Views
4 months ago

Historia klasa 5

14 2 • Od kamienia

14 2 • Od kamienia do metalu Wytwarzane w czasach paleolitu i neolitu kamienne przedmioty łatwo pękały i szybko się tępiły. Jednak prehistoryczni rzemieślnicy znaleźli w końcu sposób, by temu zaradzić. Odkryli właściwości metali i zaczęli wyrabiać z nich narzędzia, broń i ozdoby. Najpierw nauczyli się wytapiania miedzi, a kilkaset lat później – brązu. Narzędzia z brązu wyparły przedmioty z kamienia. W ten sposób około 3500 lat p.n.e. zakończyły się czasy neolitu i nastała epoka brązu. Na czas jej trwania przypada następny wielki proces w dziejach człowieka – powstanie pierwszych cywilizacji. Kolejny przełom techniczny stanowiło opanowanie umiejętności wytopu żelaza, które ma jeszcze lepsze właściwości niż brąz. Początki epoki żelaza uczeni datują około 1200 lat p.n.e. Mezopotamia – kraina między rzekami Najstarsza cywilizacja ukształtowała się na obszarze Żyznego Półksiężyca, w krainie nazywanej Mezopotamią. O wyjątkowości tego terenu decydowały dwie wielkie rzeki – Eufrat i Tygrys. Co roku wiosną występowały one z brzegów i zalewały rozległe doliny. Dzięki wylewom ziemia w Mezopotamii była żyzna i dobrze nawodniona. W urodzajnych dolinach przez tysiące lat pomyślnie rozwijało się rolnictwo i osadnictwo. • •

2. Mezopotamia – narodziny pierwszej cywilizacji 15 4 1 2 3 Wylewy Eufratu i Tygrysu bywały nieregularne i gwałtowne. Zbyt duże – niszczyły pola, domostwa i zapasy zboża. Zbyt małe – prowadziły do suszy, nieurodzaju i głodu. Zapobiegliwi rolnicy powoli uczyli się panować nad wylewami. Kopali kanały nawadniające i zbiorniki, usypywali wały. Dzięki temu woda przez cały rok dopływała do wszystkich pól, nawet tych oddalonych wiele kilometrów od rzeki. W czasie nadmiernych wylewów nie niszczyła zaś upraw. Miasto, państwo i władza Sumerowie, najstarszy znany nam lud Mezopotamii, nauczyli się wytwarzać narzędzia z brązu. Żyli już nie tylko w rozproszonych, małych osadach wiejskich, lecz także zaczęli zakładać miasta. Osiedlali się w nich rolnicy pracujący na pobliskich polach, a także rzemieślnicy i kupcy, którzy w miastach mieli swoje warsztaty i składy towaru. Kopanie oraz czyszczenie i naprawianie sieci kanałów wymagały długotrwałej pracy dużych grup ludzi. Właśnie w związku z tymi działaniami w Mezopotamii pojawili się przywódcy potrafiący zarządzać ludźmi i organizować ich zbiorowy wysiłek. Z czasem przywódcy ci przekształcili się we władców, którzy przejęli rządy w poszczególnych miastach. Początkowo obszar podlegający jednemu władcy był niewielki – obejmował zwykle miasto wraz z najbliższą okolicą. Dlatego najstarsze państwa, które powstały w Mezopotamii około 3500 lat p.n.e., nazywamy miastami-państwami. Cywilizacja mezopotamska istniała przez setki lat. W tym czasie różne ludy przybywały na obszar między Tygrysem a Eufratem – osiedlały się tam oraz przejmowały i rozwijały osiągnięcia swoich poprzedników.