Views
9 months ago

ULI403U-TÜRK DIŞ POLİTİKASI I-12V4-8-pdf_kitap

64 Türk D›fl

64 Türk D›fl Politikas›-I SIRA S‹ZDE DÜfiÜNEL‹M SORU 2 Atatürk’ün yapt›¤› konuflmalar ve d›fl politika olaylar›na yaklafl›m›n› inceledi¤imizde flu ögelerin ön plana ç›kt›¤›n› söyleyebiliriz. • Gerçekçi stratejiler izlenmesi • Taktikler gelifltirilmesi • Diyalo¤a aç›k olunmas› • Geçmiflten gerekli derslerin ç›kar›larak gelece¤e iliflkin planlar›n kurgulanmas› • Uluslararas› alanda aktif fakat serüvencilikten uzak d›fl politika izlenmesi • ‹rredentist olunmamas›, ›rkç›l›¤›n reddedilerek insani de¤erlerin ön plana ç›kar›lmas› • Yurtta bar›fl, dünyada bar›fl • Kendi gücüne dayanma (Gönlübol-Kürkçüo¤lu, 2000: 1-26). Atatürk’ün d›fl SIRA politikada S‹ZDE izledi¤i politikan›n temel ögeleri nelerdi? 1923-1930 YILLARI ARASINDA DIfi POL‹T‹KA AMAÇ 3 DÜfiÜNEL‹M 1923-1930 y›llar› aras›ndaki Türk d›fl politikas›n› ve Türkiye’nin di¤er SORU devletlerle iliflkilerini aç›klayabilmek. Bat›l› Devletlerle Karfl›lafl›lan ‹lk Sorunlar D‹KKAT D‹KKAT Mustafa Kemal Pafla ve arkadafllar›n›n Lozan Antlaflmas›’ndan hemen sonra 13 Ekim 1923’te Ankara’y› Türkiye’nin baflkenti yapmalar›, ‹ngiltere ve Fransa hükümetlerinin SIRA tepkisine S‹ZDE yol açm›flt›. Güçlü bir donanmaya sahip olan ‹ngiltere, SIRA S‹ZDE ‹stanbul’un baflkent olarak kalmas›n› istemiflti. Bunda ‹stanbul’un ›l›ml› bir havaya, tarihsel ve kültürel bir zenginli¤e sahip olmas› rol oynam›flt›. Özellikle de AMAÇLARIMIZ Ankara’n›n AMAÇLARIMIZ basit bir kasaba görüntüsünde ve geliflmemifl olmas› diplomatik misyon için uygun bulunmam›flt›. Hatta bu ülkeler baflkentin Ankara olmas› durumunda büyükelçi yerine sadece elçi göndereceklerini aç›klam›flt›. Türkiye bu K ‹ T A P K ‹ T A P konuda büyükelçilik binalar› için bedelsiz arsa tahsisi yapabilece¤ini belirtmesine ra¤men, bu ülkelerin büyükelçiliklerini Ankara’ya tafl›malar› ancak 1926 y›- l›nda gerçekleflebilmiflti. TELEV‹ZYON TELEV‹ZYON Bu dönemde Bat›l› devletler ba¤lam›nda Türk- ‹ngiliz iliflkilerinde yaflanan bir baflka sorun da yabanc› okullarla ilgilidir. Hat›rlanaca¤› gibi kitab›m›z›n 2. ünitesinde Lozan Bar›fl Antlaflmas› k›sm›nda Türkiye’deki az›nl›klar›n e¤itim kurumlar› ‹NTERNET “Az›nl›klar›n ‹NTERNET Korunmas›” (Madde: 37-45) k›sm›nda aç›klanm›flt›. Buna göre Madde 40’da Müslüman olmayan yurttafllar›n “... özellikle, giderlerini kendileri ödemek üzere her türlü hay›r kurumlar›yla, dinsel ve sosyal kurumlar, her türlü okullar ve buna benzer ö¤retim ve e¤itim kurumlar› kurmak, yönetmek ve denetlemek ve buralarda kendi dillerini serbestçe kullanmak ve dinsel ayinlerini serbestçe yapmak konular›nda eflit hakka sahip olacaklar›” belirtilmiflti. Antlaflma’n›n 41.maddesinde de Türk hükümetinin Müslüman olmayan uyruklar›n “...çocuklar›na ilkokullarda ana dilleriyle ö¤retimde bulunmas›n› sa¤lamak bak›m›ndan uygun düflen kolayl›klar›” gösterece¤i aç›klanm›flt›. (Lozan Bar›fl Konferans› Tutanaklar-Belgeler, C. 8, 1993: 11-12). Lozan Bar›fl Antlaflmas›’n›n bu hükümlerinin yan› s›ra, ‹ngiltere, Fransa ve ‹talya ile de konuya iliflkin bir mektup teatisi yap›lm›flt›. Ayr›ca Türk Hükümeti ile bu devletler aras›nda “din, ö¤retim, sa¤l›k ve yard›m kurumlar›n›n rejimi” ile ilgili mektuplar düzenlenmiflti. Mevcut düzenlemeler bu flekilde iken Türkiye’nin 1924 ve 1926 y›llar› aras›nda e¤itim alan›nda gerçeklefltirdi¤i baz› düzenlemeler

