Views
11 months ago

ULI403U-TÜRK DIŞ POLİTİKASI I-12V4-8-pdf_kitap

152 Türk D›fl

152 Türk D›fl Politikas›-I Özet A MAÇ 1 A MAÇ 2 1950-1960 Dönemi Türk D›fl Politikas›n›n Ana Hatlar› s›ralayabilecek. 1950-1960 dönemi II. Dünya Savafl›’n›n hemen ertesi bir dönem olmas› nedeniyle hem savafl›n hem de oluflan yeni uluslararas› konjönktürün etkileriyle flekillenmifltir. Bu dönem yo¤unlaflan So¤uk Savafl ve h›zla artan bloklaflmayla birlikte Türkiye’yi de içine alan yeni bir uluslararas› ortam ortaya ç›km›flt›r. Türkiye henüz II. Dünya Savafl›’n›n etkileriyle mücadele ederken kendini bloklaflman›n tam ortas›nda bulmufl ve birçok gerekçeyle Bat› Bloku içinde yer almak dönemin hükûmeti aç›s›ndan daha avantajl› bulunmufltur. Keza bu dönem Türkiye’nin d›fl politikas› tamamen Bat› Bloku’na eklemlenmifl ve Do¤u Bloku’ndan kesin bir uzakl›kta geçmifltir. Bu durum Türk d›fl politikas›n› flekillendiren yegâne unsur olmufl ve DP Hükûmeti asl›nda oldukça zor bir uluslararas› ortamdan Türkiye’yi en az zararla ç›- karma u¤rafl›nda olmufltur. Türkiye-ABD ‹liflkileri ve Türkiye’nin NATO’ya Girifl Sürecini Takip Edebilmek. Bu dönem Türkiye-ABD iliflkilerini flekillendiren temel ö¤eler, II. Dünya Savafl›’n›n devam eden etkileri, Sovyetler Birli¤i’nin Türkiye üzerindeki siyasi ve askerî bask›lar› ve Türkiye’nin Bat› içinde yer alma anlay›fl› gibi belli bafll› siyasi geliflmeler olmufltur. ABD’nin Türkiye’yi blok siyaseti aç›s›ndan oldukça önemli ve So¤uk Savafl için oldukça stratejik bir konumda görmesi de bu iliflkiye etki eden önemli faktörlerdir. Siyasi tarihi boyunca ABD ile herhangi bir flekilde müttefik olmam›fl Türkiye, bu dönemde ABD ile yak›n iliflkide bulunmay› oldukça önemsemifl, böylelikle bu ülkeden askerî ve ekonomik yard›mlar alm›fl, bu durum Türkiye’yi NATO üyeli¤ine götüren sürece sokmufltur. ABD liderli¤inde kurulan örgütte Türkiye’nin yer almas› bloklaflma ve So¤uk Savafl aç›s›ndan uzun dönemde hayati olarak görülmüfl ve Türkiye böylelikle NATO’ya girmifltir. A MAÇ 3 A MAÇ 4 Demokrat Parti Döneminde Türkiye’nin Balkanlar Politikas›n›n Ayr›nt›lar›n› ‹rdeleyebilmek. Türkiye’nin Balkanlar politikas› Bat› Bloku içinde yer almas› dolay›s›yla bu dönemde komünist rejimlerden kesin bir uzakl›kta geçmifltir. Balkanlar’da II. Dünya Savafl› sonras› tek tek kurulan komünist rejimler, Türkiye’nin bu ülkelerle herhangi bir iliflki kurmas›n› önlemifl, hatta Bulgaristan, Romanya gibi ülkelerden gelen ifl birli¤i teklifleri bu yüzden reddedilmifltir. Bu dönem, Bat› Bloku içinde yer alan Yunanistan ve Sovyetler Birli¤i ile sorunlar yaflayan Yugoslavya ile bir ifl birli¤i oluflturulmak istenmifl ve Balkan Pakt› kurulmufl olsa da önce Yugoslavya’n›n pakt› yavafl yavafl terk etmesi, ard›ndan K›br›s sorunu nedeniyle Yunanistan’la yaflanan sorunlar Balkan Pakt›’n› etkisiz hâle getirmifltir. 1950-1960 Dönemi Türkiye’nin Orta Do¤u Politikas›n› Aç›klayabilmek. 1950-1960 döneminde Orta Do¤u’da yaflanan uluslararas› geliflmeler, Türkiye’yi bu anlamda en çok zorlayan d›fl politika unsurlar› olmufltur. Sovyetler Birli¤i’nin bölgedeki etkisinin artmas›n› istemeyen Türkiye, bölgeye yönelik Ba¤dat Pakt› gibi birçok giriflimde bulunmufl ve bölgede ortaya ç›kan krizlerde etkin rol oynamaya çal›flm›flt›r. Ne var ki Orta Do¤u’daki özellikle Arap ülkelerinin Türkiye’nin ABD ve NATO ile olan yak›n iliflkileri nedeniyle bu giriflimlere s›cak bakmamas›, yaflanan birçok uluslararas› olay bölgede Sovyetler Birli¤i etkisini artt›rm›fl, ABD’nin geç bir dönemde Orta Do¤u’ya olan ilgisinin artmas›yla birlikte bu etki k›r›lmaya çal›fl›lm›flt›r.

