Views
8 months ago

ULI403U-TÜRK DIŞ POLİTİKASI I-12V4-8-pdf_kitap

128 Türk D›fl

128 Türk D›fl Politikas›-I ¤erlendirilmesine neden olmufltur. Dönemin Türk d›fl politikas›n› yürütenler özellikle ‹ngiltere’ye onlar›n hakl› davalar›n› desteklediklerini ama gerçek anlamda savafla girmeyerek onlar›n ç›karlar›na hizmet ettiklerini anlatarak ikna ederken, ayn› ikna metodunu Sovyetler ve Almanlara karfl› da kullanm›fllard›r. Böylelikle Türkiye sürekli savafl d›fl›nda kalmay›, ‹ngiltere, Almanya ve Sovyetler Birli¤i aras›nda bir “denge” politikas› yürüterek gerçeklefltirmifltir. S›ra Sizde 5 Türkiye-Fransa-‹ngiltere Üçlü ‹ttifak›n›n imzalanmas›yla 1939 y›l›nda Türk-Alman iliflkilerinde yaflanan gerginlik, 1939-1940 y›llar›nda Almanya’n›n kazand›¤› askerî baflar›lar ve iki ülkenin ekonomik ihtiyaçlar› nedeniyle bir süre sonra gevflemeye bafllad›. Türkiye’nin ‹ngiltere’nin tüm bask›lar›na ra¤men Balkanlarda Mihver Devletlere karfl› sald›r›ya geçmeyi reddetmesi de Türk-Alman iliflkilerinin geliflmesinde etkili olmufltu. Bunun sonucu olarak, 12 Haziran 1940’ta, iki ülke aras›nda 21 milyon Türk Liras› (42 milyon Mark) de¤erinde mal al›flverifli yap›lmas› kararlaflt›r›ld› ve arkas›ndan da, 25 Temmuz 1940’ta Türk-Alman Ticaret Antlaflmas› imzaland›. Balkanlarda ilerlemeye bafllayan ve Sovyetlere sald›r› haz›rl›¤› içerisinde olan Almanya için Türkiye’nin bu ülkelere yak›n konumu önemlilik arz etmekteydi. Bu dönemde, Türkiye için önemli olan, bir Alman askerî harekât›n›n topraklar›nda olmamas› ve Almanya’dan kendine sald›rmayaca¤›na dair bir güvence almak; Almanya için ise önemli olan, bir türlü güdümüne alamad›¤› Türkiye’nin hiç olmazsa bundan sonra da tarafs›z kalmas›n› sa¤lamak, böylece giriflece¤i Rusya harekât›nda güneyini güvence alt›na almakt›. Sonuçta iki devlet aras›nda, Türkiye’nin istekleri do¤rultusunda, 18 Haziran 1941’de Ankara’da, “Türk-Alman Dostluk Antlaflmas›” imzaland›. Resmî ad› Türkiye Cumhuriyeti ile Alman Reich’i Aras›nda Dostluk Antlaflmas› olan belgenin girifl bölümünde yer alan “mevcut yükümlülükler sakl› kalmak” kayd›, Türkiye aç›s›ndan yeni antlaflman›n Türkiye’yi 1939 Türk-‹ngiliz-Frans›z Üçlü ‹ttifak› ve 1925 Türk-Sovyet Sald›rmazl›k Antlaflmas› hükümlerine ayk›- r› davranmaya zorlayamayaca¤› anlam›na geliyordu. Böylece Türkiye iki blokla da uyumlu iliflkiler kurmufl ve tarafs›zl›¤›n› sürdürmüfltür. Bu ise Türkiye’ye savafla girmeden, zaman kazanma olana¤›n› vermifltir. Bu antlaflma ile güney kanad›n› da sa¤lama alan Almanya’n›n 22 Haziran 1941’de Sovyetler Birli¤i’ne sald›rmas›yla savafl yeni bir boyut kazanmakla beraber bu durum, hem Almanya hem de Sovyetler Birli¤i taraf›ndan tehdit edilen Türkiye’yi rahatlatm›fl ve Türkiye her iki ülkeye karfl› tarafs›zl›¤›n› ilan etmifltir. Alman sald›r›s› sonras› Sovyetlerin de müttefiklerin yan›nda yer almas› ile birlikte bu dönemde Almanya, Balkanlarda kendisine karfl› aç›- lacak bir cephe tehlikesine karfl› Türkiye üzerinde bask› uygulamaya bafllad›. Ancak Türkiye’nin mukavemetini k›ramayan Almanya, 1942 y›l› sonunda, Türkiye’nin kendi yan›nda savafla girmesi yönündeki çabalar›ndan vazgeçti.

4. Ünite - II. Dünya Savafl› Dönemi Türk D›fl Politikas›: 1939-1945 129 Yararlan›lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Armao¤lu, Fahir (2004), 20. Yüzy›l Siyasi Tarihi (1914-1995), ‹stanbul: Alk›m Yay›nevi. Ayd›n, Mustafa (2004), “II. Dünya Savafl› ve Türkiye” Bask›n Oran (Ed.), Türk D›fl Politikas›, Kurtulufl Savafl›ndan Bugüne Olgular, Belgeler, Yorumlar, cilt I, ‹stanbul: ‹letiflim Yay›nlar›. Deringil, Selim (2003), Denge Oyunu, ‹stanbul: Tarih Vakf› Yurt Yay›nlar›. Gönlübol, Mehmet vd. (1996), Olaylarla Türk D›fl Politikas› (1919-1995), Ankara: Siyasal Kitabevi. http://www.msxlabs.org/forum/siyasal-bilimler/185511-sadabad-pakti.html Köni, Hasan (1988), “II nci Dünya Savafl› Öncesinde Türk D›fl Politikas›”, Ankara Üniversitesi Türk ‹nk›lap Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, Say›: 1, Ankara. Oran, Bask›n (Ed.) (2004), Türk D›fl Politikas›, Kurtulufl Savafl›ndan Bugüne Olgular, Belgeler, Yorumlar, cilt I, ‹stanbul: ‹letiflim Yay›nlar›. Özçelik, Mücahit (2010), “II. Dünya Savafl›’nda Türk D›fl Politikas›”, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Y›l: 2010/2, Say›: 29, Ankara. Özdo¤an, Günay G. (2004), “II. Dünya Savafl› Y›llar›ndaki Türk-Alman ‹liflkilerinde ‹ç ve D›fl Politika Arac› Olarak Pan-Türkizm”, Faruk Sönmezo¤lu (Der.), Türk D›fl Politikas›n›n Analizi, ‹stanbul: Der Yay›nlar›. Sönmezo¤lu, Faruk (Der.), Türk D›fl Politikas›n›n Analizi, ‹stanbul: Der Yay›nlar›. Umar, Ö. Osman (2004), “II. Dünya Savafl› S›ras›nda Türk-Sovyet ‹liflkileri” Atatürk Araflt›rma Merkezi Dergisi, Cilt: XX, Say› 59, Ankara.

TUZAK
ANADOLU
info@insamer.com
İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI VE TÜRK DÜNYASI
info@insamer.com
I CİLT
BİRLİKTE TÜRK MİLLETİYİZ
İLİŞKİLERİ