3. Ünite - Atatürk Dönemi Türk D›fl Politikas› (1923-1938) 65 ile tarih ve co¤rafya derslerinin Türkçe ve Türk ö¤retmenler taraf›ndan verilece- ¤i yönündeki karar›, bu ülkeler ile anlaflmazl›¤a neden olmufltu. Daha önceleri bu derslerde e¤itim gören çocuklara tarih ve co¤rafya derslerinde baz› yanl›fl bilgiler verilmesi Türkiye’nin hakl› olarak bu konuda baz› düzenlemeler yapmas›n› zorunlu k›lm›flt›. Bat›l› ülkeler, Türkiye’yi böyle bir düzenleme yapmaya hakk› olmad›¤›n› gerekçesiyle elefltirdi. Ancak Türkiye, bu konuda geçmiflte yaflanan olumsuz tecrübelere dayanarak ilgili düzenlemelerin yoruma aç›k ve tart›flmal› k›s›mlar›n› kendisine en az zarar verecek flekilde düzenlemiflti. Bu konuda yabanc› okullar›n yönetimleri ve ‹ngiltere hükümeti ilk bafllarda tepki göstermifllerse de zamanla bu duruma ayak uydurmak zorunda kalm›fllard› (Sönmezo¤lu, 2011: 265-266). Türk-‹ngiliz ‹liflkileri Türkiye’nin ‹ngiltere ile bu dönemde yaflad›¤› en büyük sorun Türkiye - Irak s›- n›r›n›n çizilmesi, di¤er bir anlat›mla Musul’un gelece¤inin belirlenmesiydi. Lozan’dan 1926 y›l›na kadarki süreçte ‹ngilizler ile en önemli gündem maddesini bu konu oluflturmufltu. Lozan Bar›fl Antlaflmas›’n›n 3. maddesinin 2. f›kras›nda “Türkiye ile Irak aras›ndaki s›n›r ifl bu antlaflman›n yürürlü¤e giriflinden bafllayarak dokuz ayl›k süre içinde Türkiye ile ‹ngiltere aras›nda dostça bir çözüm yoluyla saptanacakt›r. Öngörülen süre içinde iki hükümet aras›nda anlaflmaya var›- lamazsa anlaflmazl›k Milletler Cemiyeti’ne götürülecektir. S›n›r çizgisi konusunda al›nacak karar› beklerken Türk ve ‹ngiliz hükümetleri kesin kaderi bu karara ba¤l› olan topraklar›n flimdiki durumunda herhangi bir de¤ifliklik yapacak nitelikte hiçbir askerî ya da baflka bir harekette bulunmamay› karfl›l›kl› olarak yükümlenirler” denilerek bir yol haritas› çizilmiflti (Lozan Bar›fl Konferans› Tutanaklar-Belgeler, C. 8, 1993: 3). Bu antlaflman›n imzalanmas›ndan k›sa bir süre sonra bölgede kar›fl›kl›klar ç›kmaya bafllam›fl ve sorun gittikçe karmafl›k bir hâl almaya yönelmiflti. ‹ngiltere, Lozan Antlaflmas›’na ayk›r› askeri faaliyetlerde bulunmufltu. Türkiye rahats›zl›¤›n› bildirmekle birlikte etkili olamam›flt›. Üstelik Müslümanlar ve