Views
5 months ago

01. John Berger - O Ana Adanmış

Tı\KL\1 ELBIS E VE

Tı\KL\1 ELBIS E VE fOTOGR ı\ 1 yapmaya bile gerek yok. Burada takım elbise gerçekten de giyenlerin bedensel varlığını doğruluyor ve güçlendiriyor. Giysiler yüzlerle ve sakladıkları bedenlerin tarihiyle aynı mesajı taşıyorlar. Takım elbise, deneyim, toplumsal formasyon ve işlev birbirleriyle çakışıyor. Şimdi dönüp yolda dansa giden üçlüye bakalım. Elleri çok koca- 59

O ANA ADANMIŞ man, bedenleri çok ince, bacakları çok kısa görünüyor. (Bastonlarını sanki sürü güdüyormuş gibi tutuyorlar.) Sırf yüzlere bakma deneyini burada da tekrarlayabiliriz. Sonuç, orkestrayla yaptığımız deneyle tamamen aynı olacaktır. Yalnızca şapkaları üstlerine uymuş gibidir. Bu bizi nereye götürür? Yalnızca, köylülerin iyi giysiler satın alamadıkları ve bunları nasıl giyeceklerini bilmedikleri sonucuna mı? Hayır; burada söz konusu olan Gramsci'nin sınıf hegemonyası dediği şeyin, küçük de olsa grafik (belki de bulunabileceklerin en grafiği olan) bir örneğidir. İşin içine giren çelişkilere daha yakından bakalım. Çoğu köylü, eğer doğru dürüst beslenebilmişse, bedensel olarak güçlüdür ve iyi gelişmiştir. Yaptığı birbirinden çok farklı, zor bedensel işler yüzünden iyi gelişmiştir. Bu bedensel nitelikleri sıralayıvermek çok kolaydır -çok küçük yaştan beri elleriyle çalışmaktan ötürü irileşmiş eller, yük taşıma alışkanlığından ötürü bedene kıyasla genişlemiş omuzlar, böyle daha bir çok özellik. Gerçekte çok daha başka özellikler ve istisnalar da bulunabilir. Ne var ki kadın erkek çoğu köylünün, tipik bir bedensel ritm edinmiş olduğunu söylemek mümkündür. Bu ritm, doğrudan doğruya gün boyunca yapılması gereken işlerin talep ettiği enerjiyle ilgilidir; tipik bedensel hareketlere, bedenin aldığı pozisyonlara da yansır. Büyük, geniş hareketlerin oluşturduğu bir ritmdir bu. İlle de yavaş değildir. Geleneksel tırpan ve testere kullanma hareketleri buna örnek olabilir. Köylülerin atlarını sürüş biçimleri ve yine, her adımda yere toprağı sınıyormuş gibi basarak yürüyüş biçimleri bu ritmi ayırt edici kılar. Buna ek olarak köylüler özel bir bedensel saygınlığa sahiptir: Bu saygınlığı belirleyen, bir tür işlevselciliktir, bir anlamda çabayla bütünleşmiş olmaktır. Bugün bildiğimiz haliyle takım elbise, 19. yüzyılın son otuz yılında, Avrupa'da profesyonel bir yönetici sınıfın kıyafeti olarak ortaya çıktı. Neredeyse üniforma kadar kişiliksiz olan takım elbise, salt masa başı iktidarını yücelten ilk yönetici sınıf kıyafetiydi. Yöneticinin ve toplantı masasının iktidarını. Asıl olarak takım elbise konuşma ve soyut hesaplama hareketleri için tasarlanmıştı. (Bu kıyafet ata binme, avlanma, dansetme ve düello için yapılmış önceki üst sınıf giysilerinden çok uzaktır.) 60