Views
7 months ago

ULI403U-TÜRK DIŞ POLİTİKASI I-12V4-8-pdf_kitap

106 Türk D›fl

106 Türk D›fl Politikas›-I Bu s›rada savafl Afrika’da devam etmekte ve Ortado¤u’ya do¤ru yay›lmaktayd›. Avrupa’daki bütün kara çarp›flmalar›nda yenilgiye u¤rayan ‹ngilizler, Kuzey Afrika’da ‹talyanlara karfl› önemli bir üstünlük sa¤lad› ve ‹talyanlar›n Etiyopya’daki iflgalini sona erdirdi. Irak’ta Alman yanl›s› bir yönetimin bafla geçmesi üzerine güneydeki Basra üzerinden bir ç›karma harekât› yapan ‹ngilizler, May›s 1941’de Irak’› iflgal ederek bu yönetime son verdiler. Suriye ve Lübnan yönetimleri de Frans›zlar›n eline geçti. 1941-1943 Dönemi: Almanya’n›n SSCB’ye Sald›rmas› ve Savaflta Yeni Cephelerin Aç›lmas› Balkanlardaki zaferin ard›ndan gözünü SSCB’ye çeviren Almanya 22 Haziran 1941’de bu ülkeye karfl› üç koldan sald›r›ya geçti. Alman kuvvetleri k›sa sürede SSCB içlerine kadar ilerlediler. Yo¤un çat›flmalarla geçen Alman-Sovyet Savafl›, karfl›l›kl› kay›p ve kazan›mlarla II. Dünya Savafl›’n›n sonuna kadar devam etti. Ancak Alman sald›r›s› karfl›s›nda Sovyetlerin Stalingrad’da yaratt›¤› direnifl, Almanya’n›n bütün hesaplar›n› bozmufl, bu hat geçilemeyince Sovyetlerin teslim al›nmas› hayali de suya düflmüfl oluyordu. Stalingrad savunmas›ndan sonra 1942’nin sonlar›na do¤ru Almanlar art›k geri çekilmeye bafllam›fl, Sovyetler ise sald›r› konumuna geçmifllerdir. Pearl Harbor Bask›n› ve ABD’nin Savafla Dahil Olmas› Çin’deki iflgali sürdürmekte olan Japonya, müttefiklerin Almanya ile u¤raflmas›ndan yararlanarak Çinhindi’ne de sald›rm›fl, Pasifik’teki ada devletleri üzerine bask›nlar düzenlemifltir. Japonya Pasifik’teki etkinli¤ini artt›rmak ve olas› ABD müdahalesini daha bafl›ndan engellemek için, 7 Aral›k 1941’de ABD’nin Pasifik Donanmas›n›n merkez üssü olan Pearl Harbor’a (Hawai adalar›) ani bir hava bask›n› düzenledi. ABD donanmas›n›n çok büyük darbe ald›¤› Japonya’n›n bu sald›r›s› ABD’yi de savafla çekmifl ve bir Avrupa savafl› olarak bafllayan çat›flmalar›n “dünya savafl›- na” dönüflmesine neden olmufltur. Almanya’n›n da ABD’ye savafl ilan etmesi ile o zamana kadar Müttefiklere yak›n bir tarafs›zl›k politikas› izleyen ABD, resmen Müttefiklerin yan›nda savafla kat›lm›fl ve bu da savafl›n kaderini de¤ifltirmifltir. ABD’nin de ç›karma yapmas›yla Kuzey Afrika’da Mihver kuvvetler yenilgiye u¤ramaya bafllam›fl ve hatta bölgedeki Alman birlikleri May›s 1943’te tamamen teslim olmufllard›r. SIRA S‹ZDE 3 ABD savafla neden SIRA S‹ZDE kat›lm›flt›r ve savafla kat›lmas›n›n savafl›n gelifliminde ne gibi bir etkisi olmufltur? DÜfiÜNEL‹M SORU D‹KKAT SIRA S‹ZDE 1943-1945 DÜfiÜNEL‹M Dönemi: Müttefiklerin Zaferine Do¤ru Sovyetlerde Almanlar›n geri püskürtülmeye bafllanmas› ve Kuzey Afrika’daki zaferler Müttefiklerin SORU moral gücünü yükseltmifl, Temmuz 1943’te Kuzey Afrika’daki birlikler Sicilya’ya yönlendirilerek buras› iflgal edilmifl ve Müttefik kuvvetler (Amerikan ve ‹ngiliz kuvvetleri) Avrupa’ya girifl yapm›flt›r. Bunu takiben savafl›n yaratt›¤› D‹KKAT bunal›mdan kaynakl› olarak ‹talya’daki iç direnifl sonucu Mussolini devrilmifl ve ‹talya Eylül 1943’te Müttefiklerle ateflkes imzalayarak savafltan çekilmifltir. Ancak ‹talya’daki Alman SIRA S‹ZDE direnifli Nisan 1945’e kadar devam edecektir. Sovyetler 1943 ve 1944 boyunca a¤›r bir flekilde de olsa Alman ordular›n› geri püskürtmeye devam ettiler. Sovyet lideri Stalin, SSCB üzerindeki bask›n›n azalt›la- AMAÇLARIMIZ bilmesi için AMAÇLARIMIZ bat›l› Müttefiklere sürekli olarak Almanlara karfl› bat› cephesinden bir K ‹ T A P K ‹ T A P TELEV‹ZYON TELEV‹ZYON

