Views
5 months ago

ULI403U-TÜRK DIŞ POLİTİKASI I-12V4-8-pdf_kitap

112 Türk D›fl

112 Türk D›fl Politikas›-I ¤azlardan geçerek Ortado¤u’ya iniflini engelleyen bir unsur olarak varl›¤›n› korumas›n› yeterli görüyorlard›. Bu arada, müttefiklerin Sovyetler’e yard›m ulaflt›racak bütün yollar›n kapal› olmas›, ‹ran yolunun kullan›lmas›n› gündeme getirdi ve ‹ran A¤ustos 1941’de Sovyetler ve ‹ngiltere taraf›ndan iflgal edildi. Bu arada Türkiye’nin Almanya ile sald›rmazl›k anlaflmas› imzalamas›, Türk- Amerikan iliflkilerinde soruna yol açm›fl ve ABD, Türkiye’ye olan yard›m›n› durdurmufltur. Bu durum Pearl Harbor bask›n›ndan sonra ABD’nin savafla girmesi ile de¤iflmifl ve Japonya’n›n Almanya’n›n yan›nda savafla kat›lmas›n›n Türkiye üzerinde etki yaratmas›ndan çekinen ABD bu tavr›n› de¤ifltirmifl, 1942’den itibaren Türkiye’ye yard›mlar yeniden bafllat›lm›flt›r. Alman sald›r›s› sonras› Sovyetlerin de müttefiklerin yan›nda yer almas› ile birlikte bu dönemde Almanya, Balkanlarda kendisine karfl› aç›lacak bir cephe tehlikesine karfl› Türkiye üzerinde bask› uygulamaya bafllad›. Baflbakan fiükrü Saraço¤lu, 27 A¤ustos 1942 günü Alman Büyükelçisi Von Papen ile yapt›¤› bir görüflmede, bir Türk olarak Rusya’n›n y›k›lmas›n› hararetle arzu etti¤ini ve böyle bir f›rsat›n bin y›lda bir defa ortaya ç›kabilece¤ini, fakat bir baflbakan olarak ve Türkiye’nin menfaatleri bak›m›ndan, Türkiye’nin kesin tarafs›zl›k izlemesinin zorunlu oldu¤una inand›¤›n› belirtmifltir. Türkiye’nin mukavemetini k›ramayan Almanya, 1942 y›l› sonunda, Türkiye’nin kendi yan›nda savafla girmesi yönündeki çabalar›ndan vazgeçti. SIRA S‹ZDE 5 Savafl›n bafllang›c›ndan SIRA S‹ZDE 1943 y›l›na kadarki dönemde Türk-Alman iliflkileri ana hatlar› ile nas›l geliflmifltir? DÜfiÜNEL‹M SORU D‹KKAT SAVAfiIN DÜfiÜNEL‹M SON DÖNEM‹ VE TÜRK‹YE ÜZER‹NE BASKILAR SORU Savafl döneminde savaflan taraflar›n Türkiye üzerindeki bask›lar› ve Türkiye’den isteklerini aç›klamak. D‹KKAT 1943-1945 Dönemi: Müttefiklerin Türkiye’yi Savafla Sokma Çabalar› SIRA S‹ZDE SIRA S‹ZDE 1942’nin sonlar›nda Türkiye üzerinde Almanya’n›n bask›s› azal›rken bunun yerini Müttefiklerin bask›s› alacakt›r. Özellikle 1942 Kas›m›’nda Almanlar›n Stalingrad’da AMAÇLARIMIZ sert bir Sovyet AMAÇLARIMIZ direnifli ile karfl›laflmas› ve bu hatt› geçemeyerek gerilemeye bafllamalar› üzerine Müttefikler Almanya’ya kesin darbeyi vurmak için bu konudaki stratejik öneminden kaynakl› olarak savafla girme yönünde Türkiye üzerindeki bask›- K ‹ T A P TELEV‹ZYON ‹NTERNET AMAÇ 4 K ‹ T A P lar›n› artt›rmaya bafllad›lar. 1943 y›l› fiubat ay›nda Almanya’n›n Stalingrad muharebesini kaybetmesi, bütün do¤u cephesinde genel bir gerilemenin bafllang›c›n› teflkil ederken, May›s TELEV‹ZYON ay›nda Kuzey Afrika’n›n müttefiklerin eline geçmesi de ‹talya’n›n çöküflünü çabuklaflt›rm›fl ve bu olay›n sonunda da Alman iflgali alt›ndaki ülkelerde ulusal direnifller bafllam›flt›r. Savafl›n ‹NTERNET genel durumu 1943 y›l›ndan itibaren lehlerine dönen müttefikler savafl s›ras›nda, savafl›n yürütülmesini sa¤lamak ve zafere ulaflabilmek için al›nacak önlemleri tespit etmek, ayn› zamanda savafl sonras› düzeni belirlemek üzere aralar›nda çeflitli toplant›lar yapm›fllard›r.

