Views
7 months ago

menakıbnamelerin özellikleri

67 yapar. 391 Bundan

67 yapar. 391 Bundan sonra velayet özellikleri daha da pekişmiş bir şekilde Teke iline geri döner. 392 Seyyid Harun, kendisine verilen şehir inşa etme görevini tamamlamak için çeşitli kerametler gösterip hızlı bir şekilde Seydişehir’i inşa etmiştir. 393 Bu görevin tamamlanmasının ardından inzivaya çekilir, çok daha az yemek yer ve vaktinin çoğunu ibadetle geçirir. Anlatıya göre “Kalbi mülahaza-i Sübhan’da olmuş idi. Ruhı müşahede-i sıfatu’llaha irmişdi. Abd-ı fani Rabb-ı bakinün rızasına ulaşmışdı.”. 394 Burada görevi tamamlamasıyla Seyyid’in ulaştığı ilahi ve tasavvufi makamlardan bahsedilmiştir. Baha Veled, kendisine verilen irşat misyonu gereğince Konya’ya ulaşır. 395 Konya’da birçok kişinin irşat edilmesini ve mürit olmasına vesile olur. 396 Burhaneddin Muhakkık-ı Tirmizî de misyonu gereğince Konya’ya ulaştıktan sonra, burada Mevlana’nın eğitiminde önemli rol oynar. 397 Şemseddin-i Tebrizî ise olgun bir mürşit bulma amacıyla çıktığı yolculuğunun sonunda Mevlana’yı bulur. 398 Diğer örneklerde olduğu gibi Menâkıbu’l-Ârifîn’de de veliler, görevlerinde başarılı olmaları ile “ilahi hikmetlerde mümtaz” bir karaktere bürünürler ve “Tanrı’nın hikmet, kudret ve ululuk nurlarını” görmeye ve hissetmeye başlarlar. 399 Menakıbnamelerde “başarı” işlevi ile veliler olduklarından daha üstün bir mertebeye taşınmış ve böylece tasavvuftaki ilahi yolculuklarında da başarılı oldukları gösterilmiştir. Bu anlamda “başarı” işlevi, velilerin velayet yolculuğunun son ve en üst aşaması olmasının yanı sıra; tasavvufi mertebelerin menakıbnamelerde temsil edilmesinin bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır. 391 Güzel, Kaygusuz Abdal..., s. 117-118. 392 Güzel, Kaygusuz Abdal..., s. 123. 393 Abdülkerim bin Şeyh Musa, a.g.e, s. 55-57. 394 Abdülkerim bin Şeyh Musa, a.g.e, s. 57. 395 Eflaki, a.g.e, s. 82-83. 396 Eflaki, a.g.e, s. 84-91. 397 Eflaki, a.g.e, s. 104. 398 Eflaki, a.g.e, s. 472-473. 399 Eflaki, a.g.e, s. 108, 473.

68 3.BÖLÜM: MENAKIBNAMELERDE YARDIMCI UNSURLAR Propp, sabit unsurlar haricinde masallarda dört grup elementten oluşan yardımcı unsurları tespit etmiştir. Masallardaki şahıslar ve çevre ise değişken unsurlardır. Sabit unsurlar (fonksiyonlar) ve yardımcı unsurlar bir araya geldiğinde anlatının yapısını oluştururlar. 400 Bu dört grup yardımcı element şunlardır: 1. Olaylar arasında irtibatı sağlayan bağlayıcı unsurlar, 2. Hareketlerin maksat ve nedenleri, 3. Kahramanların ortaya çıkış şekilleri, 4. Kahramanların vasıfları. 401 Yardımcı unsurlar, fonksiyonlar arası geçişlerde ve fonksiyonlar arasında bağlantı kurmada etkili olurlar. Örneğin; bir karakter diğerinden bir şeyler öğrenir, bununla önceki fonksiyon diğeriyle birleşir. 402 Masal karakterleri öğrenmeleri gereken bilgiyi şikayet, iftira, kulak misafiri olmak gibi farklı şekillerde öğrenirler. 403 Bir fonksiyonu diğeriyle bağlayan bu element “bağlayıcı olay” olarak tanımlanır. Bir diğer yardımcı unsur da “hareketlerin maksat ve nedenleri”dir. Maksatlar en çok değişen ve sabit olmayan elementlerdir. Maksatlar, anlatıdaki şahısları harekete sevk eden sebep ve hedeflerdir. 404 Burada yardımcı unsurları ayrı ayrı ele alacağız; ardından bu unsurların izlerini menakıbnamelerde aradığımızda nasıl bir çıkarım yapabildiğimiz üzerinde duracağız. 3.1 OLAYLAR ARASINDA İRTİBATI SAĞLAYAN BAĞLAYICI UNSURLAR Fonksiyonların her zaman doğrudan art arda sıralanmadığı açıktır. Karakterlerin farklı yollarla “bilgi edinmesi” anlatının akışını ve fonksiyonlar arası geçişi sağlar. Propp’a göre, aksiyonun cereyanı sırasında fonksiyonları birbirine bağlayan bu bilgilerdir. 405 Karşılıklı konuşma, şikayet, bildirme, işitme gibi durumlar “bilgi edinme”nin muhtelif yollarıdır. Propp incelediği 400 Günay, a.g.e, s. 12. 401 Çobanoğlu, a.g.e, s. 216. 402 Günay, a.g.e, s. 43. 403 Günay, a.g.e, s. 43. 404 Günay, a.g.e, s. 43. 405 Vladimir Propp, Masalların Yapısı ve İncelenmesi, Ankara, 1987, s. 109.

Turkiyede-Gencligin-Siyasallasma-Bicimleri
Türkiye
%C3%87OCUK-%C4%B0ST%C4%B0SMARINA-Y%C3%96NEL%C4%B0K-RAPOR
ÇOCUK-İSTİSMARINA-YÖNELİK-RAPOR
HAYIRLI OLSUN