nauka

Zakres pomiarowy temperatury -20°C do +1500°C -20°C do +1500°C

Zakres temperatury eksploatacji -15°C do +50°C -15°C do +50°C

Dokładność pomiarów ±2°C lub ±2% odczytu ±2°C lub ±2% odczytu

Minimalna/maksymalna odległość

pomiaru

150 mm do nieskończoności 150 mm do nieskończoności

Kompensacja odbitej temperatury

tła na wyświetlaczu

Typ detektora

Tak

Niechłodzony mikrobolometr,

464 x 349 pikseli

Tak

Niechłodzony mikrobolometr,

464 x 349 pikseli

Częstotliwość odświeżania 30 Hz 30 Hz

Rozdzielczość przestrzenna

obiektywu podczerwieni

0,90 mRad/piksel 0,90 mRad/piksel

Kąt widzenia 24° x 18° 24° x 18°

Sposób regulacji ostrości Ręcznie, automatycznie, ciągłe Ręczna, automatyczna, ciągła

Rodzaj i wielkość wyświetlacza 4”; LCD; dotykowy 4”; LCD; dotykowy

Rozdzielczość wyświetlacza 640 x 480 640 x 480

Rodzaj akumulatora i czas jego

pracy

Li-Ion, 4 godziny

Li-Ion, 4 godziny

Nośniki danych i możliwości

eksportu do innych urządzeń

Karta SD 8GB

Karta SD 8GB

Formaty zapisywanych plików JPEG dla IR i Foto, csq dla sekwencji, MPEG-4 dla wideo JPEG dla IR i Foto, csq dla sekwencji, MPEG-4 dla wideo

Oprogramowanie FLIR Tools/Tools+ FLIR Tools/Tools+ lub ResearchIR

Masa z akumulatorem 1 kg 1,3 kg

Szczelność obudowy IP54 IP54

Długość gwarancji 2 lata na kamerę, 10 lat na detektor 2 lata na kamerę, 10 lat na detektor

Menu w języku polskim Tak Tak

Zalecana częstotliwość kalibracji 1x / rok 1x / rok

Cechy charakterystyczne

Wbudowany dalmierz laserowy, pomiar pola powierzchni,

alarm punktu rosy, alarm izolacji, Wi-Fi, Bluetooth, GPS,

Kompas, MSX, Ultramax, Monitor czytelny pod kątem

120°, inteligentne obiektywy niewymagające kalibracji

producenta

Wbudowany dalmierz laserowy, pomiar pola powierzchni, alarm

punktu rosy, alarm izolacji, Wi-Fi, Bluetooth, GPS, Kompas, MSX,

Ultramax, Monitor czytelny pod kątem 120°, inteligentne obiektywy

niewymagające kalibracji producenta

Wyposażenie opcjonalne

Obiektyw szerokokątny 42° x 32°

Obiektyw tele 14° x 10°

Obiektyw szerokokątny 42° x 32°

Obiektyw tele 14° x 10°

Pomiar makro z rozdzielczością 71µm

Cena katalogowa netto 9995 € 13 995 €

80 Fachowy Elektryk 3 • 2017


PRZEGLĄD

Fachowego Elektryka

Przegląd kamer termowizyjnych

FLUKE

TiS45

FLUKE

Ti480

Elektryka (oględziny rozdzielnic, instalacji elektrycznej), budownictwo

(diagnostyka budynków – poszukiwanie mostków termicznych), HVAC,

utrzymanie ruchu (temperatura pracujących maszyn i ich części)

od –20°C do +350°C

od –10°C do +50°C

±2°C lub 2% (większa z tych wartości, przy temperaturze nominalnej 25°C)

Elektryka (oględziny rozdzielnic, instalacji elektrycznej), budownictwo

(diagnostyka budynków – poszukiwanie mostków termicznych), HVAC,

utrzymanie ruchu (temperatura pracujących maszyn i ich części),

badania i rozwój (R&D)

od –20°C do +800°C

od –10°C do +50°C

±2°C lub 2% (większa z tych wartości, przy temperaturze nominalnej 25°C)

257:1 15 cm, D:S 1065:1

Tak

Tak

9 Hz lub 30 Hz 9 Hz lub 60 Hz

3,9 mRad 0,93 mRad, D:S 1065:1

34 °H x 24 °W

Ręczny, automatyczny

Ręczny, automatyczny

Ekran LCD 3,5 cala

Ekran LCD 3,5 cala

320 × 240 (w poziomie) 640 x 480 (307,200 pikseli) lub 1280 x 960 z SuperResolution

Akumulator Li-Ion ze wskaźnikiem poziomu naładowania,

czas pracy w godzinach 4+

Wewnętrzna pamięć o pojemności 4 GB

(zawiera gniazdo na opcjonalną kartę microSD) + Wi-Fi+ Fluke Connect ®

Zwykłe (.bmp) i (.jpeg) lub w pełni radiometryczne (.is2). Pliki w formacie .bmp

i .jpg nie wymagają żadnego oprogramowania do analizy.

