Views
4 months ago

هنر و سرمایه‌داری

به قلم: الن وودز ترجمه گروه تئاتر اگزیت - شیرین میرزانژاد

! آیا تنها

! آیا تنها بود؟ سزار ‏«گل»ها را مغلوب کرد.‏ آیا حبىتبىی یک آشبرپبرز هم ‏همھهممراه خود نداشت؟ فیلیپ اسپانیا اشک ربجیبجخت وقبىتبىی ناوگان دریابىیبىی اش غرق شد.‏ آیا او تنها کسی بود که گریست؟ فردریک دوم جنگ هفت ساله را پبریبرروز شد.‏ چه کسی جز او پبریبرروز شد؟ هر صفحه یک پبریبرروزی.‏ چه کسی برای پبریبرروزمندان آشبرپبرزی می کرد؟ هر ده سال یک مرد بزرگ.‏ چه کسی ‏بهببههایش را می پرداخت؟ روایات بسیار.‏ پرسش های بسیار.‏ با این حال،‏ ‏بىببىی شک برشت بیش از ‏همھهممه به خاطر آثار دراماتیکش در یادها مانده است.‏ او نظریه ی تئاتر ‏بمتبمماماً‏ جدیدی را بسط داد که با عنوان اثر فاصله گذاری ‏(به آلمللممابىنبىی (Verfremdungseffekt شناخته می شود،‏ که ‏بمنبمماینده ی شیوه ای غبریبررمعمول در استفاده از تئاتر است.‏ او آن را این گونه توصیف می کند:«بازی به شیوه ای که ‏مجممجخاطب به دشواری بتواند با شخصیت های ‏بمنبممایش هم ذات پنداری کند.‏ پذیرش یا رد اعمال و بیانات آبهنبهها به جای ناخودآ گاه ‏مجممجخاطب که تا پیش از این معمول بوده است،‏ قرار است در سطحی آ گاهانه رخ دهد.»‏ پیام سازش ناپذیر برشت و ویل در ظهور و سقوط شهر ماها گوبىنبىی موجب اعبرتبرراض میان ‏مجممجخاطبان طبقه ی متوسط شد !14

