Views
1 year ago

ULI403U-TÜRK DIŞ POLİTİKASI I-12V4-8-pdf_kitap

18 Türk D›fl

18 Türk D›fl Politikas›-I 2004: 53) Fakat bu politika Osmanl›n›n 1908-1914 y›llar›nda yaflad›¤› siyasi, ekonomik ve askerî krizlere çözüm olmam›flt›r. Aksine Osmanl› verdi¤i imtiyazlarla daha bir ç›kmaza girmifl ve ayn› zamanda büyük devletlerin Osmanl› topraklar› üzerindeki etkinlik ve ç›karlar›n›n artmas›na neden olmufltur. Bu dönemde Britanya ‹mparatorlu¤u Osmanl› ile iliflkilerinde hiç taviz vermemifl, ‹tilaf devletleriyle iliflkilerini gelifltirmifl ve Basra Körfezi’nde ç›karlar›n› pekifltirmifltir. Daha önceki dönemlerde oldu¤u gibi bu dönemde de Osmanl› kendisine karfl› as›l tehdidin Çarl›k Rusya oldu¤una inanmaktad›r. Osmanl›, Bo¤azlarda hakimiyet kurmak isteyen Çarl›k Rusya’ya karfl› hiçbir taviz vermek istememifltir. Ancak bu dönemde Çarl›k Rusya için de önemli olan Britanya ‹mparatorlu¤u ve Fransa ile kurdu¤u iliflkilerin süreklili¤i ve pekifltirilmesidir. Fransa ise Osmanl›n›n kendisine mali aç›dan ba¤l› kalmas›n› istemekte kapitülasyonlar sayesinde ald›¤› imtiyazlar› korumay› amaçlamaktad›r. Dönemin Osmanl›-Alman iliflkilerinde ise flöyle bir tablo ortaya ç›kmaktad›r: Her ne kadar Osmanl› ‹mparatorlu¤u ve Almanya aras›nda, II. Abdülhamit Dönemi’ne uzanan ekonomik ve askerî iliflkiler olsa da bu ülke ile I. Dünya Savafl›’na kadar siyasi bir ittifak antlaflmas› imzalanmam›flt›r. Almanya, Osmanl›dan Ba¤dat Demir Yolu yap›m› ve ordunun düzenlenmesi gibi konularda imtiyazlar elde etmifltir. Fakat bunlara ra¤men Almanya, Osmanl›n›n askerî ve mali zay›fl›¤›ndan dolay› Osmanl› ‹mparatorlu¤u ile “hiçbir resmî ittifaka” girmemifltir. (Tokay, 2004: 42) Abdülhamit Dönemi’nde bafllayan Alman etkinli¤i, II. Meflrutiyet Dönemi’nde de devam etmifltir. Hatta bu etki ‹ttihat ve Terakki’nin tam iktidar oldu¤u dönemde daha da artm›fl, devlet yönetiminde “Alman yanl›lar›n›n” bulundu¤u (Tokay, 2004: 54) söylenmifltir. Osmanl› ‹mparatorlu¤u, Almanya’n›n Osmanl›dan, toprak talep etmeyerek izledi¤i bar›flç›l yay›lma politikas›n›n etkisi alt›nda kalm›flt›r. 1908-14 y›llar› aras› dönemde Alman nüfuzunun Osmanl›da h›zla artmas›na ra¤men, Osmanl› için siyasi ve ekonomik aç›dan ittifak aray›fllar›nda yine de Almanya, ‹tilaf Devletleri’nden sonra gelmifltir. Fakat, ‹tilaf Devletleri söz konusu dönemde birbirlerinden ve bölgeden beklentilerinden dolay› Osmanl› ile ittifaka yanaflmam›fllard›r. I. DÜNYA SAVAfiI DÖNEM‹ DIfi POL‹T‹KASI AMAÇ 3 Birinci Dünya Savafl› s›ras›nda izlenen d›fl politikay› aç›klayabilmek. 1. Dünya Savafl›’n›n Ç›k›fl Nedenleri I. Dünya Savafl›’n›n ç›kmas›na neden olan bir çok etken bulunmaktad›r. Bunlar›n belli bafll› olanlar›n› flöyle s›ralayabiliriz: 1- Sömürgecilik ve Emperyalizm: ‹ngiltere’de 18. yüzy›lda bafllayan ve daha sonra giderek tüm dünyay› etkisi alt›na alan Endüstri Devrimi’nin sonucu olarak artan üretimin yeni pazarlar, biriken sermayenin yeni yat›r›m alanlar›, sürekli üretimde bulunan fabrikalar›n ham madde ihtiyac› ve Avrupa piyasalar›n›n bu mallara doymas› ile sömürgecilik h›zlanm›fl ve emperyalizm biçimine dönüflmüfltür. (Sander, 1994: 252) 19. yüzy›l›n sonlar›na kadar sömürgecilik Avrupa devletlerini doyurmaktayd›. Ancak bu yüzy›l ayn› zamanda Avrupa d›fl› yerlerdeki sömürgelerin de sonunun geldi¤ini haber veriyordu. Böylece art›k Avrupa’n›n büyük sömürgeci devletleri artan nüfuslar›n›, büyük endüstriyel güçlerini ve geliflen savafl teknolojilerini gönderebilecekleri ülkeler olarak Balkanlar’› ve Osmanl› Devleti’ni görüyorlard›.