Poprzez Smart View: BMP, DIB, GIF, JPE, JFIF, JPEG, JPG, PNG, TIF i TIFF

Do pobrania za darmo: Oprogramowanie SmartView ® na komputery

oraz instrukcja obsługi

NFC

Akumulator Li-Ion ze wskaźnikiem poziomu naładowania,

czas pracy w godzinach 4+

Obsługa karty micro SD 4 GB, 4 GB pamięci wewnętrznej, możliwość

zapisywania danych na nośniku USB, przesyłanie danych do Fluke Cloud

w celu stałego przechowywania.

Zwykłe (.bmp) i (.jpeg) oraz w pełni radiometryczne (.is2). Pliki zwykłe

(w formacie .bmp, .jpg i .avi) nie wymagają żadnego oprogramowania do

analizy. Poprzez Smart View: BMP, DIB, GIF, JPE, JFIF, JPEG, JPG, PNG, TIF

i TIFF. Nieradiometryczny (pliki AVI używające kodeka MPEG) oraz w pełni

radiometryczny (.IS3)

Do pobrania za darmo: Oprogramowanie SmartView ® na komputery

oraz instrukcja obsługi

0,77 kg 1,04 kg

IP54

IP54

Dwuletnia (standardowo), możliwość przedłużenia

Dwuletnia (standardowo), możliwość przedłużenia

Tak

Tak

Co dwa lata (przy normalnym użytkowaniu i zużyciu)

Co dwa lata (przy normalnym użytkowaniu i zużyciu)

• Możliwość natychmiastowego przesłania obrazów do serwera Fluke Connect

za pośrednictwem połączenia Wi-Fi • Odporna na wstrząsy, urządzenie

zaprojektowano, by wytrzymywało upadek z 2 m • Akumulator ze wskaźnikiem

poziomu naładowania — 5 diod LED • W zestawie twarda walizka transportowa

FLK-BLUETOOTH Zestaw słuchawkowy Bluetooth

FLK-TI-TRIPOD3 Akcesorium do montażu na statywie

BOOK-IT Książka pt. „Wprowadzenie do zasad termografii”

• Menu w języku polskim • Zdalne sterowanie • Możliwość natychmiastowego

przesłania obrazów do serwera Fluke Connect za pośrednictwem połączenia

Wi-Fi • Możliwośc zapisywania notatek głosowych • Odporna na wstrząsy,

urządzenie zaprojektowano, by wytrzymywało upadek z 2 m • Akumulator ze

wskaźnikiem poziomu naładowania – 5 diod LED • W zestawie twarda walizka

transportowa

FLK-LENS/TELE1 lub FLK-LENS/TELE2 – teleobiektyw

FLK-LENS/WIDE1 lub FLK-LENS/WIDE2 – soczewka szerokokątna

FLK-BLUETOOTH Zestaw słuchawkowy Bluetooth

1995 € 12 995 €

Fachowy Elektryk 3 • 2017

81


PRZEGLĄD

Fachowego Elektryka

Przegląd kamer termowizyjnych

Producent/dystrybutor SONEL SONEL

Model KT-560 KT-650

Zastosowanie Pomiary termowizyjne Pomiary termowizyjne

Zakres pomiarowy temperatury od 20°C do +800°C (opcja: +2000°C) od -20°C do +800°C (opcja: +2000°C)

Zakres temperatury eksploatacji od -15°C do +50°C od -15°C do +50°C

Dokładność pomiarów ±2°C lub ±2% ±2°C lub ±2% (opcja: ±1°C lub ±1% do 150°C)

Minimalna/maksymalna odległość

pomiaru

50 mm do ∞ 50 mm do ∞

Kompensacja odbitej temperatury

tła na wyświetlaczu

Tak

Tak

Typ detektora 400 x 300 pikseli 640 × 480 pikseli

Częstotliwość odświeżania 50 Hz 50 Hz

Rozdzielczość przestrzenna

obiektywu podczerwieni

0,99 mrad (obiektyw 25 mm) 0,67 mrad (obiektyw 25 mm)

Kąt widzenia

22,6° x 17,1°/25 mm (opcja: 42,1° x 32,2°/13 mm

oraz 10,4° x 7,8°/55 mm)

