Views
2 months ago

WSiP Historia

A Widmo O podręczniku

A Widmo O podręczniku 132 Świat w drugiej połowie XX wieku 6. Polska pod okupacją niemiecką 47 8. Władze polskie na uchodźstwie 59 algierskiego stanowili wówczas Francuzi, potomkowie osadników, którzy traktowali Algierię jako część integralną swojego państwa − Francji, a nie jako kolonię. Jednak bojownicy algierskiego Frontu Wyzwolenia Narodowego rozpoczęli antyfrancuskie powstanie. Wojna w Algierii miała bardzo brutalny przebieg. Obydwie strony konfliktu – wojska francuskie i algierscy bojownicy – często mordowali jeńców, a przed 0 2000 km Ceuta Melilla (hiszp.) (hiszp.) TUNEZJA Madera (port.) MAROKO 1956 W-y Kanaryjskie 1956 (hiszp.) ALGIERIA SAHARA 1962 L I B I A E G I P T ZACHODNIA 1951 1976 (od 1976 marok.) REP. ZIELONEGO MAURETANIA PRZYLĄDKA 1975 1960 MALI 1960 N I G E R SENEGAL 1960 CZAD ERYTREA 1960 1965GAMBIA 1960 1960 S U D A N 1993 BURKINA 1956 (1952−1993 GWINEA BISSAU 1958 do Etiopi) FASO DŻIBUTI 1973/74 GWINEA 1977 NIGERIA SIERRA LEONE 1960 1960 REP. E T I O P I A 1961 SUDAN WYBRZ. ŚRODKOWO- PŁD. LIBERIA KOŚCI 1960 AFRYKAŃSKA (od 2011 niepodl.) SŁONIOWEJ KAMERUN 1960 SOMALIA WYSPY GWINEA UGANDA 1960 ŚW. TOMASZA RÓWNI- 1962 I KSIĄŻĘCA KOWA DEMOKRAT. KENIA 1975 1968 GABON 1963 1960 REPUBLIKA RWANDA1962 O C E A N O C E A N 1960 KONGA BURUNDI SESZELE 1960 1961 1976 TANZANIA A T L A N T Y C K I 1963 KOMORY ANGOLA 1975 państwa niepodległe przed 1945 r. 1975 MALAWI Z A M B I A Kolonie i inne terytoria zależne: 1964 1964 belgijskie ZIMBABWE MAURITIUS brytyjskie NAMIBIA 1970 1975 MADAGASKAR 1968 francuskie 1989 BOTSWANA 1960 (1949−1989 1966 Reunion hiszpańskie do RPA) (fr.) SUAZI 1968 portugalskie REPUBLIKA I N D Y J S K I włoskie LESOTHO 1966 POŁUDNIOWEJ 1960 rok uzyskania niepodległości AFRYKI obecne granice państw GHANA 1957 TOGO 1960 BENIN1960 M O R Z E Ś K O N G O R Ó egzekucją zadawali im wymyślne tortury. Po długich walkach Francja musiała się wycofać z Algierii. Dekolonizacja Afryki W 1945 r. jedynie 4 państwa afrykańskie były niepodległe. Większość uległa dekolonizacji w latach 60. XX w. Rekordowy był rok 1960 – nazwany później Rokiem Afryki. W jego trakcie niezależność ogłosiło D Z I E M N E M . C Z E RW O N E M O Z A M B I K 1. 2. 3. Który region Afryki nónie yoi i o koonii yie ny rynnie tre t ey ty regionie Niemieckie katownie Postrach Polaków budziła niemiecka policja polityczna – gestapo. Jej funkcjonariusze znani byli ze stosowania brutalnych metod w czasie przesłuchań, w tym torturowania podejrzanych w celu wymuszenia zeznań. Z tego powodu siedziby niemieckiego aparatu przemocy były powszechnie znienawidzone. Do najbardziej znanych katowni w Warszawie należały siedziba gestapo w alei Szucha oraz więzienie na Pawiaku. Równie ponurą sławą cieszyły się Zamek w Lublinie i więzienie przy ulicy Montelupich w Krakowie. Często po okrutnych śledztwach więźniów mordowano lub wysyłano do obozów koncentracyjnych, gdzie wielu z nich umierało. Niszczenie polskiej kultury Niemcy prowadzili też działania, które miały na celu zniszczenie polskiej kultury. Władze okupacyjne zamknęły