4. Ünite - II. Dünya Savafl› Dönemi Türk D›fl Politikas›: 1939-1945 113 Casablanca Konferans› Savafl›n gidiflat› hakk›nda görüflmek üzere ABD Baflkan› Roosevelt ile ‹ngiliz Baflbakan› Churchill 14 Ocak 1943’te Casablanca’da (Fas) bir araya geldiler. Konferans’ta savafl›n, düflman›n kay›ts›z flarts›z teslim al›nana kadar sürdürülmesi karar› al›nm›flt›r. Görüflmede ayr›ca Türkiye’nin durumu da tart›fl›lm›fl ve Türkiye’nin savafla kat›lmas› konusunda bir mutabakat sa¤lanarak, durumun Türkiye’ye bildirilmesine, Türkiye ile görüflmeleri ise Churchill’in yürütmesine karar verilmifltir. Adana Konferans› (‹nönü-Churchill Görüflmeleri) Casablanca görüflmelerinde al›nan karar gere¤i yap›lan ça¤r›n›n Cumhurbaflkan› ‹nönü taraf›ndan kabul edilmesi üzerine 30 Ocak-1 fiubat 1943’te Adana’da ‹nönü ile Churchill görüflmesi yap›ld›. Türk heyetinde ‹nönü’nün yan› s›ra Baflbakan Saraco¤lu, D›fliflleri Bakan› Numan Menemencio¤lu ve Genelkurmay Baflkan› Fevzi Çakmak da yer al›yordu. Churchill 1943 y›l› sona ermeden Türkiye’nin savafla girmesi gerekti¤ini ifade ederken, Türk yetkililer flu iki nokta üzerinde özellikle durdular: 1) Türkiye, Sovyet Rusya’dan emin de¤ildir ve ondan çekinmektedir. Almanya’n›n yenilmesiyle Sovyet Rusya Avrupa’ya egemen duruma gelecektir. 2) Türkiye’nin savafla kat›labilmesi için Türk ordusunun malzeme bak›m›ndan genifl ölçüde takviyesi gerekir. Churchill, birinci noktaya verdi¤i cevapta, komünizmin art›k belirli bir ölçüde de- ¤iflmifl oldu¤unu, savafl sonras›nda Rusya Türkiye’ye sald›rsa bile kurulacak milletleraras› teflkilat›n (yani Birleflmifl Milletler Teflkilat›’n›n) gereken tedbirleri alaca¤›- n› bildirdi. Türkiye’nin yard›m talebi konusunda ise ‹ngiltere ve Amerika’n›n istenen yard›m› yapaca¤› sözü verilmifltir. Saraço¤lu ise Churchill’e, Türkiye’nin fiili garantiye sahip olmak istedi¤ini, Avrupa’n›n Slavlar ve komünistlerle dolu oldu¤unu, Almanya y›k›ld›¤› takdirde, bütün yenilen memleketlerin Bolflevikleflecekleri endiflesinde olduklar›n› ifade edecekti. Quebec Konferans› 1943 y›l›nda savafl›n gidiflat›nda Mihver Devletler aleyhine de¤ifliklikler meydana gelmifltir. Stalingrad’da Almanlar›n yenilgiye u¤ray›p geri püskürtülmeye bafllanmas›, Kuzey Afrika’da ABD’nin de kat›lmas›yla müttefiklerin zafer kazanmaya bafllamas› ve Sicilya’ya ç›karma yapmalar›, savafl› müttefikler lehine çevirmeye bafllam›flt›. Sicilya’n›n iflgali sonras› ‹talya’n›n saf d›fl› olmas›n›n gündeme gelmesi, bu ülke hakk›nda Akdeniz üzerinden endifleleri bulunan Türkiye’nin bu kayg›lar›n›n art›k yersiz oldu¤u anlafl›lm›fl ve savafla dahil olmas› gerekti¤i yönündeki müttefik bask›s›n›n da artmas›na neden olmufltur. Kuzey Afrika cephesinin tasfiyesi üzerine al›nacak yeni tedbirleri görüflmek üzere 12-16 May›s 1943’te Washington’da bir araya gelen Churchill ve Roosevelt, Almanlara karfl› ikinci cephenin (birinci cephe SSCB’dir) aç›lmas› konusunda anlaflmakla birlikte Churchill bunun Balkanlarda, Roosevelt ise Manfl’ta aç›lmas› yönünde görüfl ayr›l›¤›na düfltüler. Anlaflt›klar› nokta, Almanya’n›n kullan›m›ndaki Romanya’daki petrol tesislerine Türkiye üzerinden bir hava sald›r›s› düzenlemek konusunda Türkiye’ye bask› yap›lmas› gerekti¤i idi. 11-24 A¤ustos 1943’te Quebec’te (Kanada) toplanan konferansta as›l olarak ikinci cephenin Balkanlar ve Türkiye yerine Fransa’da Normandiya k›y›lar›nda aç›lmas›na ve cephenin haz›rlanmas› sorumlulu¤unun da ABD’ye verilmesine karar verilmekle birlikte, Türkiye konusu da gündeme gelmifltir. Türkiye’nin Müttefikle-

İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI VE TÜRK DÜNYASI
info@insamer.com
info@insamer.com
TUZAK
ANADOLU
I CİLT
BİRLİKTE TÜRK MİLLETİYİZ
İLİŞKİLERİ