24,6° x 18,5°/25 mm (opcja: 45,4° x 34,9°/13 mm;

11,3° x 8,5°/55 mm)

Sposób regulacji ostrości Manualny/automatyczny Manualny/automatyczny

Rodzaj i wielkość wyświetlacza 5 cali dotykowy LCD + wizjer 5 cali dotykowy LCD + wizjer

Rozdzielczość wyświetlacza 1280 x 720 (wizjer: 1280 x 960 pikseli) 1280 x 720 (wizjer: 1280 x 960 pikseli)

Rodzaj akumulatora i czas jego

pracy

Li-Ion, >4h Li-Ion, >4h

Nośniki danych i możliwości

eksportu do innych urządzeń

Karta SD

Karta SD

Formaty zapisywanych plików JPG JPG

Oprogramowanie ThermoAnalyze2 ThermoAnalyze2

Masa z akumulatorem 1,3 kg 1,3 kg

Szczelność obudowy IP54 IP54

Długość gwarancji 3 lata 3 lata

Menu w języku polskim Tak Tak

Zalecana częstotliwość kalibracji 13 miesięcy 13 miesięcy

Cechy charakterystyczne

GPS / Cyfrowy kompas / Latarka / Laser / Mikrofon /

Głośnik / Gigabit Ethernet / Mini HDMI / Wi-Fi.

Wbudowane narzędzia analizy zdjęć,

kreator raportów PDF, wydruk raportów

bezpośrednio z kamery.

GPS / Cyfrowy kompas / Latarka / Laser / Mikrofon / Głośnik /

Gigabit Ethernet / Mini HDMI / Wi-Fi.

Wbudowane narzędzia analizy zdjęć,

kreator raportów PDF, wydruk raportów

bezpośrednio z kamery.

Wyposażenie opcjonalne Ładowarka do akumulatorów, obiektywy Ładowarka do akumulatorów, obiektywy

Cena katalogowa netto 29 000 zł 49 800 zł

82 Fachowy Elektryk 3 • 2017


PRZEGLĄD

Fachowego Elektryka

Przegląd kamer termowizyjnych

TESTO Sp. z o.o.

TESTO Sp. z o.o.

testo 865 testo 872

Wykrywanie wycieków, identyfikacja przegrzanych połączeń elektrycznych,

wykrywanie mostków cieplnych lub wad strukturalnych. Jest idealnym

rozwiązaniem do prac instalacyjnych i w przemyśle

od -20 do +280°C

od -15 do +50°C

Wykrywanie miejsc zagrożonych występowaniem pleśni, mostków cieplnych,

identyfikacja wad konstrukcyjnych lub przegrzanych połączeń elektrycznych

od -30 do +650°C

od -15 do +50°C

±2 °C, ±2 % mierzonej wartości ±2 °C, ±2 % mierzonej wartości

< 0,5 m < 0,5 m

Tak

Tak

160 x 120 pikseli 320 x 240 pikseli

9 Hz 9 Hz

3,4 mrad 2,3 mrad

31° x 23° 42° x 30°

automatyczny

automatyczny

8,9 cm (3.5") TFT, QVGA 8,9 cm (3,5") TFT, QVGA

320 x 240 pikseli 320 x 240 pikseli

litowo-jonowo, 4 godziny

wbudowana pamięć, eksport danych poprzez USB

Li-Ion, 4 godziny

wbudowana pamięć, eksport danych poprzez USB, Wi-Fi + aplikacja mobilna

.bmt i .jpg; możliwość eksportu do .bmp, .jpg, .png, .csv, .xls

.bmt and .jpg; możliwość eksportu do .bmp, .jpg, .png, .csv, .xls

tak

tak

0,51 kg 0,51 kg

IP54

IP54

2 lata 2 lata

Tak

Tak

– –

Funkcja SuperResolution – rozdzielczość 320 x 240 pikseli.

Asystent ScaleAssist – automatyczne dopasowanie skali obrazu

termograficznego do panujących warunków otoczenia.

Asystent IFOV-warner – obrazuje rzeczywistą wielkość plamki pomiarowej na

ekranie, pozwala na uniknięcie błędów pomiarowych związanych z pomiarem

zbyt małego obiektu.

Funkcja Delta T – pomiar różnicowy dla dowolnych punktów pomiarowych

Funkcja SuperResolution – rozdzielczość 640 x 480 pikseli. Asystent ScaleAssist

- automatyczne dopasowanie skali obrazu termograficznego do panujących

warunków otoczenia. Asystent IFOV-warner – obrazuje rzeczywistą wielkość

plamki pomiarowej na ekranie i pozwala na uniknięcie błędów pomiarowych

związanych z pomiarem zbyt małego obiektu. Delta T - pomiar różnicowy dla

dowolnych punktów pomiarowych. Asystent ε-Assist – automatycznie określa

emisyjność badanego obiektu oraz wartość temperatury odbitej RTC.