uniwersytety, szkoły średnie i instytucje kultury. Zabroniły wydawania, czytania i posiadania polskiej literatury. Prasa zaś, nazwana gadzinową, służyła jako tuba propagandowa okupanta. Niszczono pomniki i zabytki kultury, rabowano dzieła sztuki. W czasie okupacji Niemcy wywieźli do III Rzeszy ołtarz dłuta Wita Stwosza z kościoła Pieta Michniowska onik oonity iieit roni yfiki i itokrykie reti koiet otry n rk yn okó niego tiono kryy yoiy ie yfikone re nieiekiego oknt prasa gadzinowa Kroniki parafialne wsi Wzdół Rządowy w województwie do dołu a usiłujące się wydobyć dźgali bagnetami, a po świętokrzyskim (fragment, pisownia oryginalna). pewnym czasie zakopali żywcem. 13 osób zaaresztowanych zawiedli na Wzdół […] i zamknęli w stodole skrę- Dnia 11 kwietnia [1943] w niedzielę o godzinie 3 rano zajechała na Wzdół trzema autami ekspedycja karna, powanych drutem kolczastym. Zarządzili zbiórkę jaj, która otoczyła [wieś] Kapkazy i koniec wsi Wzdół […] zaaresztowano 4 rodziny […]. Przy oblężeniu zabili kilka szeregi, i przy nieludzkim wyciu wywiedli uwięzionych masła i kur po wsi, a nasyciwszy się ustawili się w dwa osób, które wyszły z domu na podwórze. W ten sposób na pobliską łąkę i tam kolejno wystrzelali. […] Ogółem została zabita żona Furmańczyka Władysława, która zamordowano w tym dniu 23 osoby. […] Po zamordowaniu Niemcy odjechali, pozostawiając trupy nie po- wyszła z dzieckiem 8 miesięcznym na ręku na podwórko. Żołdak przed zastrzeleniem matki wydarł jej dziecko z rąk, rzucił na ziemię zabijając, a potem strzelił do odbył się manifestacyjny pogrzeb 23 ofiar mordu. Nad grzebane. Wieś sporządziła trumny i dnia 14 kwietnia matki. Krzyczących dwoje starszych dzieci wywlekli mogiłą odśpiewano Rotę Konopnickiej, a skupienie z domu, ustawili przed stodołą i straszyli przebiciem i ciszę zastąpiły przemówienia. bagnetem, następnie wykopali dół, zepchnęli dzieci Bitwa o Monte Cassino Trudny górski teren był broniony przez elitarne niemieckie jednostki, w tym spadochroniarzy. Rzym Generał Władysław Anders (1892–1970), dowodził walczącym we Włoszech 2 Korpusem Polskim. Monte Cairo 1669 m n. p. m. 2 DYWIZJA Pizzo Monte NOWOZELANDZKA Corno Castellone Villa Santa 5 KRESOWA Lucia Piedimonte DYWIZJA PIECHOTY San Germano 2 KORPUS POLSKI San Angelo 601 m n. p. m. Masseria Villa Albaneta 3 DYWIZJA STRZELCÓW 563 KARPACKICH „Balkon” L I N I G U S Gardziel Klasztor Monte Cassino 519 m n.p.m. Santa Scolastica Krwawe i uporczywe Cassino walki 2 Korpusu Polskiego, wspierane przez artylerię Liri ciężką i lotnictwo sprzymierzonych doprowadziły do 8. ARMIA BRYTYJSKA opanowania wzgórza Klasztor i otwarcia na Monte Cassino został drogi na Rzym. niemal całkowicie zniszczony. T A W A Rapido mapy eksty róoe infografiki 56 Polska w latach II wojny światowej 15. Tworzenie podstaw władzy komunistycznej w Polsce 105 126 Lekcja powtórzeniowa Polska flota Po klęsce wrześniowej ważnym trzonem polskich sił zbrojnych była flota wojenna. Wpływ na taki stan rzeczy miała decyzja, by przed wybuchem wojny odesłać część polskich okrętów do portów w Wielkiej Brytanii. Prawdziwie heroicznego wyczynu