5. Ünite - Demokrat Parti Dönemi Türk D›fl Politikas› (1950-1960) 153 A MAÇ 5 K›br›s Sorunu ve Dönem içinde Türkiye’nin Bu Konudaki D›fl Politikas›n›n Nedenlerini S›ralayabilmek. K›br›s, 1950’li y›llar›n bafl›na kadar Türkiye’nin ilgi duymad›¤› bir uluslararas› alan olmufl, ne var ki ‹ngiltere’nin Yunanistan’la K›br›s’a iliflkin sorunlar› ve bu bölgeye yönelik ç›karlar› do¤rultusunda Türkiye’yi de soruna dahil etmeye çal›flmas› Türkiye’yi konuya iliflkin taraflardan biri haline getirmifltir. Türkiye, bu dönem K›br›s’a yönelik Yunan enosis iddias›na karfl›l›k, taksim iddias›nda bulunmufl ve K›br›s üzerinde hak talep etmifltir. Dolay›s›yla, sorun biraz daha çetrefilleflmifl ve adada nihai çözüm olarak her iki taraf›n da kabul etti¤i ancak uzun sürmeyecek bir çözüme var›lm›flt›r. Bu çözüm, 1960 y›l›nda adada gerek Rum gerekse Türk toplumlar›na tan›nan baz› ayr›cal›klarla yeni bir devletin, K›br›s Cumhuriyeti’nin kurulmas› olmufltur. A MAÇ 6 Türkiye’nin EAT ile ‹liflkilerinin Boyutlar›n› Aç›klayabilmek. AET, ilk kuruldu¤unda Türkiye’nin ilgisini çeken bir örgüt olmasa da Yunanistan’›n bu örgüte üyelik için ilgi göstermesi, bu dönem Yunanistan’la özellikle K›br›s konusunda sorunlar yaflayan Türkiye’yi de harekete geçirmifl ve 1959 y›l›nda üyelik için baflvuruda bulunulmufltur. Türkiye ve Yunanistan’›n örgüte üyeli¤ini olumlu karfl›layan AET, daha sonra Türkiye’de yaflanan 1960 darbesi dolay›s›yla üyelik görüflmelerini süresiz ask›ya alm›fl ve görüflmeler ancak 1962 y›l›nda yeniden canlanm›flt›r.

info@insamer.com
İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI VE TÜRK DÜNYASI
I CİLT
TUZAK
ANADOLU
info@insamer.com
BİRLİKTE TÜRK MİLLETİYİZ
İLİŞKİLERİ