Bezprzewodowa komunikacja WLAN ze smartfonem lub tabletem z

zainstalowaną aplikacją „testo Thermography App” – podgląd obrazu w czasie

rzeczywistym na urządzeniu mobilnym oraz tworzenie raportów w postaci PDF

i udostępnianie ich za pomocą wiadomości e-mail lub Dropbox, dysk Google itp.

Współpraca poprzez Bluetooth z amperomierzem cęgowym testo 770-3 lub

termohigrometrem testo 605i

Dodatkowy akumulator Li-Ion, szybka ładowarka do akumulatora,

taśma samoprzylepna o określonej emisyjności

Dodatkowy akumulator litowo-jonowy, szybka ładowarka do akumulatora,

taśma samoprzylepna o określonej emisyjności

4375 zł 11 800 zł

Fachowy Elektryk 3 • 2017

83


POMIARY

Fachowego Elektryka

Kamery termowizyjne

– cenne narzędzia diagnostyczne

Najważniejszym elementem decydującym o opłacalności produkcji przemysłowej

jest zapewnienie ciągłości procesów technologicznych. Jednym z najważniejszych zadań

stawianym grupom utrzymania ruchu jest zatem prowadzenie działań prewencyjnych,

które będą zapobiegać nieplanowanym przestojom. Szybka i precyzyjna metoda identyfikacji

anomalii może spowodować znaczne ograniczenie lub wyeliminowanie przyczyn

powstawania awarii urządzeń elektrycznych i mechanicznych.

Termografia umożliwia bezinwazyjne

prowadzenie badań profilaktycznych

zarówno mechanicznych części

wirujących, jak i instalacji i urządzeń

elektrycznych czy termicznych. Jednak

do tej pory dobrej jakości kamera

termowizyjna stanowiła spory

wydatek dla przedsiębiorstwa. Postęp,

który dokonuje się praktycznie

codziennie w elektronice pozwolił

na skonstruowanie nowej generacji

kamer o doskonałych parametrach

technicznych przy jednoczesnym,

znacznym obniżeniu kosztów produkcji.

Nowa seria kamer termowizyjnych

SONEL S.A. jest w tej sytuacji

z pewnością godna polecenia.

Te funkcjonalne, przenośne

urządzenia wykrywają nawet najmniejsze

różnice temperatury,

Fot. 1.

Kamera termowizyjna KT-650

z uniesionym obiektywem

i odchylonym ekranem

niezbędne do lokalizowania problemów

za pomocą technologii obrazowania podczerwonego

(IR). Nowe modele kamer

KT-560, KT-650 i KT-670 stanowią zatem

doskonałe i niezastąpione narzędzie diagnostyczne

przy umiarkowanej cenie.

Fot. 2. Model KT-670 Fot. 3. Model KT-670

z uniesionym obiektywem

84 Fachowy Elektryk 3 • 2017


POMIARY

Fachowego Elektryka

Fot. 4.

Walizka transportowa na kamerę

KT-670

Model KT-560 jest wyposażony w matrycę IR

o rozdzielczości 400 x 300 pikseli, natomiast

wyższe modele KT-650 oraz KT-670 mają matrycę

o rozdzielczości 640 x 480 pikseli. W tych

unikalnych, zaawansowanych technologicznie

kamerach termowizyjnych zastosowano

bardzo innowacyjny interfejs, co przekłada

się na łatwość i intuicyjność obsługi, a tym samym

nie wymaga on wnikliwego studiowania

instrukcji. Wysokie rozdzielczości pozwalają

pozyskać materiał w formie zdjęć oraz filmów,

z dużą liczbą szczegółów lub objąć swoim zasięgiem

większy obszar obserwacji. Kamery te

sprawdzają się znakomicie, gdy potrzebujemy

szybko i precyzyjnie zlokalizować problemy

związane ze stratami energii elektrycznej,

uszkodzeniami okablowania, wadami konstrukcyjnymi

maszyn, zanikiem lub zakłócaniami

zasilania, czy innymi pozostawiającymi

ślad termiczny wielkościami fizycznymi, procesami

oraz zdarzeniami.