4. Ünite - II. Dünya Savafl› Dönemi Türk D›fl Politikas›: 1939-1945 107 ç›karma yapmalar› konusunda bask› uygulam›fl ancak bu bask›lar uzun süre sonuç vermemifltir. ‹ngiliz ve Amerikal›lar güçlerinin da¤›n›kl›¤›n› ve yetersizli¤ini bahane gösterseler de bu konuyu geciktirmelerinin arka plan›nda, Almanlar karfl›s›nda SSCB’nin biraz daha y›pranmas› ve zay›flamas› istekleri yatmaktad›r. Sonuçta Sovyetler Almanlar› kendi s›n›rlar›n›n d›fl›na itip do¤udan Avrupa’n›n içlerine do¤ru hareket etmeye bafllad›klar›nda, Bat›l› Müttefikler de 6 Haziran 1944’te Fransa’n›n kuzeyinde yer alan Normandiya k›y›lar›na ç›karma yapt›lar. Müttefikler Fransa’y› iflgalden kurtararak Eylül 1944’te Almanya’ya girdiler. Sovyetler ise Ocak 1945’te Almanya’n›n do¤u s›n›rlar›ndan içeri girmeye bafllad›. Nisanda ‹talya’daki Alman ordusu yenilgiye u¤rat›ld›. 30 Nisan 1945’te Hitler Berlin’de aylard›r yaflamakta oldu¤u s›¤›na¤›nda intihar etti. 7 May›s 1945’te Almanya resmen teslim oldu. Uzakdo¤u ve Pasifik adalar›nda devam eden Japonya hâkimiyeti ise ABD’nin yapt›¤› ç›karmalarla geriletildi. ABD’nin toplamda 400.000’i aflk›n insan›n ölümüyle sonuçlanan, 6 A¤ustos 1945’te Japonya’n›n Hiroflima kentine, 9 A¤ustos’ta ise Nagasaki kentine att›¤› atom bombalar› sonucunda Japonya’n›n 2 Eylül 1945’te koflulsuz flarts›z teslim olmas› ile II. Dünya Savafl› sona erdi. SAVAfi DÖNEM‹ TÜRK DIfi POL‹T‹KASI AMAÇ 3 Savafl sürecinde Türk d›fl politikas›n›n nas›l bir seyir izledi¤ini ve ne gibi dönüflümler geçirdi¤ini aç›klayabilmek. Savafl Dönemi Türk D›fl Politikas›n› Yönlendiren Kadro II. Dünya Savafl› dönemindeki Türk d›fl politikas›n› de¤erlendirmek için önce dönemin politikas›n› yönlendiren kadroyu anlamak gerekir. Dönemin yönetici kadrosu afla¤›daki tabloda verilmifltir. Cumhurbaflkan› M. ‹smet ‹nönü (11 Kas›m 1938 - 22 May›s 1950) Hükümetler (Baflbakanlar) ‹kinci Refik Saydam Hükûmeti - CHP (3 Nisan 1939 - 9 Temmuz 1942) I. fiükrü Saraco¤lu Hükûmeti-CHP (9 Temmuz 1942 - 9 Mart 1943) ‹kinci fiükrü Saraco¤lu Hükûmeti-CHP (9 Mart 1943 - 7 A¤ustos 1946) D›fl ‹flleri Bakanlar› fiükrü Saraco¤lu (11 Kas›m 1938 – 13 A¤ustos 1943) D›fl ‹flleri Genel Sekreteri Numan F. Menemencio¤lu (1 Temmuz 1929– 16 A¤ustos 1943) Numan F. Menemencio¤lu (13 A¤ustos 1943 – 25 Haziran 1944) Cevat Aç›kal›n Hasan Saka (13 Eylül 1944 – 10 Ekim 1947) (19 A¤ustos 1943 – 15 Ekim 1945) Tablo 4.1 Dönemin Yönetimi Kaynak: Atay Akdevelio¤lu, “Dönemin Yönetimi Kutusu”, Oran (ed.), 2004: 387 I. Dünya Savafl›, Kurtulufl Savafl› ve Cumhuriyet’in kurulufl dönemi gibi yak›n tarihin en önemli evrelerini yaflam›fl olan bu kadrolar, yeni Türkiye Cumhuriyeti için son derece hassas bir dönemin yönetimini üstlenmiflti. Bu dönemde an›lan kadro için birinci derecede önemli hususun Türkiye’nin bu savafl›n d›fl›nda tutulmas› oldu¤u söylenebilir. (Deringil, 2003: 57). II. Dünya Savafl›’ndaki Türk d›fl politikas› do¤rudan savaflla ilgili tutum çerçevesinde geliflmifltir. Bu konuda s›kça Türkiye’nin II. Dünya Savafl›’nda “tarafs›z” kald›¤›na dair görüfllere ra¤men, gerçekte Türkiye’nin “tarafs›z” kalmad›¤›, ama “savafl d›fl›nda kalma” yönünde bir tutum izledi¤i aç›kt›r. Türkiye’nin o dönemdeki d›fl politikas› da “savafla girmeme” fleklinde tezahür etmifltir (Oran, 2004: 393).

İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI VE TÜRK DÜNYASI
TUZAK
ANADOLU
info@insamer.com
info@insamer.com
I CİLT
BİRLİKTE TÜRK MİLLETİYİZ
İLİŞKİLERİ