با نابودی توهمھهممی که به وسیله ی آن ‏مجممجخاطب ناخودآ گاه با اندیشه ها و انگبریبرزه های بازیگران ‏بمنبممایش هم ذات پنداری می کند،‏ برشت ما را وامی دارد که درباره ی ‏مجممجحتوای واقعی آبجنبجچه برایشان ‏بمنبممایش داده می شود فکر کنند.‏ این امر گاه منجر به ‏بجتبججربه ای ناخوشایند می شود.‏ اما برشت به عنوان یک ‏بمنبممایشنامه نویش انقلابىببىی کمبرتبرر علاقه ای به آن داشت که کاری کند که ‏مجممجخاطب احساس راحبىتبىی کند.‏ به یاد دارم که سال ها پیش وقبىتبىی ماها گوبىنبىی در لندن به روی صحنه آمده بود،‏ فریادهای اعبرتبرراض علاقمندان تئاتر از طبقه ی متوسط را که احساسات شان از پیام سازش ناپذیر آن جربجیبجحه دار شده بود برآورده بود.‏ در جابىیبىی یکی از شخصیت های ‏بمنبممایش در صف اعدام قرار دارد و تنها با پرداخت مبلغ مشخصی می تواند ‏بجنبججات یابد.‏ بازیگری به جلوی صحنه آمد و مستقیماً‏ با ‏مجممجخاطبان روبرو شد و از آبهنبهها خواست که برای ‏بجنبججات جان یک انسان ایثار مالىللىی لازم را ابجنبججام دهند.‏ طبیعتاً‏ هیچ اعانه ای در راه نبود،‏ در حالىللىی که ‏جمججمماعت حبریبررت زده ی لندن دست در جیب شان می کردند تا مطمبنئبنن شوند که کیف پول شان هنوز سر جایش است.‏ متعاقباً‏ این ماجرا به عنوان ‏«توهیبىنبىی به نوع بشر»‏ ‏مجممجحکوم شد.‏ ا گر قصد هرگونه توهیبىنبىی بود،‏ هدف آن نه بشریت به طور کلی،‏ بلکه تنها خرده بورژواهای خسیس و خودخواه تئاتردوست لندن بود که ‏جمحجممله ی خشم درستکارانه شان به من نشان داد که تبریبرر تبریبرز برشت به درسبىتبىی به هدفش زده بود.‏ ادبیات،‏ شرق و غرب از جهات بسیاری شرق از غرب فرهنگی تر است.‏ در حالىللىی که شعر در غرب امروزه در قرق تعدادی ‏مجممجحدود است و اغلب از سوی مردم عادی با سوءظن نگریسته می شود،‏ در شرق ‏همھهممچنان سنبىتبىی ‏مجممجحبوب و زنده بافىقفىی مانده است.‏ ‏همھهممانند شعر،‏ تئاتر در کشورهای مسلمان هبرنبرری است با سابقه ی طولابىنبىی.‏ شعرای روزگار گذشته درباری بودند،‏ ملازمان فئودالىللىی از رده ای نامشخص که وظیفه شان این بود که هر گاه ولىللىی نعمت شان می خواست با خوش طبعی او سرگرم شود یا سر ذوق بیاید دم دست باشند.‏ در اغلب ‏بمنبممونه ها شاعران دربار بردگان سلطان مطلق بر ‏بجتبجخت بودند.‏ با این حال به نظر من این گونه می رسد که رویکرد ایرانیان به شعر ‏همھهممواره ‏مجممجحتوابىیبىی ماهیتاً‏ اجتماعی و انتقادی داشته است.‏ به من گفته اند که امروز در ‏بمتبممام زمینه های هبرنبرر ایرابىنبىی اتفاقات بسیار جالبىببىی در حال وقوع است.‏ متاسفانه باید به ‏بىببىی خبرببرری تاسف آوری درباره ی جزئیات این موضوع اعبرتبرراف کنم.‏ ‏بجببجخشی از آن ناشی از این واقعیت است که در غرب توجهی نا کافىففىی به فرهنگ عالىللىی شرق شده است،‏ نه تنها در حال حاضر،‏ بلکه حبىتبىی در گذشته.‏ در کتاب های درسی تا امروز اسکندر مقدوبىنبىی به عنوان مردی بزرگ به تصویر کشیده شده است که اروپا را از بربرهای ایرابىنبىی ‏«بجنبججات»‏ داد.‏ کلمه ای درباره ی هبرنبرر و فرهنگ متعالىللىی ایران باستان گفته نشده است که به فرازهابىیبىی شگفت آور دست یافته بود،‏ آن هم در زمابىنبىی که مردم مقدونیه چوپان هابىیبىی فقبریبرر بودند و پدر اسکندر ‏(که در میان یونانیان به عنوان فیلیپ بربر شناخته می شد)‏ در تقلای آموخبنتبنن زبان یونابىنبىی بود.‏ فوج های یونابىنبىی‐مقدوبىنبىیِ‏ غارتگر چنان ‏بجتبجحت تاثبریبرر عجایب !15

هنر و مبارزه طبقاتی
شکسپیر یک انقلابی در ادبیات
تبلیغات یا تلقینات تئاتر؟
دختر ونوس
درباره تئاتر امروز ایران
اما
سندیکاها در دوران بحران سرمایه‌داری و نیاز به استراتژی انقلابی
باز هم متن و بستر آن
تبلیغات در تئاتر امروز ایران
عکاسان مزاحم؛ پیاده‌نظام ارتش تبلیغاتی تئاتر واگذاری‌شده
مارکسیسم، ماتریالیزم و هنر
سرمایه‌داری و هنر، یا آنها قیمت را می‌دانند ولی نه ارزش را
حفظ فرهنگ تحت سلطه‌ نظام سرمایه‌داری
فتیشیزم سرمایه‌داری و زوال هنر
بررسی وضعیت پوستر و تبلیغات در فضای تئاتر امروز ایران
درباره دو برداشت روانکاوانه از شازده کوچولو اثر آنتوان دوسنت اگزوپری
شکست صندوق سنت
صحنه معاصر - ویژه‌ نامه هنر و سرمایه
تئاتر به مثابه مبارزه و عمل مقاومت
اندیشه‌های کارل مارکس - آلن وودز
گفت‌وگو با اگزیت - حسام سلامت
گفت‌وگو با اگزیت - دکتر رفیق نصرتی
پیام روز جهانی تئاتر ۲۰۱۸
دیوید هر: تئاتر ایده‌آل من
جایزه اول مسابقه مطبوعاتی انجمن منتقدان، نویسندگان و پژوهشگران خانه تئاتر ایران در سال ۱۳۹۶ برای بهترین ترجمه: شیرین میرزانژاد
گروه تئاتر اگزیت
گفت‌وگو با اگزیت - بهزاد آقاجمالی
تئاتر در ساختار نظام سرمايه دارى