Hristiyan unsurlar aras›nda yer yer çat›flmalar yaflanm›flt›. ‹ngiltere, ‹tilaf Devletlerinin ‹stanbul’u tamamen boflaltmalar›ndan bir gün önce 5 Ekim 1923’te Türkiye’ye bir nota vererek Musul konusunda yap›lacak görüflmeler için dokuz ayl›k sürenin bafllat›lmas›n› istedi. Talebin Türkiye taraf›ndan kabul edilmesinden sonra 19 May›s 1924’de Haliç’te bir konferans topland›. ‹stanbul Konferans› olarak da an›lan bu görüflmede Türkiye’yi temsil eden heyetin bafl›nda Fethi Bey (Okyar) yer ald›. Türk Hükümeti, 26 Nisan’da Fethi Bey’e vermifl oldu- ¤u talimatta Türkiye - Irak s›n›r›n›n Süleymaniye, Kerkük ve Musul’un Türkiye’de kalacak flekilde çizilmesi belirtilmiflti. Bu talebin kabul edilmesi hâlinde bölgedeki petrolün iflletilmesinde ‹ngiltere’ye ortakl›k tan›nmas› söz konusu olabilecekti. Fethi Bey, konferansta Türk Hükümeti’nin talimat› do¤rultusunda davrand›. Yapt›¤› konuflmada ‹smet Pafla’n›n Lozan’da konuyla ilgili tezlerini tekrarlad› ve Musul’un Türkiye’nin bir parças› oldu¤unu tarihî, co¤rafi, ›rksal, kültürel ve iktisadi aç›lardan Türkiye’den kopar›lamayaca¤›n› savundu. Ayr›ca Türklerle Kürtlerin geleceklerini birlefltirmifl iki kardefl oldu¤unu, tam bir eflitlik içinde bir cumhuriyet kurduklar›n› aç›klayarak tezini güçlendirmiflti. Oysa ‹ngiliz Heyeti’nin baflkan› Percy Cox ise Lord Curzon’un Lozan’daki görüfllerini tekrarlayarak Musul’un Irak’ta kalmas›n› istedi. Hatta daha da ileri giderek Hakkari’de yaflayan Nasturiler’in hayat flartlar›n›n

‘UMUT VAR BiZ VARIZ'
Pharmetic Sağlık - 33
Toraks Bülteni - Aralık 2012
EKOIQ
İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI VE TÜRK DÜNYASI
info@insamer.com
SON 20 YILDA LYS EDEBİYATTA SORULAN TÜRK EDEBİYATI ESERLERİ (1)
1 Demokrasi Cumhurbaşkanı Barack edemeyeceğini korunmadığına
46 Şebgiran'dan Dökülenler
Pharmetic Sağlık Yaz Sayı 33
bastırkusva
bastırkusva
bastırkusva
info@insamer.com
TUZAK
Yuval Noah Harari - Homo Deus Yarının Kısa Bir Tarihi (1)
Norman Davies - Avrupa Tarihi
ANADOLU
MYSKILIFE 8.SAYI
TÜRKIYE-ABD İLIŞKILERI VE YENI ABD YÖNETIMI
Tanrıların Arabaları
ortakmiras_24112017
HPlus_03
Medikal Mayıs 2018
kesin tasarım
ULUSLARARASI AF ÖRGÜTÜ
I CİLT
türk dış politikası
BİRLİKTE TÜRK MİLLETİYİZ
İLİŞKİLERİ