Views
6 months ago

OCUK GELİŞİMİ

Olumlu davranışlar

Olumlu davranışlar teşvik edilirken olumsuz davranışlar düzeltilmelidir Anne baba veya büyükler, çocuklarında zaman zaman olumsuz, istenmeyen, olumsuz olarak değerlendirilen; ahlâk dışı veya kötü dediğimiz istenmeyen davranışları gördüklerinde veya bir şekilde karşılaştıklarında paniklerler ve yıkıcı bir tavırla tepki göstererek düzeltmeye çalışırlar. Bu tepkilerinin sonucunda da genellikle hüsrana uğrarlar. Unutulmaması gereken bir gerçek var ki; olumsuz davranışları düzeltmek, onlardan kurtulmak, öyle sanıldığı kadar kolay değildir. Çocuğun, olumsuz tutum, davranış ve alışkanlıklarının düzeltilmesi konusunda sabırlı, dikkatli ve hassas bir şekilde mücadele etmelidir. İstenmeyen davranışlar karşısında anne babanın ilk tepkisi genellikle panik olabilir. Beş yaşındaki çocuğunun arkadaşından izinsiz aldığı bir oyuncak, anne babayı ürküterek, sert tedbirler almaya, ceza vermeye itebilir. Bu durumda yapılacak iş, elbette bunun bir sorun olduğunu kabul etmek olacaktır, ancak bu, asla paniğe yol açmamalıdır. Öncelikle bu davranışın nedeni araştırılmalı ve ardından bunu ortadan kaldırmanın yolları aranmalıdır. Bazen anne baba, tüm araştırmalarına karşı çocuğunun davranışlarının nedenlerini bulamayabilir. Böyle durumlarda çocukla konuşma denenebilir. Bunun için çocuğun güvenini kazanmak gerekir, aksi hâlde çocuktan bilgi almak mümkün değildir. Konuşurken, çocuğu suçlamaktan ve doğru söyledi diye cezalandırmaktan kaçınmak gerekir. Çocukların yaptıkları yanlış karşısında suçlayarak, aşağılayıcı, rencide edici bir tavır takınmamalıdır. Örneğin, yanlış yapan bir çocuğa, “Niçin Böyle yaptın?” yerine “Ne yaptın? Nasıl Oldu?” vb. ifadeler kullanmak daha iyidir. Çocukların davranışlarını büyütüp telaşeye kapılmak ne kadar yanlışsa, yanlışları ciddiye almamak da o kadar yanlıştır. Çocuğun yaptığı yanlışlar zamanında ve uygun bir dille düzeltilmez ve ikaz edilmezse, çocuk bunun normal bir davranış olduğunu kabul edebilir. Örneğin, sırf hoşuna gittiği için, bir arkadaşının oyuncağını izinsiz alan çocuk, tepki görmezse bunu alışkanlık

ÇOCUĞUN RU VE KARAKTER GELİŞİMİNDE ANNE BABA 225 hâline getirebilir. Yani çocuğun kötü davranışları ilk defa yaptığında pek tehlikeli sayılmayabilir, ancak bu tür davranışların önemsiz olduğu anlamı da çıkarılmamalıdır. Bunlar ciddi sorunların belirtileri olabilir. Duygularını ifade etmesinin öğretilmesi Çocuğun duygularını bir şekilde ifade etmesine fırsat vermek uyumu ve gelişimi ve yetişkin yaşamı yönlerinden çok yararlıdır. İfade edilemeyen duygular içte birikerek kişinin algısında, hal, hareket, tavır ve davranışlarında ciddi olumsuzluklar oluşturur. Bir şekilde ifade edilemeyen, içte biriken, karmaşıklaşan duygular kişinin yaşamında telafisi mümkün olmayan yıkımlara sebebiyet verebilir. Duyguların ifade edilmesi bir nevi paylaşmadır. “Sevinçler paylaşıldıkça artar, üzüntüler paylaşıldıkça azalır.” Bunu çok güzel ifade etmektedir. Bazı insanlar, bastırarak veya unutarak acı veren duygulardan kurtulmanın mümkün olduğunu sanırlar. Hâlbuki duygular açıkça dile getirildiğinde azalır. Anne babalar çocuklarının duygularını dinleyerek, çocuklarını hem tam olarak onları anlama imkânı, hem de onların duygularını paylaşmalarını sağlamış olurlar. Çocukların yaşadıkları duygu durumlarını onların yaşı gereği normal olarak kabul etmeli ve duygu durumları göz önünde bulundurularak tepkiler verilmelidir. Çocuklarda olası oluşabilecek olumsuz duygulara ani, sert ve kırıcı tepki vermeden, olumsuz yönleri uygun dille anlatıldığında, sorun başlamadan çözülecektir. Özellikle ergenlik döneminde ortaya çıkan aşk, nefret, etkilenme benzeri duygulanımları çocukların aileleriyle rahatça paylaşabilmeleri, ailenin de bu durumları olgunlukla karşılamaları gerekir. Biz böyle görmedik, bunlarda konuşulur muymuş, kültürümüze ters deyip konuşmaz, kestirip atarsak çocuğumuz telafisi mümkün olmayan yanlış ilişkilere girebilir, yanlış insanlar ile tanışabilir. Bu duruma sebebiyet vermemek adına sizinle rahatça duygu düşüncelerini paylaşmasına fırsat vermekte yarar-