Views
2 months ago

OCUK GELİŞİMİ

142 ANNE BABALAR

142 ANNE BABALAR ÇOCUĞUNUZLA YETİŞİN Bencillik Dönemi Bencil kelimesini, kendi çıkarlarını düşünen, kendi çıkarlarını herkesten üstün gören birey şeklinde tanımlamak mümkündür. Bencillik dönemi diye adlandırılan dönem, genel olarak 3 ila 6 yaşlar arasıdır. Çocukta iyilik ve kötülük kavramları yerleşmemiştir. Hayal dünyasının etkisi altındadır. Herkesin kendi istekleri doğrultusunda hareket etmesini ister. “Ben” merkezci bir tavır içerisindedir. İstekleri yerine gelmediğinde saldırganlık gösterir. Bencillik döneminde çocuklar, duygusal davranır ve her şeyin kendi çıkarları doğrultusunda hareket ederler. Bu nedenledir ki, bu dönemde anne ve babaya çok iş düşmektedir. Çocuk hayatı, anne babasını, arkadaşlarını sever; kendisiyle ve çevresiyle barışıktır. Kendinden hoşnut olan çocuk, başkalarının hoşuna gitmeyi, onların isteklerini yerine getirmeyi sever. Bencil davranıştan işbirliği ve paylaşmaya geçiş sürecinin iyi algılanıp buna göre hareket edilmesi gerekmektedir. En çok dikkat edilmesi gereken çocuğun hayal dünyasından alıp çıkardığı şeylere yalan yanlış demeden ilgi gösterilmelidir. Başkalarına Uygunluk Dönemi Bu dönemde çocuğun ahlâkî davranışı, büyük ölçüde otoriteye bağlıdır. Çocuk, bu otoritenin koyduğu kuralların değişmez olduğunu algılar. Anne ve baba onun için kusursuz kişilerdir. Onların davranışlarından ziyade sonuçlarının ne olduğu ile ilgilenir. Davranışlarla niyet ilişkisini ise ancak 8 yaşlarında kurmaya başlar. Uygunluk dönemi genelde 6-9 yaşları arasında normal seyrine girer. Kendinden büyüklerin veya yaşıtlarının davranışlarını benimseme bu yaşlarda kendini gösterir. Taklit etme ve benimseme yöntemleri ile ahlaki davranış kurallarını öğrenir. Özellikle okula başlangıç, çocuk için yeni bir kapıyı aralamaktır. Benimseme veya uygunluk, sorumluluk almayı da öğre-

ÇOCUĞUN RU VE KARAKTER GELİŞİMİNDE ANNE BABA 143 tir. Hatta öğrenmesi gereken şeylerin farkına bu dönemde varır. Yeni çevre, dersler fiziksel ve duygusal değişimler ortaya çıkar. Ancak, bu dönemde de çocuk dışa bağımlıdır ve eğitime her zaman olduğu gibi hazır durumdadır. Gerek anne baba, gerekse öğretmen rol model durumundadır. Zira çocuk, doğru ve yanlışın, yalan veya aldatmanın farkındadır artık. Rekabet etmeyi, ad takmayı, alay etmeyi veya alay edilmeyi, oyun bozanlığı, isteklerini her şartta yerine getirmeyi, yenmeyi ve yenilgiyi kabullenme hisleri ortaya çıkar. Anne ve baba için bu süreç oldukça önemlidir. Duygusal Vicdan Dönemi İyilik, kötülük, doğruluk, yanlışlık gibi kavramların çocuk tarafından sorgulandığı bir dönemdir. Çocuk, bu kavramlar ışığında kuralların bir çoğuna bağlanmaya başlar. Davranışlarını kontrol eder kendi öngörüleri çerçevesinde değerlendirme yapar. Genel olarak çocuk, öğrendiği sınırları ve kısıtlamaları benimseyerek toplumsal kurallar karşısında belirli tavırlar elde eder. Utangaç, çekingen, güvensiz bir birey olarak kendisini görmeye başlar. Zihinsel yetenekler tam anlamıyla gelişmediği için çocuk, duygularının etkisindedir. Hoşlanma ilkesi çocuk üzerinde henüz varlığını sürdürmektedir. Örnek aldığı kişiler unutulur, ancak davranış kalıpları çocukta yer etmeye başlar. Öğrendiği bilgi ve kuralları uygulamaya başlar. Akılcı vicdan ve evrensel ahlâk dönem Çocuğun ergenlikten önceki son dönemeçtir. Burada çocuk, yavaş yavaş aile otoritesinden kurtulmaya başlar. Kendi başına hareket etmeye özenir. Fakat yine de duygularının etkisinden kurtulup iradesini tam olarak hâkim kılamadığı için anne babasının zorlayıcı ve ikaz edici birtakım eğitim uygulamalarına muhatap olur. Küçük yaşlarda çocuğa abartılı şefkat göstermek ne kadar makul ise, bu dönemde biraz daha disiplini öne çıkarmak