Views
8 months ago

هنر و سرمایه‌داری

به قلم: الن وودز ترجمه گروه تئاتر اگزیت - شیرین میرزانژاد

سالهللهھا

سالهللهھا بعد،‏ هنگامی که انقلابىببىی بزرگ لئون تروتسکی در تبعید اجباری در نروژ زندگی می کرد،‏ بر روی ‏بمنبممایشنامه های عالىللىی ایبسن تامل کرد.‏ او که از سوی حزب کارگر حا کم در نروژ ‏«دموکراتیک»‏ پذیرفته شده بود،‏ به زودی خود را در شرایطی بسیار بدتر از آبجنبجچه پیش تر در فرانسه داشت یافت.‏ با ‏مجممجحرومیت از ارتباط با دنیای ببریبررون،‏ ‏ممممممنوعیت از نوشبنتبنن و یا حبىتبىی اظهار نظر درباره ی مسائل خارجی در دورابىنبىی که استالبنیبنن مشغول برپابىیبىی ‏مجممجحا کمات مهیب مسکو بود،‏ عملاً‏ در حبس خانگی به سر می برد.‏ شیوه ی عمیق و صادقانه ی ‏بمنبممایشنامه نویس بزرگ نروژی قرن ١٩ در تقبیح صرتحیتحح ریا کاری ای که در کل شاخصه ی خرده بورژوازی اسکاندیناوی و به طور مشخص خرده بورژوازی ‏«پیشرو»‏ و ‏«لیبرببررال»‏ ‏(که امروز می توان گفت سوسیال دموکرات)‏ بود،‏ برای تروتسکی بسیار جالب بود.‏ در پس نقاب خندان لببریبررالبریبرزم،‏ ‏همھهممواره چهره ی کریه اربجتبججاع بورژوابىیبىی را می بینیم.‏ هر که جسارت داشته باشد که این نقاب را بدرد خود به خود به عنوان دسمشسممن مردم ‏مجممجحکوم می شود.‏ هبرنبرر سیاسی نویسنده ی آلمللممابىنبىی برتولت برشت در جابىیبىی اشاره می کند:«اینکه هبرنبرر ‏«غبریبررسیاسی»‏ شود،‏ تنها به این معناست که با ‏«گروه حا کمه»‏ ‏همھهممدست شود.»‏ البته این برای هبرنبرر ‏ممممممکن است که به کلی از اظهار نظر سیاسی پرهبریبرز کند،‏ خود را در بسبرتبرری از گل های خوشبو غرق کند،‏ چشمانش را به روی واقعیت زشت سرکوب و ‏بهببههره کشی که آن را احاطه کرده است ببندد.‏ اما هبرنبرری که به خود وفادار است،‏ بیش از ‏همھهممه،‏ هبرنبرر عالىللىی،‏ ‏بمنبممی تواند نسبت به سرنوشت نوع بشر ‏بىببىی تفاوت باشد.‏ این به این معنا نیست که هبرنبرر باید تا حد تبلیغات خام تبرنبرزل یابد.‏ تبلیغات به عرصه ی سیاست تعلق دارد که در آن نقشی مهم ایفاء می کند.‏ اما سیاست عرصه ی طبیعی هبرنبرر نیست.‏ هبرنبررمند باید احساسات قلب و روح را بیان کند.‏ این احساسات ‏بمنبممی تواند از سوی تاثبریبررات ببریبرروبىنبىی دیکته شود،‏ چه سیاسی،‏ چه مذهبىببىی و چه پولىللىی.‏ با این حال،‏ احساسات هبرنبررمندانه می تواند درام وجود انسابىنبىی را در قدربمتبممندترین شکل بازتاب دهد.‏ برای آنکه هبرنبرر بتواند حقیقتاً‏ آزاد شود،‏ برای آنکه فرهنگ بتواند به ملک خصوصی بودن عده ای اندک پایان دهد و حقیقتاً‏ انسابىنبىی شود،‏ ابتدا ضروری است که قیود بردگی،‏ ‏بهببههره کشی و سرکوب را متلاشی کند.‏ به ‏همھهممبنیبنن دلیل است که هبرنبرر ا گر ‏بجببجخواهد به خود وفادار باشد،‏ باید هبرنبرر انقلابىببىی باشد.‏ و ‏همھهممان گونه که در مورد پیکاسو دیده ابمیبمم،‏ هبرنبرر انقلابىببىی می تواند به سطح نبوغ دست یابد.‏ در زمینه ی ادبیات و تئاتر،‏ می توانیم ‏بمنبممونه هابىیبىی از نویسندگابىنبىی را نقل کنیم که با موفقیت کار انقلابىببىی را با دستاورد های عالىللىی هبرنبرری ترکیب کردند.‏ مایا کوفسکی از سنبنیبنن جوابىنبىی عضو فعال حزب بولشویک در روسیه بود.‏ در شعر او می توانیم ترکیب عالىللىی شور انقلابىببىی با بالاترین سطوح ‏ممممممکن !12

