Views
10 months ago

01. John Berger - O Ana Adanmış

FASANELLA VE BiR KENTİN

FASANELLA VE BiR KENTİN DUYUML: ağıdır. Bir kent, görünüm leri, cepheleri ve planıyla öğretir ve koşullandırır. Ama hiçbiri bunu en az elli yıl boyunca (1870-1 924) uzak köylerden, geLLolardan ya da küçük kasabalardan gelen milyonlarca göçmene eşi bulunmaz bir konaklama noktası ve kaynaşma zemini sağlamış olan New York'tan daha dramatik bir biçimde yapamaz. Bu kept yeni gelenlere neleri unutmaları, neleri öğrenmeleri gerektiğini gösteriyordu. New York'un öğrettiklerini kimse planlamıyordu. Bu kentin verdiği dersler, örnek oluşturma yoluylaydı. Olduğu haliyle kent, kendi yasalarını koyuyordu. Fasanella'nın resimleri, çok derin bir düzeyde, kentin görünümünün yasa olarak öğrettiği bazı dersler üzerinedir. Fasanella'nın resi mlerinde en sık rastlanan özellik pencerelerdir. Kent ona pencereleri yoluyla seslenir. Apartman pencereleri, fabrika pencereleri, vitrinler, büro pencereleri. Ucuz apartmanlarda pencereler tıpkı tuğlalar gibi yinelenir ama her birinin ayrı bir özel liği vardır. Bazen bir insan başı uzanmışlır. Ama pencereden görünen insan figürleri sokaktakilerden farklıdır. Sokaktaki her insanın kendi silueti ve kişiliği vardır. (Fasanclla'nın gözü kişiliği yakalamakta eşsizdir.) Penceredeki figürler, kendi pencere pervazlarının dikdörtgeni içinde yer alan birer göstergeden başka bir şey değildir. Manhattan'ı gösteren büyük triptikle, kentin üst kesimi tümüyle, aralarına büyük pencerelere benzeyen reklam panoları serpiştirilmiş pervazlı pencerelerden oluşur. Her bir pencere kişisel ya da toplumsal bir etkinlik odağını çerçeveler. Her çerçeve yaşanmış bir deneyimin göstergesini içerir. Bir bütün olarak triptik, gözle görülür bir birikim yasasına göre, tuğla be tuğla, kat be kat, pencere be pencere üst üste yığılmış olan bu deneyim göstergelerinin toplamını bir araya getirir. Kent bir bal peteği gibi büyümüştür; ama bal peteğinin tersine her hücre, her pencere farklı görünür. Bununla birlikte bireysel anıları, umutları, seçimleri ve acıları ifade eden bu farklılıklar birbirlerini iptal ederler ve her dizinin yerine bir diğeri konabilir. (Kiracı ölür ya da ortadan kaybolursa oda yeniden kiraya verilir.) Gece gündüz, yıllar yılı süregiden, kentin çerçevesidir. Gerisi günlük gazeteler gibidir. tık ders budur. Pencereler, binaların içinde olanları açığa vurur. Ancak burada açığa vurmak yanlış bir deyiştir, çünkü açığa vurulacak bir sır 31

OANA ADANMIŞ olduğunu düşündürür. Pencereler, binalarındaki yaşamı ya da yaşamları sunarlar. İç uzanılan, bunların hiçbir zaman iç uzamlar olmadığını gösterircesine sunarlar. Hiçbir şeyin iç uzamı yoktur. Her şey dışsallıktır. Bu anlamda bütün kent, içi boşaltılmış bir hayvan gibidir. Bu dışsallığı vurgulamak için Fasanella sık sık, bir duvarın bir kesimini soyup çıkararak tüm bir yaşam alanını, ön cephenin bir diğer bileşeni olarak gösterir. Tüm bu bileşenler de, (eninde sonunda yanılsamalı bile olsa, bir tür uzam özgürlüğünün tadını çıkaran sokaktaki figürlerin ya da trafiğin tersine) kasıtlı olarak iki-boyutlu kılınmış göstergelerdir. Yeni kentleşmenin, en azından yirmi yıllık olan bu New Y ork resimlerinde görülmeyen ama yeni tasarımlanan çevrelerde giderek daha çok rastlanan tipik yüzeyi aynanın, krom un, parlak metalin, polyesterlerin parlak yüzeyidir; bu yüzey, önünde olanı yansıtarak arkasında olanı inkar eder. Fasanella çoğu zaman kaldırımlarına tebeşirle yazılar yazar. İsimler. Tarihler. Küfürler. Bazen tek tek sözcükler: ÖPÜCÜK, AŞK. Bu sözcüklerin akla getirdiği şeylere bile ancak, dükkanların önüne ET ya da 1ÇK1 bulunduğunu bildirmek için yazılan yazılar gibi göstergelerle işaret edilebilir; çünkü kent, bunların arkasında ya da içinde yatan her türlü şeye ait uzamı ortadan kaldırmıştır. Kutsanan tek iç uzam, kasanınkidir. Bu da ikinci derstir. Tabii ki Fasanella'nın Manhattan'ın neyini sevdiğini göz ardı ediyorum, çünkü ben burada bu yerin verdiği derslerden söz ediyorum, insanlardan ve onların bu derslere sık sık gösterdikleri hünerli dirençten değil. Gene de Aile Yemegi gibi bir resim bile bizi aynı sonuca götürür. Bu, Fasanella'nın ailesidir. Ortada annesi vardır. Sağ duvarda babasının Fasanella tarafından yapılmış bir resmi vardır: tuğla bir duvarda çarmıha gerilmiş, başı çalışırken kullandığı buz çengelleriyle sıkıştırılmış buz satıcısı. Arka duvarda ikinci bir resim vardır; bu kez, pencere çerçevelerinin arkasındaki tuğla duvarın önünde, başka bir tahta haçın önünde annesi, Fasanella ve kızkardeşiyle birlikte sandalyelerin üzerinde ayakta durmaktadır. Bu mutfaktaki her kişi ve eşya, ailesinin 32

FİTNEYE KARŞI GÜVEN TOPLUMU
Toraks Bülteni Mayıs 2015
ANNAH
MUSTAFA CECELİ
AĞUSTOS 2013
TARAF OLMANIN MİLLİYETÇİLİĞE ETKİSİ yazar-şair= Tayfur bozkurt
Yakışmıyor!
Tefekkür
bastırkusva
53644dfc73a7302c24465b02a00542154fb95d403a003
bastırkusva
Melul-Pasa-Sayi1-Orginal
Hikayeler_Designed
dosya 41
BELİRSİZİN BİLİMLERİ - ABRAHAM MOLES(1)
DENGE_48_WEB
DENGE_48_WEB
sayfa 5- sosyoloji
Varlık Felsefesi
taslakDEVE
Norman Davies - Avrupa Tarihi
Jeff Sutherland - Scrum - İki katı İşi Yarı Zamanda Yapma Sanatı
JETLER NEDEN AYNI RENKTE?
Boran Kuzum Kolaj
mavi koridor
Damla Dergisi
kusva mart son
Yuval Noah Harari - Homo Deus Yarının Kısa Bir Tarihi (1)
Tanrıların Arabaları
TÜRKİYE ÖZEL OKULLAR DERNEĞİ OKUL ve EĞİTİM