dokonała załoga okrętu podwodnego ORP Orzeł. Podczas walk we wrześniu 1939 r. zawinął on do portu w Tallinnie. Tam został aresztowany i rozbrojony przez estońskie władze. Polscy marynarze potajemnie wymknęli się z portu i popłynęli do Wielkiej Brytanii. Zadanie nie było łatwe, ponieważ odebrano im mapy. Mimo przeszkód okrętowi udało się jednak przedrzeć przez morską blokadę i dotrzeć do Anglii. W obronie Norwegii, Francji i Wielkiej Brytanii Część polskich oddziałów wysłano w 1940 r. do Norwegii. Szczególnie zasłużyły się tam załogi okrętów wojennych ORP Grom, Burza i Błyskawica oraz Samodzielna Brygada Strzelców Podhalańskich, która bohatersko biła się w walkach o Narwik. Bitwa skończyła się sukcesem alianckich wojsk sprzymierzonych. W tym samym roku Polacy wzięli też udział w obronie Francji. Po jej kapitulacji w 1940 r. polskie oddziały ewakuowano do Wielkiej Brytanii. W bitwie o Anglię szczególna rola przypadła polskim lotnikom. Ruszyli oni na pomoc mieszkańcom Wysp, kiedy wojska brytyjskie poniosły duże straty i nie były w stanie walczyć z najeźdźcą. oki iot etnik ity o Angi • k otny ró y i i kki ie ony i kie yy ego ooenne oy Tworzyli kilka jednostek, zwanych dywizjonami, z których szczególnie wyróżniły się myśliwskie dywizjony 302 i 303. Polacy otrzymali nowoczesne samoloty i wykazali się ponadprzeciętnymi umiejętnościami oraz wojskowym kunsztem. Zestrzelili wiele maszyn wroga. Dywizjon 303 został uznany za najlepszą jednostkę lotniczą walczącą po stronie brytyjskiej. Wybory w 1947 r. Prawdziwe wyniki referendum pokazały siłę opozycyjnego PSL i zaniepokoiły podporządkowane sowietom władze. Obawiały się one przegranej w wyborach do Sejmu Ustawodawczego. Władze chciały uniemożliwić ludowcom zdobycie dużej liczby miejsc w parlamencie. Z tego powodu bezpieka utrudniała im prowadzenie kampanii wyborczej, np. unieważniano ich listy wyborcze, zastraszano kandydatów na posłów. Niektórych działaczy stronnictwa komuniści zamordowali. W styczniu 1947 r. odbyły się wybory, których wynik komuniści również sfałszowali. Oficjalnie wygrał blok stworzony przez PPR, a PSL uzyskało tylko około 10% miejsc w parlamencie. Prezydentem został Bolesław Bierut. Pełnia władzy dostała się w ręce ludzi związanych z ZSRS, a o obsadzie najważniejszych stanowisk w państwie decydował Stalin. Zagrożony aresztowaniem Stanisław Mikołajczyk w tajemnicy opuścił Polskę, a jego partia została zlikwidowana. Ukoronowaniem procesu przejmowania przez komunistów kontroli nad Polską było połączenie PPS i PPR w grudniu 1948 r. Utworzyły one Polską Zjednoczoną Partię Robotniczą, na czele z Bierutem. Była to partia wzorowana na podobnej partii działającej w Związku Sowieckim i od niej uzależniona. – partia • • • • 1944 reforma rolna 1945 1946 1947 1947 1948 1949 1949 1952 1955 1956 1968 ■ A. Appelbaum, T. Judt, , , ORP Grom y eny nnooeniey niyiei okie rynrki oenne o k o rik otrei oye nieiekie rfiony o ton r i ogi W. Zubok, K. Pleszakow, ilustracje ytania i polecenia apamitaj arto ieie ekcje potórenioe estaienie najaniejsyc at yareoatkoej literatury

Dział I II wojna światowa XX WIEK