Views
3 months ago

ARTEMİS MART 2018 (2)

atan çocuk tiyatrosu

atan çocuk tiyatrosu çalıĢmalarının, giderek yaygınlaĢması sonucunda bir çocuk tiyatrosu dağarcığı oluĢur. Bu dağarcıkta yer alan çocuk oyunlarının çoğu, bilinen ünlü çocuk öykü ve romanlarının sahneye uyarlanmasıyla ortaya çıkmıĢtır. Bu oyunlar Alice Harikalar Diyarında, Peter Pan, Küçük Kadınlar gibi kitapların uyarlamalarıdır. Oyun metinleri çocuk edebiyatının baĢat eserlerinden yararlanarak yol alır. Sovyetler Birliğinde de çocuk oyunları dağarcığı bir sorundur. Özellikle çocuk tiyatrosunun baĢlangıç yıllarında Hoffman‟dan Fındıkkıran, Andersen‟den Bülbül, M. Twain‟den Tom Sawyer gibi çocuk edebiyatının önemli kitapları oyunlaĢtırılmıĢtır. Ostrovskiy, Turgenyev, Cehov çocuk oyunları yazmıĢ, kısa bir süre sonra da özgün çocuk oyunlarının devamı gelmiĢtir. Özgün çocuk oyunları, Sovyetler Birliğindeki çocuk tiyatrosu çalıĢmalarının ikinci dönemi olarak adlandırılmaktadır. Bu dönemde yazılan oyunlarda; devrimde çocukların rolü, kimsesiz çocukların sorunları, insanlara baskı yapan kötü canavarların çocuklar tarafından yenilmesi gibi konular ele alınmıĢtır. Türkiye‟de çocuk tiyatrosu kavramının oluĢumunu, 17 yüzyılda baĢlayan batılılaĢma hareketi içinde görüyoruz. 3. Selim‟le birlikte kültür ve sanat alanında da ıslahat hareketleri baĢlamıĢtı. Türk minyatürünün yerini batı resminin alması; anı, deneme türlerinin yanı sıra dram türü de o günün kültürel hayatı içinde filizleniyordu. BatılılaĢma ve batılı anlamda tiyatro yapma çabalarıyla birlikte, çocuk tiyatrosu düĢüncesi ortaya atıldı. Ġlk kez MeĢrutiyet döneminde okullarda tiyatro yapılması biçiminde, çocuk tiyatrosu gündeme geldi. Çocuklar için yazılmıĢ oyun metinleri “ Mektebi Temsil” , “Küçükler Ġçin Temsil” ve “Mektep Tiyatrosu” gibi genel baĢlıklar altında yazılmaya baĢlandı. Bu oyunlar genellikle çocuk dergilerinde yayınlanıyordu. Çocuk dergileri de ayrıca MeĢrutiyetin getirdiği yeniliklerdendi. MeĢrutiyet döneminde imzalı veya imzasız birçok oyun yazılmıĢtır. Kartopu Oyunu ( yazarı bilinmiyor ), Küçük ( Ali Nusret ), Üç Dilek ( yazarı bilinmiyor ), Zeki Çocuk ( Müfit Rıfat ) gibi çok sayıda oyun yazılmıĢtır. Bu dönem çocuk- tiyatro iliĢkisinin ve çocuk eğitiminde tiyatronun yeri ve öneminin açıkça anlaĢıldığını görüyoruz. Fakat siyasal ortamın dengesizliği, Osmanlı Ġmparatorluğunun içine düĢtüğü bunalım nedeniyle, çocuk tiyatrosu için yazılmıĢ yetkin oyun metinleriyle ancak Cumhuriyet döneminde karĢılaĢırız. 1935 yılında Muhsin Ertuğrul‟un “ Çocuk Tiyatrosu “ baĢlıklı yazısına kadar, Cumhuriyetin ilk on bir yılı içinde çocuk tiyatrosunun önemi vurgulamakla birlikte, çocuk tiyatrosunun ne olduğu sorusuna bir açıklık getirilmez. 1934 yılında Sovyetler Birliğine giden M. Ertuğrul, Moskova Çocuk Tiyatrosunda incelemelerde bulundu. “ Moskova Notları “ baĢlığı altında yayınladığı yazı dizisinde Çocuk tiyatrosu ve yazını hakkında da yazar. Çocuk tiyatrosunun alacağı yön artık belirlenmiĢtir. M. Ertuğrul Sovyetlerden döndükten sonra 1934 yılında ġehir Tiyatrosu kapsamında bir çocuk tiyatrosu kurulmasına önayak olur. Tabii çözülmesi gereken ilk sorun olarak, oyun dağarcığı karĢımıza çıkar. Çocuk oyunlarının çizgisi “ Evrensel çocuk yazını “ olarak belirlenir. Oyun yazını batılı bir çizgide ( çerçeveli sahneye göre ) ve batılı normlarda yazılmaya baĢlanır. M. Ertuğrul, M. Kemal Küçük ile birlikte çocuk tiyatrosu çalıĢmalarına baĢlar. Ġlk oyun M. Kemal Küçük‟ün yazdığı “Çocuklara Ġlk Tiyatro Dersi” adlı oyundur. Oyun, adından da anlaĢılacağı gibi çocuğun eğitimi önceliklidir. Bu oyun hazırlanırken, bir taraftan çocuk dergisi hazırlanır. Bu dergi, bilet yerine çocuğa verilir. 1936- 42 döneminde dağarcıkta Türk oyun yazarlarının yazdığı oyunların yanı sıra Çizmeli Kedi, Sindirella gibi batı klasiklerinden örnekler de görürüz. 1946- 47 dönemi oyun metinlerinde tartıĢmaların olduğu yıllardır. “ Küçüklerin ruh hallerinin iyi anlaĢılamadığı “ kaygıları dillendirilir. O günkü düĢünceye göre, tiyatro bir okuldur, iyi insan, iyi vatandaĢ olarak yetiĢtirilmesi amaçlanan çocuğun psikolojisi iyi bilinmelidir. Bu düĢünceyle oyunlar yaĢ gruplarına göre ayrıĢmaya baĢlar. 1938 yılında Mavi Boncuk oyununa “ 10 yaĢına kadar çocuklar “ diye kayıt düĢülür Ortaokul düzeyindeki çocuklar için Shakespeare‟in Fırtına oyunu sahneye konur. 1946- 47 yıllarında tamamen metinli tiyatroya dönülür. Karagöz Ortaoyunu ve Meddah çocuk tiyatrosu çalıĢmalarının kapsamı dıĢında bırakılır. 1947- 48 döneminde yerli oyun yazarlarının çocuk oyunları yazdığını görürüz. Sihirli Kılıç ( Nurettin IĢılay ), Küçük Reis ( Ferih Egemen ), Mavi Gözlük ( Sabih Gözen ) gibi. Türk oyunlarının yanında Pollyanna, Peter Pan gibi çocuk klasiklerinden uyarlanan oyunlara yer verilir. 16