Prócz starannego wykonania oraz znakomitych

parametrów dodatkowym atutem kamer

termowizyjnych SONEL S.A. jest zastosowanie

oprogramowania umożliwiającego obróbkę

zdjęć i to zarówno na etapie ich wstępnego

przeglądania w kamerze, jak i po przeniesieniu

danych na komputer, co wpływa na wygodę

eksploatacji. Ponadto kamery wyposażone

są w duży dotykowy, ruchomy wyświetlacz,

pozwalający na wygodną obsługę oraz szybki

i łatwy dostęp do wszystkich funkcji urządzenia.

Podczas pracy kamery w trudnych warunkach

bardzo pomocny staje się również wbudowany

wizjer. Korzystanie z niego pozwala

na oglądanie wyraźnego obrazu bez refleksów

i odbić oraz stanowi dodatkowe wsparcie

kamery, szczególnie ważne podczas prowadzenie

rejestracji termogramów. Przy słabym

oświetleniu do dyspozycji użytkownika

jest wbudowana latarka LED wraz ze wskaźnikiem

laserowym. Modele kamer KT-560,

KT-650 i KT-670 firmy SONEL S.A. oprócz

trybów pracy: w podczerwieni, wizualnego

oraz obrazu w obrazie (PIP) mają nowy tryb

mieszania obrazów, polegający na nakładaniu

konturów obrazu widzialnego na obraz

IR. Zarejestrowany materiał można również

rozbudować o dodanie notatek w formie

tekstowej, dźwiękowej oraz graficznej. Najwyżej

lokujący się w rodzinie model kamery

termowizyjnej KT-670 pozwala jednocześnie

na dodanie kilku dodatkowych zdjęć wizualnych

dla każdego pliku IR. Standardowo dane

zapisywane są w pamięci wewnętrznej lub

na karcie SD, skąd można je bardzo szybko

i w dowolny sposób przenosić tradycyjnie za

pośrednictwem złączy LAN, USB czy HDMI,

jak i bezprzewodowo dzięki wbudowanej opcji

Wi-Fi i Bluetooth.

Zapisane pliki można dowolnie analizować

za pomocą dostarczanego w komplecie z kamerą

najnowszego oprogramowania ThermoAnalyze2.

Ten rozbudowany, profesjonalny

program pozwala na pracę z kamerą

w trybie „on-line”, co jest niezwykle pomocne

podczas tworzenia i przesyłania raportów.

Nowe kamery termowizyjne SONEL S.A dzięki

swoim parametrom technicznym i przemyślanemu

oprogramowaniu można polecić wszystkim

użytkownikom ceniącym profesjonalizm i prostotę

obsługi zaawansowanych funkcji pomiarowych.

Mogą szybko stać się one podstawowym

narzędziem diagnostycznym służb utrzymania

ruchu w codziennej pracy podczas sprawdzania

stanu technicznego różnych urządzeń, nawet

w miejscach niedostępnych dla ekip prowadzących

badania w tradycyjny sposób.

Więcej na temat modeli: KT-560, KT-650,

KT-670 na www.sonel.pl.

Łukasz Baran

Na podstawie materiałów firmy SONEL

PROMOCJA

REKLAMA

Fachowy Elektryk 3 • 2017

85


NOWOŚCI

Fachowego Elektryka

Wkrętaki ZEBRA

Würth Polska prezentuje zestaw wkrętaków

precyzyjnych dla elektroników i elektryków

ZEBRA. Są to precyzyjnie wykonane wkrętaki

do pracy przy urządzeniach będących

pod napięciem do 1 kV w zakresie mechaniki

precyzyjnej. Wykonanie narzędzi jest

zgodne z IEC 60900. Obrotowa końcówka

uchwytu wkrętaka pozwala na delikatne

i szybkie dokręcanie wkrętów. Zestaw zawiera

wkrętaki z końcówkami PH 00 i 0

oraz płaskimi – 0,3 x 1,5, 0,3 x 1,8, 0,4 x 2,0,

0,4 x 2,5 i 0,5 x 3,0. Całość jest dostarczana

w mocnej kasecie z tworzywa sztucznego.

Zestaw precyzyjnych wkrętaków izolowanych

VDE SL/PH z linii narzędziowej

ZEBRA to idealne narzędzia do dokładnych

prac w elektronice i mechanice precyzyjnej.

Produkt dostępny jest w sklepach stacjonarnych

Würth Polska oraz w e-sklepie: www.wurth.pl

Cechy produktu.

• Obrotowa głowica wkrętaka z dużym

wgłębieniem pod palec operatora.

– Do precyzyjnych prac z dużym wyczuciem

przy uchwycie zegarmistrzowskim.

• Oznaczenie grota wkrętaka i rozmiar na

obrotowej głowicy.

– Prosta i szybka identyfikacja narzędzia.

• Ergonomiczna rękojeść wkrętaka z dużą

powierzchnią miękkich komponentów.

