Views
7 months ago

Biologia klasa 8

19 Oddziaływania

19 Oddziaływania nieantagonistyczne. Współpraca międzygatunkowa Z tej lekcji dowiesz się: ●●co daje współpraca między gatunkami; ●●dlaczego pewne gatunki grzybów rosną pod określonymi gatunkami drzew; ●●co to jest symbioza nieobowiązkowa i czym różni się od symbiozy obowiązkowej; ●●co to jest komensalizm. Relacje nieantagonistyczne, czyli korzystne Przy ograniczonych zasobach środowiska utrzymanie się przy życiu organizmów jest łatwiejsze, jeśli różne gatunki ze sobą współpracują. Tworzą się między nimi zależności polegające na tym, że oba gatunki odnoszą korzyści zwiększające szanse ich przeżycia. Ten typ relacji nazywamy symbiozą, a gatunki nią związane – symbiontami. Jeśli taka zależność jest bezwzględnie konieczna do przetrwania obu organizmów, określamy ją mianem symbiozy obowiązkowej (mutualizmu). Jeśli symbioza między gatunkami nie jest niezbędna do przeżycia, to mamy do czynienia z symbiozą nieobowiązkową lub fakultatywną (protokooperacją). Symbioza obowiązkowa (mutualizm) Mutualizm to korzystny związek między dwoma całkowicie od siebie uzależnionymi (pod względem metabolicznym) gatunkami organizmów (symbiontami). Przykładem mutualizmu jest mikoryza. Ci, którzy zbierają grzyby, zauważyli, że pewne ich gatunki rosną pod określonymi gatunkami drzew. Maślaków szukamy w sosnowych młodnikach, w brzezinie jesteśmy niemal pewni, że znajdziemy koźlarza. Dzieje się tak dlatego, że drzewa te wchodzą w ścisły związek z konkretnymi gatunkami grzybów. Strzępki grzybów oplatają gęstą siecią korzenie i sprawiają, że ich powierzchnia chłonna staje się znacznie większa. Drzewo może sprawniej czerpać z gleby wodę z solami mineralnymi. Grzyby chronią też rośliny przed chorobotwórczymi grzybami i bakteriami. W zamian otrzymują potrzebne im substancje organiczne. Innym przykładem obowiązkowej symbiozy jest związek roślin bobowatych z bakteriami brodawkowymi (z rodzaju Rhizobium) żyjącymi w naroślach ich korzeni – brodawkach korzeniowych. Rośliny bobowate (np. łubin, fasola, groch), rosnące na glebach ubogich w azot, zapewniają bakteriom substancje odżywcze (glukozę) i środowisko życia. Natomiast bakterie wiążą niedostępny dla roślin azot atmosferyczny z powietrza zawartego w glebie i przekazują go roślinom. Mutualizm możemy także zaobserwować wśród niektórych roślin kwiatowych i zapylających je owadów. Zwierzęta żywią się nektarem roślin, a te rośliny są przez nie zapylane. 117

Dział 3. Podstawy ekologii • Symbioza obowiązkowa (mutualizm) Przedstawiciele niektórych gatunków nie mogą bez siebie żyć. Ta relacja jest niezbędna do ich przetrwania. Porosty to organizmy powstałe w wyniku symbiozy grzybów z glonami. Oba gatunki są całkowicie zależne od siebie Glony przekazują grzybowi cukry. Grzyb chroni komórki glonów przed wyschnięciem i dostarcza im wodę z solami mineralnymi. Mikoryza – związek grzybów z korzeniami roślin. Sosna i borowik, podobnie jak brzoza i koźlarz, to pary często spotykane w lesie Grzyb pobiera od rośliny substancje odżywcze (np. cukry). Ułatwia roślinie pobieranie wody z solami mineralnymi. Chroni przed bakteriami i toksynami. Przykładem mutualizmu jest związek roślin bobowatych z bakteriami brodawkowymi. Dzięki niemu rośliny te mogą żyć na glebach ubogich w azot brodawki korzeniowe 118