1946 - 61 yılları arası Kararsızlık ve Dağınıklık dönemi olarak adlandırılır. Bu dönem boyunca sahneye konan yirmi dokuz oyunun, dokuz tanesi yabancı, yirmi tanesi yerlidir. Yerli oyunların bir kısmı tekrarlanan oyunlardır. Bu tekrarlar, bu on beĢ yıllık dönem boyunca yeterli sayıda yerli çocuk oyunu yazılmadığı ve bu yüzden oyun sıkıntısı çekildiğini göstermektedir. 1936- 1978 yılları arasında 125 çocuk oyunu yazılmıĢtır. Bu süre içinde ulusal çocuk tiyatro yazını yeterli bir düzeye ulaĢamamıĢtır. Metinlerin büyük bir bölümü öz ve biçim yönünden yetersizdir. Bu durumun nedeni olarak yazarların, çocuk tiyatro yazınına yönelmemeleri olarak gösterile bilinir. YetiĢkinler için yazılan oyunlar yazara daha çok ün ve getiri sağladığından, çocuk oyunları yazını daha çok amatör yazarlara kalmıĢtır. Çocuk Edebiyatının önemli bir uzantısı olan ama ancak sahnelenirse farkına vardığımız oyun metinleri; konuları, konularının iĢleniĢi, dramatik kurgunun baĢat unsuru olan çatıĢma, aksiyonun yöneliĢi ve kiĢileĢtirme gibi unsurlarıyla çocuğun geliĢiminde önemli bir yer tutmaktadır. Çocuk Edebiyatının önemi vurgulanırken, çocuk oyunları metinleri de unutulmamalı, edebi yanları değerlendirilip, desteklenmelidir. Yaralandığım kaynaklar: Fotoğraf: Aslıhan ACAR 1. 99 Soruda Çocuk Edebiyatı, Çocuk Vakfı yay. Ġst., 2000 2. Türkiye‟de Çocuk Tiyatrosu, Kültür Bakanlığı, Ankara, 1979 17

MEDYATABLET 2018 MART
MEDYATABLET 2017 MART
SARIYER’DE
Broj 2 - mart 2007.pdf - Siepa
Kobilife Mart 2018