– Komfortowa i przyjemna praca.

• Strefa szybkiego wkręcania.

– Dla szybkiej pracy przy chwycie pełną dłonią.

• Chromowane klingi z ulepszanej i utwardzanej

stali.

– Zapewniają pełną odporność na korozję.

• Grot typu Black Point.

– Dokładność wykonania.

www.wurth.pl

Wydajność na poziomie urządzeń sieciowych

Modele GBH 18V-26 Professional i GBH 18V

-26 F Professional to dwa wyjątkowo wydajne

narzędzia, które uzupełniają ofertę młotów udarowo-obrotowych

Bosch z silnikami EC. Oba

młoty gwarantują energię udaru 2,6 J – o 50%

większą niż najwydajniejszy, jak do tej pory

młot udarowo-obrotowy 18 V. Dzięki efektywnemu,

bezobsługowemu silnikowi EC nowe

modele dorównują urządzeniom sieciowym,

na przykład modelowi GBH 2-26 Professional.

W nowych młotach wprowadzono funkcję

KickBack Control, dzięki czemu użytkownicy

mogą zachować maksimum kontroli podczas

tak wymagających zastosowań, jak na przykład

wiercenie w betonie zbrojonym. W przypadku

nagłego i niespodziewanego szarpnięcia wywołanego

na przykład przez zablokowanie się

wiertła w betonie zbrojonym – wbudowany

czujnik w ciągu ułamków sekund wyłącza silnik.

Zapobiega to odrzutowi urządzenia i chroni

użytkownika przed obrażeniami.

Funkcja EPC (Electronic Precision Control

umożliwia precyzyjne wiercenie w delikatnych

materiałach, takich jak płytki. Przy aktywnej

funkcji EPC maksymalna moc młota jest automatycznie

ograniczana do 70%, a wzrost mocy

jest mniej gwałtowny. Dzięki temu użytkownik

od samego początku może pracować w trybie

udaru. Funkcja ta zapobiega też ześlizgiwaniu

się wiertła podczas nawiercania materiału.

Pracując nad nowymi modelami zmodernizowano

konstrukcję młotów udarowo-obrotowych

18 V, optymalizując je pod kątem ergonomii

pracy. Rękojeść znajduje się teraz w jednej

linii z osią wiercenia,

co zapewnia

znacznie bardziej

komfortową pracę.

Oba elektronarzędzia

wyposażono

w skuteczny system

tłumienia drgań.

Wśród nowych

modeli znajdziemy

urządzenie ze

stałym uchwytem

narzędziowym oraz

model z wymiennym

uchwytem

narzędziowym (F), do którego dołączany jest

dodatkowo szybkozaciskowy uchwyt wiertarski

umożliwiający pracę wiertłami z chwytem

cylindrycznym.

Aby umożliwić bezpyłową pracę w budynkach,

na przykład podczas montażu oświetlenia,

Bosch wyposażył nowe młoty

udarowo-obrotowe 18 V w aktywny i zintegrowany

system odsysania pyłu: w razie potrzeby

wystarczy zamontować system GDE

18V-16 Professional na urządzeniu. Ma on

własny silnik zasilany energią z akumulatora

młota udarowo-obrotowego. System

jest wyposażony w funkcję Auto-Power

-On/Off, dzięki czemu wykonanie otworów

z jego zastosowaniem jest łatwe i precyzyjne.

Funkcja uruchamia się automatycznie

wraz z młotem udarowo-obrotowym, ale

pozostaje włączona jeszcze przez dwie sekundy

po zakończeniu procesu wiercenia,

co zapewnia wysoką efektywność w odsysaniu

pyłu. Niezawodną ochronę przed pyłem

oferuje także zintegrowany filtr HEPA,

który podobnie jak pojemnik na pył, można

w łatwy sposób oczyścić.

Pozostałe elementy wyposażenia młotów

udarowo-obrotowych 18 V to: oświetlenie

LED na obudowie, wydajny akumulator

o pojemności 6,0 Ah i szybka ładowarka

GAL 1880 CV Professional, która ładuje akumulator

w ciągu 50 minut.

www.bosch.pl

86 Fachowy Elektryk 3 • 2017


WARSZTAT

Fachowego Elektryka

ENERGOTYTAN - PROMOCJE 3/2017

WIKI




• 10-300 mm²


999 zł netto

²



²


• w zestawie zaciskarka i 1125 tulejek w boxach

Model Zakres Seria Cena netto

Z 0,25- 2,5 mm² EXPERT

Model Zakres Waga Cena netto

OX 0,25-10 mm²

PROFI




miejscach

Model Wymiary Waga Cena netto

x240

Model Zakres Cena netto

300 mm²

PROMOCJA

Fachowy Elektryk 3 • 2017

87


WARSZTAT

Fachowego Elektryka

Energotytan

- obróbka szyn prądowych

Narzędzia serii Professional Line przeznaczone są do przemysłowej wielkoseryjnej obróbki

szyn prądowych. Charakteryzują się one powolnym zużyciem i niezrównaną dokładnością.

