Views
8 months ago

menakıbnamelerin özellikleri

23 kabul edilebilir. 137

23 kabul edilebilir. 137 Başlıca kaynakları arasında şu eserler gösterilir: Risâle-i Sipehsâlâr der Menâkıb-ı Hazret-i Hudâvendigâr, Velednâme, Rebâbnâme, İntihânâme, Ma’ârif, Makalât-ı Şemseddin-i Tebrizî, Ma’ârif-i Sultanü’l-Ulema Bahâeddin Veled, Fîhi mâ fîh, Mektûbat-i Mevlânâ Celâleddin, Mesnevî, Divân-i Kebîr. 138 Sipehsâlar diye tanınan Ferîdün bin Ahmed tarafından yazılan Risâle-i Sipehsâlâr der Menâkıb-ı Hazret-i Hudâvendigâr eserin ana kaynağıdır ve Eflâkî eserini geniş çapta bu esere dayandırmaktadır. Ferîdün bin Ahmed, Mevlana’nın mürididir ve eserini onun ölümünden sonra dostlarının isteği üzerine kaleme almıştır. 139 Veledname ise Mevlana’nın oğlu Sultan Veled tarafından yazılan didaktik nitelikte bir eserdir. 140 Rebabname, İntihânâme ve Ma’ârif adlı eserler de Sultan Veled tarafından yazılmıştır. Menâkıbu’l-Ârifîn’de başta Mevlânâ Celâlü’d-dîn ve halefleri olmak üzere Mevlevi önderlerinin hayatları, çeşitli keramet motifleriyle süslenerek ve onlara destanî karakterlere has özellikler atfedilerek anlatılmıştır. Derleme niteliğinde olan bu eser, yazarın şahsi görgü, bilgi ve müşahedelerini de yansıtması açısından önemlidir. 141 Menâkıbu’l-Ârifîn, 13. yüzyılın ikinci ve 14. yüzyılın birinci yarısında Anadolu’nun kültür hayatını anlatması sebebiyle sıkça başvurulan kaynaklar arasındadır. Eserde devrin devlet hayatı, sosyal düzeni ve ekonomik hayatına ait dikkate değer bilgilere ulaşmak mümkündür. 142 Menâkıbu’l-Ârifîn’in bizim için dikkate değer bir özelliği ise derleme niteliği ile kaynakları arasında da bir karşılaştırma yapmamıza imkân sağlamasıdır. Tahsin Yazıcı’nın da belirttiği gibi Sultan Veled’in İbtidânâme’sinde Mevlana’nın kerametlerinden bahsedilmediği halde, Sipehsâlâr’ın eserinde kerametlere yer verilmiş ve Eflâkî’de ise bunlar oldukça abartılmıştır. 143 Bu durum, konu edinilen veliden zaman olarak uzaklaşıldıkça keramet unsurlarındaki abartının da arttığını düşündürmektedir. 137 Eflaki, a.g.e, s. 9. 138 Taneri, a.g.e, s. 21. 139 Eflaki, a.g.e, s. 12. 140 Eflaki, a.g.e, s. 19. 141 Ocak, Kültür Tarihi Kaynağı…, s. 48 142 Taneri, a.g.e, s. 21. 143 Eflaki, a.g.e, s. 33.

24 Abdal Musa Velayetnamesi Biyografik nitelikte bir menakıbname olan Vilâyetnâme-i Abdal Musa önemli Bektaşi menakıbnamelerinden biridir. Eserin yazarı ve yazılış tarihi bilinmemektedir. Abdurrahman Güzel, Veli Baba adlı bir şahıs tarafından 1630 tarihinde bir başka nüshadan istinsah edilen Abdal Musa Velayetnamesi üzerinde inceleme yapmıştır. 144 Ahmet Yaşar Ocak bu menakıbnameyi 15. yüzyıl Osmanlı Dönemi menakıbnameleri arasında göstermiştir. 145 Güzel de benzer şekilde asıl nüshanın bu döneme ait olabileceğini belirtir. 146 Eserde 13. ve 14. yüzyıllarda Anadolu’da faaliyet gösteren Abdâlân-ı Rum zümresinin ileri gelenlerinden olan Abdal Musa’nın menkıbeleri nakledilir. Abdal Musa’nın doğumundan başlayarak Teke yöresine gelişi ve burada oluşturduğu sufi yapı anlatılır. 147 Eser Abdal Musa’nın velâyet özellikleri ve kerametleri üzerine kurgulanmış olay örgüsü üzerine olup şu şekilde sıralanmıştır: Abdal Musa’nın çocukluğu ve yetişmesi, Tekke’ye gelişi, Gaybi Bey ile karşılaşması, Kılağılı İsa Beg ile karşılaşması, Teke beyi ve Alaiye sancak beyi ile karşılaşması, Kaygusuz ile ilişkisi, Kaygusuz’u hacca göndermesi ve tekrar karşılaşmaları. Sade bir Türkçe’yle yazılan eserde 13. ve 14. yüzyıl Anadolu’suna ait tarihî izlere ulaşmak mümkündür. Ayrıca eserde nasihat yüklü bir anlatım vardır. 148 Kaygusuz Abdal Menakıbnamesi Olay örgüsü ve anlatılan dönem açısından Kaygusuz Abdal Menakıbnamesi, Abdal Musa Velayetnamesi ile benzerlik gösterir. Kaygusuz Abdal Menakıbnamesi’ni de biyografik nitelikte yazılan menakıbnameler kategorisinde incelemek mümkündür. Menakıbnamenin yazarı ve yazılış tarihi bilinmemektedir. Eserde öncelikle Alaiye sancak beyinin oğlu Gaybi Bey’in Abdal Musa’ya kapılanışı ve sebepten ötürü Abdal Musa’nın Alaiye sancak beyi ve Teke beyine karşı mücadelesi anlatılır. Sonrasında Gaybi Bey’in “Kaygusuz” unvanını alması, Abdal Musa’ya hizmeti ve hacca gidişi anlatılır. Bu yolculuk sırasında Kaygusuz Abdal’ın geçtiği yerlerdeki hikâyeleri ve 144 Abdurrahman Güzel, Abdal Musa Velayetnamesi, Ankara, 1999, s. 61. 145 Ocak, Kültür Tarihi Kaynağı…, s. 51-53. 146 Güzel, Abdal Musa..., s.61. 147 Ocak, Kültür Tarihi Kaynağı…, s. 54. 148 Güzel, Abdal Musa..., s.63.

TÜRKIYE-NATO İLIŞKILERI
al Ek 1 26 Ocak 2017
ortaya
Read - Al-Faqeer
Cevap Anahtarı1
Atasözleri
Herkese
Katalog Baskı 2
2015 Sunum - Son Hali
İSMMMO
Lapseki Bülten
Cilt1
İNTERMOB’DAYDIK!
Gündem Güncel
tunnel14
2017’DE
TEST_Lancia Musa.indd - Avto Magazin
Yakışmıyor!
REFORMVAAT_CHP
Terörle Mücadelede
Hacı Bektaş-ı Veli
KLONLAMA
22_goktugsonmez
CUMHURBAŞKANLIĞI SİSTEMİ
Toraks Bülteni Aralık 2017
MATEMATİ1
0112116_BN009_Stratejik-%C4%B0leti%C5%9Fim_s1
Randevu
satışoyunları katalog.
f