1. Ünite - Osmanl› ‹mparatorlu¤unun Çöküflünden Kurtulufl Savafl›’na Kadar Türk D›fl Politikas› 19 Bu anlamda sömürgecilik ve emperyalizm I. Dünya Savafl›’n›n ç›k›fl›nda önemli bir etmen oldu. 2- Almanya’n›n Güvenlik Sorunu: Almanya, Avrupa ve dünya politika sahnesinde birdenbire ve güçlü bir biçimde do¤mufltu. Fakat sömürge yar›fl›nda geç kalmas›, Avrupa’da yaln›z bir devlet olmas›, bat›s›nda Çarl›k Rusya do¤usunda Fransa gibi güçlü devletlerle sar›lm›fl olmas› yani Avrupa’da sald›r›ya aç›k konumu Alman militarizmini körüklemifltir. (Sander, 1994:253). Alman militarizminin bu yönü de Avrupa’da diplomasinin yolunu kapatm›fl, savafl yolunu açm›flt›r. 3- Avrupa’da Bozulan Güç Dengesi ve Uluslararas› Güvensizlik: Avrupa tarihine genel bir bak›fl Avrupa’n›n 19. yüzy›l›n ilk yar›s›nda bir güç dengesine sahip oldu¤u yönündedir. Fakat bu durum yirminci yüzy›l›n yar›s›ndan itibaren de¤iflmeye bafllam›flt›r. Bu tarihten ve özellikle de Berlin Antlaflmas›’ndan sonra topraklar, devletler aras›nda s›k s›k el de¤ifltirmifltir. Geliflen savafl ve silah teknolojileri de Avrupa devletleri aras›nda bir yar›fl bafllatm›flt›r. Bu durum ise Avrupa devletleri aras›nda bir güvensizli¤in bafllamas›na neden SIRA olmufl S‹ZDE ve bu güvensizli¤i savaflla çözmeye itmifltir. SIRA S‹ZDE 4- Frans›z Devrimi ve Sonras› Geliflmelerin Etkileri: DÜfiÜNEL‹M DÜfiÜNEL‹M Bilindi¤i üzere 19. yüzy›l, 18. yüzy›l ile k›yasland›¤›nda bir umut ve iyimserlik ça¤›d›r. 18. yüzy›lda Fransa’da gerçekleflen devrim ve ard›ndan ulus devletlerin ortaya ç›kmas›, endüstriyel teknik ve geliflme, Ayd›nlanma, Avrupa’da SORU esen özgürlük SORU ve eflitlik rüzgârlar› 19. yüzy›l iyimserli¤ini oluflturan etmenlerdir. Fakat bu rüzgâr Avrupa’da uzun süre etkili olamam›fl, Avrupa giderek emperyalizme ve sald›rganl›¤a sürüklenen milliyetçili¤e savrulmufltur. Denilebilir ki I. Dünya Savafl› asl›nda D‹KKAT D‹KKAT Frans›z Devrimi ve bir çeyrek yüzy›l süren devrim savafllar›n›n bir sonucudur. SIRA S‹ZDE SIRA S‹ZDE 5- Osmanl› Miras› Üzerinde Çat›flma: Avrupa devletleri taraf›ndan parçalanmaya yüz tutmufl Osmanl› Devleti’nin “Avrupa’n›n Hasta Adam›” ilan edilmesi ve parçalanmas› hâlinde AMAÇLARIMIZ bu mirasa kimin el koyaca¤› I. Dünya Savafl›’n›n ç›k›fl›nda en önemli ve temel sorunlardan biri olmufltur. AMAÇLARIMIZ I. Dünya Savafl›’n›n ç›k›fl nedenleri ve dünya tarihini nas›l etkiledi¤i K konusunda ‹ T A P flu kitaptan yaralanabiliriz: William H. McNeill, Dünya Tarihi, (Çev: Alaeddin fienel), Ankara: ‹mge Yay›nlar›, 2008. TELEV‹ZYON Osmanl› Devleti ve 1. Dünya Savafl I. Dünya Savafl›’n›n bafllamas›na do¤ru Avrupa’da flöyle bir tablo ortaya ç›kmaktayd›: I. Dünya Savafl› bafllamadan hâlihaz›rda savafl hâlinde olan S›rbistan ile Avusturya, ‹tilaf Devletlerine karfl› yans›z bir politika içinde olan Yunanistan ile Roman- ‹NTERNET ya. Ayr›ca ‹ttifak Devletleriyle antlaflma yapma peflinde olan Bulgaristan. Ortaya ç›- kan bu tabloya paralel olarak Osmanl› Devleti 2 A¤ustos 1914’te gelece¤ini Almanya’ya ba¤lad›. Osmanl› yöneticileri bu tarihte Almanya ile ittifak antlaflmas› imzalad›. Bu ittifak›n imzalanmas›nda ‹ttihat ve Terakki’nin önderleri büyük rol oynam›fllard›. Enver Pafla, mevcut koflullar çerçevesinde Almanya ile ittifak›n neredeyse alternatifsiz oldu¤unu düflünüyor, dahas› Avrupa’n›n gelece¤inin de Almanya’da oldu¤una inan›yordu. Talat Bey ise Enver Bey kadar durumdan emin olmasa da savafl› kazand›¤› hâlde Almanya’dan daha çok ödün alabilece¤ini hesapl›yordu. Bu iki lidere göre, Büyük devletlerin savafl›nda yans›zl›k-tarafs›zl›k politikas› çok riskliydi ve hatta bu Osmanl› ‹mparatorlu¤unun sonunu getirebilirdi. Dolay›s›yla, Os- K ‹ T A P TELEV‹ZYON ‹NTERNET

İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI VE TÜRK DÜNYASI
info@insamer.com
TUZAK
ANADOLU
I CİLT
info@insamer.com
BİRLİKTE TÜRK MİLLETİYİZ