Urządzenia Professional Line to niezwykle wydajne maszyny CNC do otworowania

i gięcia z kompensacją sprężenia zwrotnego, które są w stanie wyginać pojedyncze szyny,

a także niewielkie partie produkcyjne z taką samą precyzją i wydajnością, jak w przypadku

produkcji seryjnej. Dokładność gięcia wynosi +/- 0,2°, począwszy od pierwszego obrabianego

elementu. Najnowsza wersja SV pracuje z prędkością do 50 mm/s. Poszczególne narzędzia

mogą być szybko zmieniane za pomocą prostego systemu wtyczek.

Budowa modułowa

Przy projektowaniu giętarek Professional

Line kierowano się zapewnieniem

ich maksymalnej mobilności i elastyczności

dla klientów. Podstawowa

jednostka umożliwia użytkowanie

mobilne i może być łatwo transportowana

na plac budowy przy niewielkim

wysiłku. Wyposażona w sterowane

CNC, stanowiska robocze i oprogramowanie

Windows maszyna umożliwia

realizację produkcji seryjnej, a jej

modułowa konstrukcja zapewnia ekonomiczne

wdrożenie technologii gięcia

EHRT (fot. 1).

Fot. 1.

Pomiar kątowy

Dokładność pomiaru urządzeń EHRT wynosi

0,1º, co jest możliwe dzięki zastosowaniu

pryzm gnących z techniką elektronicznego

pomiaru kątowego, na podstawie którego komputer

oblicza wymagany skok końcowy. Sprężynowanie

każdego gięcia jest kompensowane

niezależnie od typu materiału. Wysoka standardowa

dokładność zaginania +/- 0,2º osiągana

jest już wraz z pierwszym giętym elementem

– nie są wymagane żadne korekty, co redukuje

liczbę odpadów (fot. 4).

Fot. 4.

Zakres gięcia

Dzięki sile gięcia do 300 kN Professional

Line może zaginać materiały

o przekroju 160 x 20 mm (miedź).

Cylindry hydrauliczne są umieszczone

pod obudową, aby zapewnić maksymalny

dostęp do przestrzeni roboczej.

Specjalne narzędzia gnące umożliwiają

wykonanie nawet najbardziej skomplikowanych

operacji (fot. 2).

Fot. 2.

Fot. 5.

Sterowanie CNC

Linia Professional ma punkt zatrzymania

CNC ze ścieżką trakcyjną około

1500 lub 2000 mm (dodatkowe przedłużenia

są dostępne na życzenie). Dedykowane

oprogramowanie PowerBend

precyzyjnie oblicza długość płaskownika,

a także pozycję zatrzymania i przesyła

wyniki bezpośrednio do jednostki

sterującej CNC, co gwarantuje wysoką

precyzję produkcji (fot. 3).

Fot. 3.

Fot. 6.

88 Fachowy Elektryk 3 • 2017


WARSZTAT

Fachowego Elektryka

Fot. 9.

b)

a)

c)

Fot. 7.

Pomiar skoku

Jeśli ze względu na rozmiar (zbyt krótki dystans pomiędzy

dwoma kolejnymi zagięciami) nie mogą być użyte pryzmy

gnące ze zintegrowanym pomiarem kątowym, można zastosować

pryzmy bez pomiaru. W takich przypadkach jednostka

sterująca może być przełączona z pomiaru kątowego na pomiar

skoku. Metoda ta pozwala na wybór odległości gięcia od ramy,

przy dokładności +/- 0,1 mm (fot. 5).

Idealne dostosowanie do potrzeb

Giętarki EHRT zostały zaprojektowane z uwzględnieniem sugestii

i konkretnych technicznych wymagań klientów w oparciu o ponad

50-letnie doświadczenie EHRT w branży maszynowej, co przekłada

się na ich wydajność i zaawansowaną ergonomię (fot. 6).

Fot. 8.

