Views
7 months ago

Historia klasa 5

142 24 • Upadek

142 24 • Upadek znaczenia papiestwa Średniowieczne królestwa były odrębnymi i niezależnymi państwami. Panowało jednak przekonanie, że tworzą one wielką wspólnotę polityczną, którą łączy chrześcijaństwo i Kościół. Papieże i cesarze spierali się o to, kto powinien sprawować nadrzędną władzę w chrześcijańskim świecie. We wczesnym średniowieczu papież był nie tylko głową Kościoła, lecz także władcą Państwa Kościelnego. O tym, kto zostanie biskupem Rzymu, najczęściej decydowały możne rody Italii. Wysuwały one własnych kandydatów do papieskiego tronu i często prowadziły między sobą zbrojne walki. Zdarzało się nawet, że jednocześnie wybierano dwóch papieży. Wszystko to bardzo osłabiało powagę papieskiego urzędu. W 962 roku niemiecki władca Otton I zajął zbrojnie Rzym. Odnowił Cesarstwo Rzymskie, uznał się za przywódcę całego chrześcijaństwa i uzależnił od siebie papieża. Odtąd przez prawie sto lat kolejni cesarze według własnej woli mianowali i usuwali z urzędu papieży. Biskupi i opaci Chociaż papieże dzierżyli najwyższą władzę kościelną, to mieli niewielki wpływ na powoływanie biskupów i opatów. O mianowaniu na wysokie godności kościelne najczęściej decydowali władcy poszczególnych krajów – cesarz, królowie czy książęta. Biskupi i opaci byli bowiem nie tylko duchownymi, lecz także ważnymi dostojnikami państwa. Ponadto biskup lub opat otrzymywał jako lenno dobra ziemskie. Inwestytury, czyli nadania tego majątku, dokonywał władca. Często zdarzało się też, że możni kupowali od monarchów godności kościelne. W ten sposób dostojnicy duchowni przestawali się różnić od świeckich. Biskupi i opaci – podobnie jak hrabiowie czy inni możni – dbali przede wszystkim o pomyślność swoich rodów. Byli otoczeni własnymi wasalami, prowadzili lokalne wojny, spędzali czas na ucztach czy polowaniach. •

24. Spór cesarstwa z papiestwem 143 Program odnowy Kościoła W X wieku w kilku klasztorach benedyktyńskich narodził się ruch odnowy Kościoła. Zwolennicy reformy głosili, że wszyscy biskupi i opaci powinni być niezależni od władzy świeckiej i podlegać tylko papieżowi. Duchownym nie wolno więc przyjmować nadania godności kościelnych z rąk cesarza, króla lub księcia. Reformatorzy domagali się też wprowadzenia zakazu kupowania kościelnych stanowisk. Żądali również, by wszyscy duchowni przestrzegali celibatu. Dzięki temu poświęcaliby się wyłącznie sprawom Kościoła, zamiast troszczyć się o swoje rodziny. W połowie XI wieku także papieże zaangażowali się w ruch reformy i postanowili uwolnić się od cesarskiego zwierzchnictwa. Wprowadzili wówczas nowy sposób powoływania głowy Kościoła, bez udziału osób świeckich. Odtąd papieża mieli wybierać wyłącznie kardynałowie. W drugiej połowie XI wieku papież Grzegorz VII zażądał od całego Kościoła realizacji programu reform. Domagał się, by świeccy władcy zaprzestali nadawania godności kościelnych. Był przekonany ponadto, że papież jest ważniejszy od cesarza. Twierdził też, że nie tylko biskupi i księża, lecz wszyscy – także cesarze i królowie – muszą być posłuszni we wszystkich sprawach głowie Kościoła. Grzegorz VII o władzy papieża 1. Kościół rzymski przez samego Boga został założony. […] 3. Tylko [papież] […] może biskupów składać z godności lub do nich przywracać. [...] 6. Z obłożonymi przez […] [papieża] klątwą nie wolno przebywać w jednym domu. [...] 9. Tylko papieża stopy całować mają wszyscy [władcy] […]. 12. Jemu [papieżowi] wolno władcami rozporządzać (a więc i cesarzy z tronu składać). 13. Jemu wolno w razie potrzeby biskupów z miejsca na miejsce przenosić. 14. W całym Kościele wolno mu duchownych mianować, gdzie by chciał. [...] 19. Przez nikogo nie może być on sądzony. [...] Walka cesarstwa z papiestwem, oprac. W. Semkowicz, Kraków 1924. Grzegorz VII i Henryk IV Władca niemiecki Henryk IV oraz związani z nim biskupi sprzeciwili się Grzegorzowi VII. Wówczas papież obłożył Henryka klątwą kościelną. Tym samym monarcha został wykluczony z Kościoła. Jego poddani mieli zaś obowiązek odmówić mu posłuszeństwa. Niektórzy książęta i możnowładcy niemieccy wykorzystali tę sytuację i zbuntowali się przeciwko Henrykowi. Również biskupi z Niemiec przestali udzielać mu poparcia. W 1077 roku zagrożony utratą władzy Henryk IV udał się do Italii, by pojednać się z papieżem. Trzy dni pokutował pod bramą zamku w Kanossie, gdzie schronił się papież. Wreszcie Grzegorz przyjął władcę i zdjął z niego klątwę. Henryk uznał, że w sprawie mianowania na stanowiska kościelne słuszność jest po stronie papieża. Było to pozorne ustępstwo. Henryk IV wrócił do Niemiec, rozprawił się z przeciwnikami i znów wystąpił przeciwko papieżowi. Doprowadził do wyboru kolejnego papieża i zbrojnie wkroczył do Italii, by usunąć Grzegorza. Ten ostatni musiał uciekać z Rzymu i wkrótce zmarł na wygnaniu.