21.09.2017 Views

Wojsko_i_Technika_Historia_5-2017 promo

Transform your PDFs into Flipbooks and boost your revenue!

Leverage SEO-optimized Flipbooks, powerful backlinks, and multimedia content to professionally showcase your products and significantly increase your reach.

Jeden z dwudziestu wozów z zabudową zaprojektowaną i wykonaną przez firmę Krupp z Essen ze zwykłej stali węglowej<br />

(niepancernej). Ta wersja zabudowy nie weszła do produkcji seryjnej.<br />

produkcyjno-handlowa Aug. Nowack Aktiengesellschaft<br />

Verkaufszentrale G.m.b.H. z Berlina na podstawie<br />

zamówienia z 10 listopada 1931 r. Zostało ono<br />

dostarczone do Niemiec 12 stycznia 1932 r. i od razu<br />

poddano je próbom w Kummersdorfie. Podwozie<br />

to, odkryte z góry, było napędzane 6-cylindrowym<br />

silnikiem Meadows EPC. Dwa kolejne zamówione<br />

podwozia Carden-Loyd dostarczono 12 września<br />

i 11 października 1932 r.<br />

18 września 1931 r. Krupp, który zapoznał się z doświadczeniami<br />

Carden-Loyda, a inżynierowie przemyśleli<br />

rozwiązania „zobrazowane” na drewnianej makiecie,<br />

wystąpił do Wa Prüf VI z wnioskiem o zmianę<br />

koncepcji wozu. Teraz silnik miał zostać przeniesiony<br />

do tyłu na wydłużonym podwoziu, z pozostawieniem<br />

transmisji (skrzyni biegów, sprzęgieł i przekładni redukcyjnej)<br />

z przodu. W ten sposób masy były rozłożone<br />

stosunkowo równomiernie, a wydłużony kadłub<br />

zapewniał dość miejsca na mechanizmy i dwuosobowy<br />

przedział bojowy – z założeniem, że kierowca będzie<br />

siedział na lewo od skrzyni biegów, mogąc zmieniać<br />

biegi dźwignią umieszczoną bezpośrednio na skrzyni.<br />

Zmiana została zaakceptowana przed zbudowaniem<br />

prototypowego podwozia, 9 listopada 1931 r., kiedy<br />

to inżynierowie Kruppa przedstawili Urzędowi<br />

Uzbrojenia szczegółowe rysunki. Kontrakt na budowę<br />

prototypowego podwozia firma Krupp otrzymała<br />

5 marca 1932 r. Co ciekawe, prace rozwojowe podwozia<br />

i „nadbudówki” z wieżą były prowadzone oddzielnie<br />

i nadzorowały je różne wydziały Wa Prüf VI. Na razie miało<br />

powstać „gołe” podwozie, niezabudowane od góry.<br />

Kolejną zmianę zatwierdzono już po podpisaniu kontraktu<br />

– wóz miał zostać wyposażony w pięciobiegową<br />

skrzynię biegów firmy Zahnradfabrik Friedrichshafen<br />

Jedno ze szkolnych podwozi, które nigdy nie otrzymało zabudowy, ale które przyczyniło się do przygotowania niemieckich<br />

wojsk pancernych tworzonych od zera, w bardzo krótkim czasie.<br />

16<br />

Jeden z pierwszych pojazdów, na których zamontowano zabudowę zaprojektowaną przez firmę Daimler-Benz. To właśnie<br />

ta hybryda, z podwoziem Kruppa i nadbudową Daimler-Benz, weszła do produkcji seryjnej w wielu zakładach.<br />

AG (ZF) z Friedrichshafen. W czerwcu Wa Prüf VI dokonał<br />

finalnej inspekcji budowy prototypu, przysyłając<br />

do Kruppa do Essen komisję kierowaną przez gen. mjr.<br />

Ericha Karlewskiego (1874-1946).<br />

W lipcu 1932 r. było gotowe pierwsze doświadczalne<br />

podwozie Kleintraktor (nr fabr. 8000) firmy Krupp.<br />

Oba wózki nie różniły się niemal niczym od tych na zakupionym<br />

Carden-Loydzie (wszystkie trzy podwozia<br />

miały resory piórowe; sprężyny Brytyjczycy wprowadzili<br />

później). Jednak niemieckie podwozie było dłuższe<br />

i inżynierowie Kruppa dodali piąte koło nośne, zawieszone<br />

na oddzielnym wahaczu, odsprężynowane<br />

własną sprężyną spiralną. Było ono umieszczone przed<br />

wspomnianymi wózkami, jako pierwsze koło jezdne.<br />

W czasie krótkich prób fabrycznych i prób wojskowych<br />

prowadzonych na poligonie Kummersdorf na południe<br />

od Berlina we wrześniu 1932 r. okazało się, że pięciokołowe<br />

(bo z kołami nośnymi) niemieckie podwozie<br />

ma lepsze własności jezdne niż czterokołowe podwozie<br />

brytyjskie. Okazało się, że zawieszenie przedniego koła<br />

jezdnego jest zbyt miękkie, ale montaż wzmocnionego<br />

odsprężynowania rozwiązał problem. Podwozie ważyło<br />

2950 kg – o 300 kg więcej niż mówiło zamówienie.<br />

W tej sytuacji pojawił się kolejny problem.<br />

Uwagę oficerów z Urzędu Uzbrojenia zwrócił fakt,<br />

że silnik jest zdecydowanie zbyt słaby dla zbudowanego<br />

podwozia. Pojazd nie był w stanie się poruszać na najwyższym,<br />

piątym biegu, więc problem był poważny.<br />

W końcu, w październiku 1932 r., silnik został zdemontowany<br />

i przetestowany przez wojskowych specjalistów<br />

na hamowni. Okazało się, że uzyskuje on moc 50 KM<br />

w miejsce planowanych 60 KM. Krupp zaoferował jego<br />

wymianę na inny egzemplarz M.301, który osiągnął<br />

na hamowni w fabryce 54 KM (z zamontowanym kompletnym<br />

wydechem tylko 52 KM), ale Wa Prüf VI nakazał<br />

rozważenie montażu silnika Model G firmy Büssing-<br />

-NAG z Brunszwiku. Drugą możliwością było wykonanie<br />

modyfikacji silnika Krupp M.301 ze średnicą cylindra<br />

powiększoną z 90 do 95 mm.<br />

W październiku 1932 r. trzy kolejne dokumenty<br />

przysłane do Kruppa z Urzędu Uzbrojenia zawierały<br />

formalny nakaz dokonania wielu, ale raczej drobnych<br />

zmian konstrukcyjnych. Jedną z najbardziej widocznych<br />

było dodanie dwóch par dodatkowych kół podtrzymujących<br />

gąsienicę, by ta nie uderzała w elementy

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!