Model

EB 30

EB 40

Professional E Professional E

Siła 300 kN 400 kN

Skok tłoka

200 mm

Gięcie płaskie 160 x 200 mm 200 x 20 mm

Gięcie boczne 120 x 10 mm 160 x 10 mm

Przekręcanie

125 x 10 mm

System gięcia

Servo Electric

Dokładność 0,2°

Szybość wysuwu

50 mm/s

Prędkość powrotu

10 mm/s

Skok tłoka

200 mm

Powrót tłoka

automatyczny

Wysokość robocza

900 mm

Norma elektryczna

VDE

Moc

20 kW

Ogranicznik boczny

kontrolowany przez serwonapęd

Sterowanie

Komputer przemysłowy z oprogramowaniem

Windows

Oprogramowanie

PowerBend

Sieć

tak - kompatybilna

Kolory RAL 5010 i RAL 7035

Certyfi kat

CE STANDART ( cat.2)

Oprogramowanie do gięcia PowerBend

– intuicyjna obsługa

Łatwe do opanowania, dedykowane oprogramowanie PowerBend

oparte na systemie Microsoft Windows nie wymaga umiejętności

programowania CNC. Wszystkie potrzebne wejścia są wyświetlane

na ekranie i mogą być w każdej chwili korygowane. Minimalne

odległości są sprawdzane w czasie rzeczywistym, aby zapobiec

niewłaściwej konfiguracji wejść. Operator może używać wymiarów

zewnętrznych, wewnętrznych, środkowych i kątowych. Oprogramowanie

umożliwia pomiar w milimetrach lub calach (fot. 7).

Zaawansowane obliczenia

Oprogramowanie PowerBend automatycznie oblicza długość

każdej giętej części i określa dokładną pozycję bocznego ogranicznika.

Do jednego płaskownika można określić maksymalnie

trzy zagięcia (fot. 8).

Programy produkcyjne

Dla każdego rysunku płaskownika można zapisać jego indywidualny

program produkcyjny jako nazwę alfanumeryczną o długości

do 24 znaków. Baza danych umożliwia przechowywanie ponad

200 000 różnych programów produkcji, którymi można łatwo zarządzać

przy użyciu opcji wyszukiwania i sortowania (fot. 9 a, b, c).

Adrian Zając

www.energotytan.com

PROMOCJA

Fachowy Elektryk 3 • 2017

89


POZYTYWNE WIBRACJE

Fachowego Elektrykaka

Czy jest tu gdzieś

silnik?

•••

Sukcesy dyplomatyczne pewnego kraju:

– nauczył Francuzów posługiwać się wreszcie

widelcem,

– Chińczykom pokazał, jak jeść ryż pałeczkami.

A może odwrotnie?

•••

•••

Dlaczego w roli głównej filmu „Titanic” reżyser

obsadził Leonardo DiCaprio?

Bo Chuck Norris wszystkich by uratował.

•••

Aktualne inicjatywy i hasła:

apteki tylko dla aptekarzy, wojsko tylko dla wojskowych,

opera tylko dla operatorów, miny tylko dla ministrów, lody

tylko dla lodziarzy, psy tylko dla psychologów,

leki wyłącznie dla lekarzy, premie tylko dla premierów

itd. itp.

•••

Podobno posłowie pracują nad nową ustawą.

Przewiduje ona utworzenie ministerstwa ochrony

energetyki narodowej i przyznanie właścicielom

gruntów ze słupami linii elektroenergetycznych

prawa do swobodnego wycinania tych słupów; potem

ewentualnie wprowadzi się poprawki do ustawy

w sprawie obowiązku zgłaszania zamiaru takiej

wycinki do zakładów energetycznych.

•••

Ile pompek na godzinę może zrobić Chińczyk?

Dziesięć: dwie samochodowe, trzy do roweru i pięć do piłki.

Filmowy zwierzyniec (mały fragment):

Młode lwy

Psy

Tylko dla orłów

Sokół maltański

Kobieta kot (oraz wąż i nie tylko)

Planeta małp

Krokodyl Dundee

Przyczajony tygrys, ukryty smok

Rybka zwana Wandą

Szczur

Wojownicze Żółwie Ninja

Dzień szakala.

•••

Poboczem drogi idzie facet i raz wybucha

śmiechem, to znów macha ręką i krzywi się.

Przejeżdżający radiowozem policjanci pytają go:

– Co Pana tak śmieszy?

– Opowiadam sobie dowcipy.

– A dlaczego macha Pan ręką ?

– Bo niektóre już wiele razy słyszałem.

•••

No i słuchaj, wczoraj znajomi z podstawówki

zaprosili mnie na piwo. Wszystko wydawało się

w porządku, aż do chwili, kiedy barman powiedział,

że alkohol sprzeda tylko mnie, a dzieciaki mają się

wynosić z pubu.

90 Fachowy Elektryk 3 • 2017

More magazines by this user
Similar magazines