دستاوردهای شعری را ببینیم.‏ او ‏همھهممچنبنیبنن ‏بمنبممایشنامه های موفقی چون ‏«ساس»‏ را نوشت و پوسبرتبررهابىیبىی را با سبک کانسبرتبررا کتیویست خلق کرد که این شاخه ی هبرنبرری را به بالاترین سطح دست یافته در ‏بمتبممام زمان ها چه پیش از آن و چه تا کنون برد.‏ این تصادفىففىی نیست که شعر مایا کوفسکی به دنبال انقلاب ا کتبرببرر،‏ تاثبریبرری قوی بر ذهن میلیون ها کارگر و دهقان عادی روسیه گذاشت.‏ این عمل بزرگ رهابىیبىی ‏بجببجخشی توده ها را الهللهھام ‏بجببجخشید تا نه تنها در سیاست،‏ بلکه در فرهنگ نبریبرز مشارکت کنند.‏ شکوفابىیبىی شگرف هبرنبرر،‏ شعر و موسیقی در دهه ی ١٩٢٠ زیر بقایای سنگبنیبنن بوروکراسی استالینیست خفه شد.‏ خودکشی مایا کوفسکی در سال ١٩٣٠ ‏بىببىی شک اعبرتبرراضی علیه ضدانقلاب سیاسی استالینیسبىتبىی بود.‏ مثال برجسته ی دیگر مورد برتولت برشت بود.‏ برشت ‏همھهممچون مایا کوفسکی مارکسیسبىتبىی راسخ بود که از ‏بمنبممایش هایش استفاده می کرد تا ببریبررجمحجممانه سرمایه داری را تقبیح کند.‏ در ‏بمنبممایش هابىیبىی چون ‏«اپرای سه پولىللىی»،‏ ‏«ماها گوبىنبىی»‏ و ‏«هفت گناه کببریبرره»‏ ‏(که هوسمشسممندانه به دست ‏همھهممکار بااستعداد برشت کرت ویل‎١‎ آهنگسازی شده است)،‏ جامعه ی بورژوابىیبىی را درباره ی ریا کاری و اخلاقیات بازخواست می کند.‏ برشت بیش از ‏همھهممه به خاطر تئاترهای ‏بجتبججر ‏بىببىی اش و نظریه ی انقلاب دراماتیک خود مشهور است.‏ اما او شاعر برجسته ای نبریبرز هست که ١۵٠٠ شعر نوشته است.‏ در میان آبهنبهها شعر ‏«پرسش های کارگری کتابجببجخوان»‏ را می یابیم که ارزش آن را دارد که به طور کامل آن را بازگو کنیم:‏ چه کسی شهر هفت دروازه ی تب را ساخت؟ در کتاب ها نام پادشاهان را می یابید.‏ آیا پادشاهان ‏بجتبجخته سنگ ها را بر دوش کشیدند؟ و بابل که بارها ویران شد.‏ چه کسی بارها آن را برپا کرد؟ در کدام یک از خانه های شهر طلابىیبىی درخشان لیما،‏ سازندگانش زندگی می کردند؟ شبىببىی که دیوار چبنیبنن به ابمتبممام رسید،‏ بنایانش کجا رفتند؟ رم بزرگ پر از طاق های پبریبرروزی است.‏ چه کسی آبهنبهها را برپا داشت؟ بر چه کسی سزارها پبریبرروز شدند؟ آیا ببریبرزانس،‏ که در سرودها بسیار ستوده شده است،‏ تنها قصر برای سا کنانش داشت؟ حبىتبىی در آتلانتیس افسانه ای شبىببىی که اقیانوس آن را به کام خود فرو برد غریقان ‏همھهممچنان بر سر بردگان شان فریاد می کردند.‏ اسکندر جوان هند را فتح کرد.‏ !13 Kurt Weill ١

هنر و مبارزه طبقاتی
شکسپیر یک انقلابی در ادبیات
تبلیغات یا تلقینات تئاتر؟
اما گلدمن: آنارشیزم و مقالات دیگر | فصل یک- آنارشیزم: واقعاً از چه دفاع می‌کند؟
اما گلدمن: آنارشیزم و مقالات دیگر| فصل دوم: اقلیت ها در برابر اکثریت ها
دختر ونوس
درباره تئاتر امروز ایران
اما
عکاسان مزاحم؛ پیاده‌نظام ارتش تبلیغاتی تئاتر واگذاری‌شده
عواطف سیاسی
سندیکاها در دوران بحران سرمایه‌داری و نیاز به استراتژی انقلابی
باز هم متن و بستر آن
سیاست‌گذاری های بازار؛ هم پیمانی نامبارک دولت و بخش خصوصی در ویرانی تئاتر ایران
تبلیغات در تئاتر امروز ایران
شبه‌تماشاگران؛ هیزم آتش تئاتر تجارت‌زده
مخاطب در تئاتر امروز ایران
مدیریت در تئاتر امروز ایران
فتیشیزم سرمایه‌داری و زوال هنر
مارکسیسم، ماتریالیزم و هنر
سرمایه‌داری و هنر، یا آنها قیمت را می‌دانند ولی نه ارزش را
حفظ فرهنگ تحت سلطه‌ نظام سرمایه‌داری
صحنه معاصر - ویژه‌ نامه هنر و سرمایه
بررسی وضعیت پوستر و تبلیغات در فضای تئاتر امروز ایران
درباره دو برداشت روانکاوانه از شازده کوچولو اثر آنتوان دوسنت اگزوپری
دیو دبنگ دال قدرت
مخاطبان تئاتر چگونه به سمت سالن‌های نمایش جذب می‌شوند؟
شکست صندوق سنت
تئاتر به مثابه مبارزه و عمل مقاومت
اندیشه‌های کارل مارکس - آلن وودز