Views
1 week ago

01. John Berger - O Ana Adanmış

GôRÜNÜMLER

GôRÜNÜMLER dönemlerinden biri olmuştur. lki ay önce, Mart'ta, sosyalist Konsey Cumhuriyeti ilan edilmiştir. Önce Rus, şimdi de Macar devrimi örneğinin bütün Doğu Avrupa ve Balkanlar'a yayılmasından korkan Paris'teki Baulı müttefikler yeni cumhuriyeti parçalamayı planlamaktadu. Daha şimdiden bir kuşatma söz konusudur. General Foch'un kendisi bizzat Romen ve Çek birlikleri tarafından yürütülecek bir askeri işgal tasarlamaktadır. 8 Haziran'da Clemenceau, telgrafla Bela Kun'a bir ültimatom göndererek, Macarlar'ın ülkenin doğudaki üçte bir topraklarını Romenler'in işgaline bırakarak askeri güçlerini geri çekmesini talep eder. Bundan sonraki altı hafta boyunca Macar Kızıl Ordusu direnmeye devam eder, ancak en sonmıda kınlır. Ağustos geldiğinde Budapeşte işgal edilir ve çok kısa bir süre sonra Horty'nin idaresi altında Avrupa'nın ilk faşist rejimi kurulur. 103

O ANA ADANMIŞ Eğer geçmişlen gelen bir imgeye bakıyorsak ve onu kendimizle ilişkilendirmek isliyorsak, bu geçmişin tarihine ilişkin bazı şeyleri bilmeye ihliyaç duyarız. Bu yüzden yukarıdaki paragraf -bundan çok daha fazlası da söylenebilir- Kertesz'in fotoğrafının okunmasıyla ilgilidir. Tahminen, fotoğrafa sadece "Vedalaşma" başlığını değil de, o başlığı vermesinin nedeni de budur. Gene de fotoğraf - daha doğrusu fotoğrafın okunmayı talep ediş biçimi- tarihsel olanla sınırlandırılamaz. Fotoğrafın içindeki her şey tarihseldir: üniformalar, tüfekler, Budapeşte tren istasyonunun köşesi, lanınan (ya da o tarihle tanınabilecek) bütün insanların ki mlikleri ve biyografileri - hatta çitin öte yanındaki ağaçların boyutları. Bununla birlikte fotoğraf, tarihe karşı bir direniş de göstermektedir: bir karşı koyuş. Bu karşı koyuş, Dikkat! Çekiyorum! diyen fotoğrafçının yol açtığı bir özellik değildir. Sonuçta ortaya çıkan dural imge, akan bir ırmaktaki sabit, çakılı direk gibi bir şey değildir. Biliyoruz ki adam bir an sonra arkasını dönecek ve uzaklaşacak; adamın, kadının kollarındaki çocuğun babası olduğunu tahmin ediyoruz. Fotoğraflanan anın anlamı, şimdiden dakikalara, haftalara, yıllara sahip çıkıyor. Karşı koyuş adamla kadın arasındaki veda bakışındadır. Bu bakış izleyene yönelik değildir. Biz bu vedalaşmaya daha yaşlıca olan bıyıklı asker ve şallı kadının (belki de bir kız kardeş) olduğu gibi tanık oluyoruz. Bakışmanın dıştalayıcılığı annenin kollarındaki çocukla daha da vurgulanıyor; çocuk babasını seyrediyor, ama gene de anne ve babanın bakışmalarının dışında. Gözlerimizin önündeki bu bakışma, olan'ı, özel olarak orada, istasyonun dışında çevrelerinde ne olduğunu değil, onların yaşamının ne oldugu'nu, yaşamlarının ne oldugu'nu yerine oturtuyor. Kadın ve asker birbirlerine, şimdi olan'ın imgesinin kendilerinde kalması için bakıyorlar. Kendi tarihlerini kabul ettiklerini ya da seçmiş olduklarını varsaysak bile, bu bakışmada varoluşları tarihlerine karşı koyuyor. • ... * 104